HAFTALIK EKONOMİ VE FİNANS BÜLTENİ İKTİSADİ ARAŞTIRMALAR BÖLÜMÜ

(1)

Haftaya Bakış

HAFTALIK EKONOMİ VE FİNANS BÜLTENİ

14 Ocak 2013 / 2

İKTİSADİ ARAŞTIRMALAR BÖLÜMÜ

TÜİK Aylık Sanayi Üretim En- deksi

TÜİK tarafından 2005=100 bazlı olarak yayımlanan Aylık Sanayi Üretim Endeksi, NACE Rev 2’de belirtilen enerji, imalat sanayi ve madencilik ve taşocakçılığı sektör- lerini kapsamaktadır. Her ay TÜİK bölge müdürlükleri tarafından 4851 iş yerinden toplanan anketler- le 1438 ürünün üretimine ilişkin veriler derlenmektedir. Üretim ve satış miktarları ile parasal değerle- ri, alt sektörlere ait endekslere dö- nüştürülmekte, bunun ardından baz yılı katma değerlerine göre ağırlıklandırılmak suretiyle toplam sanayi üretim endeksine ulaşılmak- tadır.

Sanayi kesiminde 20’den fazla çalı- şanla faaliyet gösteren şirketlerin toplam katma değerinin %80’ini kapsayan bir örnekleme sahip olan endeks, geniş kapsamı ve içerdiği alt sektörlere ilişkin detaylar dola- yısıyla Türk reel sektörüne ilişkin en önemli bilgi kaynaklarından biridir.

İmalat sanayi alt sektörlerine ait endekslere, NACE Rev 2 sınıflan- dırmasına göre çok geniş bir detay seviyesinde TÜİK veritabanların- dan ulaşılabilmektedir.

Euro Alanı’nda GSYH, 3. çeyrekte bir önceki çeyreğe göre beklentiler paralelinde %0,1 daraldı. Avrupa Merkez Bankası (ECB), para politikası toplantısında politika faizini %0,75 seviyesinde değiştirmeden bıraktı. ECB Merkez Bankası Başkanı Draghi’nin, Euro Alanı ekonomilerindeki toparlanmaya işaret eden iyimser konuşmasının ardından uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu S&P’den uyarı geldi. S&P analisti Kraemer, bölgede kalıcı iyileşme sağlanabilmesi için yapısal reformların ikinci plana atılmaması gerektiğini belirtirken, Almanya’da yaklaşan seçimlerin sonuçlarının da bölge politikaları üzerinde etkili olabileceğine dikkat çekti. İngiltere Merkez Bankası (BOE) de politika faizini %0,5 seviyesinde tuttu. Euro Alanı’nda üretici fiyat endeksi Kasım’da bir önceki aya göre %0,2 gerilerken, yıllık bazda %2,1 yükseldi. Enflasyon verisinin öngörülerin altında kaldığı dikkat çekti. Ayrıca, bölgede perakende satışlar Kasım’da bir önceki aya göre %0,1 ile beklentilerden oldukça yavaş artarken, yıllık bazda ise %2,6 geriledi. Bölgede işsizlik oranı ise Kasım’da %11,8 ile tarihi rekor seviyesine çıktı.

Çin’de Aralık ayı tüketici enflasyonu, gıda fiyatlarındaki artışın etkisiyle öngörülerin üzerinde açıklandı. Aralık’ta enflasyon bir önceki aya göre %0,8, bir önceki yılın aynı ayına göre %2,5 arttı. Yıllık artışa bakıldığında, enflasyonun son 7 ayın en yüksek seviyesine çıktığı dikkat çekti. Söz konusu veri açıklamaları para politikasında gevşeme için daha fazla alan kalmadığı yönünde yorumlandı. Aralık’ta ihracat ise bir önceki yılın aynı ayına göre %14,1 ile %4,5 olan beklentilerin çok üzerinde artarken dış ticaret fazlası $31,6 milyara yükseldi.

