Haftaya Bakış
HAFTALIK EKONOMİ VE FİNANS BÜLTENİ
10 Ekim 2011 / 41
İKTİSADİ ARAŞTIRMALAR BÖLÜMÜ
Zorunlu Karşılık Oranları Mevduat kabul eden finansal kurumların bu mevduata karşılık olarak merkez bankalarında tut- mak zorunda oldukları mevdua- tın kanunen saptanan oranını ifade etmektedir.
Zorunlu karşılık oranlarının artı- rılmasının; bir yandan krediye yönlendirilebilecek likiditeyi azaltması, diğer yandan yarata- cağı maliyet artışı nedeniyle kre- di piyasasını sıkılaştırması ve dolayısıyla iç tüketimi ve enflas- yonist eğilimleri baskılaması beklenir.
TCMB’nin son dönemde zorunlu karşılık oranlarını artırmasının temelinde büyük ölçüde ithal mala dayalı iç tüketim artışını yavaşlatmak istemesi yatıyor.
Ayrıca, zorunlu karşılık oranları- nın vadelere göre farklılaştırıldı- ğı da görülüyor. Türkiye’de ban- kaların gerek yurt içinden gerek- se yurt dışından sağladıkları fon- ların ortalama vadesi, aktiflerinin vadesine kıyasla oldukça kısa olup bu önlemle bankaların yü-
TÜİK tarafından açıklanan Eylül ayı enflasyon verilerine göre TÜFE, aylık bazda beklentile- rin bir miktar üzerine çıkarak %0,75 düzeyinde belirlenirken, yıllık bazda bir önceki ay düze- yinin 0,50 puan altında geldi ve %6,15 oldu. ÜFE’de ise aylık enflasyon %1,55 olurken, yıllık enflasyon ise son 34 ayın en yüksek seviyesi olan %12,15 düzeyine ulaştı. TCMB de Ekim ayına ait ilk beklenti anketi sonuçlarını açıkladı. Buna göre piyasaların 2011 sonuna ilişkin tüketici enflasyonu beklentisi %7,46’ya yükselirken, yılsonu Dolar kuru, cari açık ve GSYH büyümesi beklentileri ise sırasıyla 1,81, $73 milyar ve %6,4 olarak kaydedildi. Piyasaların 2012 yılı GSYH büyümesi beklentisi %4 olarak açıklandı.
Döviz kurlarındaki aşırı volatiliteye müdahale etmek amacıyla TCMB geçen hafta bir dizi önlemi hayata geçirdi. Dolar’ın serbest piyasada 1,90 TL’yi aşmasının ardından TCMB, Çar- şamba günü bankacılık sisteminin YP yükümlülüklerinde vadelerin uzamasını teşvik etmek ve piyasaya döviz likiditesi sağlamak amacıyla YP yükümlülüklere ilişkin zorunlu karşılık oranlarını 50 ila 250 baz puan arasında düşürdü. Aynı gün $1,35 milyarlık döviz satım ihalesi açarak $750 milyonluk döviz satan TCMB, Perşembe ve Cuma günleri de açtığı $1,35 milyar ve $750 milyonluk ihalelerde $350’şer milyon tutarında döviz satışı gerçekleştirdi. TCMB ayrıca kendi döviz rezervlerini desteklemek ve bankacılık sisteminin TL likidite ihtiyacını daha kalıcı ve düşük maliyetli biçimde karşılamasını sağlamak amacıyla TL yükümlülükler için tesis edilecek zorunlu karşılıkların YP olarak tutulabilecek bölümüne ilişkin tavanı
%10’dan %20’ye çekti. TCMB ayrıca bazı TL zorunlu karşılık oranlarında da indirime giderek likidite desteğini güçlendirdi.
Geçen hafta veri trafiğinin seyrek olduğu ABD’de üç önemli veri açıklandı. Eylül ayı ISM imalat sanayi endeksi 51,6’ya yükseldi. Verinin alt kalemleri incelendiğinde, istihdamda ha- reketlenme görülmekle birlikte yeni siparişler konusunda durgunluğun sürdüğü izlendi.
Aynı aya ait ISM hizmetler endeksi ise 53 olarak belirlendi. Alt kalemlerde aktiviteye ilişkin pozitif işaretler mevcut olmasına rağmen imalat endeksinin tersine, hizmetler sektöründe istihdamda aynı ivmeyi görmek mümkün değil. Cuma günü açıklanan ABD Eylül ayı istih- dam verileri ise istihdamda beklentilerin üzerinde 103 bin kişilik bir artış olduğunu gösterdi.
