HAFTALIK EKONOMİ VE FİNANS BÜLTENİ İKTİSADİ ARAŞTIRMALAR BÖLÜMÜ

(1)

Haftaya Bakış

HAFTALIK EKONOMİ VE FİNANS BÜLTENİ

16 Nisan 2012 / 16

İKTİSADİ ARAŞTIRMALAR BÖLÜMÜ

Ödemeler Dengesi

Ödemeler dengesi, geniş anla- mıyla, bir ekonomide yerleşik kişilerin, yurtdışında yerleşikler ile belli bir dönem içinde yapmış oldukları ekonomik işlemlerin sistematik kayıtlarını elde etmek üzere hazırlanmaktadır. Ödeme- ler dengesi istatistikleri, “Cari İşlemler” ile “Sermaye ve Fi- nans” hesaplarından oluşmakta- dır. Cari işlemler; reel kaynaklar- la (mal, hizmet, gelir) ilgili işlem- leri ve cari transferleri; sermaye ve finans hesapları ise reel kaynak akımlarının finansmanını gösterir.

“Cari açık”; bir ülkenin ihraç ettiği mal ve hizmetlerden elde

Geçtiğimiz hafta yurtiçi piyasalarda, sanayi üretimi ve ödemeler dengesi verileri takip edildi.

TÜİK tarafından açıklanan sanayi üretim verisi Şubat ayında yıllık bazda %4,4 ile beklentilerin üzerinde bir artış kaydetti. Sanayi üretim endeksinin beklentilerin üzerinde gerçekleşme- sinde baz etkisi belirleyici olurken, mevsimsellikten arındırılmış sanayi üretimi ise bir önceki aya göre %0,7 artarak ekonomik aktivitedeki artışın TCMB’nin öngörüleri paralelinde ılımlı bir şekilde gerçekleştiğine işaret etti. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış veriler dik- kate alındığında 2012’nin ilk iki ayındaki sanayi üretim endeksi ortalamasının 2011’in son çeyrek ortalamasının %1,79 gerisinde kaldığı görülmüştür. Bu çerçevede, yılın ilk çeyreğinde büyümenin zayıf bir performans sergilediğini tahmin ediyoruz. TCMB tarafından açıklanan ödemeler dengesi verisinde ise cari açık, Şubat ayında $4,2 milyar ile beklentilerin altında gerçekleşti. Cari açık yıllık bazda %30 gerilerken, 12 aylık kümülatif bazda $75,3 milyara in- di. Cari açıktaki ivme kaybında, dış ticaret açığındaki düşüş ve TCMB'nin parasal sıkılaştır- ma politikasının etkisiyle iç talepteki yavaşlama etkili oldu. Cari açık konusunda iyileşme beklentilerine karşın ham petrol fiyatlarının yüksek seyri önemli bir risk unsuru oluşturmaya devam ediyor.

Yeniden canlanan Euro Alanı borç krizine yönelik endişelerin, son dönemde piyasaların oda- ğını oluşturduğu görülüyor. Yüksek borçluluk oranları nedeniyle yakından takip edilen İtal- ya ile İspanya'nın tahvil faizleri geçen hafta yükseldi. Öte yandan, İspanya Merkez Bankası Başkanı’nın yaptığı açıklamada bu yıl ekonomik daralmanın beklenenden daha hızlı olması halinde İspanyol bankalarının daha fazla sermayeye ihtiyaç duyabileceğini açıklaması piya- salardaki endişeleri artırdı. Cuma günü İspanya bankalarının Avrupa Merkez Bankası’ndan (ECB) kullandıkları fon miktarının Mart ayında bir önceki aya göre yaklaşık iki kat artarak

