HAFTALIK EKONOMİ VE FİNANS BÜLTENİ İKTİSADİ ARAŞTIRMALAR BÖLÜMÜ

(1)

Haftaya Bakış

HAFTALIK EKONOMİ VE FİNANS BÜLTENİ

9 Nisan 2012 / 15

İKTİSADİ ARAŞTIRMALAR BÖLÜMÜ

Büyüme Verisi

Büyüme Verisi, bir ülke sınırları içerisinde belirli bir zaman dili- minde üretilen tüm mal ve hiz- metlerin toplamından üretim için kullanılan ara mallar düşüldük- ten sonra bulunan değerdir.

Açıklandığı dönem itibariyle genel ekonomik aktivitelerdeki değişime referans verir.

Veri, açıklandığı dönemdeki genel ekonomiye dair söyledikleri- nin yanında, piyasalarda yaşana- bilecek önemli ekonomik eğilim- leri ve potansiyel yatırım kararla- rını belirleyen temel değişkenler- dendir.

Enflasyon

Yurt içinde geçtiğimiz hafta açıklanan GSYH büyüme ve enflasyon verileri yakından takip edilen veriler oldu. Öte yandan, uzun bir zamandır beklenen Yeni Teşvik Sistemi de açıklan- dı.

Türkiye ekonomisi 2011’in son çeyreğinde yıllık bazda %5,2 ile beklentilerin bir miktar altın- da büyüdü. Yurtiçinde düzenleyici otoritelerin ekonomiyi yavaşlatma yönünde aldığı önlem- lerin yanı sıra zayıf dış talep koşullarının etkisiyle ekonomik aktivite ivme kaybederek son dokuz çeyreğin en düşük büyüme oranını kaydetti. Harcamalar yöntemiyle GSYH incelendi- ğinde, yılın son çeyreğinde özel kesimin harcamalarının belirgin şekilde yavaşladığı kamu kesimi harcamalarının ise büyümeyi düşürücü yönde etkilediği görülüyor. Yılın ikinci ve üçüncü çeyreğine ilişkin verilerdeki yukarı yönlü revizyonların da etkisiyle 2011 yılının ta- mamında GSYH %8,5 oranında büyüdü, kişi başına düşen milli gelir $10.444 seviyesinde gerçekleşti. 2012 yılının ilk çeyreğinde açıklanan veriler ekonomik aktivitedeki yavaşlamanın sürdüğüne işaret ederken, dış talebe ilişkin aşağı yönlü riskler kademeli olarak azalıyor. Bu çerçevede, Türkiye ekonomisinin 2012’nin ilk çeyreğinde yıllık bazda %1,5 civarında büyü- düğünü tahmin ediyoruz. Yılın geri kalan döneminde ise, ekonomik aktivitenin tedricen ivme kazanacağını ve Türkiye ekonomisindeki büyümenin 2012 yılı sonunda %3,5 civarında gerçekleşebileceğini öngörüyoruz.

TÜİK tarafından açıklanan verilere göre, Mart ayında TÜFE %0,41, ÜFE %0,36 artış kaydetti.

Böylece yıllık enflasyon TÜFE’de %10,43, ÜFE’de %8,22 oldu. Enflasyon beklentilerin altında gerçekleşirken, bunda özellikle gıda fiyatlarında yaşanan düşüş etkili oldu. Mart ayındaki gerçekleşmeyle birlikte yıllık enflasyon TÜFE’de Kasım ayından bu yana çift haneli seyrine devam ediyor. Öte yandan, TCMB son elektrik ve doğalgaz fiyat artırımlarının yıllık enflas- yona 0,52 puan etki yapacağını tahmin ettiğini açıkladı. TCMB’nin sıklıkla vurguladığı üzere önümüzdeki dönemde enflasyon hedefine ulaşabilmek için sıkı para politikası duruşunu koruyacağı, ek sıkılaştırmaya gidebileceği tahmin ediliyor. Elektrik ve doğal gaz fiyatlarında- ki artış ile petrol fiyatlarındaki yükselişin önümüzdeki dönemde enflasyon üzerinde yukarı yönlü baskı yaratabileceğini düşünüyoruz.