Verinin görece olumlu açıklanması, ABD ekonomisinde ikinci dip korkularını hafifleterek piyasaları kısmen rahatlattı.
İngiltere Merkez Bankası, geçen hafta £75 milyar tutarında yeni bir parasal genişleme adımı gerçekleştirirken, toplam parasal genişleme tutarı £275 milyara ulaştı. Banka, faizleri ise de- ğiştirmedi. Aynı şekilde Avrupa Merkez Bankası da faizleri beklentilerin aksine sabit tutar- ken, standart dışı önlemlerle bankacılık sistemine yeterli likidite sağlayacak ölçüde piyasaları desteklemeye devam edeceğini duyurdu. Japonya Merkez Bankası da beklentiler doğrultu- sunda faizleri değiştirmedi.
Avrupa ile ilgili olarak piyasaların odak noktasında makroekonomik verilerden ziyade borç sorunu ile boğuşan ülkeler ve bunun kıtanın bankacılık sektörüne muhtemel yansımaları vardı. Her iki konuda da hafta sonu, piyasaları kısmen rahatlatacak gelişmeler yaşandı.
Sarkozy ve Merkel’in Berlin’de gerçekleştirdiği ikili zirvenin ardından yapılan açıklamada bölgenin iki lider ülkesi olarak Almanya ve Fransa’nın aynı amaçları paylaştığı, Kasım başın-
Neden Önemli
İktisadi Araştırmalar Bölümü İzlem Erdem - Müdür [email protected] om.tr Figen Yılmaz - Müd. Yrd.
[email protected] om.tr Özgür Demirtaş - İktisat Uzmanı [email protected] om.tr Hatic e Erkiletlioğlu - İktisat Uzmanı hatic [email protected] om.tr İlker Ş ahin - İktisat Uzm. Yrd.
[email protected] om.tr
Ahmet Aşarkaya - İktisat Uzm. Yrd.
[email protected] om.tr
Haftaya Bakış
uzatılarak finansal istikrarın tesis edilmesi amaçlanıyor.
ABD İstihdam Verileri
ABD istihdam verileri, tarım dışı istihdamdaki artış-azalışların yanı sıra ortalama çalışma saatle- ri ve ücretlerin de sektörel dü- zeyde seyrini içermesi nedeniyle emek piyasasının nabzının tutul- masını, reel ekonomiye ve enflas- yona ilişkin beklentilerin oluşma- sını sağlıyor.
Örneğin; istihdamdaki ve buna bağlı olarak ücretlerdeki artış eğiliminin enflasyonist baskı oluşturduğunun anlaşılması, faizlerin artacağına; istihdamın gerilemesi ise durgunluğa ve faizlerin düşüp tahvil fiyatlarının artacağına işaret edebiliyor.
daki G20 zirvesinden önce krizle ilgili kapsamlı bir önlemler paketinin açıklanacağı belirtildi.
Her ne kadar bahsedilen önlemlerle ilgili herhangi bir detay ortaya çıkmasa da, Merkel’in bankalara sermaye desteği konusunda ne gerekirse yapılacağı yönündeki net açıklaması, genel olarak güven verici bulundu. Öte yandan borç krizine bağlı olarak likidite sıkıntısına düşen ve aşırı volatilite nedeniyle hisseleri dondurulan Belçika-Fransız bankası Dexia ile ilgili sorunun çözümü konusunda ayrıntılar hafta sonu netleşmeye başladı. Cuma günü S&P tarafından kredi notu düşürülen Dexia’nın hafta sonu Fransa ve Belçika arasında varılan anlaşma uyarınca parçalanarak satılması gündemde. Plana göre varlık satışlarının, ortada yalnızca yaklaşık €100 milyar civarında bir bono portföyüne sahip bir “kötü banka” kalınca- ya kadar sürmesi; varlık satışlarından elde edilen gelirlerin bu bankayı finanse etmek için kullanılması ve kalan kısım için devletlerin garantör olması öngörülüyor. Bu plan dahilinde Belçika hükümetinin, bankanın Belçika’daki perakende bankacılık kolunu €4 milyara satın alacağı bildirilirken, Fransa, Belçika ve Lüksemburg’un ortaklaşa €90 milyarlık garanti vere- ceği açıklandı. Avrupa basınında yer alan haberlere göre Dexia’nın Lüksemburg’taki özel bankacılık kolu için Belçikalı KBC ile Katar destekli fonların alıcı olabileceği görülüyor. Tür- kiye’deki Denizbank için ise potansiyel alıcılar arasında Rusya bankası Sberbank’ın adı geçi- yor.
