Haftaya Bakış
HAFTALIK EKONOMİ VE FİNANS BÜLTENİ
14 Mart 2011 / 11
İKTİSADİ ARAŞTIRMALAR BÖLÜMÜ
TÜİK Aylık Sanayi Üretim Endeksi TÜİK tarafından 2005=100 bazlı ola- rak yayımlanan Aylık Sanayi Üretim Endeksi, NACE Rev 2’de belirtilen enerji, imalat sanayi ve madencilik ve taşocakçılığı sektörlerini kapsamakta- dır. Her ay TÜİK bölge müdürlükleri tarafından 4851 iş yerinden toplanan anketlerle 1438 ürünün üretimine ilişkin veriler derlenmektedir. Üre- tim ve satış miktarları ile parasal değerleri, alt sektörlere ait endekslere dönüştürülmekte, bunun ardından baz yılı katma değerlerine göre ağırlıklandırılmak suretiyle toplam sanayi üretim endeksine ulaşılmakta- dır.
Sanayi kesiminde 20’den fazla çalı- şanla faaliyet gösteren şirketlerin toplam katma değerinin %80’ini kap- sayan bir örnekleme sahip olan en- deks, geniş kapsamı ve içerdiği alt sektörlere ilişkin detaylar dolayısıyla Türk reel sektörüne ilişkin en önemli
Sanayi üretimi Ocak ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %18,9 artış ile beklentilerin oldukça üze- rinde gerçekleşti. Takvim ve mevsim etkisinden arındırılmış veriler incelendiğinde ise sanayi üreti- minde aylık olarak %0,5 artış gözlemlendi. İmalat sanayi alt sektörlerine bakıldığında üretimde en yüksek yıllık artışı bilgisayarlar, elektronik ve optik ürünler, makine ve ekipman ile temel eczacılık ürünleri ve eczacılığa ilişkin malzemelerin imalatı sektörleri sırasıyla %143, %48,7 ve %37,3 oranla- rıyla gerçekleştirdi. Aynı dönemde üretimde en kayda değer gerilemeyi gösteren sektör ise yıllık
%16,5 ile tütün ürünleri imalatı oldu.
Ocak ayında sanayi ciro endeksi bir önceki yılın aynı ayına göre %33,2 oranında arttı. Alt sektörlere bakıldığında yıllık bazda en yüksek ciro artışı makine ve ekipmanların kurulumu ve onarımı, ham petrol ve doğalgaz çıkarımı ile bilgisayarların, elektronik ve optik ürünlerin imalatı sektörlerinde kaydedilirken, tütün ürünleri ve diğer ulaşım araçları sektörlerinin cirosu önemli ölçüde geriledi.
Aramalı ve sermaye malı imalatı sektörlerinin ciroları yüksek artış değerleri yakaladı ve önümüzdeki dönemde sanayi üretimindeki yukarı yönlü seyrin devam edeceği sinyalini verdi.
Ocak ayında cari işlemler açığı $5,9 milyar ile beklentilerin altında kaldı. 12 aylık toplam cari açık ise bir ay önceki $48,6 milyar değerinden $51,4 milyara yükseldi. Cari açığın büyük bir bölümü beklenti- lerin çok üzerinde gelen dış ticaret açığından kaynaklanırken, $2,3 milyar tutarında da portföy yatırı- mı gerçekleşti.
ABD’de dış ticaret açığı Ocak ayında $46,3 milyar ile beklentilerin oldukça üzerinde gerçekleşti. Bun- da ihracatın aylık bazda %2,7 artmasına karşın, kuvvetli iç talebe bağlı olarak ithalatın %5,2 yüksel- mesi rol oynadı. ABD ekonomisinde sermaye malı ve motorlu taşıtlar ithalatında kaydedilen önemli artışlar ileriye yönelik büyüme beklentileri açısından olumlu bir görünüm sergiliyor.
