HAFTALIK EKONOMİ VE FİNANS BÜLTENİ İKTİSADİ ARAŞTIRMALAR BÖLÜMÜ

(1)

Haftaya Bakış

HAFTALIK EKONOMİ VE FİNANS BÜLTENİ

16 Ocak 2012 / 3

İKTİSADİ ARAŞTIRMALAR BÖLÜMÜ

Kredi Notu

Kredi derecelendirme kuruluşları tarafından belirlenen kredi notla- rı, ülkelerin finansal yükümlü- lüklerini yerine getirebilme kapa- sitelerinin, bir diğer ifadeyle ül- kelerin kredi riskliliklerinin bir göstergesidir. Kredi notunun

“yatırım yapılabilir” olarak nite- lenen seviyede olması, ülkelerin dış finansmana erişimi açısından önemli bir eşik olarak değerlen- dirilmektedir. Kredi derecelendirme kuruluşlarından S&P ve Fitch’in derecelendirme yöntemi- ne göre BBB- ve üstü, Moody’s derecelendirme yöntemine göre

Geçtiğimiz haftanın en önemli gelişmesi Cuma günü akşam gerçekleşti. Kredi derecelendirme kuruluşu Standard & Poor’s Fransa’nın da dâhil olduğu dokuz Euro Bölgesi ülkesinin kredi notunu indirdi. En üst düzey kredi notu olan AAA notuna sahip olan Fransa ve Avus- turya’nın notları birer basamak indirilirken; Malta, Slovakya ve Slovenya, notları bir basamak indirilen diğer ülkeler oldu. Öte yandan, İtalya, İspanya, Portekiz ve Kıbrıs Rum Kesi- mi’nin notları 2 basamak indirildi. Bu toplu not indiriminde notunu koruyan Almanya ile birlikte Slovakya hariç tüm Bölge ülkelerinin görünümünün negatifte bulunması önümüzde- ki dönemde not indiriminin sürebileceği izlenimi yarattı. S&P’den yapılan açıklamada, Euro Alanı’nda politika yapıcıların borç sorununa ilişkin aldıkları önlemlerin süregelen sistemik sıkıntıların giderilmesinde yeterli olmayabileceği ifade edildi.

Not indirimlerinin ardından Euro Alanı kurtarma fonu olan EFSF’nin AAA olan kredi notunu koruyabilmesi için notu AAA olan ülkelerin fona verdikleri garantileri arttırmaları ya da fonun borç verme kapasitesinin azaltılması gerektiği ifade edildi. Not indirimlerinin, fonun ihraç ettiği tahvilleri garanti edebilecek AAA notuna sahip ülke sayısının altıdan dörde inme- si ve fonun borç verme kapasitesinin €440 milyardan €260 milyara düşmesine sebep olabile- ceği belirtildi. Diğer derecelendirme kuruluşları Moody’s ve Fitch tarafından bir not indirimi söz konusu olmadığından her ne kadar EFSF için herhangi bir endişe olmadığı görüşleri ifade edilse de Cuma günü Euro Alanı maliye bakanları tarafından yapılan açıklamada EFSF’nin kredi notunun AAA düzeyinde kalması için seçeneklerin araştırılacağı belirtildi.

Halen notu AAA olan 4 ülkenin Fona sağladıkları garantiyi artırması bu ülkelerde kamuoyu tepkisi ile karşılaşacağı için bu seçenek kısa vadede zor görünürken, fonun borç verme kapasitesinin azaltılması seçeneğinin özellikle Yunanistan’a sağlanması planlanan ikinci yardım planı için risk oluşturabileceği ifade edildi.

Türkiye Kasım ayı sanayi üretimi beklentilerin bir miktar altında kalarak yıllık bazda %8,4 oranında arttı. Ekim ayındaki yüksek bazın da etkisiyle mevsim ve takvim etkilerinden arın- dırılmış sanayi üretimi Kasım ayında %2,5 oranında geriledi. Sanayi üretimi verisinde dalga- lanmaların sıkça görüldüğü düşünüldüğünde bu gelişmenin bir daralmaya işaret ettiğini düşünmek için henüz erken olduğu görüşü hâkim oldu. Mevsim ve takvim etkilerinden arın- dırılmış sanayi üretiminin 3-aylık hareketli ortalaması alındığında, daralmadan ziyade eko- nomik aktivitede bir yavaşlama belirtisi dikkat çekiyor.

Kasım ayında ödemeler dengesi beklentiler düzeyinde gerçekleşti ve $5,2 milyar açık verdi.

Bu rakamla 12-aylık cari açık $78,6 milyardan $77,8 milyara gerilerken Ekim 2009’dan bu

Neden Önemli

İktisadi Araştırmalar Bölümü İzlem Erdem - Müdür [email protected] om.tr Figen Yılmaz - Müd. Yrd.

