M İ M A R
A Y L I K M E C M U A
İ K İ N C İ SENE MART 1 9 3 2 Fİ ATI 1 LİRA
M İ M A R
A Y L I K M E C M U A
İ S T A N B U L - A N A D O L U H A N No. 20. T E L E F O N : 2 1 3 0 7 S E N E : 2 S A Y I : 3 M A R T 1 9 3 2 S A Y I S I : 1 , A L T I A Y L I Ğ I : 6 , S E N E L İ Ğ İ : 1 2 L İ R A D I R E C N E B İ M E M L E K E T L E R İ Ç İ N S E N E L İ Ğ İ : 6 D O L A R D I R
Türk San'atı
(Neue Zürcher Zeitung'dan) Yazan : Paul Stefan Tercüme eden: Ahmet Adnan
15 K â n u n u s a n i d e V i y a n a d a Devlet reisi t a - r a f ı n d a n «700 sene T ü r k s a n ' a t ı » isminde bir sergi t a m bir m e r a s i m ile açıldı. Bu sergi ö n ü - müzdeki h a f t a l a r z a r f ı n d a beynelmilel s a n ' a t a l e m i n i n m ü b a h a s a m e v z u u n u teşkil edecek m a h i y e t t e d i r . Mevcudu h a k k ı n d a h e r h a l d e b ü - yük bir eser neşredilecek olan bu sergi 1910 se- nesinin « B ü y ü k M ü n i h Ş a r k sergisi », 1930 se- nesinin « L o n d r a İ r a n sergisi», 1931 senesinin
« P a r i s Bizans sergisi » isimli m e ş h e r l e r i n d e n t a r i h î kıymet itibarile d a h a aşağı değildir. Bu secession sergisi fevkalâde büyük gayretlerle vücude getirilmiştir. Gerek bizzat secession, ge- rekse Avusturya hariciye nezareti ve Türkiye H ü k ü m e t i büyük gayretler göstermişlerdir. Pek büyük f e d a k â r l ı k l a r ihtiyar edilmiştir. Her f e d a - kârlığın kıymetini bir k a t d a h a fazla görmek
icap eden şu z a m a n d a b u n u bilhassa t a k d i r et- mek lâzımdır. Viyanada bu sergiyi y a p a n l a r T ü r k l e r i n h e r t a r a f a ne k a d a r yüksek bir m e - deniyet g ö t ü r d ü k l e r i n i ve bizim, A v r u p a n m f a - ikiyeti h a k k ı n d a k i , r o m a n t i k zihniyetimizin n e k a d a r tadile m u h t a ç olduğunu göstermek iste- mişlerdir. T ü r k s a n ' a t ı mukayeselerden zararla çıkmıyacaktır.
Viyana şehri bir T ü r k sergisini b a r ı n d ı r m a k için bilhassa 3 n o k t a d a n tercih edilmiştir. Bi- rincisi; T ü r k a k ı n l a r ı n ı n eriştiği s a h a n ı n g a r p h u d u d u n u teşkil eder. Sonra, eski Türkiye ile en iyi ticarî ve iktisadî m ü n a s e b e t l e r d e b u l u n m u ş olan eski Avusturya İ m p a r a t o r l u ğ u n u n merkezi idi. Eski Avusturyalı ş a r k ı n Türkiyeye ait olan k ı s m ı n d a iyi bir t i c a r e t a d a m ı idi. H u d u t s u z kredi a ç a r ve b u n a r a ğ m e n kredisinin suiistimâl
edildiği h e m e n de hiç vaki değildi. O, h e r şey- den evvel de T ü r k l e r i n ne çeşit malı t e r c i h et- tiklerini iyi bilirdi. İkincisi; d a h a T ü r k m u h a - rebelerinden beri Viyana müzeleri şark s a n ' a t ı - n ı n h a k i k î hazinelerine malik b u l u n m a k t a d ı r . İşte, Askerî müze, T a r i h î s a n ' a t müzesi, belediye dairesindeki müze bu iş için kapılarını a r d ı n a k a d a r açmışlardır. Üçüncüsü; Viyana şarkın ilmî s a n ' a t n o k t a s ı n d a n tetkikinin bir merkezi- dir. Bizim d a r ü l f ü n u n u m u z d a k i Strzygowski i n s t i t u t u yalnız hususî t e t e b b u a t t a fevkalâde- likler göstermekle kalmamış, ayni z a m a n d a bu i n s t i t u t ve o n u n fikrî reisi pek cesurane ve c i h a n k a v r ı y a n bir de nazariye k u r m u ş t u r ki, bu da şarkın uzak yerlerindeki s a n ' a t eserlerini bizim- kilerle h a t ı r a gelmez bir t a r z d a m ü n a s e b e t t a r bulması ve G o e t h e ' n i n peygamberlerinkine b e n - ziyen şu sözünü s a n ' a t s a h a s ı n a tatbik etmiş b u l u n m a s ı d ı r : « Artık Şark ile G a r p a y ı r t edi- lemez.» Bu i n s t i t u t u n talebesinden olan Dr.
K u r t Blauensteineı-, ki babası bir ressamdır ve gene secessionun k ö p r ü s ü n ü teşkil etmiştir, bu sergi işinde esas hizmeti gördü. Bize Türkiye müzelerinin ödünç verdiği hazineleri o a r a y ı p buldu, getirdi, yerlerine koydu ve tertip etti.
B ü t ü n bu söylediklerimizden serginin yalnız alimlere ve bilgisi o l a n l a r a m a h s u s olduğu m a - n a s ı ç ı k a r ı l m a m a l ı d ı r . S a n ' a t t a n zevkalabilen h e r ziyaretçi hiç bir ilmi olmasa bile b u r a d a gene pek m ü s t e s n a ve h a k i k a t e n emsalsiz bir sevinç hissi d u y a c a k t ı r . İkinci Beyazıdm zey- tinyeşili zemin üzerine altın sırmalarla d o k u n - m u ş ve m u h t e ş e m çiçek ve y a p r a k motifleri ile işlenmiş m u t a n t a n m e r a s i m elbisesine bakınız.
Yalnız bu p a r ç a 700.000 Avusturya şilini kıyme- t i n d e t a h m i n ediliyor. Serginin diğer birçok eşyası gibi bu da İ s t a n b u l d a k i yeni Topkapı sa- rayı m ü z e s i n d e n gelmiştir. B ü t ü n bu ö d ü n ç eşya ilk d e f a olarak m e m l e k e t t e n harice çıkıyor. İ k i n - ci ve d a h a yenice, yani 16 ncı a s ı r d a n k a l m a , bir p a r ç a da K a n u n î S ü l e y m a n ı n ayni müzeden
gelme k r e m rengi libasdıı-. Sonra, r e n g â r e n k sıralar h a l i n d e pek eski z a m a n l a r d a n k a l m a halılar, m u h a r e b e çadırları, pek kıymetli silâh- lar, o r d u g â h levazımı, Viyana s a r a y ı n d a n h e - diye edilmiş beygir başlık takımları, m i n y a t ü r l ü müzeyyenat, k i t a p kapları, ve yazılar, yani ş a r - kın u m u m müzeyyenatı, h a y a l d e n h a k i k a t e in- kılâp etmiş bin bir gece masalı. B ü t ü n bu güzel şeylerin en güzeli tekmil bu nefaisin m u h a f a z a edilmekte b u l u n d u ğ u binaları gösteren m i m a r î resimlerdir. Bu resimlerin ekserisi Heinrich Glück koleksiyonuna aittir. Bir çokları da B l a u e n s t e i n e r ' i n kendi aldığı m ü k e m m e l resim- lere n a z a r a n yapılmıştır ki Konyaya ait olup 13 üncü asrı c a n l a n d ı r a n m a n z a r a l a r , İznikdeki m e ş h u r Yeşilcami, 14 üncü asırdan B u r s a d a k i cami bu m e y a n d a d ı r . Bu t e k â m ü l silsilesi s o n r a İ s t a n b u l d a k i b i n a l a r a intikal ediyor ve b u n l a r h e m ayrı ayrı ve h e m de şehir m a n z a r a s ı ile m ü ş t e r e k e n gösteriliyor.
Serginin m o d e r n T ü r k ressamlığına ait m u h t e v i y a t ı da i n t e r e s a n d ı r . O r a d a pek v a k u r ve n e f s i n e itimadı olan bir nesil kımıldanıyor;
ve garbın amil olduğu saikleri bilmekle beraber kendi y u r d u n u n a n a n e s i n i h e m e n de ısrarla m u - h a f a z a ediyor.
T ü r k l e r i n gerek O r t a Asyadan Anadoluya gelirken getirdikleri olsun, gerekse d a h a ş a r k - l a r d a n aldıkları olsun h e r bir tezyinatı geçtiği yolu t a k i p e t m e k son derece m e r a k averdir.
Acem, h a t t a Çin m o t i f l e r i n i n büyük bir rol oy- nadığı görülür. T ü r k s a n ' a t n ı n b ü t ü n bu şaşır- tıcı ve zengin h a t l a r ı garba intikal ederek bi- zim Barock ü s l û b u m u z a çok revnak ve güzellik vermiştir. Bu şaşırtıcı tezyinatın h u t u t u n d a n az ve y a h u t hiç a n l a m ı y a n l a r bile bu pek zen- gin eşyanın büyük ve yabancı güzelliği karşı- sında h a y r a n k a l a c a k l a r d ı r .
İlmî mahiyeti olmaktan ziyade umumi bir gö- rüşle yazılan bu makaleyi derçten maksadımız san'a- tımıza ecnebilerin bizden daha çok kıymet ve ehem-
miyet verdiklerini göstermektir, MİMAR
1 - Nan Apartmanı Önden görünüş.
Nan Apartımanı Nişantaşı
(4 resim)M i m a r ö . Faruk Galip
N i ş a n t a ş ı n d a Güzel bahçe sokağının n i h a y e t - lerinde inşa o l u n a n N a n a p a r t m a n ı üç t a r a f ı hafif s a t h ı mailli bir sırt üzerindedir. H a v a ve güneş ve bilhassa m a n z a r a itibarile m ü s a i t şe- r a i t e malik olan bu sakin m u h i t iki senedenberi e h e m m i y e t kesbetti.
Nan a p a r t m a n ı , 011 iki metroluk cephesi boğaza b a k a n ve a r k a s ı n d a , Şişli sırtlarını, gö- r e n bol ışık ve h a v a esası ve asrî yaşayış d ü ş ü n - celeıile i n ş a o l u n m u ş m o d e r n bir a p a r t m a n d ı r .