ABD’de Şubat ayı perakende satışları bir önceki aya göre beklentiler paralelinde %1 oranında artar- ken Aralık ve Ocak verileri de yukarı yönlü revize edildi. Otomobil hariç perakende satışlar da aylık
%0,7 artış kaydetti. Açıklanan veri güçlü iç talebe işaret ederken, yükselen petrol fiyatlarının önü- müzdeki dönemde iç talebi kısıtlama ihtimali risk teşkil ediyor.
Japonya 2010 yılı 4. çeyrek büyümesi -%0,3 ile beklentiler paralelinde açıklanırken, yıllıklandırılmış çeyreklik büyüme ise -%1,3 olarak gerçekleşti. Ekonomideki daralmada kamu dışı tüketim harcama- larındaki düşüş en önemli etken oldu. Öte yandan Çin’in ihracatının Şubat ayında yavaşlaması ve beklentilerin aksine $7,3 milyar dış ticaret açığı verilmesi bu ülkenin büyümesi üzerinde endişelere sebep olurken, bu yavaşlamanın Çin’deki uzun tatil döneminden kaynaklanması da endişeleri azalt- madı.
Ülkelerin kredi notları açısından da yoğun geçen haftada uluslararası kredi derecelendirme kuruluş- larından Moody’s mali durumun sürdürülebilirliği ve bankaların sermaye gereksinimi konularında- ki endişelere bağlı olarak İspanya’nın kredi notunu bir kademe düşürdü ve Aa2 yaptı. Görünümü de negatif olarak açıkladı. Moody's, mali yeniden yapılandırma programı ve borç yeniden yapılandırma olasılığına ilişkin riskler nedeniyle Yunanistan'ın kredi notunu da üç kademe indirerek Ba1'den B1'e düşürürken görünümünü negatif olarak açıkladı. S&P ise Libya’da devam eden olaylar sebebiyle Libya’nın kredi notunu 4 basamak birden indirerek yatırım yapılabilir seviyenin altına, BB’ye düşür- dü. Görünüm ise değişmedi ve negatif olarak kaldı. Türkiye tarafında ise bir Fitch’ten yapılan açıkla- mada yükselen petrol fiyatlarının Türkiye’nin kırılganlığını arttırdığı, cari açığın genişlemesine sebe- biyet verdiği ve sürdürülebilir politikaları güçleştirdiği, bu itibarla Türkiye’nin kredi notunda seçim öncesinde bir artırıma gidilmesinin bu bağlamda mümkün görülmediği belirtildi. Öte yandan, Moody’s de cari açık sorununun daha sıkı bir mali duruş ve döviz rezervi birikimi ile iyileştirmesi halinde Türkiye’ye yönelik olası bir not artışının en erken 2011'in son çeyreği ya da 2012 başında gerçekleşebileceğini açıkladı.
Neden Önemli
İktisadi Araştırmalar Bölümü İzlem Erdem - Müdür [email protected] om.tr Figen Yılmaz - Müd. Yrd.
[email protected] om.tr Hatic e Erkiletlioğlu - İktisat Uzmanı hatic [email protected] om.tr Özgür Demirtaş - İktisat Uzmanı [email protected] om.tr İlker Ş ahin - İktisat Uzm. Yrd.
[email protected] om.tr Özlem Ateş - İktisat Uzm. Yrd.
[email protected] om.tr Ahmet Aşarkaya - İktisat Uzm. Yrd.
[email protected] om.tr
14 Mart 2011
Geçtiğimiz hafta başında Moody’s’den gelen Türkiye’ye yönelik olası bir not artışının en erken 2011'in son çeyreği ya da 2012 başında gerçekleşebileceği yönündeki açıklamalar ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'in özel sektör bankalarının gerekli hassasiye- ti göstermediği ve gerekirse daha sert tedbirler alınabileceğini belirtmesi nedeniyle İMKB bankacılık hisseleri öncülüğünde değer kaybetti. Haftanın ilerleyen günlerinde, petrol fiyatlarındaki gerileme ve Rekabet Kurulu'nun bankalara kestiği ceza tutarının piyasa beklentilerinin altında kalması, İMKB’de alımlara yol açtı. Ayrıca, BDDK Başkanı Tevfik Bilgin’in kredi piyasasındaki bü- yümenin makul ölçülerde olduğunu açıklamasının ardından, TCMB PPK’nın bir sonraki toplantısında zorunlu karşılık oranlarını artırmayacağı yönündeki beklentinin kuvvetlenmesi sonucu bankacılık sektörü hisselerine kuvvetli alım getirdi. Ayrıca, düşük fiyatlardan gelen tepki alımları da endeksteki yükselişi destekledi. Bu gelişmeler sonucunda geçtiğimiz hafta İMKB-100 endeksi
%4,37 oranında yükselerek haftayı 63.782 puandan kapattı.
