HAFTALIK EKONOMİ VE FİNANS BÜLTENİ İKTİSADİ ARAŞTIRMALAR BÖLÜMÜ

(1)

Haftaya Bakış

HAFTALIK EKONOMİ VE FİNANS BÜLTENİ

18 Haziran 2012 / 25

İKTİSADİ ARAŞTIRMALAR BÖLÜMÜ

Ödemeler Dengesi

Ödemeler dengesi, geniş anla- mıyla, bir ekonomide yerleşik kişilerin, yurtdışında yerleşikler ile belli bir dönem içinde yapmış oldukları ekonomik işlemlerin sistematik kayıtlarını elde etmek üzere hazırlanmaktadır. Ödeme- ler dengesi istatistikleri, “Cari İşlemler” ile “Sermaye ve Fi- nans” hesaplarından oluşmakta- dır. Cari işlemler; reel kaynaklar- la (mal, hizmet, gelir) ilgili işlem- leri ve cari transferleri; sermaye ve finans hesapları ise reel kaynak akımlarının finansmanını gösterir.

“Cari açık”; bir ülkenin ihraç ettiği mal ve hizmetlerden elde

Geçtiğimiz hafta yurt içinde TCMB ödemeler dengesi istatistiklerini açıkladı. Buna göre cari işlemler hesabı Nisan ayında $4,96 milyar, Ocak-Nisan döneminde $21,2 milyar açık verdi.

2011 Ocak-Nisan döneminde $28,5 milyar olan dış ticaret dengesi, 2012’nin aynı döneminde

$22 milyara gerileyerek cari açıktaki azalmanın başlıca nedeni oldu. Böylece, Merkez Banka- sı’nın cari açığı düşürmek adına uyguladığı iç talebi kısıcı politikalar, 12 aylık kümülatif cari açığın $69,2 milyara gerilemesini sağladı. Diğer taraftan, ödemeler dengesindeki net hata noksan kalemi, 2011 Ocak-Nisan döneminde $2,5 milyarken, Nisan ayında $959 milyon azal- masına rağmen, 2012’nin ilk dört ayında $2,9 milyara yükseldi.

TÜİK Mart ayı istihdam rakamlarını açıkladı. Buna göre Mart ayında işsizlik oranı yıllık bazda 0,9 puan geriledi ve yeniden tek haneye inerek %9,9 oldu. Mevsim etkilerinden arındırıl- mış işsizlik oranı ise Şubat ayına göre değişmedi ve %9,1 seviyesinde kaldı. Mart ayında istihdam bir önceki yılın aynı ayına göre 531 bin kişi artarak 23.817 bin kişiye yükselirken, iş- gücüne katılım oranı %48,6’ya geriledi. İstihdam edilenlerin sektörler itibarıyla dağılımına bakıldığında, 2012 Mart’ında hizmetler sektörünün aldığı payın arttığı, buna karşın, tarım, sanayi ve inşaatın paylarının gerilediği görülüyor. Buna göre, istihdamın %50,7’si hizmetler,

%23,6’sı tarım, %19,8’i sanayi, %5,9’u ise inşaat sektöründedir.

Maliye Bakanlığı Mayıs ayı merkezi yönetim bütçe gerçekleşmelerini açıkladı. Bütçe, Mayıs ayında TL4.587 milyon fazla verirken, faiz dışı fazla TL6.997 milyon oldu.

Geçtiğimiz hafta boyunca en çok merak edilen konu olan Yunanistan seçimleri, Pazar günü yapıldı. Açıklanan ilk sonuçlara göre kurtarma paketi yanlısı olup getirilen mali programı kabul eden Yeni Demokrasi Partisi %30 civarında oyla seçimlerden birinci parti olarak çıktı.

Radikal Sol (Syriza) %27 oy ile seçimlerde ikinci gelirken, Pasok %13 oy ile üçüncü parti olarak seçimi tamamladı. Ülkede Yeni Demokrasi Partisi liderliğinde bir koalisyon hükümeti kurulacağı öngörülüyor. Seçimlerde alınan bu sonuçla kurulması öngörülen koalisyon hükü- metinin Euro Alanı’nda kalmak adına mali yardım programını devam ettireceği düşünülü- yor.

