Haftaya Bakış
HAFTALIK EKONOMİ VE FİNANS BÜLTENİ
4 Temmuz 2011 / 27
İKTİSADİ ARAŞTIRMALAR BÖLÜMÜ
ABD ISM İmalat Sanayii Endeksi Endeks, 400 civarındaki üretici firma- nın istihdam, üretim, yeni siparişler, siparişlerin teslimi ve envanter verile- rinin derlenmesi ile oluşmaktadır.
Endeks için açıklanan değerin 50’nin üzerinde olması imalat sektörünün canlı, 50’nin altında olması ise durgun olduğu şeklinde değerlendirilmekte- dir.
İmalat sanayinin ekonominin temel taşlarından biri olması, endeksi birçok yönden önemli kılıyor. Endeksin alt verileri ürün fiyatları hakkında ciddi bir öngörü sağlarken, FED tarafından belirlenecek faiz oranlarını da etkile- yebiliyor. Ayrıca verinin olumlu veya olumsuz açıklanması, ülke ekonomisi- ne ilişkin beklentileri de şekillendiri- yor.
Üretim yapılan sektörlerdeki yönelim- leri içeren endeks, yatırım kanalların-
TÜİK’in açıkladığı rakamlara göre Türkiye ekonomisi ilk çeyrekte %11 büyüme kaydetti. %9,7 olan piyasa beklentisinin üzerinde açıklanan bu rakamla Türkiye, 2011 yılının ilk çeyreğinde dünyanın en hızlı büyüyen ekonomisi oldu. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış seri incelendiğinde, büyü- menin 2010 yılının son çeyreğine göre hız keserek %1,4 olduğu, ancak 2009 yılının ikinci çeyreğinden itibaren yukarı yönlü seyre devam ettiği gözleniyor. İktisadi faaliyet kolları açısından incelendiğinde toptan ve perakende ticaretin bir önceki yıla göre %17,2 ile en hızlı büyüyen faaliyet kolu olduğu gö- rülürken, inşaat sektörü %14,8, imalat sanayi ise %12,3’lük artışla bunu izliyor. Aynı dönemde tarım, avcılık ve ormancılık sektöründeki artışın %3,6’da kaldığı görülüyor. Ekonomi otoritelerinin dikkat çektiği tüketim tarafındaki ısınma ilk çeyrek büyüme rakamlarında da kendini açık biçimde gösteri- yor. %11’lik büyümenin 9,4 puanının tüketimden, 7,4 puanının ise yatırımdan kaynaklandığı, net ihracatın büyüme üzerinde 5,5, stok değişiminin ise 0,3 puanlık negatif etkisi olduğu görülüyor. Özel tüketim harcamalarının güçlü seyrinin yılın ikinci çeyreğinde de devam ettiğini, özellikle cari açığın daraltılmasına yönelik olarak izlenen politikaların ekonomik aktivite üzerindeki etkilerinin yılın ikinci yarısında belirginleşeceğini düşünüyoruz.
Mayıs ayı dış ticaret rakamlarına göre aylık bazda ithalat bir önceki yılın aynı ayına göre %42,6 artışla
$21 milyar olurken, ihracat yalnızca %11,7 yükselerek $11 milyar düzeyine çıktı. Ocak-Mayıs dönemi itibarıyla ise ihracat $54 milyara, ithalat $98 milyara ulaştı. Buna göre yılın ilk beş ayında dış ticaret açığı $44 milyara yaklaşırken, ihracatın ithalatı karşılama oranı 2010 yılının aynı dönemine göre 10,9 puan gerileyerek %55,4 oldu. Alınan kısıtlayıcı önlemlere rağmen canlılığını sürdüren özel tüketime paralel olarak ithalat artış hızının Mayıs’ta tekrar ivme kazandığı görülüyor.
TÜİK, Haziran ayı enflasyon rakamlarını açıkladı. TÜFE Haziran ayında %1,43 azalırken, ÜFE %0,01 arttı. Buna göre, Haziran ayı itibarıyla yıllık enflasyon TÜFE'de %6,24, ÜFE'de ise %10,19 oldu.
ABD’de Mayıs ayında kişisel gelirlerin %0,3 arttığı açıklandı. Aynı dönemde kişisel harcamaların değişmediği gözlendi. Öte yandan çekirdek PCE fiyat endeksinin %0,3 artarak beklentilerin az da olsa üstünde geldiği görüldü. Açıklanan kişisel gelir ve harcamalar verisi, ekonomik toparlanmanın yavaş da olsa sürdüğünü gösteriyor, ancak önümüzdeki süreç için net bir yukarı yönlü hareketin ipuçlarını verdiğini söylemek oldukça zor.