Japonya’da, $117 milyarlık (¥10,3 trilyonluk) teşvik paketi onaylandı. Teşvik paketi kapsamında çeşitli kamu harcamaları yapılması ve özel sektörün yatırımları ile küçük ölçekli şirketlere finansman desteği verilmesi öngörülüyor. Ekonomik destek paketini açıklayan hükümet, Japonya Merkez Bankası (BoJ)’dan da genişleyici para politikası uygulamaları ile teşvik politikasına destek vermesi çağrısında bulundu. Öte yandan, Japonya Maliye Bakanı, Yen’in aşırı değerlenmesinin önüne geçmek için önümüzdeki dönemde Avrupa İstikrar Fonu’nun (ESM) tahvillerinin satın alınacağını ifade etti.

Basel Bankacılık Denetleme Komitesi, Basel III kapsamında bankacılık sektörüne getirilecek yeni düzenlemelere uyum süresinin 2019’a kadar uzatıldığını açıkladı Yeni düzenleme kapsamında ortaya konan likidite kurallarının esnetildiğini belirten Komite, bankaların sermaye tamponu olarak kullanabilecekleri varlıkların kapsamının da genişletildiğini ifade etti.

TÜİK verilerine göre, sanayi üretimi Kasım’da önceki yılın aynı ayına göre %11,3 ile öngörüleri aşarak Eylül 2011’den bu yana en hızlı yükselişini kaydetti. Endeksteki hızlı yükseliş büyük ölçüde, 2011 Kasım ayındaki kurban bayramı tatili ve düşük çalışma günü paralelinde oluşan takvim etkisinden kaynaklandı. Bu dönemde takvim etkisinden arındırılmış endeks önceki yılın aynı ayına göre %3,1, mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış endeks ise bir önceki aya göre %1,5 yükseldi.

KAPANIŞ VERİLERİ (11 Ocak)

İMKB-100 : 81.034 € / $ : 1,3343

USD : 1,7624 $ / ¥ : 89,17

EURO : 2,3394 Petrol ($/varil) : 110,82

Gösterge Tahvil Bileşik Faizi : %5,97 Altın ($/ons) : 1.662,44

Neden Önemli

İktisadi Araştırmalar Bölümü İzlem Erdem - Müdür [email protected] om.tr Figen Yılmaz - Müd. Yrd.

[email protected] om.tr Özgür Demirtaş - Uzman [email protected] om.tr Hatic e Erkiletlioğlu - Uzman hatic [email protected] om.tr Aslı Göksun Ş at S ezgin - Uzman [email protected] om.tr İlker Ş ahin - Uzm. Yrd.

[email protected] om.tr Ahmet Aşarkaya - Uzm. Yrd.

[email protected] om.tr

(2)

Haftaya Bakış

Ödemeler Dengesi

Ödemeler dengesi, geniş anlamıy- la, bir ekonomide yerleşik kişilerin, yurtdışında yerleşikler ile belli bir dönem içinde yapmış oldukları ekonomik işlemlerin sistematik kayıtlarını elde etmek üzere hazır- lanmaktadır. Ödemeler dengesi istatistikleri, “Cari İşlemler” ile

“Sermaye ve Finans” hesapların- dan oluşmaktadır. Cari işlemler;

reel kaynaklarla (mal, hizmet, ge- lir) ilgili işlemleri ve cari transferle- ri; sermaye ve finans hesapları ise reel kaynak akımlarının finansma- nını gösterir.

“Cari açık”; bir ülkenin ihraç ettiği mal ve hizmetlerden elde ettiği gelirin, ülkenin yurt dışından ithal ettiği mal ve hizmetlere yaptığı ödemelerden az olmasıdır. Bunda, yurtiçi büyüme oranı, reel döviz kuru, üretimdeki verimlilik, reka- bet gücü, enerji ithalatı gibi birçok faktör etkilidir. Cari açığın seviye- sinin yanı sıra finansman yapısı, ülkenin dış şoklara karşı kırılganlı- ğı açısından önemli bir gösterge olarak yorumlanmaktadır. Cari açığın doğrudan yatırımlar gibi borç yaratmayan ve uzun vadeli yabancı kaynaklarla finansmanı olumlu, portföy yatırımları gibi kısa vadeli ve borç yaratan kaynaklarla finansmanı daha olumsuz değerlendirilmektedir.

