T u r i z m :
« T u r i z m müesseselerine
ait V a s ı f l a r
Y ö n e t m e l i ğ i »
nin yeniden düzenlenmesi zarureti.
Tali KÖPRÜLÜ Y. Müh. Mimar Turistik otel inşaatlarında uygulamak zo-runda bulunduğumuz; Turizm Endüstrisini Teşvik Kanununun turizm müessesesine ait vasıflar yönetmeliği hükümlerinin:
4 — B i l i m s e l b i r i n c e l e m e s o n u c u d ü z e n l e n m e s i n e d e n i i l e u y g u l a m a d a k i a k s a k l ı k -l a r ı n ı , B — B ü n y e m i z e u y a b i l e c e k b i r d ü z e n e s o k u l a b i l m e s i i ç i n y a p ı l m a s ı g e r e k e n l e r i , bu yazımızda açıklamağa çalışacağız.
A — Yürürlükte bulunan VASIFLAR YÖNETMELİĞİNİN, otellerle ilgili bölü-mü hükümlerini uygunsuz bulmamız ve ge-reği gibi incelenmeden, bilimsel bir anlayış-la düzenlenmediği sonucuna varmamızın ne-denlerini kısaca açıklayalım;
A — 1. A ş ı r ı l ü k s :
Genellikle otellerin, sınıfını belirten, vasıfları sayılırken aşırı bir lükse kaçılmış ve zorunlu olmayan, hatta gereksiz olan bir-çok vasfın bulunması şartı istenmiştir. A — 1 — 1. Örneğin : Turizm Bakanlığı is-teseydi, T. C. Emekli Sandığının malı olan İzmir'deki Büyük Efes Oteline aşağıdaki nedenlerle Turistik Lüks Otel Belgesi ver-meyebilirdi :
Ç ü n k ü : Büyük Efes Oteli'nin yatak odalarında; Klima (yani ısıtma ve soğutma) tesisatı vardır ama:
Vasıflar Yönetmeliğinin «Lüks Otel-ler» için istediği şartlardan (22/A maddesin-de belirtilen) havalandırma tesisatı bulun-mamaktadır.
Ç ü n k ü : Yatak odaları banyolarında: Aynı yönetmeliğin 18. maddesinde istenen telefon yoktur.
Ç n k ü : Otel çöplerini; 2 2 / C madde-sinde belirtildiği üzere;
Bulamaç haline getirildikten sonra ka-nalizasyona veren «çöp öğütücüleri» yoktur.
Ç ü n k ü : 2 3 / B - 9 da istenen «Adam arama tesisatı» yapılmamıştır.
Evvelâ klima'ya ilâveten isten:n hava-landırmayı ele alalım :
Örneğin : Özellikle kışın, binaların ısı-tılmasında kullanılan çeşitli yakıttan, mey-dana gelen dumanlı pis havanın varlığı ge-rekçesiyle :
Ankara'da yapılacak Lüks bir otel oda-sına filtre edilmiş taze hava verilmesi ön-görülebilir. Ama bırakın pis havayı, yılın % 80 'i güneşli ve açık geçen ve yeterli ru-tubetli bulunan Ege Bölgesinde yapılacak bir Lüks Otel yatak odası havalandırması-nın, gereksiz bir harcamanın dışında, bilim-sel bir yararı yoktur.
Demek oluyor ki, Yönetmelik hüküm-leri, gereği gibi bir inceleme sonucu tesbit olunsaydı:
Odalardaki — mutlak gerekliyse (!) — havalandırma uygulaması için memleketi-mizde bölge ayırımı yapılır; veya zorunlu olması halinde kullanılabileceği belirtile-bilirdi.
Hatta, havalandırma bir yana; acaba gereği gibi etüd edilmeden ve ilgili uzman-ların incelemeleri ve memleketimizin iklim şartlarına ait tüm donneler olmadan; Ulu-dağ'a veya Van Gölü kıyısına yapılacak bir Lüks Otel odasında — ısıtmanın dışında — behemehal soğutma tesisatının bulunması gerekli midir? sorusuna «evet» denebilece-ğini sanmıyoruz.
