HAFTALIK EKONOMİ VE FİNANS BÜLTENİ İKTİSADİ ARAŞTIRMALAR BÖLÜMÜ

(1)

Haftaya Bakış

HAFTALIK EKONOMİ VE FİNANS BÜLTENİ

09 Temmuz 2012 / 28

İKTİSADİ ARAŞTIRMALAR BÖLÜMÜ

Büyüme

Büyüme verisi, bir ülke sınırları içerisinde belirli bir zaman dili- minde üretilen tüm mal ve hizmetlerin toplamından üretim için kullanılan ara mallar düşüldük- ten sonra bulunan değerdir.

Açıklandığı dönem itibariyle genel ekonomik aktivitelerdeki değişime referans verir.

Veri, açıklandığı dönemdeki genel ekonomiye dair söyledikleri- nin yanında, piyasalarda yaşana- bilecek önemli ekonomik eğilim- leri ve potansiyel yatırım kararla- rını belirleyen temel değişkenler-

Geçtiğimiz hafta yurtiçi piyasalarda büyüme ve enflasyon gibi belli başlı makroekonomik veriler takip edildi.

TÜİK tarafından açıklanan verilere göre, Türkiye ekonomisi 2012 yılının ilk çeyreğinde yıllık bazda %3,2 ile öngörülerin üzerinde büyüdü. Ancak, bu oran küresel kriz sonrasında elde edilen en düşük büyüme oranı oldu. Aynı dönemde mevsim ve takvim etkilerinden arındırıl- mış GSYH verisi ise, bir önceki çeyreğe göre %0,4 azalarak ekonomik aktivitedeki zayıf seyri teyit etti. Büyümeye en yüksek katkıyı net ihracat yaparken özel tüketimdeki yatay seyir dik- kat çekti. Büyümeye katkı açısından, net ihracatı sırasıyla kamu tüketim harcamaları ve özel yatırım harcamaları izledi. Yılın ikinci çeyreğinde ise; güven endekslerinde görülen nispi toparlanma ve kredi hacmi artışındaki “kademeli” hızlanma, büyüme açısından daha olumlu bir performansa işaret ederken, iç ve dış talep koşullarındaki dengelenmenin sürmesi sonucu net ihracatın büyümeye katkı sağlamaya devam ettiğini tahmin ediyoruz. Yılın ikinci yarısın- da ekonomik aktivitedeki ılımlı seyrin süreceği varsayımıyla 2012 yılının tamamında büyü- menin %3,5-4 civarında gerçekleşebileceğini öngörüyoruz.

Enflasyon tarafında ise; veriler piyasa beklentilerinin altında açıklandı. Haziran’da bir önceki aya göre TÜFE ve ÜFE sırasıyla %0,90 ve %1,49 oranında geriledi. Mayıs’ta %8,28 seviyesinde gerçekleşen yıllık TÜFE artışı Haziran ayında baz etkisiyle %8,87’ye yükseldi. Son aylarda maliyet yönlü baskıların hafiflemesiyle birlikte aşağı yönlü bir seyir izleyen ÜFE’deki yıllık artış ise, Haziran ayında %6,44 ile Ocak 2010’dan bu yana en düşük seviyesinde gerçekleşti.

TÜFE’deki aylık gerilemede, özellikle işlenmemiş gıda ile enerji fiyatlarındaki düşüş belirle- yici oldu. TCMB Başkanı Erdem Başçı yapmış olduğu açıklamada; petrol fiyatlarında son dönemde gözlenen düşüşün de desteğiyle Temmuz ayında açıklanacak Enflasyon Rapo- ru’nda yılsonu için belirlemiş oldukları %6,5’lik enflasyon tahminini aşağı yönlü revize ede- bileceklerini, bununla birlikte önümüzdeki dönemde para politikasındaki sıkı duruşu sürdü- receklerini belirtti. Başçı ayrıca ekonomide yumuşak iniş ve dengelenmenin devam ettiğini, yılın ikinci çeyreğinde çeyreklik bazda pozitif bir büyüme beklediklerini dile getirdi.