TCMB’nin mali ve reel sektörden katılımcılarla gerçekleştirdiği Nisan ayı I. Dönem Beklenti Anketi’ne göre; piyasa, 2012’de Türkiye ekonomisinin %3,7 büyüyeceğini, tüketici fiyatları- nın %7,47 artacağını, yılsonunda cari işlemler açığının $64,3 milyar, $/TL kurunun 1,8007 civarında gerçekleşeceğini tahmin ediyor. Söz konusu değişkenlerden sadece $/TL kuru bir önceki ankete göre düşüş kaydetti.

1 Ocak 2012'den itibaren geçerli olacak yeni teşvik sistemine ilişkin detaylar geçtiğimiz hafta

Neden Önemli

İktisadi Araştırmalar Bölümü İzlem Erdem - Müdür [email protected] om.tr Figen Yılmaz - Müd. Yrd.

[email protected] om.tr Özgür Demirtaş - Uzman [email protected] om.tr Hatic e Erkiletlioğlu - Uzman hatic [email protected] om.tr İlker Ş ahin - Uzm. Yrd.

[email protected] om.tr Ahmet Aşarkaya - Uzm. Yrd.

[email protected] om.tr

(2)

Haftaya Bakış

fiyatlarındaki değişimi ölçmekte- dir. Bu doğrultuda, hane halkla- rının, yabancı ziyaretçilerin ve kurumsal nüfusun yurtiçinde yaptığı tüm nihai parasal tüketim harcamaları dikkate alınmakta- dır. Üretici Fiyatları Endeksi (ÜFE) ise, belirli bir referans dö- neminde yurtiçinde üretimi yapı- lan ürünlerin, KDV ve benzeri vergiler hariç, peşin satış fiyatın- daki değişimi ölçmektedir.

ÜFE’de tarım ve ormancılık, ba- lıkçılık, madencilik ve taş ocakçı- lığı, imalat sanayi, elektrik, gaz ve sektörlerinde faaliyet gösteren üreticilerin piyasaya arz ettiği ürünlerin ilk el satış fiyatları iz- lenmektedir.

ABD İstihdam Verileri

ABD istihdam verileri, tarım dışı istihdamdaki artış-azalışların yanı sıra ortalama çalışma saatle- ri ve ücretlerin de sektörel dü- zeyde seyrini içermesi nedeniyle emek piyasasının nabzının tutul- masını, reel ekonomiye ve enflas- yona ilişkin beklentilerin oluşma- sını sağlıyor.

Örneğin; istihdamdaki ve buna bağlı olarak ücretlerdeki artış eğiliminin enflasyonist baskı oluşturduğunun anlaşılması, faizlerin artacağına; istihdamın gerilemesi ise durgunluğa ve faizlerin düşüp tahvil fiyatlarının artacağına işaret edebiliyor.

azaltılması amacıyla ithalat bağımlılığı yüksek ara malların ve ürünlerin üretimine yönelik, uluslararası rekabet gücünü artırma potansiyeline sahip ARGE içeriği yüksek, yüksek tekno- lojili ve yüksek katma değerli yatırımlar’ olarak tanımlanıyor ve bu tür yatırımlara bölge ayırımı yapılmaksızın gümrük vergisi muafiyeti, KDV istisnası, 7 yıl süreyle sigorta primi işveren hissesi desteği, vb. desteklerin uygulanması hedefleniyor.

Yeni teşvik sistemi özellikle ölçek ekonomisi ve kümelenmeyi teşvik etmesi açısından olumlu olarak değerlendiriliyor.

Yurtdışı piyasalarda, Fed’in toplantı tutanakları ile İspanya başta olmak üzere Euro Alanı’n- da borç krizine ilişkin gelişmeler öne çıktı. Fed tarafından açıklanan Mart ayı Açık Piyasa Komitesi’ne ait toplantı tutanaklarında, üçüncü parasal gevşemeye (QE3) gidilmesinin gün- demde olmadığına işaret eden ifadeler piyasalarda hayal kırıklığı yarattı. Avrupa Merkez Bankası, geçtiğimiz haftaki toplantısında beklentiler paralelinde faiz oranlarını değiştirmedi.