125 m e t r o m u r a b b a ı yer t u t a n b i n a n ı n h e r k a t ı n d a bir holü, beş odası, banyosu, helası ve
bir m u t f a ğ ı vardır. Kabul kısmı ile hususî kı- sım tamarnile birbirinden ayrılmıştır. K a b u l k ı s m ı n d a icabında büyücek bir toplantıyı i d a - re edecek t e r t i b a t yapılmıştır. Salonlar ve hol istenildiği zanıan bir salon haline kolaylıkla geçebilir. Ö n ü n d e k i biri kapalı, biri açık iki balkonu olaıı salonlar m i s a f i r ve o t u r m a oda- larıdır. Yuvarlak pencereli kısım yemek odasj- dn\ Bu üç salon genişçe bir hole açılır. Sokak kapısının ö n ü n e bir p a r a v a n k o n a r a k bu hol- den istifade olunabilir. Holün ayrı penceresi vardır. Ön pencereler bir buçuk metre i r t i f a ı n -
t
3 Nan Apartmanı. Yandan, giniinüş ı>e kat pilimi.
da b i n a n ı n b ü t ü n cephesini kaplar. Hususî kısma holden bir kapı ile girilir. B u r a d a biri balkonlu iki y a t a k odası, y a n ı n d a banyo, helâ, ve m e r d i - vene bir servis kapısı olan bir m u t f a k vardır.
Y a t a k o d a l a r ı n ı n pencereleri şiddetli karayel r ü z g â r l a r ı n a karşı bir m e t r e i r t i f a ı n d a iki m e t - re genişliğinde yapılmıştır. Banyosu g ö m m e - dir. Helâ ve l â v a b o n u n biri b a n y o d a n ayrıl- mıştır. M u t f a k t a h a v a gazi, elektrik t e r t i b a t ı ve çöplerin kolaylıkla aşağı indirilmesi için bir dolap yapılmıştır. Aydınlık bir merdiveni ol- duğu gibi a r k a y a doğru bir s a t h ı maile inşa olu- n a n b i n a n ı n b o d r u m k a t ı n d a üç odalı m u t f a k ve helası olan küçük bir a p a r t m a n d a h a vardır.
B o d r u m d a ayrıca bir çamaşırlık, odun, k ö m ü r depoları, kapıcı dairesi b u l u n m a k t a d ı r . Bina beton a r m e olarak yapılmıştır. K a t i r t i f a l a r ı 3. 30 m e t r o d u r . Bir bodrum, bir zemin ve üç k a t o l a r a k inşa o l u n a n N a n a p a r t m a n ı 19,000 liraya m a l olmuştur.
4 - Nan Apartmanı. Fsas cephe
\
/ A M D A Y A P I L A C A K T A Y Y A f e E A B İ D E / İ
M i m ;
1/50 M İ M A R Et>İt> HİKMETAbide projesi
Güzel s a n ' a t l a r ' akademisi t a r a f ı n d a n h e y - kel Avrupa k o n k u r u için verilen bu mevzu t a y y a r e c i m e r h u m Fethi ve Sadık için Ş a m d a dikilecek bir abideye aittir. Abide iki şehidin h e y k e l l e r i n d e n m a a d a t a b u t l a r ı n ı da ihtiva ede- cekti. Bu m ü s a b a k a y ı h e y k e l t r a ş Nusret k a z a n - dı. M i m a r i kısmını Edip H i k m e t yaptı. Bu a b i - deyi gerek kompozisyon gerek ifade n o k t a i n a -
M i m a r Edip Hikmet ve heykeltraş Niısret.
z a r ı n d a n cidden ş a y a n ı takdir b u l a n t a y y a r e cemiyeti tatbik teşebbüsünde bulundu ve h e y - keltraş Nusrete n a k t î m ü k â f a t ta verildi ise de h e n ü z bu t a t b i k teşebbüsünden m ü s b e t bir n e - tice çıkmadı. İ n ş a a t t a f s i l â t resimleri m i m a r Edip H i k m e t t a r a f ı n d a n ikmal edilmiş, t a y y a - re cemiyetine verilmiştir. Heykelin de modeli a k a d e m i n i n heykel atelyesinde beklemektedir.
M İ M A R
Nazire H. evi Maçka
7 Resim Mimar Sırrı Arif (İmarYurdu)M a ç k a d a cephesi K a r a k o l sokağına, a r k a s ı geniş b a h ç e s i n e b a k a n bu hususî i k a m e t g â h , zemin k a t , birinci ve ikinci k a t t a n m ü r e k k e p - tir. T a ş temeller t i r m e t r e derinlikte kesme üzerine o t u r d u ğ u n d a n b o d r u m k a t zeminden oldukça yüksekte ve bir zemin katı h a l i n d e ya- pılmışdır. Birinci k a t a r a h a t ç a çıkılmak için a r s a n ı n a r k a y a doğru genişleyen vaziyetinden iyi istifade edilmişdiı-. Zemin k a t ı n a d o ğ r u d a n doğruya girilebilmektedir. Sokağa nazır iki oda, b a h ç e t a r a f ı n d a , m u t f a k , çamaşırlık ya- pılmıştır.
Brinci k a t a d ı ş a r ı d a n 16 b a s a m a k l a çıkıl- m a k t a d ı r . Üzeri markizli esas a n t r e d e n küçük ve aydınlık bir taşlığa, b u r a d a n da hole girilir.
B u r a d a n önü löcyalı bir salona, hususî bir oda- ya, bahçeye nazır bir m i s a f i r odasına ve yemek s a l o n u n a geçilebilmekte; aşa/ğıdaki m u t f a k l a m ü n a s e b e t i kolay bir ofis ile bir de h e l â bu ka-
tın t a k s i m a t ı n ı t a m a m l a m a k t a d ı r . , Bıı k a t ı n odaları ve hol büyük aile t o p l a n t ı l a r ı n a m ü s a i t bir şekilde m ü n a s e b a t t a r yapılmıştır. C a m e k â n - la holden ayrılan piyer artifisyel korkuluklu mozayik bir m e r d i v e n üst k a t a çıkar. Bu k a t t a - ki sofaya 4 muhtelif y a t a k ve hususî o d a l a r ı n bir de küçük sandık odasının kapıları açılır.
Cephedeki o d a l a r ı n ö n ü n d e biri açık, diğeri ka- palı iki balkon vardır. Bu k a t t a esas y a t a k oda- sile m ü n a s e b a t t a r bir banyo ve bir de ayrıca he- lâ yapılmıştır.
B i n a n ı n beden duvarları ve bölmeleri tuğ- ladır. Döşemeler p u t r e l a r a l a r ı n a beton a r m e olarak yapılmış ve lâmbalı t a h t a ile k a p l a n - mıştır. Beton ile t a h t a döşemenin arası k ö m ü r tozu ve kireç m a h l û t i l e doldurulmuştur. Bina- n ı n konforlu olmasına itina edilmiş, elektrik, soğuk ve sıcak su, zil ve kalorifer tesisatı yapıl- mıştır,
2 _ Baçjçe cephesi 3, 4 — Kat pilânhni
TC.QRIYIK.IL OVRACOL. IOHAK..
/~İA2.IRE /İAr/rr Cmna/ m zerııri MT PIATU
l EVStA w • 2 -
^Cî- T&irtot/Z- 192 ö
w
: IP
•o
»S i£|
(İZ? 1-s
rİ
Ât*% f f p r ^ • «
c 4 1 - 1 - - M ö : | j " tee
1 ŞSs -
TE.TIYIF\ıE- CAOACOL SOKAK .
rtAZJRE. « i5IDiriDJL ( W ^
A
lZ.V/fA - ,
• ^ - TJ&**Ot/£ -
Belediye reisi evi. Mersin.
MIMAR Aptullah Ziya
Mersin belediye reisinin hususî i k a m e t g â h ı - n a ait olan bu proje resmi misafirleri fazla olan bir zatın evi gibi n a z a r ı itibare a l ı n a r a k yapıl- mıştır. Mersinde taş ucuz ve çok o l d u ğ u n d a n be- den dıvarları t a ş t a n yapılmıştır. T a ş l a r tuğla gibi hazır o l a r a k tesviye edilmiş bir şekilde ve adetle s a t ı l m a k t a d ı r . Bu sebepten dıvaı* k a l ı n - lıkları ve t a ş eb'adı i n t i h a b ı n d a Mersindeki piyasaya u y m a k mecburiyeti hasıl olmuştur.
B i n a y a büyük k a p ı d a n girer girmez sağ t a - r a f t a bir gardırop t u v a l e t m a h a l l i vardır. Bu- n u n y a n ı n d a helâ m e v c u t t u r . Sol t a r a f t a çalış- m a odası ve hususî ziyaretçiler ile m a h r e m ko- n u ş u l a c a k u f a k bir oda vardır. B u r a d a koridor
yükselir ve misafir odasına girilir. Misafir o d a - sının ö n ü n d e zemini t o p r a k olan bir teras v a r - dır. B i n a n ı n üzerindeki b a l k o n u n k e n a r l a r ı a ş a - ğı indirilmiştir. Bu suretle Mersinde fevkalâde tesiri olan güneşin h a r a r e t i n d e n oda m u h a f a z a edilmiş oluyor. Kışın güneşin çevirdiği m a h r e k i n irtifaı a l ç a l a c a ğ ı n d a n güneş odaya girebilecek- tir.
Misafir odasının y a n ı n d a bir yemek odası var. Solda m u t f a k ve hizmetçi odası üst k a t t a banyo, çocuk odası, y a t a k odası ve bir de t e r a s vardır. D a m l a r ı n zeminine Trikosolli şap çeki- lecektir. B u r a d a bu suretle yapılan d a m - lar r u t u b e t e y a ğ m u r a karşı m u k a v e m e t edebil-?
Belediye veisi evi. Mevsim Cephe ve kat pilânları
m e k t e ve k i r e m i t ç a t ı l a r d a n d a h a ucuza m a l ol- m a k t a d ı r . Merdivenin ü s t ü n e su deposu konul- m u ş t u r . D e p o n u n a l t ı n d a vatilâsyon için bir
pencere vardır. Bu suretle merdiven ayni z a m a n - da b i n a n ı n v a n t i l â s y o n u n u da yapmış olacak- tır.
