HAFTALIK EKONOMİ VE FİNANS BÜLTENİ İKTİSADİ ARAŞTIRMALAR BÖLÜMÜ

(1)

Haftaya Bakış

HAFTALIK EKONOMİ VE FİNANS BÜLTENİ

27 Ağustos 2012 / 34

İKTİSADİ ARAŞTIRMALAR BÖLÜMÜ

Kredi Notu

Kredi derecelendirme kuruluşları tarafından belirlenen kredi notla- rı, ülkelerin finansal yükümlü- lüklerini yerine getirebilme kapa- sitelerinin, kredi riskliliklerinin bir göstergesidir. Kredi notunun

“yatırım yapılabilir” olarak nite- lenen seviyede olması, ülkelerin dış finansmana erişimi açısından önemli bir eşiktir. Kredi derecelendirme kuruluşlarından S&P ve Fitch’in derecelendirme yönte- mine göre BBB- ve üstü, Mo- ody’s’e göre ise Baa3 ve üstü kredi notları yatırım yapılabilir seviye olarak tanımlanmaktadır.

Derecelendirme, vade açısından uzun/kısa olmak üzere ikiye ay- rılmakta, ülkelerin uzun/kısa vadede yükümlülüklerini yerine getirebilme olanakları değerlen- dirilmektedir. Döviz ve ulusal para cinsinden derecelendirme ise, ülkelerin söz konusu paralar

TCMB’nin açıkladığı Haziran ayı Kısa Vadeli Dış Borç İstatistikleri’ne göre, Türkiye’nin kısa vadeli dış borç stoku 2011 sonuna göre %19,2 artışla $99,9 milyar düzeyine yükseldi. Borçlu bazında incelendiğinde, toplam kısa vadeli dış borç stokunun %86,1’ini teşkil eden özel sek- tör borçlarının, 2011 sonuna göre %13,9 arttığı izlendi. Özel sektör içinde ise, 2011 yılı sonuna göre finansal kuruluşların borç stoku %13,6 artarak $54,6 milyara, finansal olmayan kuruluş- ların borç stoku %14,3 artışla $31,4 milyar seviyesine çıktı.

TÜİK tarafından açıklanan 2012 yılı II. dönem konut satış istatistiklerine göre II. çeyrekte Türkiye’de 106.035 adet konut satışı gerçekleşti. Bu rakam, 2011 yılının aynı dönemine göre

%1,2’lik bir gerilemeye işaret ediyor. Geçmiş yıllarda aynı döneme ait veriler ise 2008 yılında 113 bin, 2009 yılında 195 bin, 2010 yılında 90 bin, 2011 yılında ise 107 bin konut satışı şeklin- deydi.

Kredi derecelendirme kuruluşu Fitch, geçen hafta yaptığı açıklamada Türkiye’nin kredi notunu büyüme, enflasyon ve cari açıktaki gelişmelere bağlı olarak yatırım yapılabilir seviyeye çıkarabileceğini ifade etti. Türkiye ekonomisinin 2011'de fazla ısındıktan sonra sürdürülebilir büyüme seviyelerine yaklaştığını dile getiren Fitch, enflasyon ile cari açıkta- ki gerilemeyle birlikte ekonomideki yumuşak iniş sürecinin arzu edilen bir şekilde devam ettiğini belirtti. Fitch öte yandan, Türkiye’nin yüksek dış finansman ihtiyacına atıfta bulu- narak bu durumun dış şoklar karşısında kırılganlıkların devam etmesine neden olduğunu vurguladı.

TCMB, 16 Ağustos tarihli Para Politikası Kurulu toplantı özetini yayınladı. Toplantı özetinde, yılın üçüncü çeyreği için iktisadi faaliyette ılımlı büyüme eğiliminin korunduğu belirtilmesi- ne rağmen, iç piyasa satışları, güven endeksleri ve imalat sanayi yatırım eğilimi verilerine bakıldığında üçüncü çeyrekte iktisadi faaliyetteki toparlanmanın öngörülenden daha zayıf olabileceğine dikkat çekilirken, takip edilen gelişmeler çerçevesinde önümüzdeki dönemde faiz koridorunun kademeli olarak daraltılabileceği kaydedildi. TCMB Başkanı Erdem Başçı da, hafta sonu yaptığı açıklamada ekonomik aktivitede Temmuz ayında yaşanan yavaşlama- ya dikkat çekerek %4’lük büyüme oranı için aşağı yönlü risklerin arttığını ifade etti.