TCMB’nin gerçekleştirdiği Temmuz ayı I. Dönem Beklenti Anketi’ne göre; piyasa, 2012’de Türkiye ekonomisinin %3,6 büyüyeceğini, yılsonunda tüketici fiyatlarının %7,02 artacağını, cari işlemler açığının $63.831 milyon, $/TL kurunun 1,8052 civarında gerçekleşeceğini tahmin ediyor. 2012 yılsonu büyüme tahmini bir önceki ankete göre değişmezken, tüketici fiyatları, cari işlemler açığı ve $/TL kuruna ilişkin beklentilerin gerilediği gözlendi.

Son dönemde uluslararası piyasalar, küresel ekonomiye dair yavaşlama işaretlerinin yoğun- laşmasının etkisiyle merkez bankalarından parasal gevşeme yönünde gelecek işaretlere odaklı bir seyir izliyor. Geçtiğimiz haftanın gündemi bu açıdan oldukça yoğundu. Nitekim

Neden Önemli

İktisadi Araştırmalar Bölümü İzlem Erdem - Müdür [email protected] om.tr Figen Yılmaz - Müd. Yrd.

[email protected] om.tr Özgür Demirtaş - Uzman [email protected] om.tr Hatic e Erkiletlioğlu - Uzman hatic [email protected] om.tr İlker Ş ahin - Uzm. Yrd.

[email protected] om.tr Ahmet Aşarkaya - Uzm. Yrd.

[email protected] om.tr

(2)

Haftaya Bakış

Tüketici Fiyatları Endeksi (TÜFE), piyasada tüketime konu olan mal ve hizmetlerin nihai fiyatlarındaki değişimi ölçmekte- dir. Bu doğrultuda, hane halkla- rının, yabancı ziyaretçilerin ve kurumsal nüfusun yurtiçinde yaptığı tüm nihai parasal tüketim harcamaları dikkate alınmakta- dır. Üretici Fiyatları Endeksi (ÜFE) ise, belirli bir referans dö- neminde yurtiçinde üretimi yapı- lan ürünlerin, KDV ve benzeri vergiler hariç, peşin satış fiyatın- daki değişimi ölçmektedir.

ÜFE’de tarım ve ormancılık, ba- lıkçılık, madencilik ve taş ocakçı- lığı, imalat sanayi, elektrik, gaz ve sektörlerinde faaliyet gösteren üreticilerin piyasaya arz ettiği ürünlerin ilk el satış fiyatları iz- lenmektedir.

ABD İstihdam Verileri

ABD istihdam verileri, tarım dışı istihdamdaki artış-azalışların yanı sıra ortalama çalışma saatle- ri ve ücretlerin de sektörel dü- zeyde seyrini içermesi nedeniyle emek piyasasının nabzının tutul- masını, reel ekonomiye ve enflas- yona ilişkin beklentilerin oluşma- sını sağlıyor.

Örneğin; istihdamdaki ve buna bağlı olarak ücretlerdeki artış eğiliminin enflasyonist baskı oluşturduğunun anlaşılması, faizlerin artacağına; istihdamın gerilemesi ise durgunluğa ve faizlerin düşüp tahvil fiyatlarının artacağına işaret edebiliyor.

rası yaptığı açıklamada, Euro Alanı’nda ekonomik büyümenin zayıf olduğunu, ekonomik gidişata ilişkin aşağı yönlü risklerin bulunduğunu belirtti. Öte yandan İngiltere Merkez Ban- kası (BoE) ise, varlık alım programının büyüklüğünü £50 milyar artırarak £375 milyara çıkar- dı. Yapılan açıklamada, İngiltere’de ekonominin son bir buçuk yıldır çok düşük büyüme kaydettiği, son iki çeyrekte ise daraldığının tahmin edildiği belirtildi. Ayrıca, İngiltere’nin önemli ihraç pazarlarındaki büyümenin yavaşladığı vurgulandı.

Asya’da Çin Merkez Bankası’ndan ise sürpriz bir faiz indirim kararı geldi. Çin Merkez Ban- kası gösterge borç verme faiz oranını 31 baz puan azaltarak %6'ya indirirken bir yıllık banka borçlanma faizini de 25 baz puanlık indirimle %3 seviyesine çekti. Çin Merkez Bankası attığı adımlar neticesinde bankaların kredi vermelerini teşvik etmeye çalışıyor. Son aylarda Çin’de imalat sektörüne ilişkin açıklanan verilerde önemli düşüş kaydedilmesinin ardından merkez bankasının ekonomiyi ve iç talebi destekleyici yönde adım atması gerektiğine yönelik görüş- ler ağırlık kazanmıştı. Bugün açıklanan verilere göre, Çin'de tüketici fiyatlarındaki artış Hazi- ran'da yıllık bazda %2,2 düzeyinde gerçekleşerek son 29 ayın en düşük seviyesine geriledi.