Geçen haftanın küresel ekonomiye dair en olumlu algılanan verisi ABD Haziran ayı ISM imalat sanayi endeksi oldu. Mayıs’ta sert biçimde gerilemiş olan endeks, Haziran ayında beklentilerin ve önceki ay değerinin epey üzerinde 55,3 olarak açıklandı. Alt kalemlerden stok ve istihdamın Haziran ayında kaydettiği yükselişle, ISM endeksinin yönü tekrar yukarı dönmüş oldu. Önceki ayki Japonya kaynaklı arz sıkıntısının Haziran’da üretime olumlu yansıdığı görülürken, endeksin alt kalemlerinden yeni siparişlerin ılımlı bir yükseliş kaydettiği gözlendi.
Diğer taraftan ABD’de Haziran ayında tüketici güveninin sert biçimde gerileyerek 58,5 ile Kasım 2010’dan beri en düşük değerini aldığı açıklandı. Endeksin hem bugüne hem de geleceğe yönelik bek- lentilerinin hemen hemen tamamının gerilediği gözlenirken, gelecekte iş bulmaya ilişkin beklentiler- deki bozulma özellikle dikkat çekti.
İçinde bulunduğu borç sorunu nedeniyle dört bir yandan sıkışmış halde bulunan Yunanistan’da, AB, ECB ve IMF’nin 5 yıllık orta vadeli planı mecliste onaylanıp kabul edildi. Plan, €50 milyarlık özelleştir- me ve €28 milyarlık tasarruf önlemi öngörüyor. Öte yandan, Fransa ve Almanya’nın öncülüğünde Yunanistan’ın borçlarının vadesinin uzatılması yönünde bir plan yapıldığı açıklandı. Buna göre, ülke- nin hem devletlere hem de bankalara olan borçlarının vadesinin uzatılması öngörülüyor. Ancak, kredi derecelendirme kuruluşu S&P, böyle bir planın uygulamaya girmesi durumunda, Yunanistan’ın CCC olan kredi notunu tercihli temerrüde (selective default “SD”) düşüreceğini açıklayarak, bu ülke üze- rindeki risklerin kalkmadığını vurgulamış oldu.
KAPANIŞ VERİLERİ (1 Temmuz)
İMKB-100 : 63.265 € / $ : 1,4522
USD : 1,6073 $ / ¥ : 80,83
Neden Önemli
İktisadi Araştırmalar Bölümü İzlem Erdem - Müdür [email protected] om.tr Figen Yılmaz - Müd. Yrd.
[email protected] om.tr Özgür Demirtaş - İktisat Uzmanı [email protected] om.tr Hatic e Erkiletlioğlu - İktisat Uzmanı hatic [email protected] om.tr İlker Ş ahin - İktisat Uzm. Yrd.
[email protected] om.tr Özlem Ateş - İktisat Uzm. Yrd.
[email protected] om.tr Ahmet Aşarkaya - İktisat Uzm. Yrd.
[email protected] om.tr
4 Temmuz 2011
Yunanistan'a ilişkin endişelerin etkili olduğu yurt dışı piyasalara paralel hareket ederek geçtiğimiz haftaya satıcılı başlayan İMKB, yurt içinde siyasi gelişmelerin yarattığı tedirginliğin de etkisiyle haftanın ilk işlem gününü düşüşle tamamladı. Takip eden güne, Yunanistan'ın kemer sıkma planıyla ilgili iyimserliğin ve JPMorgan'ın Türkiye hisse senetleri için tavsiyesini "nötr"e yük- seltmesinin etkisiyle yukarı yönlü başlayan İMKB, BDP'den sonra CHP'nin de TBMM'de yemin etmeyeceğini açıklamasının ar- dından gelen satışlarla kazanımlarının bir kısmını geri verdi. İzleyen günlerde İMKB nispeten yatay bir seyir izledi. Yunan parla- mentosundaki oylamada kemer sıkma tedbirlerinin onaylanması, beklentinin daha önceden satın alınmış olması nedeniyle küre- sel borsalara önemli bir hareket getirmezken, yurtiçinde 1. çeyrek büyüme ve Mayıs ayı dış ticaret verileri de İMKB’de önemli bir harekete neden olmadı. İMKB-100 endeksi haftayı %1,92 artışla 63.265 puandan kapattı.
.