B a n y o l a r d a k i t e l e f o n , ç ö p ö ğ ü t ü c ü l e r i ve a d a m a r a m a t e s i s a t l a r ı n a gelince;
Gereksiz bir harcama dışında özelliği olmayan; ve bulunmaması halinde hiç bir surette otelin vasfını düşürücü bir niteliği bulunmayan bu şartın ihtiyarî olması gere-kirdi.
Kaldı ki, bunların üçünün de, memle-ketimizden teminine imkân olmadığından, ithal zorunluğu vardır.
Tesisat ve teçhizat seçiminde, ithalâtı asgariye indirecek çareler aranmasına işa-reti ise zait addediyoruz.
A — 1 — 2. Aşırı lüksün dışında bir nitelik taşımayan diğer bir şartın 2. sınıf otel banyolarında «bide» bulundurulması zorunluğudur. (2. sınıf oteller Madde 16). Memleketimizin şartları ve ekonomik duru-mu bir yana; Orta Avrupa, özellikle Fransa dışındaki otel işletmelerinde genellikle bide konusu önemsenmemiştir dahi.
Örneğin: Dünyanın en büyük otelle-rinden biri olan (toplam inşaat alanı 102.500.— m2 ve 1058 odalı) Japonya'nın
Tokyo şehrinde OTANI oteli banyola-rında bide yoktur.
Hoş, bide zorunluğu memleketimizde de — haklı olarak — Yönetmelik şartı olarak kalmaktadır.
Örneğin: Ankara'da çalışmakta olan 2. sınıf otellerin çoğunda, bide bulunma-dığı gibi taharet musluğu dahi koymadan, yalnız alafranga helâ ile yetinilmiştir.
Bu durumda: Uygulama yeteneği bulun-mayan bir zorunluğun kâğıt üstünde kalmağa mahkûm olduğunun en tipik örneğidir.
A — 1 — 3 . Gene kâğıt üstünde ka-lanlardan bir diğeri ise: Lüks 1 ve 2. sınıf-larda bulundurulması zorunlu bulunan ber-ber ve lostra salonlarıdır.
Lostra salonunun bir otelin sınıfını et-kileyebileceğini; ve özellikle lüks ve 1. sı-nıflardaki Kadın Berberi bulundurulması zorunluğunu anlayabilmenin hiç de kolay olduğunu sanmıyoruz. A — 2. Y e t e r l i b i r ç a l ı ş m a v e i n c e l e m e s o n u c u h a z ı r l a n d ı ğ ı n d a n : V a s ı f l a r Y ö n e t m e -l i ğ i h ü k ü m -l e r i i -l e M a h a -l -l î İ d a r e l e r i n y a p ı h ü k ü m l e r i n -d e k i u y u ş m a z l ı k l a r . A — 2 — 1. Bu konudaki örneklerden biri, Yönetmeliğe göre; Lüks, 1. ve 2. sınıfa kadar, otel odaları banyolarında Traş Prizi zorunluğu bulunurken;
Etanş prizin ancak ithal yolu ile temin olunabileceğini bilen Belediye talimatname-lerinin banyolarda prizi kabul etmediğidir.
A — 2 — 2. Bahis konusu uyuşmazlık-ların en ilginçlerinden biri de;
Örneğin: İstanbul Belediye İmar Tali-matnamesine uygun olarak hazırlayacağınız bir otel projesinde: 12.00 m2 alanı olan
2 yataklı bir yatak odası: Vasıflar Yönet-meliğine göre 3. sınıf bir otel şartını kap-sar da :
2 yataklı 4. sınıf bir otel odası olmaz. Ç ü n k ü : İstanbul İmar Talimatnamesi 2.40 m. yüksekliği kabul ettiğinden :
Odanın hacmi (2.40 X 12.— = ) 28.80 m3 olur. Oysaki Vasıflar Yönetmeliği 4.
sı-nıf otel odalarında kişi başına 15.— m3
lük hava şartı vardır.
Yani, (15.— X 2 = ) 3 0 — m3 hava
ister.
A — 2 — 3. Sınırsız artırılabilecek bu örneklerden bir başkası ise :
İstanbul Belediyesi Yönetmeliğine göre umumî binalarda 1.20 m. genişliğinde merdi-ven yapabilirsiniz de; Vasıflar Yönetmeliği-ne göre Lüks ve 1. sınıf otellerde Servis Merdivenlerini dahi 1.50 m. den aşağı yapamazsınız (Madde 20).