Geçen haftanın önemli gündem maddelerinden bir diğeri de Euro Alanı’nın sorunlu bir baş- ka ekonomisi olan İspanya’ydı. İspanyol bankacılık sistemine sağlanması öngörülen €100 milyarlık kredinin ardından bu miktarın yetmeyebileceği yönünde söylentiler artarken kredi derecelendirme kuruluşu Moody’s de artan borç yükünü, zayıflayan ekonomisini ve sermaye piyasalarına erişiminin zorlaşmasını gerekçe göstermek suretiyle bu ülkenin kredi notunu 3 basamak birden düşürerek yatırım yapılabilir seviyenin bir basamak üstüne, BAA3’e indirdi.

Artan risk algısıyla birlikte son dönemde borçlanma maliyetlerinde yaşanan hızlı yükselişle

Neden Önemli

İktisadi Araştırmalar Bölümü İzlem Erdem - Müdür [email protected] om.tr Figen Yılmaz - Müd. Yrd.

[email protected] om.tr Özgür Demirtaş - Uzman [email protected] om.tr Hatic e Erkiletlioğlu - Uzman hatic [email protected] om.tr İlker Ş ahin - Uzm. Yrd.

[email protected] om.tr Ahmet Aşarkaya - Uzm. Yrd.

[email protected] om.tr

(2)

Haftaya Bakış

olumlu, portföy yatırımları gibi kısa vadeli ve borç yaratan kay- naklarla finansmanı daha olumsuz değerlendirilmektedir.

ABD Sanayi Üretimi Verileri Sağlıklı bir ekonominin gösterge- si olan sanayi üretimindeki artış çok hızlı gerçekleştiğinde enflas- yona neden olabiliyor. Öte yandan düşük üretim miktarları, ekonominin yavaşladığı ve üreti- cilerin yetersiz talep nedeniyle üretimi azalttığı anlamına geliyor.

ABD sanayi üretimindeki geliş- meler, dünya ekonomisi açısın- dan da önem taşıyor. Dünyanın en büyük ithalatçısı konumunda- ki ABD’de, sanayi üretimi istik- rarlı ve yukarı yönlü seyir, talebin büyüme eğilimine işaret ederken, bu ülkeye ihracat yapan diğer ülkelerin de sanayi üretimi- nin artabileceği anlamına geliyor.

otomotivde yaşanan %1,5’luk düşüşün etkili olduğu, buna karşın madencilik üretiminin %0,9 yükselerek genel düşüşü sınırladığı görülüyor. Öte yandan, kapasite kullanım oranı da piyasa beklentisi olan %79,2’nin altında kalarak %79 oldu.

Haftanın öne çıkan bir diğer veri seti ABD enflasyon verileri oldu. Son dönemde talep koşul- ları ve beklentilerde yaşanan bozulma ile emtia fiyatlarında yaşanan düşüş, genel fiyat sevi- yelerinde gerilemeye neden oldu. Bu doğrultuda, ABD’de Mayıs ayında üretici fiyatları %1, tüketici fiyatları ise %0,3 geriledi. Öte yandan gıda ve enerji kalemleri hariç tutulduğunda her iki verinin de aylık bazda %0,2 yükseliş kaydettiği görülüyor. Bu bağlamda, ABD enflasyon verileri için önümüzdeki dönemde enerji ve gıda fiyatlarında yaşanacak hareketler ya- kından izlenecek.

Petrol fiyatlarında yaşanan düşüşün etkilerinin net biçimde görüldüğü bir başka veri ABD Mayıs ayı perakende satış verisi oldu. Otomotiv satışlarında yaşanan %0,8’lik artışa karşın, petrol fiyatlarındaki düşüş, perakende satışların Mayıs ayında %0,2 gerilemesine neden oldu.

Euro Alanı’nın 16 ülkesini kapsayan Nisan ayı sanayi üretim verisi aylık bazda %0,8 bir ön- ceki yılın aynı ayına göre %2,3 geriledi. Aylık bazda hali hazırda dalgalı seyreden üretim, yıllık bazda aşağı yönlü seyrine devam ediyor. Ekonomik aktivitenin azalmakta olduğu Euro Alanı’nda sanayi üretimindeki bu aşağı yönlü hareketin daha ne kadar süreceği bilinmezliği- ni koruyor.