Hisse Senedi Piyasaları
Geçtiğimiz hafta boyunca faiz oranları dar bir band içerisinde dalgalı seyretti. Yurt dışında Yunanistan'a yönelik devam eden endişeler ile yurt içinde CHP'nin TBMM'de yemin etmeyeceğini açıklamasının siyasi belirsizlik yaratması, beklentilerin üzerinde gelen büyüme rakamı ve dış ticaret açığının TCMB’nin cari açığı azaltma ve ekonomiyi yavaşlatma adına aldığı önlemlerin yeter- siz kaldığı yönündeki görüşü güçlendirmesi, faiz oranlarını yukarıya çekti. Öte yandan, Yunanistan'da kemer sıkma tedbirlerinin onaylanması küresel risk iştahını bir miktar artırarak gelişmekte olan ülkelerle birlikte Türkiye’ye de para girişini bir miktar hız- landıran, faiz oranlarını baskılayan bir gelişme oldu.
Bu gelişmeler sonucunda 20 Şubat 2013 itfa tarihli gösterge tahvilin bileşik faizi geçtiğimiz hafta 2 baz puanlık yükselişle %9,15 oldu.
Bugün açıklanan enflasyon verisinin ardından faiz oranlarının bir miktar gerilemesini bekliyoruz.
Tahvil-Bono Piyasaları
%1,98
-%0,50
%0,00
%0,50
%1,00
%1,50
%2,00
%2,50
Tem.10 Ağu.10 Eyl.10 Eki.10 Kas.10 Ara.10 Oca.11 Şub.11 Mar.11 Nis.11 May.11 Haz.11 Tem.11
Beklenen Reel Faiz (%) ENDEKS 24.Haz 01.Tem Değişim
İMKB-100 62.073 63.265 %1,92
İMKB-30 75.681 76.922 %1,64
Sınai 53.822 55.194 %2,55
Hizmetler 39.970 40.695 %1,81
Mali 91.179 92.794 %1,77
Kaynak: İMKB
56.000 58.000 60.000 62.000 64.000 66.000
1.000 1.500 2.000 2.500 3.000
24.Haz 27.Haz 28.Haz 29.Haz 30.Haz 01.Tem
İşlem Hacmi İMKB-100 Endeksi
Hacim (milyon TL) İMKB-100
Değişim
Vade 24.Haz 01.Tem (Puan)
16.11.2011 8,24 8,27 0,03
25.01.2012 8,65 8,70 0,05
25.04.2012 8,86 8,91 0,05
08.08.2012 8,89 9,01 0,12
20.02.2013 9,13 9,15 0,02
İMKB DİBS Fiyat Endeksi 137,31 139,82 2,51 Kaynak: İMKB
TAHVİL-BONO BİLEŞİK FAİZLERİ (%)
15,87
5 15 25 35 45 55
Tem.10 Ağu.10 Eyl.10 Eki.10 Kas.10 Ara.10 Oca.11 Şub.11 Mar.11 Nis.11 May.11 Haz.11 Tem.11
75 80 85 90 95 100 105 110
1,15 1,25 1,35 1,45 1,55 1,65
Tem 10 Ağu 10 Eyl 10 Eki 10 Kas 10 Ara 10 Oca 11 Şub 11 Mar 11 Nis 11 May 11 Haz 11 Tem 11
€ / $ $ / ¥
4 Temmuz 2011
Döviz Piyasaları
Geçen hafta eurotahvil piyasalarında başlıca gündemi Yunanistan’ın borç sorunu ile ilgili gelişmeler oluşturdu. Haftanın ilk gü- nünde İtalya ve İspanya bankaları ile ilgili olumsuz haberlerin de etkisiyle negatif bir açılış gerçekleşmesine rağmen, izleyen gün- lerde Yunanistan’daki sorunun çözümüne ilişkin somut gelişmelerin ortaya çıkması piyasayı kısmen rahatlattı ve değer artışları haftanın tamamına yayıldı. Yunanistan’da meclisin önlem paketini onaylaması, Fransa bankalarının Yunan tahvillerindeki vade uzatımına katılacağının açıklanması ve AB/IMF yardım paketi ile ilgili gelişmeler, Yunanistan’a ilişkin kısa vadeli endişeleri hafif- letti. Öte yandan kamuoyunun yaygın grevler ve protesto gösterileri ile kendini gösteren tepkileri nedeniyle Yunanistan’ın ger- çekleştirmeyi kararlaştırdığı özelleştirme ve vergi artışlarını içeren geniş çaplı önlemler paketini hayata geçirmekte zorlanabilece- ği yönündeki endişeler de varlığını koruyor.