Ancak, Euro Alanı’nda sorunlu ülkelerden özellikle İspanya’ya ilişkin gelişmeler dikkat çek- ti. Nitekim, İspanya Ekonomi Bakanı’nın ülkenin borçlarının GSYH'ye oranının %68’den 2012’de %78’e yükselmesinin beklediğini açıklaması, Euro Alanı’nda borç krizinin yayılma riskine ilişkin kaygıların artmasına neden oldu. İspanya’nın tahvil ihalesi de, ihalede tutarın düşük kalması ve faizlerin yükselmesi nedeniyle başarısız olarak nitelendirildi.

Geçtiğimiz hafta ABD’de açıklanan makroekonomik verilerin genel olarak olumlu gelmesine karşılık Cuma günü tarım dışı istihdam verisinin beklentilerin altında kalması bu tabloyu bozdu. Buna göre, Mart ayında ABD’de işsizlik oranı %8,2 ile son üç yılın en düşük seviyesine gerilemekle birlikte, istihdam artışı 201 bin kişilik beklentiye karşılık 120 bin kişi ile son beş ayın en düşük düzeyinde gerçekleşti. ABD Merkez Bankası (Fed) Başkanı Ben Bernanke geçtiğimiz haftalarda yaptığı açıklamalarda son zamanlarda olumlu sinyaller veren istihdam verilerinin kalıcı olmayabileceği yönünde endişeler taşıdığını ve istihdamın büyüme verileri ile desteklenmesi gerektiğini belirtmişti. Bu çerçevede, Fed Başkanı Bernanke’nin bugünkü konuşmasında vereceği mesajlar önem taşıyor.

9 Nisan 2012

Neden Önemli

(3)

9 Nisan 2012

Geçtiğimiz hafta başında uluslararası piyasalardaki olumlu havanın yanı sıra, açıklanan 2011 büyüme verisiyle Türkiye’nin G20 ülkeleri arasında Çin’den sonra ikinci en yüksek büyüme hızına ulaşan ülke olduğunun anlaşılması İMKB’yi destekledi. Ayrıca, ABD’de açıklanan makroekonomik verilerin de risk iştahını olumlu etkilediği, bu doğrultuda İMKB’de alımların gerçekleştiği görüldü. Ancak, hafta ortasından itibaren Fed ve Euro Alanı kaynaklı haberler piyasalara satış getirdi. Fed’in toplantı tutanakla- rında yeni bir parasal gevşemeye gidileceğine yönelik bir ipucuna rastlanmamış olması risk iştahında düşüşe neden olurken, Euro Alanı’nın sorunlu ekonomilerinden İspanya’nın borcunun 2012 yılında artmaya devam edeceği ve GSYH’ye oranla %78 düzeyine çıkacağı yönündeki haberlerin ardından gerçekleştirilen ihalede İspanyol tahvillerine talebin oldukça düşük olması da hisse senedi piyasasındaki satışları destekledi. Haftanın son günü açıklanan ABD tarım dışı istihdamındaki artışın beklentilerin altında kalması da satışları hızlandırdı.

Bu gelişmeler sonucunda haftalık bazda %2,4 gerileyen İMKB-100 endeksi 60.939,55 seviyesine indi.

Hisse Senedi Piyasaları

Tahvil-Bono Piyasaları

%2,79

%0,00

%1,00

%2,00

%3,00

%4,00

%5,00

Nis.11 May.11 Haz.11 Tem.11 Ağu.11 Eyl.11 Eki.11 Kas.11 Ara.11 Oca.12 Şub.12 Mar.12 Nis.12

Beklenen Reel Faiz (%)

