HAFTALIK EKONOMİ VE FİNANS BÜLTENİ İKTİSADİ ARAŞTIRMALAR BÖLÜMÜ

(1)

Haftaya Bakış

HAFTALIK EKONOMİ VE FİNANS BÜLTENİ

3 Eylül 2012 / 35

İKTİSADİ ARAŞTIRMALAR BÖLÜMÜ

Reel Kesim Güven Endeksi (MBRKGE)

Endeks, TCMB tarafından yürü- tülen İmalat Sanayi Yönelim An- keti’ne verilen cevaplar kullanıla- rak oluşturulmaktadır. Ekonomi- de ağırlığı olan özel sektör kuru- luşlarının yöneticilerinin ekonomideki mevcut duruma bakışları ve geleceğe ilişkin beklentilerini ortaya koyan anket, üretim, talep, yatırım, satış, istihdam, KKO ve enflasyonla ilgili sorular içer- mektedir.

MBRKGE’nin 100 değerini alma- sı, anketin kapsadığı reel kesim

Yurtiçinde TCMB’nin geçen hafta açıkladığı Ağustos ayına ait iki önemli veri, Reel Kesim Güven Endeksi (RKGE) ve İmalat Sanayi Kapasite Kullanım Oranı (KKO) idi. Aylık İktisadi Yönelim Anketi verilerinden yola çıkılarak hesaplanan RKGE, Ağustos’ta bir önceki aya göre 2,8 puan azalarak 104,5 olurken, mevsimsellikten arındırılmış RKGE de 1,4 puan düştü ve 101,9 olarak açıklandı. Alt kalemler incelendiğinde endeksi yalnızca mamul mal stok miktarı- na ilişkin değerlendirmelerin yukarı yönlü etkilediği görülürken; son 3 aydaki toplam sipariş miktarı, genel gidişat, mevcut toplam sipariş miktarı, sabit sermaye yatırım harcaması, gelecek 3 aydaki ihracat sipariş miktarı, toplam istihdam ve üretim hacmine ilişkin değerlendir- melerin azalış yönünde etkilediği izlendi. Ağustos’ta İmalat Sanayi KKO da geçen yılın aynı ayına göre 1,8 puan azaldı ve %74,3 oldu. Mevsimsellikten arındırılmış KKO ise bir önceki aya göre 0,2 puan gerileyerek %72,8 seviyesinde gerçekleşti.

TÜİK’in açıkladığı verilere göre ise Ağustos ayında hizmet, perakende ticaret ve inşaat sektö- ründe güven endekslerinde gerileme görüldü. Bir önceki aya göre bakıldığında Hizmet Sek- törü Güven Endeksi 108,2’ye, Perakende Ticaret Güven Endeksi 109’a, İnşaat Sektörü Güven Endeksi ise 86,8’e düştü. Sektörel güven endekslerinde, iyimserlik açısından 100 değeri sınır teşkil ediyor ve bu değerin altında sektörde beklentilerin kötümser olduğu anlaşılıyor.

Geçen haftanın yurtiçindeki en önemli verilerinden biri de TÜİK’in açıkladığı Temmuz ayı dış ticaret verileriydi. Temmuz’da aylık ihracat %8,5 artışla $12,9 milyar, ithalat %1,5 azalışla