Meslektaşlara:
( M i m a r ) ın n i s a n n ü s h a s ı ayni z a m a n d a ( S i n a n ) n ü s h a s ı olmak emelindedir. Memleke- timizin muhtelif yerlerindeki meslekdaşlaıımız- daıı bize bu h u s u s t a y a r d ı m etmeleriin ıica edi- yoruz:
1 — Bir S i n a n abidesi veya bir S i n a n t ü r - besi d ü ş ü n ü n ü z ; t a s a v v u r u n u z u kroki h a l i n d e olsun m i m a r a gönderiniz.
2 — B u l u n d u ğ u n u z yerdeki S i n a n ı n eserle- r i n i n fotoğraf veya krokilerini alınız, izahatile
beraber m e c m u a n ı z a gönderiniz.
3 — S i n a n ı n bir veya bir çok eseri h a k k ı n - da tahlil ve tetkikleriniz varsa bize yazınız.
4 — Hazırlayacağınız yazı ve resimleri ni- h a y e t 12 nisana kadar adresimize gönderiniz.
M e c m u a n ı n bu ricasile a l â k a d a r olmakla h e m memdeketimize, h e m s a n ' a t ve ilim varlı- ğımıza karşı bir vazife yapmış oluruz.
MİMAR
MIMAR 77
Apartman avan projesi
Pieslerdeki eb'at k â f i derecede geniş tu tulmuş, m ü ş t e m i l â t ve s a l o n l a r a büyük eb'at ve- rilmiştir.Bu nevi p l â n l a r diğerlerinden maliyet n o k - tai n a z a r ı n d a n oldukça farklıdırlar. F a k a t ; a p a r t m a n l a r m , hücrelerini sırf iktisadî bir düşünce
Mimar Zeki Selâh
Köşe b a ş ı n d a bir a r s a üzerine d ü ş ü n ü l e n bu a v a n p r o j e d e , plân, a r s a n ı n b ü t ü n tabiî şeraitin- den i s t i f a d e edilerek, t a n z i m edilmiştir.
P l â n d a görüldüğü üzere u m u m î bir m e r d i - venden, servis ve kabul kısımlarına dahil olun- m a k t a d ı r . Kabul, ikamet, ve servis kısımları m u - vafık s u r e t t e d e g a j m a n l a r ile birbirlerine r a p t o l u n m u ş t u r . U f a k c e p h e d e n a p a r t m a n a dahil o l u n m a k t a d ı r .
ile u f a l t m a k a p a r t m a n h a y a t ı n ı t a h a m m ü l e - dilmez bir şekle k o y m a k t a d ı r . B u n u n için bir çok kimseler, a p a r t m a n h a y a t ı n d a n m e m n u n değildirler. B i n a e n a l e y h a p a r t m a n l a r ı n t a k s i - m a t ı n ı biraz m a l i y e t l e r i fazla d a olsa, icap e t t i - ği s a h a d a y a p m a k i c a p e t m e k t e d i r . Bir n o k t a i n a z a r a göre, p a h a l ı olan a r s a l a r ü z e r i n e k u r a - cağımız a p a r t m a n ı n b ü y ü k l ü ğ ü , oda ile ölçül- m e k t e d i r . Bu d o ğ r u olmaz. İ s t a n b u l gibi ışıklı bir ş e h i r d e , u f a k bir ( c u r e t t e ) d e n a y d ı n l ı k de- ğil, a n c a k h a v a a l a b i l e n ve g ü n ü n s a a t l e r i n d e e l e k t r i k ile t e n v i r edilen o d a l a r y a p m a k d o ğ r u o l a m a z . Bu h a l a p a r t m a n l a r ı müziç bir h a l e k o y m a k t a d ı r . Bu a v a n p r o j e d e ( p i e c e ) l e r i n e b ' a -
dı l ü z u m u k a d a r geniş verilmiş o l d u ğ u n d a n n a z a r ı d i k k a t i caliptir.
f
.„ 1...
X .
- r \ İ - f l
_ _ w»»-
f
.„ 1...
X .
- r \ İ - f l
_ _ w»»-
t-
•
-
— =
I i i 1 -i
• • D
Ev projesi
Mininr Selim Zeki F e n e r y o l u n d a inşası d ü ş ü n ü l e n bu p r o - j e d e p l â n d o ğ r u d a n d o ğ r u y a ev s a h i b i n i n fikri ve t e r t i b i d i r . B i n a n ı n kapısı c e p h e d e d i r , f a k a t y a n d a n girilir. T a m k a r ş ı s ı n d a s a ğ k ı s ı m d a p o r t m a n t o v a r d ı r . M e r d i v e n i n y a n d a n oluşu
hole a y d ı n l ı k verecek p e n c e r e n i n b ü y ü m e - sine y a r d ı m e t m i ş t i r . Hole c a m e k â n l ı bir k a p ı - d a n girilir. Solda b ü y ü k bir ç a l ı ş m a odası ve k ü t ü p h a n e v a r d ı r . B u r a s ı köşe p e n ç e r e s i n - d e n a y d ı n l a n ı r . K ü t ü p h a n e l e r için k â f i m i k t a r d a sağır kısım b ı r a k ı l m ı ş t ı r . S a ğ d a k i oda m i s a f i r içindir. B u r a s ı b a h ç e d e n camlı bir k a p ı ve bir p e n ç e r e il-? a y d ı n l a n ı r , bu c a m l ı k a p ı d a n e t r a -
CÛTTİ H A T I — O
fı camlı bir diğer k ı s m a geçilir ki b u r a s ı kış bahçesi, a y n i z a m a n d a a k ş a m çayı a l m a k için- de kullanılır. Y e m e k odası ile m i s a f i r odası i c a b ı n d a birleştirilir. Holden b ü y ü k c a m k â n l ı y e m e k o d a s ı n d a n c a m l ı k a p ı ile servis kori- d o r u n a geçilir. B u r a d a bir h i z m e t odası bir t u - v a l e t bir m u t f a k ve bir de geniş ve r a h a t ü s t k a t m e r d i v e n i , servis kapısı vardır. Merdiven a l t ı n d a n b o d r u m k a t m a inilir, b u r a d a m u t f a ğ ı n altı ç a m a ş ı r l ı k , t u v a l e t ve h i z m e t o d a s ı n ı n altı depo o l a r a k kullanılır. Üst k a t a gelince alt k a - t ı n a y n ı d ı r . Yalnız yemek o d a s ı n ı n ü s t ü y a t a k
odası için büyük o l d u ğ u n d a n geriye a l ı n a r a k bir balkon yapılmıştır. Bir de h o l ü n ü s t ü s o f a - d a n c a m e k â n l a ayrılmış ve burası aile için d a - h a s ı h h î bir o t u r m a oda^ı bırakılmıştır. Bu k a t - t a bir t u v a l e t ve bir b a n y o vardır. Merdivene c a m e k â n l ı bir k a p ı d a n geçilir. Merdiven sa- h a n l ı ğ ı n d a k i k a p ı d a n t e r a s a çıkılır. Üst y a t a k odası ve y a n ı n d a c e p h e üzerinde k ü ç ü k k a t çatı k a t ı d ı r . B u r a d a bir t u v a l e t bir hiz- m e t ç i ve y a n ı n d a , c e p h e üzerinde k ü ç ü k beyin y a t a k odası vardır. Ö n ü b a l k o n l u d u r . Ve bu o d a l a r ı n çatı içinde ayrıca yükleri vardır.
Belediyelere:
Mimar mecmuası memleketin bütün imar faaliyetini alâka ile takip etmek ve bunu m u n t a z a m a n neşretmek arzusunda olduğundan mıntakanız dahilinde mimarîyi ve şehirciliği
alâkadar edecek bilûmum münakaşaları, proje müsabakalarını, inşaat faaliyet ve haberlerini bilâ bedel neşr ve ilân olunmak üzere mecmua müdürlüğüne göndermeniz rica olunur.
San'at
M i m a r
B. O. C e l â l
Ezelî ve ilâhî zekâ m u h a y y e l e n i n i h a t a e- demediği uçsuz ve sonsuz boşluğu lâcivert m a v i s e m a l a r l a d o l d u r u p kürelerle i m a l e t m i ş ve edi- yor. Beşerî zekâ a r z ı n ü s t ü n d e kalbe m a h i y e t i m e ç h u l esrarlı h e y e c a n l a r veren güzellikler ib- da ediyor. Bu l â y e n k a t i işleyiş ve işleniş meşyi ezelinin l â y e t e g a y y e r k a n u n l a r ı n a tabi ebedî güzelliğe doğru bir a k ı ş t a n b a ş k a n e dir?
Biliyoruz ki en ş ü m u l l ü m a n a s i l e s a n ' a t hissi beşerin k a f a s i l e kalbile b e r a b e r y a r a t ı l - m ı ş t ı r . O h a l d e s a n ' a t a n c a k k ü r e n i n ü s t ü n d e ezeli ve ilâhi h ü s n ü ibda eden, temsil eden be- şerî k u d r e t f e n a b u l d u ğ u g ü n f e n a bulur. Dev- reler t e k â m ü l eder, değişir. Devreler devreleri t a k i p eder. F e n a b u l a n güzelliğin, s a n ' a t ı n k e n - disi değil belki o n u n n i s b e t l e r i n d e , dispozisyon- l a r ı n d a , k o m p o z i s y o n l a r ı n d a z a m a n z a m a n h u - sule gelen t a h a v v ü l d ü r . F a k a t biz ölen ve d o ğ a n bir yeni s a n ' a t ı n m e v c u t o l d u ğ u n u t a n ı y a r a k bu k a n a a t i n ü z e r i n d e k i m ü l â h a z a l a r ı m ı z ı k a y - dedelim.
B u g ü n ü n d o ğ a n yeni s a n ' a t ı n e diı-?.
Evet; bu eski s a n ' a t nesillerinin d e j e n e r e o l m u ş cılız, kansız, sıska a h f a d ı n d a n başka ne olabilir?.