€316,3 milyara yükseldiği haberi de piyasalarda İspanya’ya ilişkin risk algısında artışa yol açtı. Sözü edilen gelişmelerin ardından İspanya’nın beş yıllık kredi iflas takas primleri (CDS) rekor seviyeye ulaştı. İspanya Hükümeti ve Merkez Bankası, İspanya'nın Portekiz gibi mali yardıma ihtiyaç duyma olasılığının bulunmadığını açıkça ifade etmelerine karşılık, piyasalarda buna zorunlu kalabileceğine yönelik değerlendirmeler gündeme geliyor. İspanya ve İtalya’nın gerçekleştirdiği başarısız tahvil ihalelerinin etkisiyle Euro Alanı borç krizine ilişkin endişelerin artması, ECB’nin yeniden tahvil alım programını başlatacağına yönelik görüşleri destekledi.

Geçen hafta ABD’de Beige Book raporunun yanı sıra bir dizi makroekonomik veri takip edildi. ABD Merkez Bankası Fed tarafından yayımlanan Mart ayı “Beige Book” raporunda, ekonomik aktivitedeki ılımlı canlanma eğiliminin devam ettiği, bununla birlikte yükselen enerji

Neden Önemli

İktisadi Araştırmalar Bölümü İzlem Erdem - Müdür [email protected] om.tr Figen Yılmaz - Müd. Yrd.

[email protected] om.tr Özgür Demirtaş - Uzman [email protected] om.tr Hatic e Erkiletlioğlu - Uzman hatic [email protected] om.tr İlker Ş ahin - Uzm. Yrd.

[email protected] om.tr Ahmet Aşarkaya - Uzm. Yrd.

[email protected] om.tr

(2)

Haftaya Bakış

olumlu, portföy yatırımları gibi kısa vadeli ve borç yaratan kay- naklarla finansmanı daha olumsuz değerlendirilmektedir.

Beige Book

Beige Book; ABD Merkez Banka- sı (Fed) Açık Piyasa Komitesi (FOMC) toplantılarından yakla- şık iki hafta önce yayımlanmak- tadır. Yılda 8 kez yayımlanan rapor, bölgesel Fed bankalarının yer aldığı 12 bölgedeki ekonomik koşulları yansıtmaktadır. Rakam- lardan daha ziyade ekonomiye ilişkin beklenti ve değerlendir- melerin yer aldığı rapor, iş dün- yası, ekonomistler ve finansal uzmanlarla yapılan görüşmeler sonucunda oluşturulmaktadır.

Raporda, tüketici harcamalarının, imalat sanayinin ve inşaat sektö- ründeki eğilimin tespit edilmesi amaçlanmaktadır. Her bir bölge- sel Fed bankasının hazırladığı değerlendirmelerin birleştirilme- si sonucu oluşturulan rapor, para politikasının şekillendirildiği FOMC’yi bilgilendirmeyi amaç- lamakta olup, oldukça güncel değerlendirmeleri yansıtması açısından önem taşımaktadır.

maaşı başvuruları öngörülerin üzerinde gerçekleşti.

Japonya Merkez Bankası (BoJ) geçen haftaki toplantısında politika faizini değiştirmeyerek

%0-0,1 aralığında bıraktı. Ekonomiye dair değerlendirmesini genel hatlarıyla değiştirmeyen BoJ, ekonomik aktivitenin genel olarak yatay seyir izlediğini, ancak yukarı yönlü bazı işaret- lerin de gözlendiğini belirtti. Öte yandan, BoJ’un 27 Nisan'da yapacağı toplantıda para poli- tikasını gevşetmeyi değerlendireceği ve bunu büyük olasılıkla varlık alım programını artırma yoluyla gerçekleştireceği yönündeki haberler gündeme geldi.