Neden Önemli
10 Ekim 2011
10 Ekim 2011
Geçtiğimiz haftanın ilk günlerinde düşüş kaydeden İMKB-100 endeksi hafta ortasından itibaren nispeten yatay bir seyir izledi.
Zorunlu karşılıklara ilişkin indirim beklentileri İMKB’yi desteklerken, Yunanistan'ın bütçe hedeflerine ulaşamayacağı yönündeki haberler aşağı yönlü etkide bulundu. Avrupa bankalarının ellerindeki Yunanistan tahvilleri nedeniyle yazacakları zararlara iliş- kin endişelerin etkisiyle yurtdışı borsalarda yaşanan kayıplar İMKB'ye de yansıdı. Böylece, Salı günü İMKB-100 endeksi %3,8 oranında düşüş kaydetti. Haftanın izleyen günlerinde TCMB’nin attığı adımlar ve yaptığı açıklamalar borsanın seyri üzerinde belirleyici oldu. Nitekim TCMB’nin döviz cinsi zorunlu karşılık oranlarında indirime gitmesi, $750 milyonluk rekor döviz satım ihalesi ve yüksek miktarlı döviz satım ihalelerinin sürebileceği açıklamasına ek olarak bazı Türk lirası zorunlu karşılık oranların- da da indirim yapıldığı görüldü. Bu gelişmeler ışığında, geçtiğimiz hafta İMKB-100 endeksi haftalık bazda %3,9’luk düşüşle 57.339 seviyesine indi.
Hisse Senedi Piyasaları
Geçtiğimiz hafta tahvil bono piyasasında hacim düşük düzeylerde seyretti. Yunanistan’a ilişkin olumsuz haber akışının sürdüğü bir ortamda küresel piyasalardaki kötümser havanın etkisiyle gösterge tahvilin faizi haftanın ilk yarısında yükseldi. Ancak sonra- ki günlerde TCMB’nin aldığı önlemler ve Avrupalı yetkililerden gelen açıklamalar nedeniyle faizlerin düşüşe geçtiği görüldü.
Yeni gösterge tahvilin ihracı öncesinde Cuma günü dar bantta hareket eden 15 Mayıs 2013 vadeli gösterge tahvilin faizi haftalık bazda değişmedi ve %8,34 seviyesini korudu.
Bu hafta Hazine tarafından 17 Temmuz 2013 itfa tarihli gösterge tahvilin ihracı gerçekleştirilecek. Hafta boyunca özellikle Avru- pa’dan gelecek haberler ve TCMB’nin vereceği sinyaller piyasa tarafından takip edilecek.
Tahvil-Bono Piyasaları
%1,46
-%0,50
%0,00
%0,50
%1,00
%1,50
%2,00
%2,50
Eki.10 Kas.10 Ara.10 Oca.11 Şub.11 Mar.11 Nis.11 May.11 Haz.11 Tem.11 Ağu.11 Eyl.11 Eki.11
Beklenen Reel Faiz (%)
ENDEKS 30.Eyl 07.Eki Değişim
İMKB-100 59,693 57,339 -%3.94
İMKB-30 73,498 70,108 -%4.61
Sınai 50,485 49,865 -%1.23
Hizmetler 36,920 36,569 -%0.95
Mali 88,856 83,853 -%5.63
Kaynak: İMKB
52.000 54.000 56.000 58.000 60.000 62.000
0 500 1.000 1.500 2.000 2.500 3.000 3.500 4.000
30.Eyl 03.Eki 04.Eki 05.Eki 06.Eki 07.Eki
İşlem Hacmi İMKB-100 Endeksi
Hacim (milyon TL) İMKB-100
Değişim
Vade 30.Eyl 07.Eki (Puan)
16.11.2011 7.08 6.68 -0.40
25.01.2012 7.62 7.47 -0.15
25.04.2012 7.91 7.94 0.03
07.11.2012 8.30 8.25 -0.05
15.05.2013 8.34 8.34 0.00
İMKB DİBS Fiyat Endeksi 135.23 135.28 0.05 Kaynak: İMKB
TAHVİL-BONO BİLEŞİK FAİZLERİ (%)
36,20
5 15 25 35 45 55