Eski A r i s t o k r a t devirleri m e t r ü k â t ı n ı n kır- p ı n t ı l a r ı n d a n kompoze edilmiş şekilleri bize çok p a h a l ı y a s a t a n zevksiz, imansız, b u r j u v a z i n i n sa- raf z e k â s ı n d a n b a ş k a bir şey değildir. S a n ' a t n a m ı n a r u h u n m a s u m b o ş l u ğ u n u kuvvetle dol- d u r a c a k yeni bir şey görmüyoruz. G ö r d ü k l e r i - miz b e ğ e n i l m e y e n ve istihfaf edilen eskilik l e r d e n istiane edilmiş yeniliklerdir. Ç ü n k ü o h a s i s i n zekâsi s a n ' a t gölünü bulandırdı. Yalnız ş u n u a n l a y o r u z ki h e n ü z s i l i n d i r d e n geçemeyen i n ş a f e n n i bu son a s ı r d a k u d r e t l i bir t e r a k k i ve inkişaf gösteriyor. B u n d a da yeni i s t i m a l edi-
len m a l z e m e n i n bilhassa ç i m e n t o ve çeliğin en kuvvetli â m i l o l d u ğ u n u d a k a y d e t m e k lâzım- dır. O h a l d e bu gördüklerimize yeni d o ğ m u ş bir s a n ' a t değil k o n s t r u k t i o n t e k n i ğ i n i n kendi b a - şına hızla aldığı yoldur diyebiliriz.
Filvaki b u g ü n G a r p t a inkişaf e t m e k t e olan kütlevî k o n s t r u k t i o n şekilleri m i m a r î s a n ' a t ı n - da b a m başka ve taze bir neslin doğduğu ze- h a b i n i verebilir. F a k a t b u n u indî bir k a n a a t ve kısa bir görüşle s a n ' a t n a m ı n a kabul e t m e k biraz fazla acele biraz da fazla hotbinlik olur.
B u g ü n R u s y a d a kuvvetli içtimaî bir inkılâbın çok d a h a kuvvetli ve âcil i h t i y a ç l a r ı t e m i n edili- yor.
G a r p t a ve yeni d ü n y a d a ise b u r j u v a ser- m a y e l e r i n i n cazibesi ve i s t i s m a r h ı r s l a r ı t a r a - f ı n d a n s a n ' a t iğfal edilmiştir. S a n ' a t bu halile bize bir h a m i l d e f o r m a s y o n u arzediyor.
Esasen s a n ' a t h a s i s saraf zevkinin kâri de- ğildir. O n u d a i m a güzelliğe âşık ve m a d d î i h t i - r a s l a r d a n azade b ü y ü k d e h a l a r d o ğ u r m u ş t u r . O d e h a l a r ki c e m i y e t l e r i n zevkini kendi m i h - r a k ı n d a toplar. Eski ve yeni b ü t ü n e l e m a n l a r ı - nı tekniğini b e r a b e r i n d e s ü r ü k l e r ve o n l a r ı kendi m u h a y y e l e s i n e bileğine r a m ederek işe başlar. Her f ı r s a t d ü ş t ü k ç e de b ü t ü n b a ğ l a r ı ve k a y ı t l a r ı k ı r a r p a r ç a l a r ; m e t r o ve arşın o n u n sadece bir aletidir. Ne şimdi iddia edilen düz h a t l a r ı n , n e eski a d d e d i l e n m ü n h a n i h a t l a r ı n , ne de a r ş ı n ve e n d a z e n i n h â k i m i y e t i n e k ı y m e t verir. O yalnız kendi felsefesinin kendi peresti- d e s i n i n esiridir. B u g ü n f i l h a k i k a yeni d o ğ m u ş a d d e d i l e n bir s a n ' a t v a r s a o da k a d i m Mısır, Asur, Hint, T ü r k , Y u n a n , R o m a s a n ' a t l a r ı n ı n cücesi ve c i h a n iktisadiyatile b e r a b e r e f k â r ı ve zevkleri de alt ü s t eden u m u m î b u h r a n ı n mec- bur ettiği m i m a r i n i n bir e k o n o m i stilidir.
a f i ı y ^
' AIR N
a wı ıU B
X, \r ıEv projesi
Mimar Abidin
Bu ev Suadiyede geniş bir b a h ç e içinde, t a - m a m i l e ayrılabilen bir kısmı yazlık k i r a c ı l a r a m a h s u s olmak üzere d ü ş ü n ü l m ü ş t ü r . Ev sahibi- n i n d a i m i o l a r a k işgal edeceği ön kısım, düz ayak bir yemek odası, bir m u t f a k , çamaşırlık, h e l â ve bir d e p o d a n ibaret bir a l t k a t ile bir o t u r m a odası, bir büro, bir y a t a k odası ve bir b a n y o d a n i b a r e t bir ü s t katı havidir. Banyoya s o y u n m a ve sandık odası gibi bir a r a l ı k t a n geçi- lir. S o f a d a n u f a k bir merdivenle ü s t ü kapalı bir t e r a s a çıkılır. Evin yaz kiracılarına m a h s u s ar- ka kısmı bir t a r a f t a n demir yoluna, diğer t a r a f -
t a n denize b a k m a k t a d ı r . Bu kısım eb'at itibari- le asgarî bir h a d d e indirilmiştir. Alt k a t ı n d a bir m u t f a k ve bir yemek odasını, üst k a t t a da iki oda ile bir tuvaleti havidir. S o f a d a n a n t r e n i n ü s t ü n ü m u h a f a z a eden alçak ve geniş bir balkona çıkı- lır.
E i n a d e m i r y o l u n d a n ve B a ğ d a t caddesinden, bir de b u n l a r ı birleştiren işlek bir yoldan t a m a - m e n g ö r ü n d ü ğ ü için harici şekline e h e m m i y e t verilmiştir. Alt k a t taş, ü s t k a t bir tuğla, döşe- me ve t a v a n l a r a h ş a p yapılacaktır
)
1
Mimarîde tenvirat 9 Resim
Mimar Burhan Arif Bu mevzuu i n t i h a b ı m ı n biı- sebebi de m i - m a r î eserlerimiz a r a s ı n d a bilhassa camilerimi- zin d a h i l e n pek a m i y a n e ve zevksizçe elektrik
«instalation» larile tenvir edilmiş olmasını görmekliğimizdir.
B u g ü n ü n t e n v i r a t ç ı l a r ı n ı n indinde z a n n e - dilirki: m i m a r î abidelerin gece ziyası a l t ı n d a yapıldığı tesiri d ü ş ü n m e k yeni bir şeydir. H a î - buki h e r m e m l e k e t t e en eski devirlerden itiba- r e n m i m a r i tarzlarile beraber bu cihet çok h a s - sasiyetle d ü ş ü n ü l m ü ş t ü r .
Y u n a n î l e r mabetlerini, «perister» lerini;
«sokla»ların m ü n a s i p köşelerine koydukları m e - şalelerle tenvir eylerlerdi; k u r u n u v u s t a n ı n go- tik kiliselerinin esrarlı loşluğu içinde t ü t e n binlerce m u m l a r n ü m a y a n olurdu. Son a s ı r l a r d a A v r u p a d a «Neoclassique» eserlerin h e p h a v a - gazi «bec»lerile h e p aydınlandığını görüyoruz.
Bizde de eskiden ne güzeldi; camilerimizin m ü n - h a n î ve m ü s t e v î m u s a t t a h l a r ı o r t a s ı n d a incecik yüzlerce ş a k u l l e r d e n s a r k a n kandiller u f k î ze- m i n üzerine n e a h e n k t a r h a r e l e r y a p a r l a r d ı .
Her n e f e s t e titreyen harelerile eski d o n a n -
m a l a r d a r e n g â r e n k fenerlerle yapılan t e n v i r a t ı n güzelliğini kim u n u t u r .
Velhasıl elektrik t a a m m ü m edinciye k a d a r tabiî olan h e r ziyanını m i m a r î eserler üzerinde m u v a f f a k i y e t l e tesiri aşikârdır.
Mimarîde asıl bugün sun'î t e n v i r a t t a n is- t i f a d e e t m e k m ü h i m ve güç ve sırf s a n ' a t a ait bir ihtisas işi oluyor. «Eclairage directe» usulü ile yapılan t e n v i r a t m e n b a ı n d a n çıkan kuvvetli ziya ile d o ğ r u d a n doğruya gözlerimizi k a m a ş t ı - r a r a k o r t a d a m i m a r î t e ç s i m a t t a n eser b ı r a k m ı - yorlar. Her yerde o r t a d a n kaybolmak üzere olan bu usul tenvir bizde maalesef t a a m m ü m ediyor.
Geçenlerde bir gün Edirnede S u l t a n Selim c a m i - ini ziyaretimde ye;ni yapılan tesisatta, b ü y ü k k u b b e n i n e t r a f ı n a yüzlerce a m p u l ü n gelişi gü- zel kuşak gibi çepçevre sallandırıldığını ve bu dairevi t e n v i r a t ı n kubbedeki n a k ı ş l a r ve a y a t i kerime üzerinde pek f e n a aksini ve gerek k u b - benin alikalar üzerindeki istinadı alâkasını k a t eder bir tesir yaptığını gördüm.
E n başta on beş asır evvelki tenviratile p a r - l a y a n mozayiklerinin menkibesini s e y a h a t n a - meler de o k u d u ğ u m u z Ayasofya camii olmak üzere diğer camilerimizden de f e n a tenvire dair misaller göstermek kabildir.
M i m a r î tesirleri k a y b e t m e m e k için eıı t e h - likesiz t e n v i r «indirect» olanıdır.
«İndirect» y a n i i n i k â s o l a r a k t e n v i r y a p ı l a - m a d ı ğ ı t a k d i r d e ziyadar s a t ı h l a r l a t e n v i r a t yapı- lıyor ki bu d a d o ğ r u d a n d o ğ r u y a a m p u l l e r l e ya- p ı l a n t e n v i r a t t a n d a h a az tehlike arzediyor.
Velhasıl elektrik ile t e n v i r a t y a p m a k m i - m a r i d e sırf bir kilovat ve «intensite» h e s a b ı de- ğil d a h a ziyade bir his işi oluyor. Düz ve b ü y ü k s a t ı h l a r ı t ı p k ı g ü n d ü z gibi a y d ı n l a t m a k için meselâ g ü n e ş i n 45° lık tesirini v e r m e k kuvvetli
«reflecteur» lerin m ü n a s i p gizli köşelere yerleş- tirilmesile kabil oluyor.
Bu söylediklerimiz ş ü p h e s i z t a r i h i olan m e v c u t eserler için s e r d e d i l m i ş m ü l â h a z a l a r d ı r .