Bu gelişmelere bağlı olarak gelişmekte olan ülkelere ait risk primi geçtiğimiz hafta 47 baz puan düşerek 257 puan seviyesine gelir- ken, Türk eurotahvillerine ait risk primi 52 baz puan gerilemeyle 199 puan oldu.
Eurotahvil Piyasaları
€ / $ $ / ¥
VIX Endeksi
Geçtiğimiz haftaya 1,41 seviyelerinden başlayan €/$ paritesi, Yunanistan’ın borç sorunun çözüme ulaştırılabileceği yönündeki beklentilerle bir miktar yükseldi. Fransa ve Almanya’nın, bankaların elinde bulundurduğu Yunan tahvillerinin yarısını daha uzun vadeli tahvillerle değiştirebilecekleri bir plan üzerinde çalıştıkları yönündeki açıklamalar, Yunanistan’da gelecek 5 yılda kamu harcamalarının kısılmasını öngören programın onaylanması ve Euro Alanı’na ait enflasyonun gerilemesi Euro’nun Dolar karşısında değer kazanmasına neden oldu. Euro Alanı Maliye Bakanları Toplantısı’nda, Yunanistan’a IMF ile birlikte sağlanacak
€12 milyarlık 5. kredi diliminin serbest bırakılmasının onaylanması da piyasada olumlu karşılanırken Euro’ya da destek verdi. Bu gelişmeler sonucunda geçen hafta €/$ paritesi %2,34 artarak 1,4522’e, $/¥ paritesi %0,52 yükselerek 80,83’e çıktı.
Yurt içinde Dolar, cari açığı azaltmak ve ekonomiyi yavaşlatmak amacıyla alınan önlemlerin yetersiz kaldığına dair artan endişe- lerin yanı sıra CHP'nin yemin etmeme yönündeki açıklamalarından destek bulurken, küresel piyasalardaki toparlanma ve Alman bankalarının Yunanistan'ın borçlarının çözümünde Fransız yaklaşımını desteklediği haberleriyle tekrar geriledi. Nitekim, yüksek seviyelerden gelen satışların etkisiyle Dolar/TL haftanın son işlem gününde 1,61 seviyesinin altına indi.
DÖVİZ KURLARI
24.Haz 01.Tem Değişim
Dolar (¹) 1,6233 1,6073 -%0,99
Euro (¹) 2,3109 2,3323 %0,93
Sepet (²) 3,4027 3,4032 %0,01
€/$ Paritesi (³) 1,4190 1,4522 %2,34
$/Yen Paritesi (³) 80,41 80,83 %0,52 (¹) 15:30'da açıklanan TCMB döviz alış kurudur.
(²) 1$ + 0,77 €
(³) Uluslararası piyasa kapanış verileridir.
EUROTAHVİL HAFTALIK DEĞİŞİM
Değişim 24.Haz 01.Tem (Puan) EMBI+
Ende ks 574,31 579,55 5,24
Spre ad 304 257 -47
Türkiye
Ende ks 386,69 391,98 5,29
Spre ad 251 199 -52
Kaynak: JP Morgan
Emtia Piyasaları
4 Temmuz 2011
Petrol Altın
Bu Haftanın Gündemi
Bir önceki hafta Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) petrol fiyatlarını düşürmek adına 1 aylık dönemde 60 milyon varil petrol satacağını açıklamasının ardından hızla gerileyen petrol fiyatları haftanın ilk günlerinde OPEC ülkelerinden gelen memnuniyetsizlik haberleriyle ve Yunanistan parlamentosun- daki tasarruf tedbirlerine yönelik oylamanın sonucunun olumlu olacağı beklentileriyle yükseldi. Hafta ortasında ABD-
’de petrol stoklarının beklentilerin oldukça üzerinde gerileme- si de petrol fiyatlarını yukarı yönlü destekledi. İlerleyen gün- lerde ekonomik verilerin etkisiyle bir miktar satış baskısı altın- da kalan Brent türü petrolün spot fiyatı, haftayı %6,52 artışla
$/varil 111,57 seviyesinden kapattı.