Eki.10 Kas.10 Ara.10 Oca.11 Şub.11 Mar.11 Nis.11 May.11 Haz.11 Tem.11 Ağu.11 Eyl.11 Eki.11
75 80 85 90 95 100 105 110
1,15 1,25 1,35 1,45 1,55 1,65
Eki 10 Kas 10 Ara 10 Oca 11 Şub 11 Mar 11 Nis 11 May 11 Haz 11 Tem 11 Ağu 11 Eyl 11 Eki 11
€ / $ $ / ¥
10 Ekim 2011
Döviz Piyasaları
Geçtiğimiz hafta başında Euro Alanı ekonomilerinden gelen karamsar haberler tüm piyasaları baskı altına aldı. Yunanistan’da bütçe hedeflerinin tutturulamayacağı yönündeki haberlerin yanı sıra, kredi notu üç basamak birden indirilen İtalya başta olmak üzere Bölge ekonomilerinin borç durumuna ilişkin kaygılar risk algılamasını artırdı. Ayrıca, Bölge ülkelerinin bankacılık sektö- ründe kendini göstermeye başlayan riskler de risk iştahını aşağı yönlü etkiledi. Ancak, hafta ortasından itibaren Sarkozy ve Merkel’in bir araya geldikleri toplantıda Euro Alanı finans kuruluşlarının desteklenmesi ve Yunanistan’daki krizin çözülmesi yönünde aldıkları kararlar risk iştahının hızlı biçimde yükselmesini sağladı. Ayrıca, haftanın son günü İtalya ve İspanya’nın kredi notlarının indirilmiş olmasına rağmen ABD tarım dışı istihdam verisinin beklentilerin üzerinde artmış olması da risk iştahını olumlu etkiledi.
Bu gelişmelere bağlı olarak geçtiğimiz hafta gelişmekte olan ülke eurotahvillerine ait risk primi 19 baz puanlık düşüşle 403 sevi-
Eurotahvil Piyasaları
€ / $ $ / ¥
VIX Endeksi
Geçtiğimiz haftanın ilk günü, Euro Alanı ekonomileri başta olmak üzere küresel ekonomiye ilişkin kaygıların giderek artmasına bağlı olarak Dolar diğer para birimleri karşısında sert biçimde yükseldi. Ancak ilerleyen günlerde yetkili isimlerin alınacak ted- birlere ilişkin açıklamaları Doların bir miktar gevşemesini sağladı. Hafta boyunca kredi derecelendirme kuruluşlarından Euro Alanı’na ilişkin gelen not indirimi haberlerine karşın, bölgenin iki büyük ekonomik aktörünün krize ilişkin kararlılık belirten açıklamaları Euro’nun değer kaybının önüne geçti ve Euro Dolar karşısındaki kayıplarını telafi etti.
Hafta içerisinde Ocak ayından beri ilk defa 1,31 seviyelerini gören €/$ paritesi, Cuma gününü haftalık bazda %0,1 düşüşle 1,3375 seviyesinden kapatırken, $/¥ paritesi Doların güçlü seyrine bağlı olarak %0,4 düşüşle 76,71 düzeyine geriledi.
Geçtiğimiz hafta içinde tarihi zirvelerine çıkan $/TL paritesi TCMB’nin kuru düşürmeye dönük hamlelerinin ardından gevşedi.
TCMB’nin hamleleriyle TL, hem Dolar hem de Euro karşısında haftayı yükselişle kapattı.
DÖVİZ KURLARI
30.Eyl 07.Eki Değişim
Dolar (¹) 1.8512 1.8343 -%0.91
Euro (¹) 2.5007 2.4654 -%1.41
Sepet (²) 3.7767 3.7327 -%1.17
€/$ Paritesi (³) 1.3384 1.3375 -%0.07
$/Yen Paritesi (³) 77.04 76.71 -%0.43 (¹) 15:30'da açıklanan TCMB döviz alış kurudur.
(²) 1$ + 0,77 €
(³) Uluslararası piyasa kapanış verileridir.