TCMB’nin Ağustos ayı II. Dönem Beklenti Anketi’ne göre piyasanın yıl sonu büyüme beklentisi %3,6, cari açık beklentisi $62,7 milyar, TÜFE beklentisi ise %6,77 olarak belirlendi.

Japonya’nın dış ticaret dengesine ilişkin gelişmeler, geçen haftanın yurtdışında dikkat çeken verilerindendi. Japonya’da Temmuz ayı dış ticaret açığı ¥300 milyar dolayındaki beklentileri çok aşarak ¥517 milyar düzeyinde açıklandı. Bu açığın ortaya çıkmasında AB’ye ihracatın % 25, Çin’e ihracatın da %12 oranında gerilemesi etkili olurken, Japonya’nın toplam ihracatı da

%8,1 azaldı. Japonya’nın nükleer enerji kullanımındaki azalmayı telafi etmek için petrol ve doğalgaz ithalatını artırması da açığı büyütürken, ihracattaki gerilemenin küresel talep ko- şullarındaki bozulmayı doğrudan yansıttığı görülüyor.

Geçen hafta Markit tarafından açıklanan Ağustos ayı Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) verileri de küresel ekonomideki yavaşlamayı teyit eder nitelikteydi. Açıklanan PMI verileri arasında ABD’nin imalat sanayi endeksi 51,9 ile büyüme için eşik değer olan 50’nin üzerinde

KAPANIŞ VERİLERİ (24 Ağustos)

Neden Önemli

İktisadi Araştırmalar Bölümü İzlem Erdem - Müdür [email protected] om.tr Figen Yılmaz - Müd. Yrd.

[email protected] om.tr Özgür Demirtaş - Uzman [email protected] om.tr Hatic e Erkiletlioğlu - Uzman hatic [email protected] om.tr İlker Ş ahin - Uzm. Yrd.

[email protected] om.tr Ahmet Aşarkaya - Uzm. Yrd.

[email protected] om.tr

(2)

Haftaya Bakış

notunun “olumlu”, “olumsuz”

ve “durağan” şeklinde hangi yöne hareket etme potansiyeli olduğunu göstermektedir. İzleme ise, yakın bir gelecekte bir not değişikliği olasılığı olduğunu ve değişikliğin hangi yönde olabile- ceğini ifade etmektedir.

ABD Dayanıklı Tüketim Malla- rı Siparişleri

Üreticilerin önümüzdeki döneme ilişkin aldıkları siparişleri yansı- tan veri, buzdolabı ve otomobil gibi tüketicilere yönelik kalemle- rin yanı sıra makineler gibi üreti- me yönelik yatırım harcamalarını da kapsıyor.

Verinin düşük olması, alt kalem- lere de bağlı olarak yatırım ve tüketim malı talebinde daralma- ya işaret ederken takip eden dö- nemde tüketimin azalacağı yö- nünde beklentileri kuvvetlendiri- yor. Aynı zamanda üretim ve istihdam üzerinde de baskı yara- tıyor. Verinin yüksek olması ise yatırım, tüketim ve istihdamda artış beklentilerini kuvvetlendi- rirken, diğer taraftan enflasyona ilişkin kaygılar doğurabiliyor.

kalırken; Euro Alanı, Almanya ve Çin imalat sanayi endeksleri sırasıyla 45,3, 45,1 ve 47,8 ile daralma tarafında açıklandı.

Fed’den gelecek yeni bir parasal genişleme programına ilişkin beklentiler, geçen hafta piya- salarda en çok konuşulan gündem maddesiydi. Fed Açık Piyasa Komitesi’nin geçen hafta yayınlanan 31 Temmuz-1 Ağustos’taki toplantısına ilişkin toplantı özetinde, parasal genişle- menin açıkça tartışıldığının görülmesi, piyasada bu doğrultudaki beklentileri artırdı. Özellik- le çok sayıda kurul üyesinin, ekonomik toparlanmanın hızında sağlam ve sürdürülebilir bir iyileşme gözlenmediği takdirde ilave parasal genişlemenin oldukça yakın bir zamanda ge- rekli olabileceği yönünde görüş bildirdiğinin kaydedilmesi, Fed’in önümüzdeki dönemde yeniden parasal genişlemeye gidebileceği yönünde güçlü bir işaret olarak yorumlandı. An- cak toplantı özetinde, parasal genişlemenin etkinliğine ve yaratacağı sorunlara ilişkin de tar- tışmalar yaşandığı ve genel havanın genişleme lehinde olmasına rağmen karşıt görüşlerin bulunduğu anlaşılıyor. Geçen haftanın sonuna doğru St.Louis Fed Başkanı’nın ABD makroekonomik verilerinde düzelme gözlendiğini ve toplantıda üzerinde tartışılan verilerin biraz eski kaldığını ifade etmesi karşıt görüşleri destekler nitelikte. Nitekim ABD’de konut satışla- rı ve dayanıklı tüketim malı siparişleri önceki ay düzeylerinin ve beklentilerin üzerinde açık- landı. Öte yandan, Fed Başkanı Bernanke’nin ABD Kongresi’ne gönderdiği mektupta, Fed’in ekonomiye ilave parasal destek sağlayabilecek alana sahip olduğunu belirtmesi ve küresel düzeyde makroekonomik verilerdeki olumsuz seyir, parasal genişleme ihtimalinin güçlendi- ği yönünde yorumlanıyor.