[email protected] om.tr Özgür Demirtaş - İktisat Uzmanı [email protected] om.tr Hatic e Erkiletlioğlu - İktisat Uzmanı hatic [email protected] om.tr İlker Ş ahin - İktisat Uzm. Yrd.

[email protected] om.tr

Ahmet Aşarkaya - İktisat Uzm. Yrd.

[email protected] om.tr

(2)

Haftaya Bakış

rin bir yıla kadar olan yükümlü- lüklerini yerine getirebilmeleri değerlendirilmektedir. Döviz ve ulusal para cinsinden derecelendirme işlemi ise, ülkenin söz konusu paralar cinsinden yükümlü- lüklerini ilgili para cinsini yarata- rak ödeyebilme kapasitesini yan- sıtmaktadır. Görünüm notu, gelecek 1-2 yıllık süreçte kredi derecelendirme notunun “olumlu”,

“olumsuz” ve “durağan” şeklin- de hangi yöne hareket etme po- tansiyeli olduğunu göstermekte- dir. İzleme ise, yakın bir gelecek- te bir not değişikliği olasılığı ol- duğunu ve değişikliğin hangi yönde olabileceğini belirtmekte- dir.

milyarın üzerinde bir artış gerçekleşti. Bu gelişmede, TL yükümlülüklere uygulanan zorunlu karşılıkların %40’a kadar kısmının döviz cinsinden tutulabileceği kararı etkili oldu. Kısa vadede TL’nin değerini dengede tutma açısından TCMB’nin elinde hala imkânlar bulunurken, orta ve uzun vadede yapısal reformların gerçekleştirilerek finansman kalitesinin iyileştirilme- si önem arz etmektedir.

ABD’de Aralık ayı perakende satışları aylık bazda %0,1 oranında artmasına rağmen %0,4 olan beklentilerin altında kaldı. Otomotiv hariç perakende satışlar ise aylık bazda %0,2 geriledi. Veri, piyasalarda hayal kırıklığı yaratırken yıllık bazda artışın sürmesi ve düşüşün daha çok sınırlı alt sektörlerdeki fiyat indirimlerinden kaynaklanması önümüzdeki dönem için beklentilerin iyimser olmasını sağladı.

ABD Kasım ayında $47,8 milyar dış ticaret açığı verdi. Beklentiler açığın $45 milyar seviye- sinde olacağı yönündeydi. İhracat aylık bazda %0,9 düşerken, ithalat %1,3 arttı. İthalatta ya- şanan artış genel olarak artan petrol ithalatından kaynaklandı. ABD’de Ekim ayında dış ticaret açığı $43,3 milyar olarak gerçekleşmişti.

Neden Önemli

16 Ocak 2012

(3)

16 Ocak 2012

Geçtiğimiz hafta başında Euro Alanı’na ilişkin kaygıların canlılığını korumasına bağlı olarak azalan risk iştahı nedeniyle hisse senedi piyasasında satış yaşandığı gözlendi. Ancak, izleyen günlerde ABD’den gelen olumlu bilanço haberlerinin yanı sıra, Euro Alanı ekonomilerinin hafta sonuna doğru gerçekleştirdikleri borçlanma ihaleleri öncesinde oluşan iyimser atmosfer, risk iştahını olumlu etkilerken hisse senedi piyasasına alımların gelmesini sağladı. Öte yandan, İtalya ve İspanya’nın tahvil ihaleleri beklenti- lerden iyi geçmiş olsa da S&P’nin Fransa başta olmak üzere birçok Euro Alanı ekonomisinin notunu indireceği yönündeki haber- ler, haftanın son günü piyasalarda oluşan iyimser havayı dağıtırken, yurtiçi piyasalarda da satışların gelmesine neden oldu. Not indirimi haberleriyle hafta içinde sağladığı kazançların bir kısmını veren İMKB-100 endeksi, buna rağmen haftayı %2,75 artışla 51.561,68 düzeyinden kapattı.

Hisse Senedi Piyasaları

Tahvil-Bono Piyasaları

%4,12

%0,00

%1,00

%2,00

%3,00

%4,00

%5,00

%6,00

Oca.11 Şub.11 Mar.11 Nis.11 May.11 Haz.11 Tem.11 Ağu.11 Eyl.11 Eki.11 Kas.11 Ara.11 Oca.12

Beklenen Reel Faiz (%)