Bu gelişme de ülkede ekonomik aktivitedeki yavaşlamayı teyit edici bir nitelik taşıyor.

ABD’de açıklanan istihdam verileri de zayıf bir görünüm sundu. Haziran ayında tarım dışı istihdam 80.000 kişi ile beklentilerin altında artış kaydederken, işsizlik oranı bir önceki aya göre değişmeyerek %8,2 düzeyinde kaldı. Nisan ve Mayıs aylarına ait tarım dışı istihdam verisi ise sırasıyla 68.000 ve 77.000 olarak revize edildi. Açıklanan veriler ABD’de işgücü pi- yasalarındaki toparlanmanın beklenenden daha yavaş gerçekleştiğine işaret ediyor. Bu hafta Çarşamba günü açıklanacak Fed Açık Piyasa Komitesi (FOMC) toplantı tutanaklarında, yatı- rımcılar yeni bir parasal genişlemenin ipuçlarını arayacaklar.

09 Temmuz 2012

Neden Önemli

(3)

09 Temmuz 2012

Hafta başında Euro Alanı liderler zirvesinin ardından oluşan olumlu algıya ve yurtiçinde beklentilerin üzerinde açıklanan büyü- me verisine karşın hisse enedi piyasasında satıcılı bir seyir görüldü. İlerleyen günlerde Avrupa, İngiltere ve Çin merkez bankala- rından peş peşe gelen reel ekonomiyi desteklemeye dönük adımlar risk iştahını olumlu etkilerken, hisse senetlerine alım getire- rek, İMKB-100 endeksini 63 bin seviyesinin üzerine taşıdı. Bu dalgalı seyir haftanın son iki günü de sürdü. Yurtdışı piyasalarda devam eden belirsizlik ve gelen olumsuz veri açıklamalarının risk iştahını dalgalandırmasıyla düşen endeks, tepki alımları ve cari açığın seyrine ilişkin olumlu değerlendirmelerle haftayı yükselişle kapattı.

Haftalık bazda %0,4 yükselen İMKB-100 endeksi, Cuma gününü 62.780,58 düzeyinden kapattı.

Hisse Senedi Piyasaları

Tahvil-Bono Piyasaları

%1,43

%0,00

%1,00

%2,00

%3,00

%4,00

%5,00

Tem.11 Ağu.11 Eyl.11 Eki.11 Kas.11 Ara.11 Oca.12 Şub.12 Mar.12 Nis.12 May.12 Haz.12 Tem.12

Beklenen Reel Faiz (%) ENDEKS 29.Haz 06.Tem Değişim

İMKB-100 62.543 62.781 %0,38

İMKB-30 76.264 76.488 %0,29

Sınai 53.428 53.785 %0,67

Hizmetler 41.744 41.595 -%0,36

Mali 89.459 89.937 %0,53

Kaynak: İMKB

57.000 58.000 59.000 60.000 61.000 62.000 63.000 64.000 65.000

1.000 1.500 2.000 2.500 3.000 3.500

29.Haz 02.Tem 03.Tem 04.Tem 05.Tem 06.Tem

İşlem Hacmi İMKB-100 Endeksi

Hacim (milyon TL) İMKB-100

Değişim

Vade 29.Haz 06.Tem (Puan)

20.02.2013 9,18 8,49 -0,69

15.05.2013 9,05 8,38 -0,67

05.03.2014 8,58 8,06 -0,52

11.02.2015 2,97 3,07 0,10

08.03.2017 8,66 8,34 -0,32

15.01.2020 8,85 8,75 -0,10

İMKB DİBS Fiyat Endeksi 134,48 132,73 -1,75 Kaynak: İMKB

TAHVİL-BONO BİLEŞİK FAİZLERİ (%)

(4)