27 Ağustos 2012

Neden Önemli

(3)

27 Ağustos 2012

Bayram tatili dolayısıyla geçen haftanın ilk iki işlem gününde kapalı olan İMKB, Çarşamba günü yurtdışından pozitif yönde ayrı- şarak bankacılık hisseleri eşliğinde yükseldi. Perşembe günü yurtdışı piyasalar paralelinde negatif alanda seyreden İMKB, Fitch’den yapılan ekonomik büyüme hızı, enflasyon ve cari açıktaki gelişmelere bağlı olarak Türkiye’nin kredi notunun yatırım yapılabilir seviyeye çıkarılabileceği yönündeki açıklamanın ardından kayıplarının bir kısmını telafi etti. Fitch’in açıklamalarının etkisi haftanın son işlem gününde de devam etmesine karşın, küresel satış dalgasından olumsuz etkilenen İMKB geriledi. İMKB- 100 endeksi haftayı %0,2 düşüşle 65.654 puandan kapattı.

Hisse Senedi Piyasaları

Geçtiğimiz hafta küresel risk iştahındaki gelişmelere bağlı olarak tahvil-bono piyasasında faiz oranları günlük dar bantlarda kal- mak üzere dalgalı bir seyir izledi. Yabancıların pozisyon almakta çekingen davrandığı gözlenirken, TCMB’den sağlanan fonlama maliyetinin %6,50 düzeyine kadar çekilmesi uzun vadeli tahvillerin faizlerinin gerilemesini sağladı.

Haftalık bazda kısa ve orta vadeli tahvillerin faiz oranlarında yükselişler söz konusu iken, uzun vadeli tahvillerin faizlerinin hafif gerilediği gözlendi.

5 Mart 2014 itfa tarihli gösterge tahvilin bileşik faizi haftayı 12 baz puanlık yükselişle %7,82 seviyesinden kapattı.

Tahvil-Bono Piyasaları

%0,95

%0,00

%1,00

%2,00

%3,00

%4,00

%5,00

Ağu.11 Eyl.11 Eki.11 Kas.11 Ara.11 Oca.12 Şub.12 Mar.12 Nis.12 May.12 Haz.12 Tem.12 Ağu.12

Beklenen Reel Faiz (%)

ENDEKS 17.Ağu 24.Ağu Değişim

İMKB-100 65.758 65.654 -%0,16

İMKB-30 80.420 80.249 -%0,21

Sınai 55.574 55.832 %0,46

Hizmetler 42.704 42.173 -%1,24

Mali 95.011 94.940 -%0,07

Kaynak: İMKB

62.000 63.000 64.000 65.000 66.000 67.000

0 500 1.000 1.500 2.000

17.Ağu 22.Ağu 23.Ağu 24.Ağu

İşlem Hacmi İMKB-100 Endeksi

Hacim (milyon TL) İMKB-100

Değişim

Vade 17.Ağu 24.Ağu (Puan)

20.02.2013 7,32 7,51 0,19

15.05.2013 7,45 7,63 0,18

11.09.2013 7,57 7,63 0,06

05.03.2014 7,70 7,82 0,12

15.01.2020 8,48 8,40 -0,08

12.01.2022 8,49 8,39 -0,10

İMKB DİBS Fiyat Endeksi 131,57 131,46 -0,11 Kaynak: İMKB

TAHVİL-BONO BİLEŞİK FAİZLERİ (%)

(4)