$20,8 milyar düzeyinde gerçekleşirken, dış ticaret açığında önceki yıla göre %14,3 oranında gerileme görüldü. Dış ticaret verilerinde dikkat çeken iki gelişme, krize bağlı olarak AB’ye yapılan ihracatta yaşanan gerileme ve İran’a yapılan ihracattaki artış olarak öne çıkıyor. Top- lam ihracatta 2011 Temmuz’unda %47,7 olan AB’nin payı, 2012 yılı Temmuz ayında %34,3’e gerilerken, Bölge’ye ihracatın aynı dönemde tutar olarak da %21,9 oranında azaldığı izleniyor. AB’deki krizin derinleşerek devam ettiği düşünüldüğünde önümüzdeki dönemde bu bölgeye olan ihracatta daha fazla kayıp yaşanabileceği anlaşılıyor. Öte yandan İran’a olan ihracatın geçen yılın Temmuz ayına göre %573,8 oranında artması ve en çok ihracat yapılan ülkelerde İran’ın birinci sıraya yükselmesi önem arz ediyor. 2012 yılı Temmuz ayında İran’a yapılan $2,2 milyarlık ihracat, Almanya’ya yapılan $1 milyarlık ihracatın iki katından fazla ve bu tutarın yaklaşık $1,8 milyarı altın ihracatından oluşuyor. Bu veriyle birlikte 2012’nin ilk yedi ayında gerçekleştirilen altın ihracatı yaklaşık $8,9 milyara ulaşmış durumda ve toplam ihracatın %10,2’sini teşkil ediyor. 2011’e göre kıyaslandığında ise altın ihracatındaki artışın yaklaşık %372 oranında olduğu izleniyor.

Geçen hafta yurtdışında ana gündemi Fed’in yeni parasal genişlemeye gitme ihtimali üzerine yapılan spekülasyonlar oluştururken, Fed Başkanı Bernanke’nin Jackson Hole Sempozyu- mu’nda yaptığı konuşma bütün hafta piyasalarda merakla beklendi. Bernanke, konuşmasın-

Neden Önemli

İktisadi Araştırmalar Bölümü İzlem Erdem - Müdür [email protected] om.tr Figen Yılmaz - Müd. Yrd.

[email protected] om.tr Özgür Demirtaş - Uzman [email protected] om.tr Hatic e Erkiletlioğlu - Uzman hatic [email protected] om.tr İlker Ş ahin - Uzm. Yrd.

[email protected] om.tr Ahmet Aşarkaya - Uzm. Yrd.

[email protected] om.tr

(2)

Haftaya Bakış

Ifo Anketi

Almanya’daki Ifo Enstitüsü tara- fından 7.000’in üzerinde işlet- meyle birlikte yürütülen anket, katılımcıların mevcut ve gelecekteki iş ortamına ilişkin düşünce ve beklentilerini derliyor. Anke- tin sonuçlarına göre oluşturulan ve 1972’den beri yayınlanan Ifo Endeksi (Ifo Business Climate Index) Almanya’daki ekonomik aktivitenin önemli göstergelerin- den biri olarak piyasalar tarafın- dan yakından takip ediliyor.

Anket sonuçlarına göre oluşturu- lan eşit ağırlığa sahip iki alt endeks bulunuyor. Bu endeksler- den birisi mevcut durumun de- ğerlendirilmesini gösterirken, diğeri beklentilere ilişkin değer- lendirmelerden oluşuyor. Hem alt endeksler, hem de ana endeks için 100 seviyesi iyimserlik için sınır değeri teşkil ediyor; bu de- ğerin üzerindeki endeks seviyele- ri, katılımcıların değerlendirme- lerinde iyimserliğin ağır bastığını gösteriyor.

politikasının yanında etkili bir maliye politikası uygulanması halinde daha başarılı sonuçlar alınabileceğini belirterek ABD Kongresi’ne bu konuda üstü kapalı bir çağrı yapmış oldu.

Bernanke’nin merakla beklenen konuşmasında parasal genişlemeyle ilgili net bir taahhüt vermekten kaçınması, Fed’in Eylül toplantısına yönelik daha kesin bir işaret bekleyen piyasalarda hayal kırıklığına neden oldu. Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Mario Draghi’nin, ECB’nin görevini yerine getirmek için istisnai kararlar alabileceği şeklindeki açıklamaları ise, bu Perşembe yapılacak ECB toplantısında sorunlu AB ülkelerinin tahvillerini satın alma konusunda yeni bir duyuru yapılabileceği yönündeki beklentileri güçlendirdi.