Basel III

Basel Bankacılık Denetleme Komi- tesi tarafından yürütülen Basel III çalışması, bankacılık sektörüne yönelik bir düzenleme çerçevesi oluşturmayı hedeflemektedir. Basel I ve II’de ortaya konan uygulamalar bütününe dayanan Basel III, risk yönetimi ve bankaların şeffaflı- ğı konularında iyileştirmeler sağla- yarak, küresel bankacılık sistemi- nin ekonomik ve finansal şoklara karşı daha dayanıklı olmasını amaçlamaktadır. Basel III kapsa- mında görüşülen kural ve uygula-

TCMB verilerine göre cari açık, Kasım’da $4,5 milyar ile beklentilerin altında gerçekleşti.

Ocak-Kasım döneminde ise cari açık, bir önceki senenin aynı dönemine göre %36 gerileyerek

$45 milyar seviyesinde gerçekleşti. 11 aylık dönemde ihracat yıllık bazda %14,4 artarken, ithalat %1,4 geriledi. Finans hesabı içinde yurtiçinde doğrudan yatırımlar gerilerken, hisse senedi başta olmak üzere portföy yatırımlarında önemli bir artış yaşandı. Net hata ve noksan (NHN) kalemi ise bu dönemde $6,8 milyar oldu.

BDDK aylık bülten verilerine göre, Kasım’da bankacılık sektörü toplam aktifleri TL1,3 trilyon seviyesinde gerçekleşti. Aynı dönemde Temmuz 2012’den itibaren Basel-II kriterleri esas alınarak hesaplanmaya başlanan standart sermaye yeterlilik oranı (SYO) 0,53 puan artarak %17,39 oldu. Bankacılık sektörünün dönem net kârı ise Kasım sonu itibarıyla

%19,3’lük artışla TL21,8 milyar olarak açıklandı.

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) Başkanı Öztekin, 2013 yılında bankaların net faiz marjında bir miktar daralma görüleceğini belirterek, sektör genelinde net kâr büyümesinin %10-15 aralığında gerçekleşebileceğini öngördü. Basel III uygulamasınca öngörülen kaldıraç oranları bakımından Türk bankacılık sektörünün iyi durumda olduğunu belirten Öztekin, TCMB’nin kaldıraç oranı düşük bankalara 2014 yılından itibaren getireceği ek zorunlu karşılık oranı uygulamasının ise önemini vurguladı. Öte yandan, yeni politika uygulamasına ilişin yorumlarını yayımlayan uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch, TCMB’nin kaldıraç oranına göre ek zorunlu karşılık uygulamasının kredilerdeki aşırı büyüme riskini azaltacağını ifade etti. Fitch, sektörde kredi büyümesinin %15-20 seviyesini aşması durumunda ise Türk bankalarına ilişkin değerlendirmelerinin olumsuz yönde etkilenebileceğine dikkat çekti.

Bu hafta, ABD ve Euro Alanı’nda enflasyon ve sanayi üretimi verileri takip edilecek. ABD’de yeni konut inşaatları verileri ile tüketici güven endeksinin yanı sıra, Fed’in Beige Book açıklamaları da para politikasına ilişkin verilecek ipuçları bakımından yakından izlenecek. 4.

çeyrek GSYH verileri açıklanacak olan Çin ekonomisine ilişkin gelişmeler de piyasaların gündeminde olacak. Yurt içinde ise Aralık ayı bütçe dengesi ve tüketici güveni verileri izlenecek.