B — V a s ı f l a r Y ö n e t m e l i ğ i n i b ü n y e m i z e u y g u n b i r d ü z e n e s o k u l m a s ı i ç i n y a p ı l -m a s ı g e r e k e n l e r . .
Genel olarak ele alındığında; memle-ketimiz şartlarını tümü ile bilmeyen bir
ya-bancı uzman tarafından hazırlandığı veya bu konudaki yabancı dokümanlardan aynen dilimize çevrildiği intibaını bırakan Turizm Müesseselerine ait Vasıflar Yönetmeliğinin: Bu konuda gerçekten tecrübesi ve bilgisi olan idaırî, teknik ve işletici elemanların ka-tılacak bir kurulda yeniden ele alınıp: Bün-yemize en uygun şartları kapsayan bir yö-netmelik hazırlanmasının zorunlu olduğu kanısındayız.
Burada, dilediğimizin gerçekleşip, Va-sıflar Yönetmeliğinin yeniden ele alınması halinde; üzerine önemle eğilinmesi gereken birkaç konuya değinmekte fayda görmek-teyiz.
B — 1. B ü n y e m i z e u y g u n b i r s ı n ı f l a n d ı r m a y a p ı l m a s ı :
Bu konuda öncelikle ele alınması gere-ken «prensip» in seçimi olmalıdır.
1. Az yataklı azamî konforlu otel yapıları mı?
II. Çok yataklı asgarî konforlu otel yapıları mı?
Eğer uygulanacak prensip II de belirti-lecekse, önce sınıflandırmalarda müşteri ya-tak odalarının «asgarî konfor» unun sınırını çizdikten sonra;
Resmî sektör eliyle yapılacak turistik otellerin — ö r n e ğ i n — 2. sınıfın üstünde olamayacağı şartı istenebilir. Bu konudaki özel sektör yatırımlarında ise :
Yatırımcı serbest bırakılmalı: Ancak yetersiz projelerin ve gereksiz harcamaların önlenebilmesi için de «B — 2» de belirttik-lerimizin uygulanması sağlanmalıdır.
Prensip'in «Asgarî konforlu çok yatak» olması halinde; Resmî sektörün lüks ve 1. sınıf altındaki sınıflara yönelmesine zorla-manın nedenini de bir örnekle açıklayalım.
Örneğin : Büyük Ankara Oteli'nin bir yatak odası maliyeti —yaklaşık olarak — 300.000.— TL. dır. Gene Ankara'da oda adedi 70'in üstündeki herhangi bir 2. sınıf otelin bir yatak odası maliyeti ise — gene yaklaşık olarak en ç o k — 60.000.— TL. dır.
Buna mukabil:
Büyük Ankara Oteli'nde tek yataklı bir oda geceliği 105. TL.
2. sınıf bir otelde ve tek yataklı bir oda geceliği 50.— TL. dır.
Demek oluyor ki maliyet 5 misli iken: Oda satış bedeli yarı yarıyadır.
Üstelik tesisat ve işletmenin bir odaya düşen payı da lüks bir otelde 2. sınıf bir otelin 2 mislinden fazladır.
Diğer bir önemli husus da yabancı bir turistin aynı konforu ve şartları bulmasına mukabil dışarıda ödediğini memleketimizde ödememesidir.
Örneğin : Bir Londra, Paris veya Roma Hilton'unda müşterinin bir odaya ödediği bedel; İstanbul Hilton'da dahi aynı kon-fordaki bir odaya ödediğinden en az $ 8 daha fazladır.
B — 2. G e r e k s i z h a r c a m a y ı ö n l e y i c i t e d b i r l e r :
Kılı kırk yarın bunca detaya inen «Vasıflar Yönetmeliği» nde :
Otellerin en ekonomik çözümlerinin ne-ler olabileceği veya sınırlı paramızın en olumlu yolda kullanılmasını sağlayıcı bir işaret, bir yol gösterme bulunmamaktadır.