EUROTAHVİL HAFTALIK DEĞİŞİM
Değişim 30.Eyl 07.Eki (Puan) EMBI+
Ende ks 572.05 576.30 4.25
Spre ad 422 403 -19
Türkiye
Ende ks 385.42 388.88 3.46
Spre ad 366 345 -21
Kaynak: JP Morgan
Emtia Piyasaları
10 Ekim 2011
Petrol Altın
Bu Haftanın Gündemi
Petrol fiyatları haftaya, Euro Alanı borç sorununun önümüz- deki dönemde petrol talebinde daralmaya yol açacağı endişe- siyle düşerek başladı. İlerleyen günlerde de bu endişelerin petrol fiyatlarını aşağı yönlü baskı altında bıraktığı gözlem- lenmekle beraber, gerek Fed Başkanı Bernanke’nin ekonomik büyümeyi desteklemek için gerekli tedbirlerin alınacağını açıklaması, gerekse Dolarda gözlenen değer kaybı paralelinde petrol fiyatlarının yönünü yukarı çevirdiği ve kayıplarını tela- fi ettiği görüldü. Brent türü petrolün spot fiyatı, haftalık baz- da %1,74 artışla haftayı $/varil 106,75 seviyesinden kapattı Geçtiğimiz haftanın ilk işlem gününde altın fiyatları, Çin eko-
nomisinde gözlenen yavaşlama sinyalleri ve Euro Alanı borç sorununa yönelik endişeler paralelinde yükseldi. Son 1 aydaki en yüksek günlük artışın yaşandığı Pazartesi gününün ardın- dan, altın fiyatları Salı günü gelen kâr satışları ve Fed Başkanı Bernanke’nin açıklamaları sonrasında geriledi. Haftanın ilerle- yen günlerinde küresel ekonomiye ilişkin belirsizliklerin etki- siyle altın fiyatları dalgalı ancak yukarı yönlü bir seyir izledi.
Altın fiyatları haftayı %0,95 artışla $/ons 1.638,59 seviyesin- den kapattı.
1.638,59
1.000,00 1.100,00 1.200,00 1.300,00 1.400,00 1.500,00 1.600,00 1.700,00 1.800,00 1.900,00
Eki 10 Kas 10 Ara 10 Oca 11 Şub 11 Mar 11 Nis 11 May 11 Haz 11 Tem 11 Ağu 11 Eyl 11 Eki 11
$/ons
106,75
60,00 70,00 80,00 90,00 100,00 110,00 120,00 130,00 140,00
Eki 10 Kas 10 Ara 10 Oca 11 Şub 11 Mar 11 Nis 11 May 11 Haz 11 Tem 11 Ağu 11 Eyl 11 Eki 11
$/varil
10 Ekim TÜİK Ağustos Ayı Sanayi Üretim Endeksi (Gerçekleşme: Aylık %3,8 Artış ) Hazine Eylül Ayı Nakit Dengesi Gerçekleşmesi
11 Ekim TCMB Ağustos ayı Ödemeler Dengesi Verisi (Piyasa Beklentisi: Aylık Cari Açık $3,9 Milyar) 21 Ay Vadeli, 17 Temmuz 2013 İtfa Tarihli, TL Cinsi Iskontolu Devlet Tahvilinin İlk İhracı
3 Yıl Vadeli, 4 Haziran 2014 İtfa Tarihli, TL Cinsi 3 Ayda Bir Sabit Kupon Ödemeli Devlet Tahvilinin Yeni- den İhracı
ABD Fed Açık Piyasa Komitesi Toplantı Tutanakları
12 Ekim Hazine İç Borç Ödemesi (TL4.239 Milyon)
Euro Alanı Ağustos Ayı Sanayi Üretimi Endeksi (Piyasa Beklentisi Aylık: %0,7 Azalış)
13 Ekim TÜİK Ağustos Ayı Sanayi Ciro ve Sipariş Endeksleri
ABD Ağustos Ayı Dış Ticaret Verileri (Piyasa Beklentisi Aylık: -$46 Milyar)
14 Ekim ABD Eylül Ayı Perakende Satışlar (Piyasa Beklentisi Aylık: %0,8 Artış) Euro Alanı Eylül Ayı Tüketici Fiyat Enflasyonu
10 Ekim 2011
Uyarı Notu:
Bu rapor Türkiye İş Bankası A.Ş. tarafından güvenilir olduğuna inanılan kamuya açık kaynaklardan elde edilen bilgiler kullanılmak suretiyle, sadece bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup, hiçbir şekilde finansal enstrümanların alım veya satımı konusunda tavsiye veya finansal danış- manlık hizmeti sağlanması olarak yorumlanmamalıdır. Türkiye İş Bankası A.Ş. bu raporda yer alan bilgilerin doğru ve tam olması konusunda