14 Ocak 2013

Neden Önemli

(3)

Tarihi rekor seviyelerde seyreden İMKB-100 endeksi, zaman zaman gelen kâr satışlarına rağmen geçtiğimiz haftada da yukarı yönlü hareketini sürdürdü. Küresel piyasalardaki olumlu görünüm, Hazine'nin eurotahvil ihracında tarihi düşük seviyelerden borçlanmasının ertesinde faiz oranlarında gözlenen düşüş eğilimi, bankacılık sektöründe Kasım ayı kârının güçlü gelmesi ve yine Kasım ayına ait sanayi üretimi verisinin piyasa beklentisinin üzerinde açıklanması, İMKB’yi destekleyen gelişmeler arasında yer aldı. Yabancıların tahvil-bono piyasasındaki satışlarının etkisiyle bankacılık hisselerine yansıyan satışlara ve hisse bazlı hareketle- re bağlı olarak Salı ve Perşembe günleri düşüş kaydetmesine rağmen İMKB-100 endeksi, haftalık bazda %1,85 artarak Cuma gü- nünü 81.034 puan seviyesinden tamamladı.

Hisse Senedi Piyasaları

Hazine geçtiğimiz hafta düzenlediği dört ihale ve ardından açıklanan opsiyonlar ile TL8,45 milyarı piyasadan olmak üzere toplam TL10,75 milyar borçlanma gerçekleştirdi. Bu ihalelere yönelik talebin yüksek olmasının etkisiyle ihalelerde faiz oranları beklentilerin altında kalırken, ikincil piyasada da faizlerin gerileme eğilimine girdiği gözlendi. Ancak hafta sonuna doğru, yabancı kaynaklı satışların etkisiyle faizler bir miktar yükseldi. Nitekim, küresel büyümeye ilişkin endişelerin azalmasının Türkiye’nin de aralarında yer aldığı gelişmekte olan ülke tahvilleri üzerinde satış baskısı yarattığı izlendi.

Bu gelişmelerin etkisiyle, 7 Ocak 2015 itfa tarihli yeni gösterge tahvilin bileşik faizi ilk ihraç günü olan 8 Ocak’a göre 13 baz puan azalarak Cuma gününü %5,97’den kapattı.

Tahvil-Bono Piyasaları

-%0,17

-%2,00 -%1,00

%0,00

%1,00

%2,00

%3,00

%4,00

%5,00

Oca.12 Şub.12 Mar.12 Nis.12 May.12 Haz.12 Tem.12 Ağu.12 Eyl.12 Eki.12 Kas.12 Ara.12 Oca.13

Beklenen Reel Faiz (%)

ENDEKS 04.Oca 11.Oca Değişim

İMKB-100 79.564 81.034 %1,85

İMKB-30 99.362 101.091 %1,74

Sınai 65.657 66.332 %1,03

Hizmetler 50.669 52.758 %4,12

Mali 115.791 117.738 %1,68

Kaynak: İMKB

76.000 77.000 78.000 79.000 80.000 81.000 82.000

0 1.000 2.000 3.000 4.000

04.Oca 07.Oca 08.Oca 09.Oca 10.Oca 11.Oca

İşlem Hacmi İMKB-100 Endeksi

Hacim (milyon TL) İMKB-100

Değişim

Vade 04.Oca 11.Oca (Puan)

20.02.2013 6,04 5,85 -0,19

24.09.2014 6,41 6,11 -0,30

07.01.2015 6,10 * 5,97 -0,13

08.03.2017 6,88 6,51 -0,37

15.01.2020 7,03 6,68 -0,35

14.09.2022 7,09 6,77 -0,32

İMKB DİBS Fiyat Endeksi 121,43 121,49 0,06 Kaynak: İMKB * 08.01.13 tarihli ihalede oluşan faizdir.

TAHVİL-BONO BİLEŞİK FAİZLERİ (%)

14 Ocak 2013

(4)

13,36 10

15 20 25 30 35

75 77 79 81 83 85 87 89

1,15 1,20 1,25 1,30 1,35 1,40 1,45 1,50 1,55

€ / $ $ / ¥

Döviz Piyasaları

Geçtiğimiz hafta gelişmekte olan ülke eurotahvillerine ait risk primi yukarı yönlü bir seyir izledi. Hafta başında Japonya’nın ESM tahvili alacağını duyurması eurotahvil piyasasına alım getirdi, ancak Euro Alanı’nda açıklanan olumsuz makroekonomik veriler risk primlerinin yeniden artmasına neden oldu. ABD’de getiri eğrisinin yukarı yönlü hareketi de eurotahvillere olan talebi olumsuz etkiledi. Küresel büyümeye ilişkin endişelerin azalmasının Türkiye’nin de aralarında yer aldığı gelişmekte olan ülke tahvilleri üzerinde satış baskısı yarattığı gözleniyor.