ENDEKS 06.Oca 13.Oca Değişim

İMKB-100 50.183 51.562 %2,75

İMKB-30 60.286 61.971 %2,79

Sınai 47.382 49.276 %4,00

Hizmetler 34.120 34.945 %2,42

Mali 68.843 70.128 %1,87

Kaynak: İMKB

49.000 51.000 53.000 55.000 57.000

0 500 1.000 1.500 2.000 2.500 3.000 3.500 4.000

06.Oca 09.Oca 10.Oca 11.Oca 12.Oca 13.Oca

İşlem Ha cm i İMKB-100 Endeksi

Hacim (milyon TL) İMKB-100

Değişim

Vade 06.Oca 13.Oca (Puan)

25.04.2012 12,21 11,19 -1,02

20.02.2013 11,75 11,19 -0,56

15.05.2013 11,64 11,08 -0,56

17.07.2013 11,47 10,84 -0,63

04.12.2013 11,49 10,97 -0,52

15.01.2020 9,96 9,73 -0,23

İMKB DİBS Fiyat Endeksi 132,42 132,34 -0,08 Kaynak: İMKB

TAHVİL-BONO BİLEŞİK FAİZLERİ (%)

(4)

20,91 5

15 25 35 45 55

75 77 79 81 83 85 87 89

1,15 1,20 1,25 1,30 1,35 1,40 1,45 1,50 1,55

€ / $ $ / ¥

16 Ocak 2012

Döviz Piyasaları

Geçtiğimiz hafta boyunca İtalya ve İspanya’nın borçlanma ihalelerinin başarılı geçeceği beklentileriyle eurotahvil piyasalarında görece olumlu bir hava yaşandı ve faizlerin bir miktar gerilediği izlendi. Ancak Cuma günü S&P’nin not indirimi ile ilgili spekü- lasyonların yaygınlık kazanmasıyla birlikte hem AB, hem de gelişmekte olan ülke eurotahvillerine satış geldi. Faizler bu paralelde hızlı bir şekilde yükselirken, kredi notunun düşürülmeyeceği konuşulan Alman eurotahvilleri değer kazandı. Hafta başında perakende satışlar ve tüketici güven endeksinin olumlu algılanmasıyla yükselen ABD tahvil faizlerinin, Euro Alanı ekonomilerinin kredi notlarının düşürüleceği yönündeki beklentiler nedeniyle oluşan güvenli liman talebine bağlı olarak izleyen günlerde gerile- diği görüldü. Hafta içindeki olumlu havanın etkisiyle yükselen Türk eurotahvilleri de Cuma günü kazançlarını büyük ölçüde geri verdi.

Gelişmekte olan ülke eurotahvillerine ait risk primi 17 baz puan artarak 393 olurken, Türkiye eurotahvillerine ait risk primi 10 baz puan yükseldi ve 417 değerini aldı.

Eurotahvil Piyasaları

€ / $ $ / ¥

VIX Endeksi

Avrupa Merkez Bankası’nın faiz kararının ardından başkan Draghi’nin açıklamalarının olumlu karşılanması ve başarılı geçen borçlanma ihalelerinin etkisiyle geçtiğimiz haftanın ilk günlerinde yükselen Euro, S&P’nin bir çok AB ülkesinin kredi notlarını düşüreceği yönündeki haberlerin ardından gelen satışlarla haftanın son gününde diğer para birimleri karşısında değer kaybetti.

Hafta başında TCMB müdahaleleri ile değer kazanan TL, haftanın devamında da AB’deki görece olumlu havanın ve gelişmekte olan diğer para birimlerindeki alıcılı eğilimin etkisiyle yukarı yönlü hareket etti. Çin’in yavaşlayan ekonomisini desteklemek için parasal genişlemeye gideceği spekülasyonları, hafta ortasında risk iştahının artmasını ve gelişmekte olan para birimlerinin değer kazanmasını sağladı. Ancak, haftanın son günü S&P’nin not indirimiyle birlikte paritedeki aşağı yönlü hareketin de etkisiyle TL’nin Dolar karşısında değer yitirdiği görüldü.

Bu hafta yurtiçi döviz piyasasında AB kaynaklı gelişmelerin yanı sıra Hazine ihalelerinin sonuçlarının belirleyici olmasını bekliyoruz.

EUROTAHVİL HAFTALIK DEĞİŞİM

Değişim 06.Oca 13.Oca (Puan) EMBI+

Ende ks 599,77 597,28 -2,49

Spre ad 376 393 17

Türkiye

Ende ks 380,22 380,77 0,55

Spre ad 407 417 10

Kaynak: JP Morgan DÖVİZ KURLARI

06.Oca 13.Oca Değişim

Dolar (¹) 1,8696 1,8427 -%1,44

Euro (¹) 2,3916 2,3611 -%1,28

Sepet (²) 3,7111 3,6607 -%1,36

€/$ Paritesi (³) 1,2720 1,2677 -%0,34

$/Yen Paritesi (³) 76,98 76,93 -%0,06 (¹) 15:30'da açıklanan TCMB döviz alış kurudur.