Hisse Senedi Piyasaları
Tahvil bono piyasasında hafta başında hem Orta Doğu ve Kuzey Afrika ülkelerine ilişkin kaygılar, hem Moody’s’in Türkiye’nin cari açık sorunu nedeniyle kredi notu artırımının ötelendiği şeklinde değerlendirilen açıklaması satışlara neden olurken faiz oran- ları %9’un üzerine çıktı. Ancak, haftanın geri kalanında düşük fiyatlardan gelen alımlar ve BDDK Başkanı Tevfik Bilgin’in kredi hacmindeki gelişmenin makul olduğuna dair açıklamasının TCMB PPK’nın bir sonraki toplantısında zorunlu karşılık oranlarını değiştirmeyeceği yönünde değerlendirilmesi, tahvil-bono faizlerinin gerilemesine ve tekrar %9’un altına inmesine neden oldu.
Bu gelişmeler sonucunda 7 Kasım 2012 vadeli gösterge tahvilin bileşik faizi geçtiğimiz hafta 9 baz puan gerileyerek %8,84 düzeyi- ne indi.
Tahvil-Bono Piyasaları
%1,86
-%1,00 -%0,50
%0,00
%0,50
%1,00
%1,50
%2,00
%2,50
Mar.10 Nis.10 May.10 Haz.10 Tem.10 Ağu.10 Eyl.10 Eki.10 Kas.10 Ara.10 Oca.11 Şub.11 Mar.11
Beklenen Reel Faiz (%)
TAHVİL-BONO Değişim
BİLEŞİK FAİZLERİ (%) 04.Mar 11.Mar (Puan)
TRT071112T14 8,93 8,84 -0,09
TRT161111T14 8,44 8,40 -0,04
TRT250112T14 8,76 8,53 -0,23
TRT150120T16 9,69 9,53 -0,16
TRT110215T16 2,09 2,14 0,05
İMKB DİBS Fiyat Endeksi 137,46 136,12 -1,34 Kaynak: İMKB
ENDEKS 04.Mar 11.Mar Değişim
İMKB-100 61.113 63.782 %4,37
İMKB-30 74.329 78.391 %5,47
Sınai 51.212 52.000 %1,54
Hizmetler 39.519 39.787 %0,68
Mali 90.087 95.821 %6,37
Kaynak: İMKB
58.000 59.500 61.000 62.500 64.000 65.500 67.000 68.500
1.000 1.500 2.000 2.500 3.000 3.500 4.000 4.500 5.000
04.Mar 07.Mar 08.Mar 09.Mar 10.Mar 11.Mar
İşlem Hacmi İMKB-100 Endeksi
Hacim (milyon TL) İMKB-100
75 80 85 90 95 100 105 110
1,15 1,25 1,35 1,45 1,55 1,65
Mar 10 Nis 10 May 10 Haz 10 Tem 10 Ağu 10 Eyl 10 Eki 10 Kas 10 Ara 10 Oca 11 Şub 11 Mar 11
€ / $ $ / ¥
20,08
5 15 25 35 45 55
Mar.10 Nis.10 May.10 Haz.10 Tem.10 Ağu.10 Eyl.10 Eki.10 Kas.10 Ara.10 Oca.11 Şub.11 Mar.11
14 Mart 2011
Döviz Piyasaları
Orta Doğu ve Kuzey Afrika’da süre giden olaylar ve bu olayların Suudi Arabistan gibi dünya petrol arzında önemli bir yeri olan bir ülkeye sıçrama ihtimali, petrol fiyatlarının hızlı yükselerek krizden çıkış sürecini olumsuz etkileyebileceği yönünde endişe yaratıyor. Bu durum, hem gelişmekte olan piyasalara yönelik risk iştahını olumsuz etkilerken, hem de bölgeye ilişkin kaygıları canlı tutuyor. Öte yandan, geçtiğimiz hafta kredi derecelendirme kuruluşu Moody’s’in Yunanistan’ın ve İspanya’nın kredi notla- rını indirmesi, Euro Alanı’nın sorunlu ekonomilerine ilişkin kaygıları da tekrar gün yüzüne çıkarttı. ABD hazine tahvillerinin getirilerinin azaldığı, gelişmekte olan ülkelere ait eurotahvillerin risk primlerinin ise arttığı gözlendi.