Çin ekonomisi 2012 yılının ilk çeyreğinde %8,1 ile beklentilerin altında büyüdü. 2011 yılının son çeyreğinde bu rakam %8,9 olmuştu. Böylece büyüme oranı yaklaşık son üç yılın en dü- şük düzeyinde gerçekleşti. Çin ekonomisine ilişkin temel sorunlar, ihracatın istikrarına yöne- lik zorluklar, devam eden enflasyonist baskılar ve sanayi sektöründe düşen karlılık oranları olarak sıralanıyor. Mart ayında Çin'de ihracatın beklenenden hızlı büyümesi ve ithalattaki büyümenin son 13 ayın en yüksek seviyesinden gerilemesiyle $5,35 milyarlık dış ticaret faz- lası gerçekleştiği açıklandı. Açıklanan veriler Çin'in dış ticarete duyarlı ekonomisinin yumu- şak iniş yönünde ilerlediği yönündeki görüşleri destekledi. Öte yandan, Çin Merkez Bankası ülkenin para birimi Yuan’ın günlük işlemlerde ABD Doları karşısında dalgalanma aralığını

%0,5’ten %1’e yükseltti.

16 Nisan 2012

Neden Önemli

(3)

16 Nisan 2012

Geçtiğimiz haftanın ilk gününde yurtdışındaki tatil nedeniyle yabancıların işlemlerinin düşük olduğu İMKB’de Salı günü gerek yurtdışı kaynaklı gelişmeler, gerekse kurdaki ve faizlerdeki yükselişe bağlı olarak satıcılı bir seyir yaşandı. Satışlarda, bir önceki hafta açıklanan ABD istihdam verilerinin beklentilerin altında gelmesi ve Çin’de ekonomik yavaşlamaya ilişkin endişeler belirleyici oldu. Haftanın devamında Cuma gününe kadar küresel düzeyde tepki alımlarının etkili olmasının katkısıyla İMKB-100 endeksi de kayıplarını geri aldı. Ancak Cuma günü İspanya’ya yönelik endişelerle söz konusu ülke tahvillerinin CDS’lerindeki yük- selişin yanı sıra ABD’de tüketici güven endeksinin olumsuz açıklanması, satış baskısının geri dönmesine neden oldu. Öte yandan, İMKB kapandıktan sonra açıklanan Çin GSYH’sinin beklentilerin altında kalması sonucunda küresel piyasalarda satışların yo- ğunlaştığı görüldü.

Bu gelişmelerle haftalık bazda %0,59 değer kaybeden İMKB-100 endeksi, Cuma günü 60.583 seviyesinden kapandı.

Hisse Senedi Piyasaları

Tahvil-Bono Piyasaları

%2,69

%0,00

%1,00

%2,00

%3,00

%4,00

%5,00

Nis.11 May.11 Haz.11 Tem.11 Ağu.11 Eyl.11 Eki.11 Kas.11 Ara.11 Oca.12 Şub.12 Mar.12 Nis.12

Beklenen Reel Faiz (%)

ENDEKS 06.Nis 13.Nis Değişim

İMKB-100 60.940 60.583 -%0,59

İMKB-30 73.676 73.313 -%0,49

Sınai 54.169 53.300 -%1,60

Hizmetler 40.049 40.340 %0,73

Mali 87.177 86.298 -%1,01

Kaynak: İMKB

58.000 60.000 62.000 64.000

1.000 2.000 3.000 4.000

06.Nis 09.Nis 10.Nis 11.Nis 12.Nis 13.Nis

İşlem Hacmi İMKB-100 Endeksi

Hacim (milyon TL) İMKB-100

Değişim

Vade 06.Nis 13.Nis (Puan)

25.04.2012 9,83 10,31 0,48

08.08.2012 9,78 9,76 -0,02

07.11.2012 9,85 9,91 0,06

20.02.2013 9,91 9,90 -0,01

15.05.2013 9,81 9,72 -0,09

05.03.2014 9,38 9,37 -0,01

İMKB DİBS Fiyat Endeksi 135,64 134,59 -1,05 Kaynak: İMKB

TAHVİL-BONO BİLEŞİK FAİZLERİ (%)

(4)