Y e n i y a p ı l a n b i n a l a r d a b u n l a r ı n gece tesi- rini ve t e n v i r i n i d a h a p r o j e y i vücude g e t i r i r k e n d ü ş ü n m e k m i m a r l a r için bir vazifedir.
R e s i m l e r i m i z d e m u h t e l i f t e n v i r a t u s u l l e r i n e d a i r n ü m u n e l e r g ö r ü y o r u z :
1—Lâhide kooperatif binası, m i m a r î c i h e t t e n p e k de m u v a f f a k o l m a y a n bu binayı elektrik t e n v i r a t ı n ı n isabeti k u r t a r m ı ş t ı r .
Şöyle ki b ü t ü n c e p h e l e r i n ziyadar o l m a s ı n a r a ğ m e n seri l â m b a l a r o k a d a r m u v a f f a k i y e t l e y e r l e ş t i r i l m i ş t i r ki b ü t ü n bir gece için s a r f i y a t 28 kilovat'dır.
M o d e r n t e n v i r a t ı n b ü t ü n H o l l a n d a d a bu s u - retle e n o r i j i n a l bir n ü m u n e s i d i r .
2 — B e r l i n d e b ü y ü k bir satış m a ğ a z a s ı . G a y e t a h e n k d a r olan t e n v i r a t ı h e p gizli ve m ü n e v v e r s a t ı h l a r suretiledir.
3 — Ş e h r e m a n e t i binası ö n ü n d e t a h t a d a n bil- gece için k u r u l a n «Edison» abidesi.
4 — E d i s o n ' u n m a k s a t ı resi olan bu şehir- de ayni gece de Philips l â m b a l a r ı n ı n bir n ü - mayişi.
5 — P a r i s ş e h r i «Etval»abidesinin tenviri.
6 — K o n k o r d m e y d a n ı ve «Obelisque»in t e n - viri.
6 7 — B a h r i y e n e z a r e t i n i n klâsik bir tenviri.
A İ
2 I
t !
Îİİ'Î'Ü «tfâiî ŞŞŞS BRSS ntfti a a a g . s s a g
< _ m r j n ı » ,
8 — A m s t e r d a m d a büyük k a n a l b o y u n d a k i St. Ange kilisesinin suya akseden pek adî bir tenvirini görüyoruz.
• • I . M... JV-—
Bursa Sanat Mektebi demircilik atelyesi
Bıı p r o j e m e v c u t bir binaya yeniden ilâve edilen iki katlı bir atelyeye aittir. Arka kısım 1.50 m e t r e genişliğinde ve binamızın iki katı i r t i f a ı n c a yükselen eski bir kale d i v a n d ı r . Ve m e v c u t on beş metrelik kısma ilâve edilen on dokuz metrelik yeni kısım esas m e t h a l istikame- tine a m u d e n u z a n m a k t a d ı r . Gerek m e t h a l i n gö - r ü n m e s i gerek o m u h i t t e k i b i n a l a r ı n ve eski kısmın esas itikametleri ve kale dıvarının vazi-
9 _ Aynı şehirde diğer bir kilisenin büyük
«vitraux» renkli c a m l a r ı n a gerek dahilen ve ge- rek h a r i c e n reflektörlerle yapılan t e n v i r a t pek m u v a f f a k i y e t k a z a n m ı ş t ı r .
M i m a r Şevki
M i m a r Nedim
yeti atelyeniıı a n c a k bir şibih miinharif olması- nı icap ettirmiştir. Bu atelyede alt k a t t a göste- rilen baca m a h a l l e r i n i n mihverlerine 6,90X1,60 e b ' a d ı n d a iki demir ocağı yerleştirilecektir. Ü- çüncü baca v a n t i l â s y o n a hizmet edecektir. Alt k a t taş, üst k a t tuğla duvardır. Ve alt k a t t a aza- mî derecede yer k a z a n m ı ş olmak için kale dıva- r ı n d a n istifade edilerek a r k a kısım kârgir ayak- l a r a o t u r t u l m u ş t u r . Ve bu ayakların yekdiğerine
g f
S ? . - / '
•GA/a r
•e A7 01 y ı/ij • ı
..
/su*. İ . K Î w a ) r Af/rA i- JTEO/ Sr/it/c ATocycJ/l
l i i
a «
e ym^.
-777 e A At sîdtye,- Çtır-irınt H'tf,,?:
lövm» SlM-fJt.
m*?
, ~\/3apjA .sanal, rıck/t - /fan ıfo'Cyc-o/pt-o^&Jı.-
/ / J o
2 C M I N k . f - i : 5 0 .
olan m e s a f e l e r i n d e 1,60 lık ocak t a r a f ı n d a tale- b e n i n serbestçe çalışabilmeleri d ü ş ü n ü l m ü ş t ü r . Alt k a t zemini toprak, birinci ve t e r a s a döşeme- leri beton a r m e , çatı setriyesi a s f a l t t ı r .
Bu iş h a d d i z a t ı n d a ( M i m a r ) ı n s ü t u n l a r ı n d a yer b u l a m a y a c a k k a d a r basittir. Yegâne kayde ş a y a n n o k t a s ı n ı eski kısımla yeni kısmın tek bir bina tesirini i f a d e edebilmesinde buluyoruz.
Villâ projesi
Mimar B. O. Celâl
Bu Villa büyükçe bir b a h ç e içindedir. Zemin k a t ı a n t r e s i r a h a t bir m e r m e r merdivenli pergola ile başlar. M e t h a l k a p ı s ı n d a n s o n r a geniş bir vestibül, solda günlük o t u r m a salonu, bir ye- m e k salonu vardır. L ü z u m u n d a ikisi oldukça bü- yük bir salon h a l i n e i f r a ğ edilir. Sağa doğru merkezi bir koridor vardır. Misafir salonu, y a t a k odası h e l a ve y u k a r ı çıkan, b o d r u m a i n e n m e r - diven b u r a y a açılır. Bu merkezi koridoru m ü n t e - h a d a a m u d e n k a t e d e n ikinci bir d a r koridor
m e v c u t t u r . Merkezi koridorun s o n u n d a ay- dınlığı b u n u n l a t e m i n edilmiş oluyor. Diğer ya- t a k odası, banyo b u r a y a açılır. Birinci y a t a k oda- sına m u t t a s i l ve cephe kısmında, ö n ü n d e zarif bir livanı havi bir çalışma odası vardır. Bu misa- fir s a l o n u n a d a h i gizli küçük bir kapı ile açılır.
B o d r u m d a bir m u t f a k , ç a m a ş ı r h a n e , kiler, m a h - r u k a t deposu, h e l â ve bir depo vardır. B u r a y a sol y a n cepheden r a h a t bir hol ile girilir.
B.'evatlo* penvecthe.
di/tVılU .Ke/tâî JBey.
• A Jimsun. ÜtiniaL Arehitccif. JfeAmet &/,i! .A'ndUCiy,
mri ..fş*'^ *
1 inci k a t bir oda, bir sofa bir gardirop ve bir helayı havidir. Cephede kapalı bir t e r a s ve it- tisalinde pergola, diğer kısımlarda ise açık t e r a s vardır.
Cephede görülen kolonlar dört köşe başlık-
sız, başlık yerine dekore bronz birer b a n t geçi- rilmiştir.
Villade p a r k e döşeme ve merkezî teshin dü- ş ü n ü l m ü ş t ü r .
R. I. A.
Beynelmilel Mimari Mecmuanın ( 1-1932 ) nüshası çıktı. Bu sayısında da beklediğimiz tekâmülü göstermeyen bu m e c m u a d a n bazı iııteresan resimler iktibas ediyorıiz.
1 — Aş abidesi. Brüksel Heykeltraş C. Meunier. Mimar .M, Kaauer. 2 — Yat kulübü Oslo (Norveç.) Bjercke ve Eliassen. 3 — Mııhavvile merkezi Viyana E. Kustncr t»e F. \Vaage. 4 — Milli kütüphane. Bern.
Oeschger, Kaufmaım ve Hostetter. 5 — Yüzme havuzu. Varşova. A. Kodelski 6 — Fabrika binası. Rotterdam.
Vaıı der \lugt 7 — Bebek yurdu. Bern. O. R. Salvisberg ye Brechbuhl.
ı (.İNCİ K»T PLftM!
MIKMJI. 1.50. OT
Betonarme döşemeler
M ü h e n d i s
Feridun Nuri
B e t o n a r m e döşemeler taşıdıkları sıklet- leri y a d o ğ r u d a n doğruya kirişlere veyahut mesafe mesafe ıııevzu direklere naklederler.
Birinci halde bunlara kirişli döşemeler diyeceğiz ki kirişler ve plâklardan teşekkül eder. Bu şekilde kirişlerde ya direklere veya her lıaııgi bir mesnede istinat etmiş olurlar.
İkinci halde kiriş yoktur. Ve b e t o n a r m e plâklar d o ğ r u d a n doğruya direklere otururlar.
Bunlara da kirişsiz döşemeler diyeceğiz.
B u r a d a betonarme döşemelerin, hesabı h a k k ı n d a u m u m î kavaidi zikredeceğiz.
Kirişlerle plâklardan teşekkül eden ve alelade i n ş a a t t a çok tesadüf edilen kirişli döşemeleri evvelâ iki kısma ayıracağız:
I) II)
(iıurdi) (dâl)
T a t b i k a t t a döşemeler umumiyetle mütesavi- yeıı m ü n t e ş i r bir sıklete maruz kaldıklarından bu ve b u n u takip edecek h e s a b a t t a aksini zikret- medikçe nazarı itibara aldığımız plâkların daima bir sıkleti mütesaviyeye maruz b u l u n d u ğ u n u k a b u l edeceğiz.
1) Hurdiler:
Yalnız muvazi iki dılı boyun- ca kiriş ve duvarlara istinat eden plâklarla, b ü t ü n muhitince istinat eden ve b ü y ü k dılı küçük dilinin iki mislinden fazla olan müstatili plâklar İıurdi namını alırlar. Bunların vasfı mümeyyizi yalnız bir istikamette â n a maruz olmaları ve b u n d a n dolayı bu gibi plâkların esas demir teçhizatının da yalnız bir istikamette olmalarıdır.H u r d i l e r olurlar.
ya m ü n f e r i t veya m ü t e m a d i
M ü n f e r i t b i r lııırdi: Şekil (I) müstatili
L
4-
- 4 T m r î u e
Je V ı L 1
bir plâktan ibarettir. B ö y l e bir plâkı hesap etmek için b u n u n bir metre genişliğinde ve ^ açıklığında bir şeridi nazarı itibara alınır.