15,18

5 15 25 35 45 55

75 77 79 81 83 85 87 89

1,15 1,20 1,25 1,30 1,35 1,40 1,45 1,50 1,55

€ / $ $ / ¥

27 Ağustos 2012

Döviz Piyasaları

Geçtiğimiz haftanın ilk yarısında ECB’nin İtalya ve İspanya’nın borçlanma maliyetlerine sınırlama getireceği yönündeki haberlere bağlı olarak risk iştahında yaşanan yükseliş, Fed’in yeni bir parasal gevşemeye ışık yakacağı yönündeki beklentileri destekleyen toplantı tutanaklarının açıklanmasıyla hız kazandı. Ancak, ilerleyen günlerde küresel makroekonomik verilere ilişkin belirsizlik- lerin yanı sıra, yukarıda değinilen gelişmelere ilişkin çelişkili açıklamalar risk iştahının yeniden gerilemesine neden oldu.

Güvenli liman pozisyonundaki ABD 10 yıllık hazine tahvilinin getirisinin haftayı düşüşle kapadığı görüldü.

Gelişmekte olan ülke eurotahvillerine ait risk primi haftayı 2 baz puanlık yükselişle 303 düzeyinden kapatırken, Türkiye eurotah- villerinin risk primi 3 baz puan yükseldi ve 233 oldu.

Eurotahvil Piyasaları

€ / $ $ / ¥

VIX Endeksi

ECB’nin Euro Alanı’nın sorunlu ekonomilerinden İtalya ve İspanya’nın borçlanma maliyetlerini düşürmek için adım atacağı yö- nündeki haberler geçtiğimiz hafta Euro’yu destekledi. Ancak paritelerdeki esas hareketlenmeyi sağlayan gelişme, Fed toplantı tutanaklarında ekonominin toparlanmasına destek sağlamak adına yeni bir parasal genişlemeye gidilebileceği yönündeki değer- lendirmeler oldu. Parasal genişleme ihtimalinin artması, Dolar’ın diğer para birimleri karşısında değer kaybetmesine neden oldu.

Sorunlu ekonomilere ilişkin beklentilerin yanı sıra Fed’in genişleme yönünde verdiği sinyallerin etkisiyle destek bulan Euro, Do- lar karşısında %1,44 değer kazandı ve haftayı 1,2511 düzeyinden kapattı. Diğer taraftan, Dolar’ın seyrine bağlı olarak $/¥ paritesi

%1,12 düşüşle 78,65 seviyesine indi.

Yurtiçinde TL, yurtdışı parite gelişmelerine paralel olarak Dolar karşısında yatay bir seyir izlerken, Euro karşısında düşüş kay- detti.

EUROTAHVİL HAFTALIK DEĞİŞİM

Değişim 17.Ağu 24.Ağu (Puan) EMBI+

Ende ks 669,60 676,01 6,41

Spre ad 301 303 2

Türkiye

Ende ks 450,32 454,25 3,93

Spre ad 230 233 3

Kaynak: JP Morgan DÖVİZ KURLARI

17.Ağu 24.Ağu Değişim

Dolar (¹) 1,7900 1,7903 %0,02

Euro (¹) 2,2129 2,2423 %1,33

Sepet (²) 2,0015 2,0163 %0,74

€/$ Paritesi (³) 1,2333 1,2511 %1,44

$/Yen Paritesi (³) 79,54 78,65 -%1,12 (¹) 15:30'da açıklanan TCMB döviz alış kurudur.

(²) 0,5$ + 0,5€

(³) Uluslararası piyasa kapanış verileridir.

(5)

Emtia Piyasaları

27 Ağustos 2012

Petrol Altın

Bu Haftanın Gündemi

114,60

85 90 95 100 105 110 115 120 125 130 135

$/varil

1.669,85

1.300 1.400 1.500 1.600 1.700 1.800 1.900

$/ons

Petrol fiyatları geçtiğimiz haftanın ilk işlem gününde Euro Ala- nı ekonomilerine yönelik endişeler paralelinde yatay seyretti.

İzleyen günlerde ABD petrol stoklarının beklenenden daha fazla gerilediğinin açıklanması, Fed’in yeni bir parasal genişlemeye gideceği beklentisi, ABD’nin Meksika Körfezi’ndeki enerji yatı- rımlarını tehdit eden tropik fırtınalar ve Orta Doğu’da devam eden gelişmelerin yarattığı tedarik sorunu paralelinde petrol fiyatlarında kısmi artışlar görüldü. Cuma günü küresel büyü- meye yönelik kuşkular ile birlikte Fed’in parasal genişlemeye gitmeyebileceği endişesi, petrol fiyatlarının önemli ölçüde gerilemesine yol açtı. Ayrıca, Uluslararası Enerji Ajansı’nın, gerekir- se daha fazla petrol stokunun piyasaya sürülebileceğini açıkla- ması düşüşü destekledi. Brent türü petrolün spot fiyatı haftalık bazda %0,3 oranında düşüşle haftayı $/varil 114,6 seviyesinden kapattı.