17,1

5 15 25 35 45 55

75 77 79 81 83 85 87 89

1,15 1,20 1,25 1,30 1,35 1,40 1,45 1,50 1,55

€ / $ $ / ¥

09 Temmuz 2012

Döviz Piyasaları

Bir önceki hafta gerçekleşen AB zirvesinde öncekilere nazaran daha somut gelişmelerin ortaya çıkmasına bağlı olarak geçtiğimiz haftaya olumlu bir havada başlayan eurotahvil piyasalarında, haftanın ilk dört gününde genel olarak ılımlı bir seyir hakim olurken, piyasalar İngiltere ve Avrupa Merkez Bankaları’ndan gelecek kararlara odaklandı. İngiltere Merkez Bankası’nın iki aylık aradan sonra bono alım programına tekrar başlaması, Avrupa Merkez Bankası’nın faiz indirimi ve kararlara gerekçe olarak belir- tilen ekonomiye ilişkin olumsuz öngörüler, eurotahvil piyasalarında haftanın son günü satışların yoğunlaşmasına neden oldu ve hafta başında elde edilen kazançların kısmen geri verildiği gözlendi. Türk eurotahvillerinin de, Türkiye’nin kamu maliyesinin sergilediği olumlu tabloya bağlı olarak nispeten iyi performans gösterdiği izleniyor.

Bu gelişmelerin etkisiyle, gelişmekte olan ülke eurotahvillerine ait risk primi 4 baz puan gerilemeyle 358’e inerken, Türk eurotahvillerinin risk primi ise 3 baz puanlık düşüşle 300 seviyesine geriledi.

Küresel risk algılamasını gösteren VIX endeksi geçtiğimiz hafta bulunduğu 17,08 seviyesinden Cuma günü 17,1’e yükseldi.

Eurotahvil Piyasaları

€ / $ $ / ¥

VIX Endeksi

İspanya’daki olumsuz sanayi üretimi verisinin yanı sıra açıklanan hemen tüm makroekonomik verilerin Euro Alanı’ndaki krizin derinleşeceğine işaret etmesine bağlı olarak, yatırımcıların güvenli liman arayışları geçtiğimiz hafta Euro’nun değer kaybetmesine neden olurken; Dolar, Yen hariç diğer önemli para birimlerine karşı değer kazandı. Öte yandan ABD istihdam verisinin, ABD ekonomisindeki ivme kaybını teyit etmesine bağlı olarak Dolar’ın haftanın son gününde Yen karşısında değer kaybettiği izlendi.

Haftalık bazda €/$ paritesi %2,93 düşüşle 1,2287 seviyesine, $/Yen paritesi %0,16 düşüşle 79,64 seviyesine geriledi.

Geçtiğimiz hafta küresel parite gelişmeleri paralelinde Euro karşısında güçlenen, Dolar’a karşısında değer kaybeden TL’nin ise diğer gelişmekte olan para birimlerine göre daha bir bant içinde hareket ettiği görüldü.

EUROTAHVİL HAFTALIK DEĞİŞİM

Değişim 29.Haz 07.Tem (Puan) EMBI+

Ende ks 643,73 651,69 7,96

Spre ad 362 358 -4

Türkiye

Ende ks 428,84 433,96 5,12

Spre ad 303 300 -3

Kaynak: JP Morgan DÖVİZ KURLARI

29.Haz 06.Tem Değişim

Dolar (¹) 1,8065 1,8095 %0,17

Euro (¹) 2,2742 2,2401 -%1,50

Sepet (²) 2,0404 2,0248 -%0,76

€/$ Paritesi (³) 1,2658 1,2287 -%2,93

$/Yen Paritesi (³) 79,77 79,64 -%0,16 (¹) 15:30'da açıklanan TCMB döviz alış kurudur.

(²) 0,5$ + 0,5€

(³) Uluslararası piyasa kapanış verileridir.

(5)

Emtia Piyasaları

09 Temmuz 2012

Petrol Altın

Bu Haftanın Gündemi

98,47

85 90 95 100 105 110 115 120 125 130 135

$/varil

1.582,29

1.300 1.400 1.500 1.600 1.700 1.800 1.900

$/ons

Önceki hafta yaşanan çok hızlı yükselişin ardından Pazartesi günü bir miktar gerileyen petrol fiyatları, İran’ın yaptığı sert açıklamaları takiben Salı günü yine hızlı bir şekilde yükseldi.