19,55

5 15 25 35 45 55

75 77 79 81 83 85 87 89

1,15 1,20 1,25 1,30 1,35 1,40 1,45 1,50 1,55

€ / $ $ / ¥

16 Nisan 2012

Döviz Piyasaları

Geçen haftanın ilk gününde Paskalya tatili nedeniyle işlem hacminin düşük olduğu eurotahvil piyasası, Salı günü, İtalya ve İs- panya ile ilgili sorunlar ile bir önceki hafta düşük gelen ABD istihdam verilerinin ön plana çıkması sonucu satıcılı seyretti. Ancak Çarşamba günü küresel piyasalarda risk iştahının arttığı gözlenirken, İtalya’nın tahvil ihalesinin sorunsuz geçmesi ve İtalyan faizlerinin bir miktar gerilemesi, eurotahvil piyasalarına olumlu yansıdı. Alcoa’nın beklentilerden iyi gelen ilk çeyrek bilançosu ve ABD’de açıklanan Beige Book’taki iyimser ton da piyasayı yukarı taşıdı. Ancak haftanın son gününde Çin GSYH’sinin beklentilerin altında kalması, risk iştahında bozulmaya neden oldu. Haftalık bazda bakıldığında gelişmekte olan ülke eurotahvillerine ait risk primi haftayı 11 baz puan artışla 337’den kapatırken, Türkiye eurotahvillerine ait risk primi ise 8 baz puan yükselerek 319 oldu.

VIX endeksi bir önceki hafta bulunduğu 16,7 seviyesinden Cuma günü 19,55’e yükseldi.

Eurotahvil Piyasaları

€ / $ $ / ¥

VIX Endeksi

Bir önceki hafta açıklanan ABD tarım dışı istihdam verisinin piyasa beklentisinin altında kalması, Dolar’ın geçtiğimiz hafta ba- şında diğer para birimleri karşısında zayıf bir seyir izlemesine neden oldu. İlerleyen günlerde, Çin’in 2012 ilk çeyrek büyümesinin

%8,1’de kaldığının açıklanması ve İtalya ile İspanya tahvil faizlerinin yeni ihalelerde yükselmesi risk iştahını bozarak Dolar’ın diğer para birimleri karşısındaki seyrini kısmen güçlendirdi.

Haftalık bazda €/$ paritesi %0,14 gerileyerek 1,3075 düzeyine inerken, $/¥ paritesi %0,9 yükselerek 80,89 seviyesine ulaştı.

Küresel ekonomiye ilişkin artan belirsizliğin yanı sıra risk iştahında yaşanan azalmaya karşın TL, Dolar ve Euro karşısında yatay bir seyir izledi.

EUROTAHVİL HAFTALIK DEĞİŞİM

Değişim 05.Nis 13.Nis (Puan) EMBI+

Ende ks 625,69 629,59 3,90

Spre ad 326 337 11

Türkiye

Ende ks 406,56 410,11 3,55

Spre ad 311 319 8

Kaynak: JP Morgan DÖVİZ KURLARI

06.Nis 13.Nis Değişim

Dolar (¹) 1,7837 1,7832 -%0,03

Euro (¹) 2,3317 2,3467 %0,64

Sepet (²) 2,0577 2,0650 %0,35

€/$ Paritesi (³) 1,3094 1,3075 -%0,15

$/Yen Paritesi (³) 81,62 80,89 -%0,89 (¹) 15:30'da açıklanan TCMB döviz alış kurudur.

(²) 0,5$ + 0,5€

(³) Uluslararası piyasa kapanış verileridir.

