M i m a r l ı k t a g e r ç e k l i k
M i m a r B e h ç e t ÜnsalGüzol yapı yapanlara Mimar diyoruz. Yapı gereçi; Mimar elinde bir gaye değil, nihayet düşüncelerini gerçekleştiren bir çaredir. İşlenmemiş taş ve orman odunu ila de bir çok şeyler icat
Mimarlık; Bilgiç ve kurnaz bir inşaat İle, en ham ın bile güzel ve uygun şekiller yaratıcılığıdır.
Mimarlık nedir 1 öğrenmek istiycnler Mimar kimdir alıdırlar fince..
Bir entariör.
Her güzel yapıyı mimarlık çerçevesi içine alıyoruz ve güzel yapı yapanlara mimar diyoruz. Yapıcılık mimar- lık işidir. Nasıl ki; hangi işte bir (Hüner) varsa mü- hendislik çerçevesine giriyor ve hünerli (ingenlositö) iş yapanlara mühendis diyorsak... mimarlık mühendislik ayrı ayrı şeylerdir. Mimar; hem teknik bir adam hem de bir yapı artistidir. Ar bakımından mimarlık eserle- rinde iki değer (kıymet) arıyoruz.
1 — Pitoresque değeri.
2 — Mâna değeri (Conception).
Birinciyi mimar; kullanılan maddelerle temin edi- yor. Bu maddelerin Kompose edilişi yani, şekillerin kay- naştırılıp nisbetlendirilmesi de ikinci değeri veriyor.
Mimarlık eserlerinin nasıl korunma, oturma, top- lanma, eğlenme ve çalışma, temizlenme gibi sebeplerle vücud buldukları bellidir. Bu ihtiyaçlar (yapı inşasını) meydana koymuş ve mühendislik bu yolda bize teknik kolaylıklar verebilmiştir.
Güzelleştirme yolunda da mimarlık; Optlque ve Sub- jective değerler icadile ona bir sanat üstünlüğü ekle-
P. D. Chavannes. Bir tavan için eskiz (yağlı boya)
mişlerdir. Mimarların bize verdikleri bu (ruh değer) le- rinin bir ölçüsü yok; terbiye edilmiş duygulu gözler an- lıyabiliyor ancak..
Bu değerleri eksilten veya çoğaltan çarelere yapı
kereçi deniyor. Taşın, demirin, ahşabın bize vereceği (bedii kıymet) başka başkadır.
Her bir malzemenin; bir isteği ve bir yaraşır biçimi vardır. Taşı beton gibi, ahşabı taş gibi kullanamayız.
Tıpkı yağlı boya ve sulu boya ile yapılan bir resmin başka başka biçimde ve bunların bir İkisinin füzenle yapılan bir resme hiç benzemiyeceği gibi...
Maddenin rolü ise, şekillerin alacağı orijinalliğe te- sir edişidir, yoksa tabiatta (yüksek ve alçak malzeme) diye bir ayırma yapılamaz. Beton inşaat, taş yapısının duygusunu veya tesirini veremez demekdense; betonun arzuladığı biçimi bulmak ve betona asla taş gösterişi ver- memek lâzımdır.
Barok ve rokoko... ve diğer ölümleşmiş Avrupa sa- natları zamanında kıvrımlarda güzellik aranırdı. Bunu yapacak en uygun kereç alçı İdi.. Alçı; istenilen kıvrım ve kabartıyı (tezyinat) verecek bir kereçtir. Karton pi- yer ve saire o kurunların bize miras bıraktıkları bir baş belâsıdır. O zamanın fikri öyle olunca demir de, taş ta, alçı gibi yuğurulmuş biçimler aldı. Bu; bir yalancılık- tır. Yalancılık; ahlâkta olduğu gibi sanatta da makbul sayılmaz. Orneman işte bu yalancılığın eseridir. Prof. İs- mail Hakkı «Dekorasyon - diyor - tahtayı, taşı, sıvayı mermer göstermek istiyen soysuz bir harsın eseridir. Ta- biatta; yüksek alçak malzeme yoktur, her şey olduğu gi- bi görünmelidir.
Türk mimarlığında ise; değil inşaat unsurları, or- nemanların bile menşei lntifaidir. Tutturmak, birbirino geçirmek, kenedlemek, asmak, ağırlaştırmak gibi bir ta- kım ihtiyaçlar ornemanın zuhuruna sebep olmuştur.»
Bugünkü mimarlıkta; süslemek ve süslenmek ile tak- ma gösteriş değil, çıplak vücud güzelliği aranıyor. Bu;
Yağlı boya, çizgi, kömür resimlerin biçimleri başka başkadır. Mimarlıkta da ayni şey var. Taşa, demire, ahşaba, betona başka başka biçimler verilir.