Norveç’te petrol sektöründeki grevi bitirmesi için devlete baskı uygulamak amacıyla şirketlerin lokavt ilan etmesi de petrol fiyatlarındaki artışı destekledi. Petrol fiyatları, Cuma günü ise gerileyerek hafta başındaki kazançlarını kısmen geri verdi. Mer- kez bankalarının faiz indirme kararlarının ekonominin yavaşla- dığının teyidi olarak algılanmasının yanı sıra, Norveç’teki gre- vin sona erme ihtimali de fiyatların düşmesinde etkili oldu.

ABD istihdam verilerinin, beklentilerin altında açıklanmasına rağmen Fed’in yeni bir parasal genişleme başlatmasını sağlaya- cak kadar kötü olmadığının düşünülmesi de petrolde satışlara neden oldu. Bu gelişmelerle Brent türü petrolün spot fiyatı,

%1,5 artışla geçen haftayı $/varil 98,5 seviyesinden kapattı.

ABD’de imalat sanayiine ilişkin açıklanan olumsuz verilerin, Fed’in parasal genişlemeye gitmesi ihtimalini artırdığı şeklin- deki algı ile altın fiyatları haftaya yükselişle başladı. Ancak art arda gelen olumsuz makroekonomik verilerin piyasalardaki deflasyon korkusunu derinleştirmesi haftanın sonuna doğru altından çıkışa neden oldu. Merkez bankalarının kararlarının yeterince agresif bulunmaması ve Fed’den gelecek yeni bir parasal genişleme programı için henüz yeterince kesin işaret- lerin ortaya çıkmamış olması, görece kısa vadeli yatırımcıların altından çıkmasına sebep oldu. Hafta başında yükselmesine rağmen Perşembe ve Cuma günleri yaşanan düşüşler sonu- cunda altın fiyatları haftalık bazda %1 gerileyerek $/ons 1.582,3 seviyesinden kapandı.

9 Temmuz  TÜİK Mayıs Ayı Sanayi Üretim Endeksi (Gerçekleşme: Yıllık %5,9 Artış)

 Hazine Haziran Ayı Nakit Dengesi Gerçekleşmesi

 Çin Haziran Ayı Enflasyon Verileri (Gerçekleşme: TÜFE Yıllık %2,2 , ÜFE Yıllık %-2,1)

10 Temmuz  2 Yıl Vadeli, 5 Mart 2014 İtfa Tarihli, TL Cinsi, Sabit Kuponlu 6 Ayda Bir Kupon Ödemeli Devlet Tahvilinin Yeniden İhracı

11 Temmuz  TCMB Mayıs Ayı Ödemeler Dengesi Verisi

(6)

9 Temmuz 2012

Uyarı Notu:

Bu rapor Bankamız uzmanları tarafından güvenilir olduğuna inanılan kamuya açık kaynaklardan elde edilen bilgiler kullanılmak suretiyle, sadece bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hiçbir şekilde finansal enstrümanların alım veya satımı konusunda tavsiye veya finansal danışmanlık hizmeti sağlanması olarak yorumlanmamalıdır. Bu raporda yer verilen görüş ve değerlendir- meler, hiçbir şekilde Türkiye İş Bankası A.Ş.’nin kurumsal yaklaşımını yansıtmamakta olup, raporu kaleme alan uzmanların kişi- sel görüş ve değerlendirmeleridir. Türkiye İş Bankası A.Ş. bu raporda yer alan bilgi, görüş ve değerlendirmelerin doğru, değiş- mez ve eksiksiz olması konusunda herhangi bir şekilde garanti vermemektedir. Türkiye İş Bankası A.Ş. bu raporda yer alan bilgi- lerde herhangi bir bildirimde bulunmaksızın değişiklik yapma hakkına sahiptir. Bu rapor ve içindeki bilgilerin kullanılması nedeniyle doğrudan veya dolaylı olarak oluşacak zararlardan Türkiye İş Bankası A.Ş. hiçbir şekilde sorumluluk kabul etmemektedir.

İşbu rapor üzerinde Bankamızın telif hakkı olup, Bankamızın yazılı izni alınmaksızın herhangi bir kişi tarafından, herhangi bir amaçla, kısmen veya tamamen çoğaltılamaz, dağıtılamaz veya yayımlanamaz. Tüm haklarımız saklıdır.