Japonya Merkez Bankası, geçtiğimiz hafta gerçekleştirdiği toplantıda faiz oranlarını değiştir- meyerek %0-0,1 aralığında tutmaya devam etti. 27 Nisan’dan beri süregelen toplam ¥70 tril- yonluk varlık alım programının daha fazla gevşetilmemesi kararı alınan toplantıda, finans piyasalarının ihtiyaç duyması halinde bir gevşeme olabileceğinin sinyali verildi.

18 Haziran 2012

Neden Önemli

(3)

18 Haziran 2012

Geçtiğimiz haftanın ilk işlem gününe İspanyol bankalarının sermaye yapılarının güçlendirilmesi adına serbest bırakılması planla- nan kredinin yarattığı olumlu havayla birlikte alıcılı seyirle başlayan İMKB, piyasalarda Yunanistan’a yönelik endişelerin hâkim olmasını takiben kazanımlarının bir kısmını geri verdi. Salı günü teknik alımların görüldüğü İMKB, küresel piyasalardan ayrışa- rak yükseldi. Haftanın kalan kısmında ise, zaman zaman hafif yükselişler yaşansa da İspanyol bankalarına açılacak kredinin de- taylarına ve Yunanistan’da hafta sonu yapılan seçimlerin sonucuna ilişkin beklentilerle piyasada nispeten yatay seyir gözlendi.

Bu gelişmeler sonucunda İMKB-100 endeksi haftayı %2 artışla 58.468 puandan kapattı.

Yunanistan’da yapılan seçim sonuçlarında kurtarma paketine sıcak bakan bir koalisyon hükümetinin kurulması ihtimalinin belirmesinin kısa vadede piyasaları desteklemesi beklenirken, uzun vadede Euro Alanı’na yönelik risklerin varlığını sürdürmesi hisse senedi piyasalarında kalıcı bir yükseliş olasılığını azaltıyor.

Hisse Senedi Piyasaları

Tahvil-Bono Piyasaları

%2,43

%0,00

%1,00

%2,00

%3,00

%4,00

%5,00

Haz.11 Tem.11 Ağu.11 Eyl.11 Eki.11 Kas.11 Ara.11 Oca.12 Şub.12 Mar.12 Nis.12 May.12 Haz.12

Beklenen Reel Faiz (%)

ENDEKS 08.Haz 15.Haz Değişim

İMKB-100 57.300 58.468 %2,04

İMKB-30 68.768 70.415 %2,40

Sınai 51.704 52.566 %1,67

Hizmetler 37.412 38.234 %2,20

Mali 81.044 82.670 %2,01

Kaynak: İMKB

54.000 55.000 56.000 57.000 58.000 59.000 60.000

1.000 1.500 2.000 2.500 3.000

08.Haz 11.Haz 12.Haz 13.Haz 14.Haz 15.Haz

İşlem Hacmi İMKB-100 Endeksi

Hacim (milyon TL) İMKB-100

Değişim

Vade 08.Haz 15.Haz (Puan)

07.11.2012 10,18 9,76 -0,42

20.02.2013 9,95 9,76 -0,19

15.05.2013 9,78 9,55 -0,23

05.03.2014 9,18 9,11 -0,07

21.07.2021 3,38 3,35 -0,03

12.01.2022 9,01 9,04 0,03

İMKB DİBS Fiyat Endeksi 132,83 137,55 4,72 Kaynak: İMKB

TAHVİL-BONO BİLEŞİK FAİZLERİ (%)

(4)

21,11 5

15 25 35 45 55

75 77 79 81 83 85 87 89

1,15 1,20 1,25 1,30 1,35 1,40 1,45 1,50 1,55

€ / $ $ / ¥

18 Haziran 2012

Döviz Piyasaları

Geçtiğimiz hafta gelişmekte olan ülkelere ait eurotahvillerin risk primleri genel olarak aşağı yönlü bir seyir izledi. Hafta başında İspanyol bankacılık sistemine yönelik €100 milyar tutarındaki pakete yönelik açıklamaların etkisiyle piyasada risk iştahı arttı.