Ressam J. Simont. H. Bergson deseni (kömür)
Enteriyör. Mimarı Le Corbusier
eserlerde monotonluk yapmaz. Malzeme değişikliği, renk, resim, çizgi birer değişme elemanıdırlar. Orneman eğ- rilen, kıvrılan, bozulan ve etek öpen insanlığın (ruhi halet) ifadesidir. Barok ta bütün bir hayat (reverans, elbise, hareketler...) kıvrımlıdır. Yeni mimarlıkta doğ- ruluk gerektir.
Bu doğruluğun kereçi çimento ve demirdir.
Çimento ve demir (beton) bünyesi icabı köşeli ve mikâb şekillere uygun gibidir. Kübik kelimesi buradan
kalma yanlış anlaşılmış bir kelimedir. Yeni mimarlığın amacı cubisme değil Rationalismedir.
Bu sahifelerde, örnek olarak Le Corbusiev'rrin bir projesi var.. Bu ev cenubi Amerikanın uzak bir köşesin- dedir. Bunun için mimar; muntazam kereste kullana - mamış orman odununu yuvarlak şeklinde olduğu gibi bırakarak, güzel bir dağ başı evi gösterişi elde etmiştir.
Ev; gayet basit.. Bir avludan ibaret, tabam gelişi gü- zel taş kaplanmış, köşede taş bir ocak var, bir rampa
da asma kata çıkıyor. Modern hayatın diğer icapları, evin öbür kısımlarını teşkil ediyor. Deniz tarafında bö- lüm yapılmamış büyük camlı pencereleri var..
İç görünüş orijinal ve tesirlidir.
Plânda mutfağa ve salon nihayetine; o kadar ge- nel olmıyan bir inşaat isteyici bu kadar büyük pencere- lerin yerleştirilmesi, büyük kalın ayaklarm uygun ol- mıyan açıklıklarla ve ahşap direklerle uygunsuz olarak konuluşu; eserlerindeki garabetlerden ve Corbusier'nin
anlaşılmıyan taraflarındandır. Bunları bir tarafa bıra- kırsak, bu eserin iç ve dışına özel bir icad, yeni duyul- muş bir güzellik göze çarpıyor. Bu itibarla dikkate lâ- yıktır.
Bu örnek hem de; yerli kiremid, odun, yontulma- mış taş gibi iptidai çarelerle mimarlık değerlerini taşı- yan icadlar yapılabileceğini çok güzel göstermektedir.
Demlrsiz, çeliksiz ve ruberoidsiz, düz dam yapma- dan modern bir yapı kurulamıyacağını sananlara da bir
Bir villâ.. Mimarı M. V. O. Rohe Tuğla mimarlığı. Corbusier ile
misal teşkil edebilir. (Yaratma) kudretini işletmiş her artist; çarelerin bile meydan vermediği her yerde gü- zel yapı kurabilirler.
İcad edebilmek lâzımdır.
Güzel yapı yapanlara mimar diyoruz. Yapı kereçi;
mimar elinde bir gaye değil nihayet düşüncelerini doğ- ruya çıkaran bir çare olmalıdır. İşlenmemiş taş ve or- man odunu İle de bir çok şeyler icad olunabilir.
Mimarlık; zeki ve kurnaz bir inşaat ile, en ham malzemeden bile güzel ve uygun şekiller yaratıcılığıdır.
Bu yapılanın hayallikten ziyade insanlık isteklerine uy- gun bir gerçekliği de taşıması gerektir.
Genç Türk mimarı İki iş başaracaktır.
Bir taraftan güzel eser yaratırken, diğer tarftan da;
güzel eser ne demek olduğunu, anlatacak ve öğretecek- tir.
Çünkü mimarlığın, ne olduğunu anlamak istiyenler pek çoktur. Fakat nasıl anlıyacaklarını daha bilmiyor- lar. Mimarlık nedir? Öğrenmek istiyenler mimar kim- dir, onu tanımaları gerektir. Mimar kimdir? Öğrenmek istiyenler onun eserinin ne olduğunu ve hangisi olduğu- nu bilmeli ve anlamalıdırlar.
Bunun için bayındırlık işini ve güzel yapıyı kayıt- sız ve şartsız mimarlann hakkı olarak tanımalıdır.
I
Seçen Avrupa Mimarlıflmda, bir kapı başı böylece tezyinat ve heykelin bir tatbik yeri idi. O zaman güzel eser; üzerinde böylece en çok ve en kalabalık şeyleri taşıyan eserdi.