ENDEKS 30.Mar 06.Nis Değişim

İMKB-100 62.423 60.940 -%2,38

İMKB-30 75.712 73.676 -%2,69

Sınai 55.930 54.169 -%3,15

Hizmetler 40.712 40.049 -%1,63

Mali 88.940 87.177 -%1,98

Kaynak: İMKB

58.000 60.000 62.000 64.000

1.000 2.000 3.000 4.000

30.Mar 02.Nis 03.Nis 04.Nis 05.Nis 06.Nis

İşlem Hacmi İMKB-100 Endeksi

Hacim (milyon TL) İMKB-100

Değişim

Vade 30.Mar 06.Nis (Puan)

25.04.2012 9,70 9,83 0,13

08.08.2012 9,54 9,78 0,24

07.11.2012 9,73 9,85 0,12

20.03.2013 9,66 9,87 0,21

05.03.2014 9,43 9,38 -0,05

12.01.2022 9,68 9,76 0,08

İMKB DİBS Fiyat Endeksi 137,30 135,64 -1,66 Kaynak: İMKB

TAHVİL-BONO BİLEŞİK FAİZLERİ (%)

(4)

16,70 5

15 25 35 45 55

75 77 79 81 83 85 87 89

1,15 1,20 1,25 1,30 1,35 1,40 1,45 1,50 1,55

€ / $ $ / ¥

9 Nisan 2012

Döviz Piyasaları

Geçtiğimiz haftaya Çin’de olumlu açıklanan PMI imalat verisi ile nispeten alıcılı bir seyirle başlayan gelişmekte olan ülke eurotahvilleri, Euro Alanı’ndan gelen haberlerden olumsuz etkilendi ve yönünü aşağıya çevirdi. Salı günü açıklanan Fed tutanak- larında yeni parasal genişleme paketine ilişkin sinyallerin bulunmaması ile hız kazanan satışlar, Euro Alanı ekonomilerinden Portekiz ve İspanya’ya ilişkin olumsuz beklentilerden de destek aldı. Öte yandan, Perşembe günü Almanya ve İngiltere’ye ilişkin verilerin öngörülerden kötü gelmesine rağmen gelişmekte olan ülke eurotahvillerinde satışların hız kestiği görüldü.

Gelişmekte olan ülke eurotahvillerine ait risk primi 7 baz puan artarak 326’ya yükselirken, Türk eurotahvillerinin risk primi ise 6 puanlık artışla 311 seviyesine yükseldi.

Eurotahvil Piyasaları

€ / $ $ / ¥

VIX Endeksi

Geçtiğimiz hafta Salı günü açıklanan Fed’in toplantı tutanaklarında yeni parasal genişlemeye ilişkin sinyallerin yer almaması, Dolar’ın birçok para birimi karşısında değer kazanmasına neden oldu. Ayrıca, Euro Alanı ekonomilerine ilişkin endişelerin yeni- den artması da Euro’yu olumsuz etkiledi. €/$ paritesi haftayı %1,87 düşüşle 1,3094 seviyesinden kapattı. Japon Yeni ise teknik alımlar sonrasında Dolar karşısında son bir ayın en yüksek seviyesine ulaştı. $/¥ paritesi haftalık bazda %1,41 düşüşle 81,62’ye geriledi.

Yurtiçinde ise TL, hafta başında Dolar ve Euro karşısında güçlü seyrederken, açıklanan Fed tutanakları sonrasında €/$ paritesin- deki gelişmelere paralel olarak Dolar karşısında değer kaybederken Euro karşısında kazanımlarını hafta boyunca sürdürdü. $/TL paritesi haftalık bazda %0,61 artışla 1,7837’ye yükselirken, €/TL paritesi %1,47 gerileyerek 2,3317 değerini aldı.

EUROTAHVİL HAFTALIK DEĞİŞİM

Değişim 30.Mar 05.Nis (Puan) EMBI+

Ende ks 626,48 625,69 -0,79

Spre ad 319 326 7

Türkiye

Ende ks 407,14 406,56 -0,58

Spre ad 305 311 6

Kaynak: JP Morgan DÖVİZ KURLARI

30.Mar 06.Nis Değişim

Dolar (¹) 1,7729 1,7837 %0,61

Euro (¹) 2,3664 2,3317 -%1,47

Sepet (²) 2,0697 2,0577 -%0,58

€/$ Paritesi (³) 1,3343 1,3094 -%1,87

$/Yen Paritesi (³) 82,79 81,62 -%1,41 (¹) 15:30'da açıklanan TCMB döviz alış kurudur.