Ancak bölge ülkelerine yönelik olumsuz değerlendirmeler gündeme gelmeye devam etti. Piyasaların ilgi odağında İspanya’ya ilişkin gelişmeler yer aldı. Hükümetler ile para otoritelerinden gelen farklı tonlamadaki açıklamalar nedeniyle piyasalar zaman zaman yön bulmada zorlandı. Öte yandan, Fed’in yeni bir parasal genişlemeye gideceği yönündeki söylentiler, riskli varlıklara yönelik talebi destekledi. ABD’de açıklanan enflasyon ve işsizlik maaşı başvuruları, bu yöndeki beklentileri artırdı. Bu hafta sonu Yunanistan’daki seçimler ise bu ülkenin Euro Alanı’nda kalmasına yönelik görüşleri destekleyici yönde sonuçlandı.

Bu gelişmelerin etkisiyle, gelişmekte olan ülke eurotahvillerine ait risk primi 16 baz puan azalarak 370’e gerilerken, Türk eurotah- villerinin risk primi ise 19 baz puanlık düşüşle 322 seviyesine indi. Küresel risk algılamasını gösteren VIX endeksi geçtiğimiz haf-

Eurotahvil Piyasaları

€ / $ $ / ¥

VIX Endeksi

Bir önceki hafta sonu İspanya’nın bankacılık sistemini kurtarmak amacıyla €100 milyar tutarında kurtarma fonu için başvuru yaptığı ve AB hükümetlerinin bu tutarı kabul ettiği yönündeki haberlerin ardından Euro, geçtiğimiz hafta içinde Dolar karşısında önemli ölçüde değer kazandı. Ancak söz konusu fonun kaynağına ilişkin belirsizlerin gündeme gelmesiyle Euro, kazançlarının bir kısmını geri verdi. İspanya, İtalya ve Yunanistan’a ilişkin belirsizler varlığını sürdürürken, piyasalarda Fed’in yeni bir parasal genişlemeye gidebileceği yönündeki değerlendirmelerin güçlenmesiyle Euro’yu Dolar karşısında destekledi. Bu hafta sonu Yuna- nistan’da yapılan seçimlerine ilişkin beklentiler de Euro’ya destek verdi. Geçtiğimiz hafta €/$ paritesi %1 yükselişle Cuma günü 1,2636 seviyesinde gerçekleşti.

Geçtiğimiz hafta Euro ve Dolar’dan oluşan döviz sepeti 2,04-2,05 aralığında dar bir bantta dalgalandı. €/$ paritesindeki gelişmele- rin etkisiyle TL, Dolar karşısında bir miktar değer kazanırken, Euro karşısında hafif değer kaybetti.

Bu hafta piyasalar tarafından yakından izlenecek verilerin başında; G20 toplantısı, ABD Merkez Bankası ile TCMB’nin para politikası kurulu toplantıları yer alıyor.

EUROTAHVİL HAFTALIK DEĞİŞİM

Değişim 08.Haz 15.Haz (Puan) EMBI+

Ende ks 632,10 640,79 8,69

Spre ad 386 370 -16

Türkiye

Ende ks 416,06 422,54 6,48

Spre ad 341 322 -19

Kaynak: JP Morgan DÖVİZ KURLARI

08.Haz 15.Haz Değişim

Dolar (¹) 1,8269 1,8066 -%1,11

Euro (¹) 2,2774 2,2805 %0,14

Sepet (²) 2,0674 2,0436 -%1,15

€/$ Paritesi (³) 1,2516 1,2636 %0,96

$/Yen Paritesi (³) 79,46 78,69 -%0,97 (¹) 15:30'da açıklanan TCMB döviz alış kurudur.

(²) 0,5$ + 0,5€

(³) Uluslararası piyasa kapanış verileridir.