Örneğin : Bir lüks otel odasının en az 16.00 m - veya kazan dairesi ve depoların aydınlatma seviyesinin 50 lüks olması şartı belirtilir de: Tüm otel katları toplam alanı-nın veya hacminin hangi mertebelerde ol-ması gerektiğine ait bilgi verilmez.
Halbuki, harcayacağı her kuruşun — özel tabiri ile — «mahalline masruf» ol-ması gereken memleketimizde; gereksiz har-camaların önlenmesinin, daha projenin ha-zırlanması sırasında, sağlanması gerekir. Bir lüks otel demek; sahaya sınır tanımayıp, Saray kabul salonları ile yarışan lobby'lerin;
500 kişilik restorana — bir seferde 5000 kişiye dahi yemek verebilecek — devasa mutfakların;
Veya — 2 . sınıfın üstündekilerde bu-lunması zorunluğunun nedeni bilinmeyen — örneğin, balo, defile, toplantı vesair husus-lar için; otelin bulunduğu yere göre, yılda (belki de en çok) 2 defa kullanılabilme şansı olan sınırsız salonların; planlanması demek değildir.
Ve özellikle, memleketimizde olmaması gerekir.
Bunun içindir ki bugün, gerçek otel
an-layışına sahip ülkelerde, bir otel projesi in-celenirken :
Oda ve yatak sayısı ile beraber, önce-likle :
a — Müşteri yatak odaları,
b — Müşteri yatak odaları dışındaki saha,
c — Garajlar,
d — Çarşı ve dükkânlara
düşen hacmin veya alan ayrı ayrı belirtil-dikten başka, bunların bir müşteri yatak odası başına düşeni hesaplanır.
Ve bu yüzdelere göre de oda sayısı ye-terliliği veya projede gereksiz hacmin bulu-nup bulunmadığı görülerek; düşünülen yatı-rımın uygun olup olmadığı — daha ön proje safhasında — anlaşılabilir.
Anılan ülkeler; otel yapılarını her yönü ile incelemiş bulunduklarından :
Örneğin : Bizim lüks sınıf benzeri sınıf-lardaki, bir otelde :
Oda başına düşen, toplam inşaat alanı : Yukarıda belirttiğimiz a, b, c ve d dahil, 100.— m2 nin (veya 300.— m3 ün) çok
üstündeyse.
Bu projenin aşırı lüks olduğu, ekono-mik olmadığı veya oda sayısının yetersiz olduğu sonucuna varılır. Ve proje yeniden ele alınır.
C — S o n u ç : Kanımız odur k i :
Baştan beri çeşitli misallerle açıklama-ya çalıştığımız gibi: Turistik Otel inşaatla-rında uygulanmakta olan Vasıflar Yönet-meliği, bugünkü haliyle, yeterli değildir.
Yeniden düzenlenmesi gereken bu yö-netmeliğin :
T u r i z m v e T a n ı t m a B a k a n -l ı ğ ı yönetiminde
— D. P. T.
— Bayındırlık Bakanlığı ilgilileri, — İmar Bakanlığı ilgilileri, — Basın,
— Üniversite ve yüksek okulların ilgili bölümlerinden seçilecek elemanlar,
— T. M. M. O. B. (her odadan bir tem-silci),
— Ticaret ve Sanayi Odaları temsilci-leri,
— Ankara, İstanbul ve İzmir Belediye-leri İmar Md. Belediye-leri,
— Otel işleticilerine ait bir kuruluşun temsilcisi,
— Oleyis temsilcisi,
— Turistik yatırım yapan resmî ve özel müesseseler,
— Turistik yatırımların gerçekleşmesin-de bilfiil çalışmış teknik ve idarî eleman-ların,
katılması ile düzenlenecek bir kurul, semi-net veya benzeri bir beraber çalışma sonucu yeniden ele alınarak; her yönünü, memle-ketimiz gerçeklerini de kaale alan bilimsel bir anlayışla inceleyerek, uygulanma yete-neği bulunan bir yönetmelik hazırlamasının gerektiğidir.
ARK. — 113
N U R İ A K D E M İ R
Necatibey Cad. 6 6 Galata t e l e f o n : 11 2 4 • • »
Fabrika: Bokırktiy Haznedar Tel: 71 52 87 Telgral; Nunkdemir • lıtosbul