(²) 0,5$ + 0,5€

(³) Uluslararası piyasa kapanış verileridir.

(5)

Emtia Piyasaları

9 Nisan 2012

Petrol Altın

Bu Haftanın Gündemi

125,72

90 95 100 105 110 115 120 125 130 135

$/varil

1.637,99

1.300 1.400 1.500 1.600 1.700 1.800 1.900

$/ons

Geçtiğimiz hafta başında Çin ile ABD’den gelen ve sanayi üretimin- de artışa işaret eden veri açıklamaları, ile Kuzey Denizi kaynaklı petrol arzının azalabileceği yönündeki haberler petrol fiyatlarını yukarı yönlü etkiledi. Öte yandan, Fed tutanaklarında ekonomiye parasal desteğin süreceğine dönük ifadelere yer verilmemesi ve S.

Arabistan’ın yüksek üretime devam edeceği şeklindeki açıklamalar, haftanın ilk günlerinde yaşanan yükselişi dengeledi. Ancak, ilerle- yen günlerde İran kaynaklı arz endişelerinin yanı sıra, olumlu gelen ABD makro ekonomik verilerinin etkisiyle petrol fiyatları artış kaydetti. Bu gelişmeler sonucunda Brent tipi petrolün spot fiyatı haftalık bazda %2 yükseldi ve $/varil 125,72 oldu. Öte yandan, İran’ın nükleer kriz için 5+1 ülkeleriyle görüşmeyi kabul etmesinin, krizin barışçıl yollarla çözülebileceği yönündeki beklentileri destek- leyerek bu hafta petrol fiyatları üzerinde baskı oluşturabileceğini düşünüyoruz.

Haftaya yükselerek başlayan altın fiyatları, Fed’in yeni bir parasal gevşeme olmayacağı şeklinde yorumlanan toplantı tutanaklarının açıklanması ve Dolar’ın Euro karşısında değer kazanmasıyla yönünü aşağı çevirdi ve sert biçimde geriledi.

İzleyen günlerde gelen tepki alımları ve Cuma günü ABD’de açıklanan zayıf tarım dışı istihdam verisinin parasal gevşeme- ye neden olabileceği beklentisi, altındaki gerilemeyi sınırladı.

Haftalık bazda %1,8 gerileyen altın fiyatları, $/ons 1.637,99 değerini aldı.

9 Nisan TÜİK Şubat Ayı Sanayi Üretim Endeksi (Gerçekleşme: Yıllık %4,4) Hazine Mart Ayı Nakit Dengesi Gerçekleşmesi

10 Nisan Japonya Merkez Bankası Faiz Kararı (Piyasa Beklentisi: Faizler Değişmeyecek) 11 Nisan Hazine İç Borç Ödemesi (TL1.014 milyon)

TCMB Şubat Ayı Ödemeler Dengesi İstatistikleri

(6)

9 Nisan 2012

Uyarı Notu:

Bu rapor Bankamız uzmanları tarafından güvenilir olduğuna inanılan kamuya açık kaynaklardan elde edilen bilgiler kullanılmak suretiyle, sadece bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hiçbir şekilde finansal enstrümanların alım veya satımı konusunda tavsiye veya finansal danışmanlık hizmeti sağlanması olarak yorumlanmamalıdır. Bu raporda yer verilen görüş ve değerlendir- meler, hiçbir şekilde Türkiye İş Bankası A.Ş.’nin kurumsal yaklaşımını yansıtmamakta olup, raporu kaleme alan uzmanların kişi- sel görüş ve değerlendirmeleridir. Türkiye İş Bankası A.Ş. bu raporda yer alan bilgi, görüş ve değerlendirmelerin doğru, değiş- mez ve eksiksiz olması konusunda herhangi bir şekilde garanti vermemektedir. Türkiye İş Bankası A.Ş. bu raporda yer alan bilgi-