Bu gelişmeler sonrasında gelişmekte olan ülke eurotahvillerine ait risk primi 21 baz puan artarak 253’e yükselirken, Türk eurotah-

Eurotahvil Piyasaları

€ / $ $ / ¥

VIX Endeksi

Bir önceki hafta mali uçurum konusunda anlaşmaya varılmasının ardından değer kaybı yaşayan Dolar, geçtiğimiz hafta da kayıp- larını sürdürdü. Hafta başında Japonya’nın ESM tahvilleri alacağını açıklaması Euro’yu desteklerken, Japon Yeni’nin değer kay- betmesine yol açtı. Hafta ortasında Euro Alanı’nda açıklanan makroekonomik veriler ekonomik büyümeye yönelik kaygıların gün yüzüne çıkmasına neden olurken, Euro kazanımlarının bir kısmını geri verdi. Ancak, Perşembe günü ECB Başkanı Draghi’nin iyimser algılanan konuşması sonrasında Euro yeniden değer kazandı. Draghi konuşmasında risklerin sürdüğünü be- lirtmesine karşın, 2013 sonlarından ekonomide yönün yukarı döneceğini ifade etti. Bu gelişmelerle, €/$ paritesi haftayı %2,1 artış- la 1,3343 seviyesinden kapatırken, $/¥ paritesi ise haftalık bazda %1,2 yükseldi ve 89,17 seviyesinde gerçekleşti.

Yurtdışına paralel seyrin gözlendiği yurtiçi piyasalarda ise TL, Dolar karşısında değer kazanırken, Euro karşısında haftayı değer kaybıyla tamamladı. Ayrıca son dönemde açıklanan makroekonomik verilerin TCMB’nin para politikasını destekler nitelikte ol- ması TL’yi desteklemeye devam etti. Haftalık bazda $/TL paritesi %1 düşüşle 1,7624’e gerilerken, €/TL paritesi %1 yükselerek 2,3394 değerini aldı.

EUROTAHVİL HAFTALIK DEĞİŞİM

Değişim 04.Oca 11.Oca (Puan) EMBI+

Ende ks 711,96 703,74 -1,15

Spre ad 232 253 21

Türkiye

Ende ks 477,82 473,83 -0,84

Spre ad 164 180 16

Kaynak: JP Morgan

14 Ocak 2013

DÖVİZ KURLARI

04.Oca 11.Oca Değişim

Dolar (¹) 1,7800 1,7624 -%0,99

Euro (¹) 2,3168 2,3394 %0,98

Sepet (²) 2,0484 2,0509 %0,12

€/$ Paritesi (³) 1,3067 1,3343 %2,11

$/Yen Paritesi (³) 88,12 89,17 %1,19

(¹) TCMB döviz alış kurudur.

(²) 0,5$ + 0,5€

(³) Uluslararası piyasa kapanış verileridir.

(5)

Emtia Piyasaları

Petrol Altın

Bu Haftanın Gündemi

110,82

85 90 95 100 105 110 115 120 125 130 135

$/varil

1.662,44

1.500 1.550 1.600 1.650 1.700 1.750 1.800

$/ons

Fed’in parasal genişleme politikasının devamlılığı ile ilgili soru işaretlerine bağlı olarak haftaya baskı altında başlayan petrol fiyatları, ABD’de akaryakıt stoklarındaki yükselişten de aşağı yönlü etkilendi. Hafta ortasında Suudi Arabistan’ın petrol üreti- minde kesintiye gitmesi paralelinde bir miktar artış kaydeden petrol fiyatları, küresel petrol talebinin düşük seyredeceği yö- nündeki tahminler doğrultusunda haftanın sonunda geriledi.