Eurotahvil Piyasaları
€ / $ $ / ¥
VIX Endeksi
Son dönemde, Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Trichet’nin faiz oranlarının artırılabileceği yönündeki açıklamalarıyla Do- lar karşısında destek bulan Euro, Euro Alanı’nda borç sorunu olan ülkelerin bütçe kısıtlamalarında son noktaya gelmesi ve Moody’s’in Yunanistan ile İspanya’nın kredi notunu düşürmesi sonucu Dolar karşısında güçlü görünümünü kaybetti. Haftanın son gününe kadar Dolar karşısında değer kaybeden Yen, Cuma günü, Japonya’da meydana gelen deprem felaketine rağmen, yerli alımlar sonucunda yükseldi. Haftalık bazda €/$ paritesi %0,54 azalışla 1,3907 olurken, $/¥ paritesi %0,45 oranında düşerek 81,89 değerini aldı.
TL ise yabancı yatırımcıların TL cinsi varlıklara karşı artan talebine bağlı olarak Dolar ve Euro karşısında değer kazandı. $/TL paritesi 1,5786’ya, €/TL paritesi 2,1769’a geriledi.
EUROTAHVİL HAFTALIK DEĞİŞİM
Değişim 04.Mar 11.Mar (Puan) EMBI+
Ende ks 552,11 554,54 2,43
Spre ad 259 263 4
Türkiye
Ende ks 371,06 376,96 5,90
Spre ad 223 211 -12
Kaynak: JP Morgan DÖVİZ KURLARI
04.Mar 11.Mar Değişim
Dolar (¹) 1,5919 1,5786 -%0,84
Euro (¹) 2,2241 2,1769 -%2,12
Sepet (²) 3,3045 3,2548 -%1,50
€/$ Paritesi (³) 1,3982 1,3907 -%0,54
$/Yen Paritesi (³) 82,26 81,89 -%0,45 (¹) 15:30'da açıklanan TCMB döviz alış kurudur.
(²) 1$ + 0,77 €
(³) Uluslararası piyasa kapanış verileridir.
Emtia Piyasaları
14 Mart 2011
Petrol Altın
Bu Haftanın Gündemi
Geçen hafta başında OPEC’in petrol arzını Nisan ayına kadar artırabileceğine yönelik haberlerin etkisiyle gerileyen petrol fiyatları, Libya’da petrol alt yapı tesislerinin hükümet güçlerince bombalandığına ilişkin haberlerin etkisiyle hafta ortasında yö- nünü yeniden yukarı çevirdi. Orta Doğu ve Kuzey Afrika ülke- lerinde gerilimin sürmesi petrol arzına ilişkin endişelerin devam etmesine neden olurken Cuma günü Japonya’da meydana gelen depremin global ekonomik aktivite ve petrol talebi üzerindeki etkilerine yönelik artan belirsizlikler paralelinde petrol fiyatları düşüşe geçti. Önümüzdeki günlerde global ekonomik aktivite- nin yönüne ve petrol arzına ilişkin gelişmelere göre şekillenecek brent türü petrolün spot fiyatı geçtiğimiz hafta %1,7 azalarak Cuma günü kapanışta $/varil 113,8 oldu.