(5)

Emtia Piyasaları

18 Haziran 2012

Petrol Altın

Bu Haftanın Gündemi

97,14 90

95 100 105 110 115 120 125 130 135

$/varil

1.626,26

1.300 1.400 1.500 1.600 1.700 1.800 1.900

$/ons

Geçtiğimiz hafta petrol fiyatları dar bir bantta hareket ederek

$/varil 100’ün altındaki seyrini sürdürdü. İspanyol bankalarına yönelik kurtarma fonuna ilişkin haberlerin etkisiyle Dolar bir miktar değer kaybederken, petrol fiyatları haftaya yükselişle başladı, ancak, borç krizine ilişkin endişelerin devam etmesiyle haftanın ilk yarısında hafif aşağı yönlü bir seyir izledi. İzleyen günlerde OPEC’in yılın ikici yarısı için 30 milyon varil düzeyin- deki günlük üretim tavanını değiştirmemesi ve Euro’nun Dolar karşısında değer kazanması petrol fiyatlarını destekledi. Bu gelişmeler ışığında, brent türü petrolün spot fiyatı haftalık bazda %2,6’lık düşüşle $/varil 97,1 seviyesinde gerçekleşti.

Yunanistan’da gerçekleştirilen seçimlerin ardından piyasalarda oluşan iyimser havanın etkisiyle petrol fiyatları bu haftaya yük- selişle başladı.

Geçtiğimiz hafta boyunca altın fiyatları artış kaydetti. Son dönemde altın fiyatlarındaki yükseliş eğilimi, altının güvenli liman özelliğinin tekrar ön plana çıktığı yönünde değerlendi- riliyor. AB’deki borç krizinin iyice hissedildiği bir ortamda likit bir varlık olması da altına talebin artmasında rol oynuyor.

İspanya ve İtalya’nın borçlanma koşullarındaki olumsuz görü- nüm ile Yunanistan’daki seçimlerin piyasalarda yarattığı belir- sizlik, hafta içinde altın fiyatlarının artmasına neden oldu.

Bununla birlikte, ABD’de açıklanan ekonomik verileri takiben Fed’in 3. parasal genişlemeye gideceği yönündeki beklentile- rin tekrar gündeme gelmesi de altın fiyatlarına önemli destek verdi. Bu gelişmeler paralelinde, geçtiğimiz hafta altın fiyatla- rı haftalık bazda %2’lik artışla $/ons 1.626’ya yükseldi. Öte yandan, Yunanistan’daki seçimlerin ardından riskli varlıklara yönelik talebin artmasının etkisiyle altın fiyatlarının bu haftaya düşüşle başladığı görüldü.

18 Haziran  TÜİK Mayıs Ayı Tüketici Güven Endeksi (Gerçekleşme: 92,1)

19 Haziran  623 Gün Vadeli, 5 Mart 2014 İtfa Tarihli, TL Cinsi Sabit Kuponlu Devlet Tahvilinin Yeniden İhracı

 ABD Mayıs Ayı Yeni Konut İnşaatları (Piyasa Beklentisi: 720 Bin Adet) 20 Haziran  Hazine İç Borç Ödemesi (TL426 Milyon)

(6)

18 Haziran 2012

Uyarı Notu:

Bu rapor Bankamız uzmanları tarafından güvenilir olduğuna inanılan kamuya açık kaynaklardan elde edilen bilgiler kullanılmak suretiyle, sadece bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hiçbir şekilde finansal enstrümanların alım veya satımı konusunda tavsiye veya finansal danışmanlık hizmeti sağlanması olarak yorumlanmamalıdır. Bu raporda yer verilen görüş ve değerlendir- meler, hiçbir şekilde Türkiye İş Bankası A.Ş.’nin kurumsal yaklaşımını yansıtmamakta olup, raporu kaleme alan uzmanların kişi- sel görüş ve değerlendirmeleridir. Türkiye İş Bankası A.Ş. bu raporda yer alan bilgi, görüş ve değerlendirmelerin doğru, değiş- mez ve eksiksiz olması konusunda herhangi bir şekilde garanti vermemektedir. Türkiye İş Bankası A.Ş. bu raporda yer alan bilgi- lerde herhangi bir bildirimde bulunmaksızın değişiklik yapma hakkına sahiptir. Bu rapor ve içindeki bilgilerin kullanılması nede-