Ve hesabat bu açıklıkta ve bir ıuetre genişli- ğinde bir kiriş üzerine yapılır. Binaenaleyh bu kirişin m e t r e tulüne gelen sıklet döşeme- nin metre m u r a b b a ı n a gelen s ı k l e t t i r . Şekil (2) döşemenin zatî sıkleti ile taşıdığı m u n z a m sıkletin metre murabbaına gelen nıikdarım (q) ile gösterirsek A B kirişinin de m e t r e t u l ü n e q sıkleti gelir.
Şimdi bu A B kirişini (şeridini) hesap edelim. Uç hal tasavvur edebiliriz.
1) H u r d i serbestçe müstenittir. Yani A ve B mesnetleri serbesttir.
q|2 Hurdiniıı maruz olduğu azamî eğilme anı
8 düsturile hesap edilir. Mesnetlerde an sıfırdır. Ye azami an tanı vasatta husule gelir.
Bu hale tatbikatta duvarlar dahiline 10 • 15 santimetre giren veya yiııe bu tulde serbestçe oturan plaklarda t.esadiîl' edilir.
(Şekil 3) böyle bir plâkın demirleri şekilde- ki gibidir. Mukavemet demirleri billıesap âna
Teo-zr c/p»?/bCe*-'
«- - t . _ A •. J.
r /
' 3
göre metre tuldeki miktarı tayin edilir. Tevzi demirleri de umumiyetle (6) milimetre kutrun- da ve 15 - 25 santimetre fasıla ile konur.
2) Hurdi, A ve B mesnetlerinde tamamen mütedalıildir. Bu halde nıüsbet azami an kirişin vasatında ve kıymeti ( + ^ L ) de müsavidir. En büyiik menfi an da mesnetlerde hasıl olur
v e kıymeti ( — ~ ) ye müsavidir. Şu halde menfî
misli olur.
azami an; ıııüsbet azamî anın iki
Böyle bir plâkta esas demirler (Şekil 3) deki gibi mesnetlere kadar boylu boyunca düz olarak konulamazlar. Açıklığın ortasında nıüsbet âna göre konulan demirler kısmen mesnet civarında kıvrılarak plâkın üst kısmına geçer- ler ve bundan maada meııfî an büyük oldu- ğundan dolayı ayrıca lâzım olduğu kadar de- mir çubuk mesnet civarı kısmına şamil olmak üzere ilâve edilir. Miısbet an çubuklarının kıvrıldığı nokta an sathına ve mukavim an sathına göre tayin edilir.
I
3) Hurdi, A ve B mesnetlerinde kıs- men mütedalıildir. Umumiyetle betonarme inşaatta tesadüf edilen bu haldir. Tedahülün derecesini her bir hal için taıııaıııile taktir etmek mümkün değildir. Fakat alelade betonarme inşaatta nazarı itibara alınan tedahül dere- cesine göre
ânlar şunlardır:
bu gibi plâklarda kabul edilen
Miısbet an azami + olarak alınır ve hurdi bu âna göre hesap edilir. Mesnetlerdeki
q |2
menfi an için de —-j^- kıymetini aldıkları çok defa vakidir.
Tatbikatta ıııüsbet âna göre konulan de- mirlerin yarısı düz olarak mesnede kadar temdit edilir. Nısfı da mesnet civarında takriben açıklığın (]/&) inde kıvrılarak plâkın yukarı kıs- mına geçer ve menfî an demirlerini teşkil eder.
Alelâde inşaatta ve pek fazla kalın olmıyan hurdiler için kolay olan bu .şekil tatbik edilir (Şekil" 4).
M ü t e m a d i lııırdiler: Yekdiğerine muvazi bir çok kirişlere istinat, eden müteaddit açıklıktı hurdilerin bir ıııetre genişliğinde olan şeritvari bir kısmı nazarı itibara alınır ve, bu şerit aynile mütemadi bir kiriş gibi hesap edilir. Malûm olduğu veçhile mukavemette nazarı itibara alınan mütemadi kirişler bütün mesnetleri zellü ve bir mesnedi sabit olan kirişlerdir. Ve lıesabat bu şeraite istinaden yapılmıştır. Mamafi betonarmede bu düsturlar ayııen kullanılır.
Bu plâkların lıesabatuıda en gayri müsait vaziyetlere göre azamî tesiratı (iyiline anı, kuvvei katıa) veren cetvellerden istifade edilir, bu cet- veller ve-^- ııisbetlerine göre nıüsbet ve
q q
ıııeııfi azamî iğilme anlarını verirler. Burada (g) metre murabbama isabet eden döşemenin zatî sıkleti, (p_) döşemenin ıııetre murabbauıa gelen müteharrik sıkleti ve q miktarı da p -f- g mecmuunu gösterir. Bununla beraber bir
r 4 U
sıkleti münteşire! mütesaviyeye maruz ve mü- savi açıklıklı mütemadi plâklarda veyahut eıı küçük açıklığı en büyük açıklığın (0.80) inden aşağı olmıyaıı mütemadi plâklarda müsbet an- larda, menfi mesnet anları şu şekilde hesap edilebilirler (Alınan betonarme nizamnamesi).
A) şekil (5) deki tarzda (guse) yi haiz olan plâklar.
• 4 / v J ^ . t
1) B u plaklarda âzami nıiisbet anlar Kenar açıklıklarda Max M = - j j ql2
Vasat açıklıklarda Max M = ql3 2) Menfi m e s n e t anları
Yalnız iki açıklıklı plaklarda M = ql2
Üç ve daha ziyade açıklıklarda Kenarlarda ikinci mes-
netlerde
Diğer mutavassıt mes- netlerde
M = — M
Ml:
— — ql10 1 2
Bu netayici şematik olarak şöyle gösterelim.
— 8
A 12 A 12 A
—'.) —10 —10 — n A 12 A 18 A 18 A 18 A 12 A
Buradaki rakkamlar ( q l2) lıaddiniıı mah- recini teşkil ederler.
B ) ( G u s e ) s i z veya dalıa küçük el/adda ( Cîuse ) yi haiz döşeme plaklarında yukariki anlar şu miktarlar olarak alınır.
1) Müsbet âzaıııi anlar:
Kenar açıklıklarda Max M — -^j- ql2
Vasat açıklıklarda Max M = ^ ql2
2 ) Meri fi jiıesııet anları yine yukariki şekilde olduğu gibi alınacaktır:
Bu anlara ilâveten birde nazarı itibara alınan bir açıklığın boş bırakılıp tarafeynin tah- mil edilmiş olması halinde tekevvün eden as- garî anları nazarı itibara almalıyız: Şekil (0)
Bu anın miktarı M = ü /K. _ P . ) dil- inin 24 2 ' g, ]> harflerinin delâlet ettikleri miktarlar yukarıda zikredilmiştir. Bu asgari an müsbet veya menfi olabilir.
Eğer ]>< 2 g ise yani sıkleti müteharrike- niıı metre murabbaına gelen miktarı sıkleti sabiteııinkiniıı iki mislinden küçük ise bu as- garî an daima nıüsbettir. Bizim yukarıda ver- diğimiz âzami ınüsbet, anlara göre döşeme hesap edilir. Ve bu asgari nazarı itibara alınmaz.
Şayet p > 2 g olursa o zaman plakların or- talarmdada menfi an husule geleceğinden plak- ların orta kısımlarında da i'ıst tarafa dahi demir koymak lâzımdır,
(Devamı vac)
ımiiCTigırıınnnnınTr
1 <s
paf't-'77//
Birinci n ü s h a d a k i yazıda bazı m ü r e t t i p hatası o l m u ş t u r . T a s h i h ederiz.
Bir numaralı düsturda Z D — P cos (i
ve 3, 4, 5, (3 numaralı düsturlardaki müsavat"
larııı birinci hadlerindeki
-4—— ifadesi tl x d X
d x olacaktır.
Keza 7 numaralı düsturun birinci lıaddindeki d z, de d Z olacaktır.
Ksilölit hakkında bazı izahat
Mühendis K i c l ı a r d W e i b e l
Ksilolit kelimesi iki Y u n a n c a kelimedn m ü - teşekkildir. B u n l a r d a n biri «Odun» diğeri «Taş»
m a n a s ı n a gelmektedir. Bu iki kelimeden bu m a d d e n i n tarzı teşekkülü h a k k ı n d a bir fikir el- de olunabilir. B u n u n h a k k ı n d a A l m a n c a d a kul- lanılan t a b i r «Steinholz», yani «Taşodun» t a - biridir.
T a ş o d u n u K l o r m a g n e s i u m m a h l û l i ile Mag- nesitin içine m u a y y e n bir nisbet dahilinde uz- vî v e y a h u t gayri uzvî imlâ m a d d e l e r i n i n k a r ı ş t ı - rılan o d u n u ve y u m u ş a k bir taşın havassını ayni z a m a n d a haiz bir m a d d e d i r .
Magnesium-Oksid ve K l o r m a g n e s i u m m a h - l û l ü n d e n müteşekkil bir h a l i t a n ı n büyük bir t a - sallûp kuvveti ile k a t ı l a ş t ı r ı l m a s ı n d a k i ve b u n - d a n başka diğer usullerde, bilhassa t a h t a m a d - desinin bu işte kullanıldığı t a k d i r d e elde o l u n a - cak h a s s a l a r 1867 t a r i h i n d e «SOREL» t a r a f ı n d a n k e ş f o l u n m u ş t u r . B u n d a n dolayı herkesçe m a - lûm olan «Sorel-Çimentosu» kelimesi de m e y - d a n a gelmiştir.
Ksilolit harcı, m a g n e s i t i n Mg. 0. K l o r m a g - n e s i u m m a h l û l i Mg. Cl2 ile k a r ı ş t ı r ı l m a s ı n d a n ibaret Magnesium Oxychlorid Mg Cl2 + 5 Mg 0 + 15 H. 0. dir.
İ m l â m a d d e s i olarak kullanılacak maddeler, talaş, ince talaş ve m a n t a r d a n ibarettir, b u n d a n başka asbest lifleri y a h u t talk tozu ve en mü- nasip boyalar d a h i kullanılabilir.