Global ekonomik aktiviteye ve enflasyona ilişkin yarattığı endişeler nedeniyle petrol fiyatlarının yüksek düzeyi, altın fiyatlarındaki artışı destekliyor. Orta Doğu’ya ilişkin risklerin sürmesi paralelinde geçen haftanın ilk yarısında güçlü seyrini koruyan altın fiyatları, Perşembe günü önemli ölçüde geriledi.
Bu gelişmede, Euro Alanı’ndaki borç krizine ilişkin gelişmele- rin etkisiyle Euro’nun Dolar karşısında değer kaybetmesi ve gelen kâr satışları etkili oldu. Geçen haftanın son işlem günün- de ise, Japonya’da gerçekleşen deprem güvenli liman olarak talep gören altına yönelimi artırdı. Altın fiyatları, haftalık bazda %0,8 düşüşle Cuma günü $/ons 1.417 düzeyine geriledi.
14 Mart Euro Alanı Ocak Ayı Sanayi Üretim Verisi (Gerçekleşme Aylık: %0,3 Artış, Yıllık: %6,6 Artış) Japonya Merkez Bankası (BOJ) Faiz Kararı (Piyasa Beklentisi: Faizler Değişmeyecek)
15 Mart TÜİK Aralık Ayı Hanehalkı İşgücü İstatistikleri
ABD Merkez Bankası (FED) Açık Piyasa Komitesi (FOMC) Toplantısı ve Basın Açıklaması (Piyasa Beklentisi: Fa- izler Değişmeyecek)
ABD Ocak Ayı Net Sermaye Girişleri (Piyasa Beklentisi: $72,3 Milyar) Euro Alanı IV. Çeyrek İstihdamVerisi
16 Mart TÜİK Şubat Ayı Tüketici Güven Endeksi
ABD Şubat Ayı Yeni Konut İnşaatları (Piyasa Beklentisi: 578 Bin Adet)
ABD Şubat Ayı Üretici Fiyat Enflasyonu (PPI) (Piyasa Beklentisi Aylık: %0,7, Çekirdek Aylık: %0,2) Euro Alanı Şubat Ayı Tüketici Fiyat Enflasyonu (HICP) (Piyasa Beklentisi Aylık: %2,4)
17 Mart ABD Şubat Ayı Tüketici Fiyat Enflasyonu (CPI) (Piyasa Beklentisi Aylık: %0,4, Çekirdek Aylık: %0,1) ABD Şubat Ayı Sanayi Üretimi ve Kapasite Kullanım Oranı (Piyasa Beklentisi: Aylık: %0,6, KKO: %76,5)
18 Mart Euro Alanı Ocak Ayı Ödemeler Dengesi Verisi Euro Alanı Ocak Ayı Dış Ticaret Verisi
113,77
60,00 70,00 80,00 90,00 100,00 110,00 120,00
Mar 10 Nis 10 May 10 Haz 10 Tem 10 Ağu 10 Eyl 10 Eki 10 Kas 10 Ara 10 Oca 11 Şub 11 Mar 11
$/varil
1.417,00
900,00 1.000,00 1.100,00 1.200,00 1.300,00 1.400,00 1.500,00
Mar 10 Nis 10 May 10 Haz 10 Tem 10 Ağu 10 Eyl 10 Eki 10 Kas 10 Ara 10 Oca 11 Şub 11 Mar 11
$/ons
14 Mart 2011
Uyarı Notu:
Bu rapor Bankamız uzmanları tarafından güvenilir olduğuna inanılan kamuya açık kaynaklardan elde edilen bilgiler kullanılmak suretiyle, sadece bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hiçbir şekilde finansal enstrümanların alım veya satımı konusunda tavsiye veya finansal danışmanlık hizmeti sağlanması olarak yorumlanmamalıdır. Bu raporda yer verilen görüş ve değerlendir- meler, hiçbir şekilde Türkiye İş Bankası A.Ş.’nin kurumsal yaklaşımını yansıtmamakta olup, raporu kaleme alan uzmanların kişi- sel görüş ve değerlendirmeleridir. Türkiye İş Bankası A.Ş. bu raporda yer alan bilgi, görüş ve değerlendirmelerin doğru, değiş-