Yurtdışında geçen hafta açıklanan makroekonomik veriler, küresel ekonomideki sorunların artarak devam ettiğine işaret ediyordu. ABD’de Ağustos ayı The Conference Board Tüketici Güven Endeksi, 65,8 olan beklentinin altında kalarak 60,6 düzeyinde açıklandı. Bir önceki veriye göre de yaklaşık 5 puanlık bir gerileme anlamına gelen bu sonuç, endeksin %60’ını oluşturan gelecekteki ekonomik koşullara ilişkin değerlendirmelerin zayıflığından kaynakla- nıyor. Reuters/Michigan Üniversitesi Tüketici Güven Endeksi ise Ağustos ayındaki ilk değer olan 73,6’dan ay sonunda 74,3’e yükseldi. Ancak bu durum daha çok mevcut duruma ilişkin değerlendirmelerden kaynaklanırken, geleceğe ilişkin beklentilerin bu endeksin alt kalemle- rinde de gerilediği görülüyor. Temmuz ayında ABD’de kişisel gelirler ve kişisel tüketim har- camalarının beklentilere paralel olarak aylık %0,3 ve %0,4 arttığı açıklanırken; ikinci çeyrek büyümesi de beklentiler doğrultusunda %1,7 düzeyine revize edildi.

Euro Alanı’nda ekonomik güven endeksi, 88 olan beklentilerin altında kalarak son üç yılın en düşük değeri olan 86,1’e geriledi. Alt kalemler sektör ve ülke bazında incelendiğinde, hem tüketici kesimi hem reel kesimin bütün kollarında ekonomik güvenin gerilediği; ayrıca Euro Alanı’nın büyük ülkelerine ait endekslerde önemli ölçüde azalma gerçekleştiği izleniyor.

Euro Alanı’nda Temmuz ayı istihdam verileri de, rekor düzeydeki %11,3’lük işsizlik oranı ile ekonomideki kötü gidişatı teyit ediyor. Tüketici enflasyonu ise Ağustos’ta, yıllık bazda Ni- san’dan beri en yüksek seviyesi olan %2,6’ya yükselmiş durumda. Enflasyondaki yükselişin daha çok enerji fiyatlarında yaşanan artıştan kaynaklandığı düşünülüyor. Birliğin en büyük ekonomisine sahip olan Almanya’da ise Ağustos ayına ait Ifo anketi sonuçları, kötümser tab- loyu tamamlıyor. Anketten hesaplanan ekonomik güven endeksi 103,3’ten Mart 2010’dan beri en düşük değer olan 102,3’e, mevcut koşullar endeksi 111,6’dan 111,2’ye, beklenti endeksi ise 95,6’dan 94,2’ye gerilemiş durumda. Hem imalat hem de hizmet sektörlerinde yaygın bir yavaşlama ve olumsuz beklentilere işaret eden Ifo anketi sonuçları dikkate alındığında, Alman ekonomisinin yılın üçüncü çeyreğinde, ikinci çeyrekteki %0,3’lük büyüme oranını yakalamakta zorlanabileceği yorumları yapılıyor.

Ekonomisi önemli ölçüde ihracata dayalı olan Japonya’nın sanayi üretiminde Temmuz’da yaşanan aylık bazda %1,2, yıllık bazda ise %2,5 oranındaki gerileme de, küresel ekonomik aktivitedeki zayıflığı teyit eder nitelikte.

Bu hafta açıklanacak satın alma yöneticileri endeksleri ile özellikle Cuma günü açıklanacak ABD istihdam verileri, gelecek hafta yapılacak Fed toplantısında yeni bir parasal genişleme yapılıp yapılmayacağı ile ilgili belirleyici nitelik taşıyabileceğinden yakından takip edilecek.