Ksilolit halitası bir beton halitası ile m u - kayese olunursa, suda inhilâl etmiş K l o r m a g n e - sium ile M a g n e s i u m u n tahliti, ç i m e n t o n u n su ile k a r ı ş t ı r ı l m a s ı n a m u k a b i l ise de, çimento beto- n u h a l i t a s ı n d a k i k u m veya çakılın yerini Ksilolit h a l i t a s ı n d a t a l a ş imlâ m a d d e l e r i t u t m a k t a d ı r .
Asbest ve talkın vazifeleri h a l i t a y ı y u m u - ş a k l a ş t ı r m a k olup ilâve o l u n a c a k boya ile m a d - deye istenilen rengi vermek kabildir.
M a g n e s i t : B u n u n h a k k ı n d a k i yegâne tarif kaustik suretiyle y a n m ı ş m a g n e s i t o l m a s ı n d a n ibarettir. Bu, Magnesit t a ş l a r ı n ı n b ü t ü n k a r b o n e m l â h ı n d a n t a t h i r i n e k a d a r y a n m a s ı n d a n elde olunur.
M i k t a r itibarile Magnesit Ksilolitin esas kıs- mı olmadığı halde en büyük rol o y n a m a k t a d ı r .
Çünkü b u n u n sayesinde m a d d e n i n ittisa' ve t a - kallüs etmemesi ve tasallüp keyfiyeti elde o l u n - m a k t a d ı r . B u n d a n dolayı Ksilolit imalinde en iyi ve tecrübe o l u n m u ş Magnesit kullanıl- malıdır.
Satın alınacak Magnesitte ki h y d r a t su m i k - tarı % 1.5 u geçmemeli, u m u m kireç m i k t a r ı
% 2 yi tecavüz etmemeli, açık kireç m i k t a r ı yal- nız %0,2 k a d a r caizdir.
Öğütme inceliği de büyük bir rol o y n a m a k - tadır. Beher cm2 900 delikli bir elekten d e n i l d i k - ten sonra, bakiye k a l a n m i k t a r elenen m i k t a r ı n
% 5 ııi geçmemeli ve 2500 delikli elekteki m i k - t a r da %20 yi tecavüz etmemelidir.
U m u m î suretle t a y i n o l u n a n m u a y e n e m e - todları tasallüp müddeti, tasallüp keyfiyeti, ve cer m u k a v e m e t i t a k a l l ü s ve ittisa' k ı s ı m l a r ı n a i n h i s a r etmektedir. Bu m u a y e n e l e r Avrupa m ü - esseseleri t a r a f ı n d a n h e r sipariş için dakik bir s u r e t t e y a p ı l m a k t a d ı r .
Hariçten Magnesit ithali gayri kabil oldu- ğ u n d a n , dahildeki Magnesit f a b r i k a l a r ı n ı n bu m ü h i m esasatı kabul etmeleri şayanı arzu ve tavsiyedir.
Ö ğ ü t ü l m ü ş Magnesitin uzun m ü d d e t m u h a - faza edilmesi şayanı_ tavsiye o l m a m a k l a b e r a - ber bilhassa r u t u b e t t e n sakınılması f e v k a l â d e elzemdir.
K l o r m a g n e s i u m : Bu m a d d e potas s e n a y i n i n bir t o r t u m a h s u l ü olup ekseriya blok h a l i n d e e - ritilmekte ve t e n e k e fıçıların içinde teslim o l u n - m a k t a d ı r .
Bu m a d d e suda h a l l o l u n m a k t a ve m a h l û - t u n k o n s e n t r a s y o n derecesi bir Aerometro ile tayin olmaktadır.
Talaş ve ince t a l a ş : Bu maddeler meyve ve- ya çiçekleri s a n u b e r î ve m a h r u t î olan a ğ a ç l a r d a n istihsal olunmalı, elyafı ince bulunmalı, y u m u - şak ve kabil olduğu k a d a r kuru olmalıdır.
İlk t a b a k a için kabil olduğu k a d a r kalın talaş k u l l a n m a l ı ve bu suretle en fazla bir tecrit hassasını elde etmeğe çalışmalıdır. Üst, y a n i k u l l a n ı l a n kısma kabil olduğu k a d a r ince t a l a ş k u l l a n m a l ı ve bu a d e t a u n gibi ince b u l u n m a l ı - dır.
Asbest ve Talk: B u n u n için ince ö ğ ü t ü l m ü ş m e v a t k u l l a n ı l m a l ı ve b u n l a r kir ve z a r a r l ı m a d - d e l e r d e n arî b u l u n m a l ı d ı r .
Boyalar: Boya o l a r a k t a ş eşya s a n a y i i n d e yalnız t e m i z ve gayet ince ö ğ ü t ü l m ü ş m a d e n î b o y a l a r k u l l a n ı l m a k t a d ı r . Uzvî boyalar f a z l a m i k t a r teessüre tâbi o l d u k l a r ı n d a n kabili isti- m a l değildirler. En fazla işe y a r a y a n boyalar, t e - beşir, alçı ve saire gibi kirli m e v a t t a n ari demir,
« M a n g a n » ve C h r o m o x y d ve U l t r a m a r i n b o y a - larıdır. Bu b o y a l a r ı n a y n i z a m a n d a C h l o r m a g - n e s i a l a n - h a l i s b u l u n m a l ı d ı r .
Ksilolitin sikleti izafiyesi 1,17, b e h e r cm2 da- ki cer m u k a v e m e t i 40-50, tazyik m u k a v e m e t i 275-350 kilodur.
Ksilolit havi olduğu t a h t a e l y a f ı n d a n do- layı a y n e n t a h t a n ı n h a v a s ı n a maliktir..
Ksilolit beton, eski veya yeni t a h t a döşe- meler, eski veya yeni b a s a m a k l a r ü z e r i n e konulabilir, f a k a t cüruf b e t o n u , a s f a l t , alçı, düz s a t ı h l a r ve d e m i r üzerine k o n u l a m a z .
Ş a y e t bir fazla b e t o n t a b a k a s ı n ı n k o n u l m a - sı lâzım gelirse, bu t a b a k a asgarî 5 cm kalınlık- t a olmalı, a l t ı kısımla iyice iltisak etmelidir.
Alt k ı s ı m d a m e v c u t d e m i r p u t r e l l e r b e t o n t a b a k a s ı ile 4 cm k a d a r k a p l a n m ı ş b u l u n m a l ı - dır.
Ş a y e t Ksilolit bir zemin ü s t ü n e k o n u l u r s a , o r a d a k i r a t ı p t o p r a k s a t h ı n ı n k u r u t u l m a s ı ve z e m i n i n b e t o n u n a l t ı n a k o n u l a c a k bir t a ş t a - b a k a s ı ile takviyesi lâzımdır. Ya ilk t a b a k a ola- r a k 5 c m k a l ı n l ı ğ ı n d a ve 1:10 u i s b e t i n d e S e r e - sit veya b u n a benzer bir m a d d e k a r ı ş t ı r ı l m ı ş k a - ba b e t o n t a b a k a s ı k o n u l m a l ı ve b u n u n ü s t ü n e 10 c m k a l ı n l ı ğ ı n d a 1:6 n i s b e t i n d e , f a k a t hiç bir şey k a r ı ş t ı r ı l m a m ı ş bir ikinci t a b a k a vazetmeli, ve b u n l a r iyice döğülmeli, y a h u t t a ilk t a b a k a o l a r a k 5 c m k a l ı n l ı ğ ı n d a 1:10 n i s b e t i n d e çakıl b e t o n k o n m a l ı ve b u n u n ü s t ü n e k a t r a n l ı m u - k a v v a çekilmeli ve b u n u n ü s t ü n e 10 cm k a l ı n - lığında 1:6 n i s b e t i n d e k i ikinci t a b a k a k o n u l m a - lıdır.
B ü y ü k s a t ı h l a r 30-50 m2 e b ' a d m d a ve ilti- s a k n o k t a l a r i l e ayrılmış p a r ç a l a r a t a k s i m o l u n - malıdır. Bu iltisak n o k t a l a r ı kabil olduğu t a k - tirde Ksilolitte de m u h a f a z a o l u n m a l ı d ı r .
Bu h u s u s t a k i t a l i m a t m u h a f a z a o l u n d u ğ u t a k d i r d e eski veya yeni t a h t a ü z e r i n e Ksilolit t a b a k a s ı n ı n vaz'ı bir f a i d e t e m i n e t m i ş olur.
A l t t a k a l a n t a h t a kısmın ç ü r ü m e s i veya siinger- l e n m e s i v a r i t değildir, ç ü n k ü Ksilolit m a d d e s i b u n a m a n i olacak K l o r m a g n e s i u m u h a v i d i r .
Yaz m e v s i m i n d e b e t o n t a b a k a s ı t a s a l l ü p e d e n Ksilolitle ö r t ü l m e d e n evvel h e r g ü n s u l a n - malıdır. Kış m e v s i m i n d e ı s ı n m a m ı ş bir m a h a l d e
y a p ı l a n b e t o n t a b a k a s ı n ı n d o n m a s ı m ü m k ü n - dür. B i l h a s s a bu k e y f i y e t Ksilolit t a b a k a s ı n ı n k o n u l m a s ı n d a n d a h a evvel görülmez ve t a h a s - sül edecek neticeler b i l â h a r e m e y d a n a gelir.
Y a p ı l a n beton t a b a k a s ı n ı n t a s a l l ü p ve k u - r u m a keyfiyeti beklenmelidir. U m u m i y e t i t i b a r i - le Ksilolit ile k a p l a n m a d a n evvel yeni y a p ı l a n bir b e t o n t a b a k a s ı 4 h a f t a d u r m a l ı ve otıdan s o n r a k a p l a n m a l ı d ı r .
Ksilolitle k a p l a n m a d a n evvel beton m ü k e m - m e l e n temizlenmeli ve iyice y ı k a n m a l ı d ı r .
Ksilolitten süpürgelik y a p m a k için d ı v a r - lar, y a p ı l a c a k olan s ü p ü r g e l i k c i d a r ı n ı n 3 c m ü s t ü n e k a d a r 1:2 n i s b e t i n d e ç i m e n t o sıvası ile s ı v a n m a l ı ve b u n u n üzerine kireç sıva gelmeli- dir. Üst k ı s ı m d a n d ı v a r a k a d a r bir k a ç c m açık b ı r a k m a k ş a y a n ı tavsiyedir. Bu suretle r u t u b e t y u k a r ı ç ı k a m a z . Açık b ı r a k ı l a n bu m a h a l Ksilo- litin k u r u m a s ı n d a n s o n r a sıva ile k a p a n a b i l i r .