Brent türü petrolün spot fiyatı, bu gelişmelerle haftalık bazda

%1,6 düşerek Cuma günü $/varil 110,8 seviyesinden kapandı.

Fed’in varlık satın alım programının 2013 yılı içinde sonlandı- rılabileceğine ilişkin yorumlara bağlı olarak altın fiyatları ge- çen haftaya gerileyerek başladı. Japonya’nın yeni bir parasal genişleme programı başlatabileceği yönündeki haberler ile Çin ve Hindistan kaynaklı fiziki altın talebinin güçlü seyrinin yanı sıra, tepki alımlarının da etkisiyle Salı günü yükselen altın fiyatları, ECB toplantısının ardından yükselişine devam etti. Ancak haftanın son gününde Çin’de yüksek açıklanan enflasyon verilerinin, Çin’in parasal genişlemeye gitmeyebile- ceği şeklinde yorumlanmasına bağlı olarak hızlı bir şekilde düşen altın fiyatları, haftayı %0,4 artışla $/ons 1.662,4 seviye- sinden kapattı.

14 Ocak 2013

14 Ocak  Euro Alanı Kasım ayı Sanayi Üretimi (Piyasa Beklentisi: yıllık -%3,2) 15 Ocak  TÜİK Ekim ayı Hanehalkı İşgücü İstatistikleri

 Hazine 9 Nisan 2014 itfa tarihli 15 ay vadeli Kuponsuz Devlet Tahvili ihracı

 TCMB Ocak ayı Beklenti Anketi

 ABD Aralık ayı Üretici Fiyatları Endeksi (Piyasa Beklentisi: aylık değişim -%0,1)

 ABD Aralık ayı Perakende Satışlar (Piyasa Beklentisi: aylık %0,2 artış)

 ABD Ocak ayı Empire State İmalat Anketi (Piyasa Beklentisi: endeks 0,0) 16 Ocak  TÜİK Aralık ayı Tüketici Güven Endeksi

 Hazine İç Borç Ödemesi (TL422 milyon)

 Euro Alanı Aralık ayı Tüketici Fiyatları Enflasyonu

 ABD Aralık ayı Tüketici Fiyatları Endeksi (Piyasa Beklentisi: aylık değişim %0,0)

 ABD Aralık ayı Sanayi Üretimi ve Kapasite Kullanımı (Piyasa Beklentisi: aylık %0,2 artış, KKO %78,5) 17 Ocak  ABD Aralık ayı Yeni Konut İnşaatları Verisi (Piyasa Beklentisi: 887 bin adet)

 ABD Ocak ayı Philadelphia Fed Anketi (Piyasa Beklentisi: endeks 6,0) 18 Ocak  Çin 2012 4. Çeyrek GSYH Verisi (Piyasa Beklentisi: yıllık büyüme %7,8)

 Çin Aralık ayı Sanayi Üretimi (Piyasa Beklentisi: yıllık artış %10,0)

 ABD Ocak ayı Reuters/Michigan Üniversitesi Tüketici Güven Endeksi (Piyasa Beklentisi: 75,0)

(6)

Uyarı Notu:

14 Ocak 2013

Bu rapor Bankamız uzmanları tarafından güvenilir olduğuna inanılan kamuya açık kaynaklardan elde edilen bilgiler kullanılmak suretiyle, sadece bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hiçbir şekilde finansal enstrümanların alım veya satımı konusunda tavsiye veya finansal danışmanlık hizmeti sağlanması olarak yorumlanmamalıdır. Bu raporda yer verilen görüş ve değerlendir- meler, hiçbir şekilde Türkiye İş Bankası A.Ş.’nin kurumsal yaklaşımını yansıtmamakta olup, raporu kaleme alan uzmanların kişi- sel görüş ve değerlendirmeleridir. Türkiye İş Bankası A.Ş. bu raporda yer alan bilgi, görüş ve değerlendirmelerin doğru, değiş-