3 Eylül 2012

Neden Önemli

(3)

3 Eylül 2012

Geçtiğimiz hafta İMKB-100 endeksi, gerek yurtiçinde, gerekse yurtdışında para politikasında gevşeme yönünde adım atılacağına ilişkin bekleyişlerin güçlenmesinin etkisiyle yukarı yönlü bir seyir izledi. TCMB Başkanı Erdem Başçı'nın faiz koridorunun daral- tılacağını açıklamasının ve üst düzey bir Fed yetkilisi olan Evans’ın tahvil alım programını desteklediğini belirtmesinin etkisiyle borsa endeksi haftaya hafif yükselişle başladı. Salı günü, Fed Başkanı Bernanke’nin 31 Ağustos’taki konuşması öncesinde işlem hacminin düşük olduğu İMKB’de hisse bazlı hareketlerin etkisiyle sınırlı bir artış kaydedilirken Çarşamba günü tatil öncesinde nispeten yatay bir seyir gözlendi. Haftanın son işlem gününde, ECB icra kurulu üyesi Coeure'nin açıklamalarının Euro Alanı kri- zinin çözümüne ilişkin olarak ECB'nin tahvil alımı yapacağı yönündeki beklentileri güçlendirmesi ve Fed Başkanı Bernanke’nin konuşmasında gerekmesi durumunda daha fazla parasal gevşemeye gidebileceklerini belirtmesi sonucu İMKB-100 endeksi önemli oranda yükseldi. Bu gelişmeler sonucunda İMKB-100 endeksi haftalık bazda %2,61 artışla Cuma gününü 67.368 puandan tamamladı.

Hisse Senedi Piyasaları

TCMB Başkanı Başçı’nın bir önceki hafta sonu yaptığı konuşmada, TCMB’nin Temmuz ayı başından itibaren ayağını frenden

Tahvil-Bono Piyasaları

%0,67

%0,00

%1,00

%2,00

%3,00

%4,00

%5,00

Eyl.11 Eki.11 Kas.11 Ara.11 Oca.12 Şub.12 Mar.12 Nis.12 May.12 Haz.12 Tem.12 Ağu.12 Eyl.12

Beklenen Reel Faiz (%)

ENDEKS 24.Ağu 31.Ağu Değişim

İMKB-100 65.654 67.368 %2,61

İMKB-30 80.249 82.645 %2,99

Sınai 55.832 56.824 %1,78

Hizmetler 42.173 43.950 %4,21

Mali 94.940 97.375 %2,56

Kaynak: İMKB

64.000 65.000 66.000 67.000 68.000

0 500 1.000 1.500 2.000 2.500

24.Ağu 27.Ağu 28.Ağu 29.Ağu 31.Ağu

İşlem Hacmi İMKB-100 Endeksi

Hacim (milyon TL) İMKB-100

Değişim

Vade 24.Ağu 31.Ağu (Puan)

07.11.2012 6,97 6,43 -0,54

20.02.2013 7,51 7,26 -0,25

15.05.2013 7,63 7,30 -0,33

11.09.2013 7,63 7,40 -0,23

05.03.2014 7,82 7,62 -0,20

15.01.2020 8,40 8,35 -0,05

İMKB DİBS Fiyat Endeksi 131,46 131,66 0,20 Kaynak: İMKB

TAHVİL-BONO BİLEŞİK FAİZLERİ (%)

(4)

17,47

5 15 25 35 45 55

Ağu.11 Eyl.11 Eki.11 Kas.11 Ara.11 Oca.12 Şub.12 Mar.12 Nis.12 May.12 Haz.12 Tem.12 Ağu.12

75 77 79 81 83 85 87 89

1,15 1,20 1,25 1,30 1,35 1,40 1,45 1,50 1,55

€ / $ $ / ¥

3 Eylül 2012

Döviz Piyasaları

Fed Başkanı Bernanke’nin Cuma günü yaptığı konuşma öncesinde Fed’in yeni bir parasal gevşemeye gidip gitmeyeceğine dönük ipuçlarını aramakla geçen haftada, risk iştahının yatay seyrettiği görüldü. Açıklanan makroekonomik verilerin yanı sıra, Euro Alanı’nın sorunlu ekonomilerinin gerçekleştirdikleri tahvil ihaleleri de yakından izlenirken, güvenli liman olarak görülen yatırım araçlarına talep düşük düzeyde kaldı. Hafta boyunca düşük talebe bağlı olarak yatay seyreden ABD 10 yıllık hazine tahvilinin faiz oranı, Bernanke’nin açıklamalarının ardından artan likiditeye bağlı olarak gelebilecek taleple geriledi ve haftayı %1,57 düze- yinden kapattı.