(²) 1$ + 0,77 €

(³) Uluslararası piyasa kapanış verileridir.

(5)

Emtia Piyasaları

16 Ocak 2012

Petrol Altın

Bu Haftanın Gündemi

109,8

80 85 90 95 100 105 110 115 120 125 130

$/varil

1.638,49

1.200 1.300 1.400 1.500 1.600 1.700 1.800 1.900

$/ons

Geçtiğimiz hafta petrol fiyatları dar bir bantta aşağı yönlü sey- retti. Euro Alanı’ndaki krize yönelik endişeler devam ederken, İran’a dair gerginlikler de hafta boyunca piyasaların gündemin- de yer aldı. Dünyanın önde gelen ülke ekonomilerine ilişkin veriler karışık bir görünüm sunarken, AB yetkililerinin İran’dan yapılan petrol ithalatının durdurulmasının alternatif arz kay- naklarının temin edilebilmesi için 6 ay sonraya ertelendiği yö- nündeki açıklamalar petrol fiyatlarında düşüşe neden oldu.

Dolar’ın diğer para birimleri karşısındaki güçlü seyri de petrol fiyatlarını baskı altında tuttu. Diğer taraftan Nijerya’daki grev- ler ise arza ilişkin endişelerin artmasına yol açtı. Geçtiğimiz hafta Brent türü ham petrolün spot fiyatı haftalık bazda

%2,4’lük düşüşle $/varil 109,8 seviyesine geriledi.

Altın fiyatları geçtiğimiz hafta genel olarak artış eğilimi sergi- ledi. Dolar’ın güçlü seyrini sürdürmesine rağmen, Euro Ala- nı’ndaki borç sorununun altın fiyatlarını desteklediği görüldü.

Perşembe günü son bir ayın en yüksek değerine ulaşan altın fiyatları, Cuma günü S&P'nin bazı Euro Alanı ülkelerinin kredi notlarını indireceğine yönelik haberlerle Dolar’ın değer kazanmasına paralel olarak yatırımcıların kâr satışı yapmaları sonucu kazançlarının bir kısmını vererek geriledi. Haftalık bazda %1,4 artış kaydeden altın fiyatları Cuma gününü $/ons 1.638,49 seviyesinden tamamladı.

16 Ocak  TÜİK Ekim Ayı Hanehalkı İşgücü İstatistikleri (Gerçekleşme: İşsizlik Oranı %9,1)

 TÜİK Aralık Ayı Tüketici Güven Endeksi (Gerçekleşme: Aylık %1,1 Artış)

 Çin 2011 Yılı IV. Çeyrek Büyüme Verisi (Piyasa Beklentisi: Yıllık %8,6) 17 Ocak  14 Ay Vadeli, 20.03.2013 İtfa Tarihli, TL Cinsi Kuponsuz Devlet Tahvili İhalesi

 6 Yıl Vadeli, 24.01.2018 İtfa Tarihli, TL Cinsi Değişken Faizli, 6 Ayda Bir Kupon Ödemeli Devlet Tahvilinin Yeniden İhracı

 Kanada Merkez Bankası (BOC) Toplantısı ve Basın Açıklaması (Piyasa Beklentisi: Faizler Değişmeyecek)



(6)

16 Ocak 2012

Uyarı Notu:

Bu rapor Bankamız uzmanları tarafından güvenilir olduğuna inanılan kamuya açık kaynaklardan elde edilen bilgiler kullanılmak suretiyle, sadece bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hiçbir şekilde finansal enstrümanların alım veya satımı konusunda tavsiye veya finansal danışmanlık hizmeti sağlanması olarak yorumlanmamalıdır. Bu raporda yer verilen görüş ve değerlendir- meler, hiçbir şekilde Türkiye İş Bankası A.Ş.’nin kurumsal yaklaşımını yansıtmamakta olup, raporu kaleme alan uzmanların kişi- sel görüş ve değerlendirmeleridir. Türkiye İş Bankası A.Ş. bu raporda yer alan bilgi, görüş ve değerlendirmelerin doğru, değiş- mez ve eksiksiz olması konusunda herhangi bir şekilde garanti vermemektedir. Türkiye İş Bankası A.Ş. bu raporda yer alan bilgi- lerde herhangi bir bildirimde bulunmaksızın değişiklik yapma hakkına sahiptir. Bu rapor ve içindeki bilgilerin kullanılması nedeniyle doğrudan veya dolaylı olarak oluşacak zararlardan Türkiye İş Bankası A.Ş. hiçbir şekilde sorumluluk kabul etmemektedir.

İşbu rapor üzerinde Bankamızın telif hakkı olup, Bankamızın yazılı izni alınmaksızın herhangi bir kişi tarafından, herhangi bir