Haftaya emtialardaki satış dalgasının etkisiyle bir miktar dü- şüşle başlayan altın fiyatları hafta ortasına kadar Yunanistan’- da bütçe kesintilerine yönelik yapılacak oylama öncesindeki olumlu beklentilerle kayıplarını telafi etti. Altın fiyatları, oyla- ma sonucunun olumlu olmasından ve Asya’daki fiziksel alım- lardan da destek aldı. Haftanın son günlerinde, Yunanistan’ın temerrüde düşme olasılığının azalmasıyla gerileyen risk iştahı sonucunda gelen kar satışları altın fiyatlarını hafta genelinde- ki harekete oranla önemli ölçüde düşürdü. Altın fiyatları haf- talık bazda %1,04 azalarak $/ons 1.484,5 seviyesinden kapan- dı.
4 Temmuz TÜİK Haziran Ayı Enflasyon Verileri (Gerçekleşme TÜFE: -%1,43, ÜFE: %0,01)
Euro Alanı Mayıs Ayı Üretici Fiyat Endeksi (IPP) (Gerçekleşme Aylık: -%0,2, Yıllık: %6,2) 5 Temmuz ABD Mayıs Ayı Fabrika Siparişleri Verisi (Piyasa Beklentisi: %1 Artış)
Euro Alanı Mayıs Ayı Perakende Satışlar (Piyasa Beklentisi Aylık: -%1, Yıllık: -%0,6)
6 Temmuz Hazine İç Borç Ödemesi (TL383 Milyon)
ABD Haziran Ayı ISM İmalat Dışı Sektörler (Hizmetler) Endeksi (Piyasa Beklentisi: 54) Euro Alanı 2011 Yılı I. Çeyrek Büyüme Verisi (Piyasa Beklentisi I. Çeyrek: %0,8) 7 Temmuz TCMB Temmuz Ayı I. Dönem Beklenti Anketi
İngiltere Merkez Bankası (BOE) Toplantısı ve Basın Açıklaması (Piyasa Beklentisi: Faizler Değişmeyecek) Avrupa Merkez Bankası (ECB) Yönetim Kurulu Toplantısı ve Basın Açıklaması (Piyasa Beklentisi: 25 Baz Puan Faiz Artırımı)
8 Temmuz TÜİK Mayıs Ayı Sanayi Üretim Endeksi (Piyasa Beklentisi: %7,5 Artış) Hazine Haziran Ayı Nakit Dengesi Gerçekleşmesi
ABD Haziran Ayı Tarım Dışı İstihdam Verisi (Piyasa Beklentisi: 110.000 Kişilik Artış) ABD Haziran Ayı İşsizlik Verisi (Piyasa Beklentisi: %9,1)
1.484,50
1.000,00 1.100,00 1.200,00 1.300,00 1.400,00 1.500,00 1.600,00
Tem 10 Ağu 10 Eyl 10 Eki 10 Kas 10 Ara 10 Oca 11 Şub 11 Mar 11 Nis 11 May 11 Haz 11 Tem 11
$/ons
111,57
60,00 70,00 80,00 90,00 100,00 110,00 120,00 130,00 140,00
Tem 10 Ağu 10 Eyl 10 Eki 10 Kas 10 Ara 10 Oca 11 Şub 11 Mar 11 Nis 11 May 11 Haz 11 Tem 11
$/varil
4 Temmuz 2011
Uyarı Notu:
Bu rapor Bankamız uzmanları tarafından güvenilir olduğuna inanılan kamuya açık kaynaklardan elde edilen bilgiler kullanılmak suretiyle, sadece bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hiçbir şekilde finansal enstrümanların alım veya satımı konusunda tavsiye veya finansal danışmanlık hizmeti sağlanması olarak yorumlanmamalıdır. Bu raporda yer verilen görüş ve değerlendir- meler, hiçbir şekilde Türkiye İş Bankası A.Ş.’nin kurumsal yaklaşımını yansıtmamakta olup, raporu kaleme alan uzmanların kişi- sel görüş ve değerlendirmeleridir. Türkiye İş Bankası A.Ş. bu raporda yer alan bilgi, görüş ve değerlendirmelerin doğru, değiş- mez ve eksiksiz olması konusunda herhangi bir şekilde garanti vermemektedir. Türkiye İş Bankası A.Ş. bu raporda yer alan bilgi- lerde herhangi bir bildirimde bulunmaksızın değişiklik yapma hakkına sahiptir. Bu rapor ve içindeki bilgilerin kullanılması nede- niyle doğrudan veya dolaylı olarak oluşacak zararlardan Türkiye İş Bankası A.Ş. hiçbir şekilde sorumluluk kabul etmemektedir.
İşbu rapor üzerinde Bankamızın telif hakkı olup, Bankamızın yazılı izni alınmaksızın herhangi bir kişi tarafından, herhangi bir