(5)

Emtia Piyasaları

16 Nisan 2012

Petrol Altın

Bu Haftanın Gündemi

120,83

90 95 100 105 110 115 120 125 130 135

$/varil

1.658,39

1.300 1.400 1.500 1.600 1.700 1.800 1.900

$/ons

ABD tarım dışı istihdam verisi ve Çin’in büyümesine yönelik endişelerle petrole dönük talebin düşebileceği yönündeki söy- lentilerin iyiden iyiye artması, petrol fiyatlarının geçtiğimiz haftaya sert düşüşle başlamasına neden oldu. Öte yandan, İran-

’ın nükleer müzakerelere katılacağı ve yeni öneriler sunabilece- ği yönündeki beklentiler, arz kaynaklı sıkıntıların rafa kalkma- sını sağladı. Ayrıca, S. Arabistan Petrol Bakanı’nın, fiyatları aşağı çekmek için ellerinden geleni yapacakları ve bu konuda OPEC ülkeleriyle fikir birliği içinde olduklarını açıklaması da fiyatlar üzerinde baskı oluşturdu. Tüm bunlara bağlı olarak, brent türü petrolün spot fiyatı haftayı %3,9’luk düşüşle $/varil 120,83 düzeyinden kapattı.

ABD tarım dışı istihdam verisinin beklentilerin altında kalma- sıyla güvenli liman arayışları geçtiğimiz hafta altına alım ge- tirdi. Çin ekonomisinin yumuşak iniş yaptığı yönündeki se- naryoları doğrular nitelikte açıklanan büyüme verisi ile Euro Alanı’nın sorunlu ekonomilerinin borçlanma maliyetlerinde gözlenen artış, güvenli liman alımlarını hızlandırdı. Altın fiyatları haftalık bazda %1,25 yükselişle $/ons 1.658,4 seviyesi- ne çıktı.

Var olan küresel belirsizlik ortamında önümüzdeki günlerde altın fiyatlarının yön bulmakta zorlanacağını düşünüyoruz.

16 Nisan TÜİK Ocak ayı Hanehalkı İşgücü İstatistikleri (Gerçekleşme: İşsizlik Oranı %10,2) TÜİK Mart ayı Tüketici Güven Endeksi (Gerçekleşme: 93,9)

Maliye Bakanlığı Mart ayı Bütçe Uygulama Sonuçları

ABD Mart ayı Perakende Satışlar Verisi (Piyasa Beklentisi: %0,3) ABD Nisan ayı Empire State İmalat Endeksi (Piyasa Beklentisi: 18,0) 17 Nisan TCMB Şubat ayı Özel Sektörün Yurtdışından Sağladığı Kredi Borcu

(6)

16 Nisan 2012

Uyarı Notu:

Bu rapor Bankamız uzmanları tarafından güvenilir olduğuna inanılan kamuya açık kaynaklardan elde edilen bilgiler kullanılmak suretiyle, sadece bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hiçbir şekilde finansal enstrümanların alım veya satımı konusunda tavsiye veya finansal danışmanlık hizmeti sağlanması olarak yorumlanmamalıdır. Bu raporda yer verilen görüş ve değerlendir- meler, hiçbir şekilde Türkiye İş Bankası A.Ş.’nin kurumsal yaklaşımını yansıtmamakta olup, raporu kaleme alan uzmanların kişi- sel görüş ve değerlendirmeleridir. Türkiye İş Bankası A.Ş. bu raporda yer alan bilgi, görüş ve değerlendirmelerin doğru, değiş- mez ve eksiksiz olması konusunda herhangi bir şekilde garanti vermemektedir. Türkiye İş Bankası A.Ş. bu raporda yer alan bilgi- lerde herhangi bir bildirimde bulunmaksızın değişiklik yapma hakkına sahiptir. Bu rapor ve içindeki bilgilerin kullanılması nedeniyle doğrudan veya dolaylı olarak oluşacak zararlardan Türkiye İş Bankası A.Ş. hiçbir şekilde sorumluluk kabul etmemektedir.

İşbu rapor üzerinde Bankamızın telif hakkı olup, Bankamızın yazılı izni alınmaksızın herhangi bir kişi tarafından, herhangi bir