Haftanın son gününe kadar dar bir bantta yatay seyreden gelişmekte olan ülke eurotahvillerine ait risk pirimi haftanın son günü sert biçimde yükselerek 313’e çıkarken, Türkiye eruotahvillerine ait risk primi haftalık bazda değişmedi ve 233 seviyesinde kaldı.

Küresel risk iştahını gösteren VIX endeksi haftalık bazda yükselerek 17,47 düzeyine çıktı.

Eurotahvil Piyasaları

€ / $ $ / ¥

VIX Endeksi

Geçtiğimiz hafta döviz piyasasında, Fed Başkanı Ben Bernanke’nin Cuma günü yaptığı konuşma öncesinde Fed’in parasal gevşe- meye gitme ihtimaline dair beklentilerin gölgesinde bir seyir izlendi. Bernanke’nin, gerekmesi halinde Fed’in parasal gevşemeye gidebileceği şeklinde yorumlanan konuşmasının ardından, Dolar diğer para birimleri karşısında değer kaybetti.

Öte yandan, Euro Alanı ekonomilerinden İspanya’ya ilişkin belirsizliklerin daha fazla ön plana çıkması da Euro’nun Dolar karşı- sındaki seyrinde etkili oldu. Özellikle, Katalonya’nın merkezi İspanya hükümetinden yardım talep etmesi ülkeye ilişkin kaygıları beslerken, Euro’nun seyrini olumsuz etkiledi. Japonya tarafında ise, büyümeye dönük beklentilerin aşağı çekilmesi Yen’in seyrini bir miktar etkiledi.

Yukarda değinilen gelişmelere bağlı olarak dar bir bantta, ancak dalgalı seyreden €/$ paritesi haftayı %0,5 yükselerek 1,2575 seviyesinden kapatırken, $/¥ paritesi %0,4 gerileyerek 78,37 değerini aldı.

Yurt içinde ise TL, Dolar ve Euro karşısında değer kaybetti.

EUROTAHVİL HAFTALIK DEĞİŞİM

Değişim 24.Ağu 31.Ağu (Puan) EMBI+

Ende ks 676,01 678,83 2,82

Spre ad 303 313 10

Türkiye

Ende ks 454,25 458,11 3,86

Spre ad 233 233 0

Kaynak: JP Morgan DÖVİZ KURLARI

24.Ağu 31.Ağu Değişim

Dolar (¹) 1,7903 1,8111 %1,16

Euro (¹) 2,2423 2,2750 %1,46

Sepet (²) 2,0163 2,0431 %1,33

€/$ Paritesi (³) 1,2511 1,2575 %0,51

$/Yen Paritesi (³) 78,65 78,37 -%0,36 (¹) 15:30'da açıklanan TCMB döviz alış kurudur.

(²) 0,5$ + 0,5€

(³) Uluslararası piyasa kapanış verileridir.

(5)

Emtia Piyasaları

3 Eylül 2012

Petrol Altın

Bu Haftanın Gündemi

114,09

85 90 95 100 105 110 115 120 125 130 135

$/varil

1.690,54

1.300 1.400 1.500 1.600 1.700 1.800 1.900

$/ons

Geçtiğimiz hafta başında Meksika Körfezi’nde devam eden fırtınanın etkisiyle azalan petrol üretimine karşın, gerektiği tak- dirde ABD petrol stoklarının açığı karşılamak için serbest bıra- kılacağı haberleri petrol fiyatlarının gerilemesine sebep oldu.