Ksilolit ç i ğ n e n m i ş y a h u t yeni b e t o n v e y a h u t t a h t a b a s a m a k l a r ı n ü s t ü n e konulabilir. M e t a l y a h u t d e m i r d e n zaviye m e s n e t o l a r a k kullanı»
labilinir.
Kslilolit z e m i n i n tarzı istimali: Z e m i n z a - m a n z a m a n y a ğ l a n m a l ı d ı r . Bu y a ğ l a n m a k e y f i - y e t i n i n z a m a n ı icrası z e m i n i n k u l l a n ı l m a t a r z ı - n a bağlı olup çok kullanıldığı t a k d i r d e kısa m ü d d e t l e r l e , az kullanıldığı t a k t i r d e u z u n m ü d - detlerle vaki olmalıdır.
Y a ğ l a n m a keyfiyeti ilk 3 sene z a r f ı n d a as- garî s e n e d e 4 d e f a y a p ı l m a l ı ve şu s u r e t l e icra o l u n m a l ı d ı r :
Asitten arî yağ ile y a ğ l a n m a l ı d ı r . En m u f a - fık o l a r a k zemini a k ş a m silmeli ve ertesi s a - b a h y a ğ l a m a l ı d ı r . S u y u n hiç bir f a i d e t e m i n e t - m e y e r e k fazla bir z a m a n d u r m a m a s ı için, y ı k a - d ı k t a n s o n r a zemini k u r u bezle k u r u l a m a l ı d ı r .
Ş u n a d i k k a t e t m e l i d i r ki, yağ d o ğ r u d a n doğ- r u y a z e m i n e d ö k ü l m e m e l i , temiz ve y u m u ş a k bezler ile süriilmeli, m ü t e s a v i y e n yapılmalı ve kuvvetli o l a r a k oğulmalıdır. Çok içen k ı s ı m l a r a bir kaç d e f a y a ğ sürmeli, yağı içmeyen kısım- l a r d a k i y a ğ l a r ince t a l a ş l a silinmelidir.
Z e m i n i n güzel gözükmesi arzu o l u n a n m a - h a l l e r için c i l â l a n m a k d a h a m u v a f ı k t ı r . Bu ci- l â l a m a k e y f i y e t i n i n ilk kısmı a y n e n y a ğ l a m a d a olduğu gibi olup, diğer kısmı m u ş a m b a ve par- ke z e m i n l e r i n e y a p ı l a n ameliye gibidir.
Ş a y e t zemine boya veya b a d a n a lekeleri d ü ş m ü ş ise, z e m i n ince çelik p a m u ğ u ile oğula- bilir.
Ksilolitin kullanılması muhteliftir:
Ksilolit - Çift tabaka, — Bu suretle ü s t kı- sım bir r e n k t e y a h u t r e n k l i ve m o s a i k v a r i ola- r a k y a p ı l m a k t a d ı r . (18-20 m / m k a l ı n l ı ğ ı n d a ) .
Ksilolit - döğme zemin — Bir k a t olarak, b i l h a s s a k u l l a n ı l a n f a b r i k a m a h a l l e r i ve saire gibi, el a r a b a l a r ı n geçtiği m a h a l l e r d e y a p ı l m a k - t a d ı r ( 1 5 m / m k a l ı n l ı ğ ı n d a ) .
Kaba - Ksilolit — Bir t a b a k a o l a r a k m u - ş a m b a altı o l a r a k y a p ı l m a k t a d ı r (15 m / m k a - l ı n l ı ğ ı n d a ) y a h u t p a r k e zemin altı o l a r a k ki Ksilolit t a m a m i l e çivilenmeye elverişlidir. (20 m / m k a l ı n l ı ğ ı n d a ) .
Ksilolit - Duvar sıvası — S a ğ l a m ç i m e n t o sıvası ü z e r i n e yapılır ve t a h t a k a p l a m a i m i t a s - yon o l a r a k m u h t e l i f r e n k l e r d e t e z y i n a t resimle- rile r e n k l e n d i r i l i r .
Ksilolit m a d d e s i n i n kolayca şekil a l m a s ı k a - bil o l d u ğ u n d a n h a r i c e k o n m a y a c a k d e k o r a s y o n p a r ç a l a r ı n ı n a y n e n sun'î t a ş t a n olduğu gibi b u n - d a n da y a p ı l m a s ı kabildir.
Y a p ı l a c a k z e m i n i n Ksilolitten yapılıp yapıl- m a y a c a ğ ı h a k k ı n d a k i verilecek k a r a r d a e n b ü - yük rolü k u l l a n m a tarzı ve m a s r a f keyfiyetleri o y n a m a k t a d ı r . Y a p ı l a n t e c r ü b e l e r Ksilolit z e m i n - lerin o t u r m a o d a l a r ı n d a , b ü r o l a r d a , otel ve r e s - t o r a n l a r d a , l â b u r a t u v a r l a r d a , m e k t e p l e r d e , h a s -
H A B E
Bizde
M ü n a k a ş a : A f y o n K a r a h i s a r İ s t a n b u l İ s t a s - yon c a d d e s n d e k i a r s a y a inşa o l u n a c a k Vali k o n a - ğı i n ş a a t ı 24-nisan-932 t a r i h i n e m ü s a d i f p a z a r g ü n ü s a a t on beşte ihaleî k a f i y e s i icra k ı l ı n m a k üzre 25 g ü n m ü d d e t l e ve k a p a l ı zarf usulile m ü - n a k a ş a y a k o n u l m u ş t u r . T a l i p o l a n l a r ı n m e z k û r k o n a ğ ı i n ş a edecekleri m i k t a r n i s b e t i n d e yüzde yedi b u ç u k t e m i n a t a k ç a s ı veya m e k t u p l a b e r a - ber yevmi m u a y y e n e d e Vilâyet d a i m î e n c ü m e n i - n e ve ş e r a i t i a n l a m a k isteyenlerin beş lira m u - k a b i l i n d e proje, şeraiti inşaiye, m ü n a k a ş a ş a r t - n a m e s i s u r e t i n i h a v i dosyayı a l m a k için e n c ü - m e n b a ş k â t i b i n e m ü r a c a a t etmesi lâzımdır.
Münakaşa: M a r a ş vilâyeti d a h i l i n d e 20816 li- r a keşifli bir m e k t e p binası inşası 26 n i s a n t a r i - h i n d e i h a l e edilecektir.
Heykeltraş Muhittin Sebati
Genç ve muktedir san'atkâr Muhittin Sebati 9-3-932 tarihinde Haydarpaşa has- tahanesinde vefat etti.
Hayatının kısa süren bu san'at devre- sinde bizleri daima tatmin eden eserleri ile yükselen bu genç istidadın gaybubeti ile memleket san'at âlemi müteellim ve mü- teessirdir. ,
t a h n a e l e r d e , kışlalarda, t i y a t r o l a r d a , i s t a s y o n - a r d a , f a b r i k a l a r d a , d e p o l a r d a , t a y y a r e h a n g a r - l a r ı n d a , v a p u r k a m a r a l a r ı n d a ve sair yerlerde m u v a f ı k olacağı k a n a a t i n i vermiştir. F a k a t ze- m i n i n mütemadi rutubete h a t t a ıslak b u h a r a , s e r t h a m ı z a t a ve bilhassa a ş a ğ ı d a n gelen fazla m i k t a r d a sıcağa daimî s u r e t t e m a r u z m a h a l - lerde Ksilolit zemini y a p ı l m a s ı n ı n m u v a f ı k ol- m a d ı ğ ı g ö r ü l m ü ş t ü r .
Ksilolit zeminleri a y a k l a r ı sıcak t u t m a k t a , t o z d a n arî b u l u n m a k t a , y ı k a n m a l a r ı kolay s ı h - hî, a t e ş e karşı m u k a v i m , p a r k e z e m i n i n yerini t u t m a k t a d ı r l a r . İyi kullanıldığı t a k d i r d e u z u n bir z a m a n b o z u l m a d a n d a y a n m a k t a d ı r l a r .
Bir çok a h v a l d e g ö r ü l e n bir h a t a K s i - lolitin adî zayıf b e t o n t a b a k a s ı üzerine k o n u l - m a s ı d ı r . Böyle bir b e t o n t a b a k a s ı üzerine k o n u - l a n Ksilolit t a b a k a s ı n ı n i n ş a s ı n d a beton Ksilolitte hasıl olan selâbete m u k a v e m e t ede- m e m e k t e d i r ve Ksilolit b e t o n l a b e r a b e r v e y a h u t yalnız k e n d i ç a t l a m a k t a veya k a b a r m a k t a ve bu suretle ö n ü n e geçilmeyen neticeler hasıl o l m a k - t a d ı r .
R L E R
M u h t ı r a Naci (1932):
Berlinde, m ü h e n d i s M e h m e t Naci Bey t a r a - f ı n d a n h e r sene n e ş r e d i l m e k t e olan, ( M u h t ı r a Naci) n a m ı n d a k i cep k i t a b ı h e r i h t i s a s s a h i b i n i a l â k a d a r edecek bir şekilde t o p l a n m ı ş ve m a l û - m a t ı n a f ı a ve güzel bir t a b A l m a n y a d a i n t i ş a r e t m i ş t i r . Ş a y a n ı t a k d i r bir teşebbüs eseri olan bu f e n n i cep k i t a b ı n ı okuyucularınıza tavsiye e- deriz. F i a t ı iki liradır. M i m a r m e c m u a s ı vasıta- sil a l a c a k l a r a yüzde elli t e n z i l â t t e m i n edilir. Ki- t a p ç ı l a r d a n ve a ş a ğ ı d a k i a d r e s t e n t e d a r i k edil- m e k t e d i r .
Adres: M ü h e n d i s M e h m e t Naci Bey Gieseb- r e c h s t r . — 18.
B e r l i n : C h a r l o t t e n b u r g 4-D ( A l m a n y a )
Mimar Herant Abrahamyan (t)
Sanayii Nefise Mektebi Âlisi mezun- larından mimar Herant Abrahamyan kısa bir rahatsızlığı müteakip vefat etti.
Şehrimizin muhtelif yerlerinde, bir çok büyük binalar inşa etmekle iyi bir isim ka- zanmış olan meslekdaşımızın ailesine be- yani taziyet ederiz.