Geçtiğimiz haftaya pozitif alanda başlayan altın fiyatları, Salı günü Avrupa Merkez Bankası’nın İtalya ve İspanya’nın borç- lanma maliyetlerini düşürmek adına harekete geçeceği haber- leri ile Mayıs başından bu yana en yüksek seviyelerini gördü.

Hafta ortasında açıklanan Fed tutanaklarıyla yeni bir parasal genişleme beklentisi oluşurken, buna paralel olarak altın fiyat- larının yükselişi de haftanın son işlem gününe kadar devam etti. Cuma günü ise Fed’in parasal genişlemeye gitmeyebilece- ği yönündeki haberler, altın fiyatlarındaki artışı durdurdu.

Altın fiyatları haftalık bazda %3,4 yükselerek $/ons 1.670 sevi- yesinden kapandı.

27 Ağustos  TCMB Ağustos Ayı İktisadi Yönelim Anketi ve Reel Kesim Güven Endeksi

 TCMB Ağustos Ayı İmalat Sanayi Kapasite Kullanım Oranı

 Almanya Ağustos Ayı Ifo endeksi (Piyasa Beklentisi: 102,9) 28 Ağustos  TÜİK Ağustos Ayı Sektörel Güven Endeksleri

 Kültür ve Turizm Bakanlığı Temmuz Ayı Giriş Çıkış Yapan Ziyaretçiler

 ABD Ağustos Ayı Tüketici Güven Endeksi (Piyasa Beklentisi: 65,8) 29 Ağustos  Hazine İç Borç Ödemesi (TL1.068 Milyon)

 ABD II. Çeyrek Büyüme Verisi (Piyasa Beklentisi: %1,7)

 ABD Temmuz Ayı Bekleyen Ev Satışları (Piyasa Beklentisi: Yıllık %1,0 Artış)

30 Ağustos  ABD Temmuz Ayı Kişisel Tüketim Harcamaları (PCE) Fiyat Endeksi (Piyasa Beklentisi: Aylık %0,1 Artış)

 ABD Temmuz Ayı Kişisel Tüketim Harcamaları (Piyasa Beklentisi: Aylık %0,4 Artış)

 ABD Temmuz Ayı Kişisel Gelir (Piyasa Beklentisi: Aylık %0,3 Artış) 31 Ağustos 

(6)

27 Ağustos 2012

Uyarı Notu:

Bu rapor Bankamız uzmanları tarafından güvenilir olduğuna inanılan kamuya açık kaynaklardan elde edilen bilgiler kullanılmak suretiyle, sadece bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hiçbir şekilde finansal enstrümanların alım veya satımı konusunda tavsiye veya finansal danışmanlık hizmeti sağlanması olarak yorumlanmamalıdır. Bu raporda yer verilen görüş ve değerlendir- meler, hiçbir şekilde Türkiye İş Bankası A.Ş.’nin kurumsal yaklaşımını yansıtmamakta olup, raporu kaleme alan uzmanların kişi- sel görüş ve değerlendirmeleridir. Türkiye İş Bankası A.Ş. bu raporda yer alan bilgi, görüş ve değerlendirmelerin doğru, değiş- mez ve eksiksiz olması konusunda herhangi bir şekilde garanti vermemektedir. Türkiye İş Bankası A.Ş. bu raporda yer alan bilgi- lerde herhangi bir bildirimde bulunmaksızın değişiklik yapma hakkına sahiptir. Bu rapor ve içindeki bilgilerin kullanılması nede- niyle doğrudan veya dolaylı olarak oluşacak zararlardan Türkiye İş Bankası A.Ş. hiçbir şekilde sorumluluk kabul etmemektedir.

İşbu rapor üzerinde Bankamızın telif hakkı olup, Bankamızın yazılı izni alınmaksızın herhangi bir kişi tarafından, herhangi bir amaçla, kısmen veya tamamen çoğaltılamaz, dağıtılamaz veya yayımlanamaz. Tüm haklarımız saklıdır.