Cuma günü Fed Başkanı Bernanke’nin yaptığı konuşma önce- sinde, piyasa hafta boyunca dar bir bantta hareket etti. Bernan- ke, açıklamasında yeni bir parasal gevşeme olasılığını göz ardı etmediklerini belirtirken, işsizliğin endişe yarattığını ifade etti.

Bunun üzerine bir miktar yükselen petrol fiyatları, Asya ekono- milerine yönelik devam eden büyüme endişelerinin petrol tale- bini olumsuz etkileyebileceği düşüncesiyle baskı altında kaldı.

Brent türü ham petrolün spot fiyatı haftalık bazda %0,4 oranın- da düşüşle haftayı $/varil 114,1 seviyesinden kapattı.

Geçtiğimiz hafta boyunca Cuma günü Fed Başkanı Bernan- ke’nin yaptığı konuşmayı bekleyen altın piyasasında Cuma gününe kadar tedirginlik ve negatif yönlü bir seyir hâkimdi.

Cuma günü Bernanke konuşmasında ABD ekonomisi için işsizliğin endişe verici olduğunu belirtirken, yeni tahvil alımı hususunun göz ardı edilmediğini ifade etti. Bu açıklama piyasalar tarafından olumlu karşılanırken altın fiyatları hızlı bir yükseliş kaydetti. Cuma günkü yükselişin ardından altın fi- yatları haftayı %1,2 artışla $/ons 1.691 seviyesinden kapattı.

3 Eylül  TÜİK Ağustos Ayı Enflasyon Verileri (Gerçekleşme: TÜFE: Yıllık %8,88, ÜFE: Yıllık %4,56) 4 Eylül  ABD Ağustos Ayı ISM İmalat Sanayi Endeksi (Piyasa Beklentisi: 50,1)

 Euro Alanı Temmuz Ayı Üretici Fiyat Endeksi (PPI) (Piyasa Beklentisi: Yıllık %1,6) 5 Eylül  Hazine İç Borç Ödemesi (TL1.151 Milyon)

 Euro Alanı Temmuz Ayı Perakende Satışlar (Piyasa Beklentisi Aylık: %0,2 Azalış)

(6)

3 Eylül 2012

Uyarı Notu:

Bu rapor Bankamız uzmanları tarafından güvenilir olduğuna inanılan kamuya açık kaynaklardan elde edilen bilgiler kullanılmak suretiyle, sadece bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hiçbir şekilde finansal enstrümanların alım veya satımı konusunda tavsiye veya finansal danışmanlık hizmeti sağlanması olarak yorumlanmamalıdır. Bu raporda yer verilen görüş ve değerlendir- meler, hiçbir şekilde Türkiye İş Bankası A.Ş.’nin kurumsal yaklaşımını yansıtmamakta olup, raporu kaleme alan uzmanların kişi- sel görüş ve değerlendirmeleridir. Türkiye İş Bankası A.Ş. bu raporda yer alan bilgi, görüş ve değerlendirmelerin doğru, değiş- mez ve eksiksiz olması konusunda herhangi bir şekilde garanti vermemektedir. Türkiye İş Bankası A.Ş. bu raporda yer alan bilgi- lerde herhangi bir bildirimde bulunmaksızın değişiklik yapma hakkına sahiptir. Bu rapor ve içindeki bilgilerin kullanılması nede- niyle doğrudan veya dolaylı olarak oluşacak zararlardan Türkiye İş Bankası A.Ş. hiçbir şekilde sorumluluk kabul etmemektedir.

İşbu rapor üzerinde Bankamızın telif hakkı olup, Bankamızın yazılı izni alınmaksızın herhangi bir kişi tarafından, herhangi bir amaçla, kısmen veya tamamen çoğaltılamaz, dağıtılamaz veya yayımlanamaz. Tüm haklarımız saklıdır.