Çağdaş Polonya Edebiyat
1956-1968 Yılları Arası Polonya Edebiyat
• 1953 yılında Stalin’in ölümünün ardından
başta Moskova olmak üzere tüm demir perde ülkelerinde göreceli de olsa bir rahatlama
dönemi yaşanır. Sansür ve baskılar azalır.
Sosyalist gerçekçi doktrinin rüzgarı azalmaya
başlar. Sanatçılar özgürce kendi stillerinde
yapıtlar verirler. Bu bağlamda farklı birçok
türde ve stilde eserler ortaya çıkar.
Linguistik Şiir
• Deneysel edebiyat çalışmaları ve avangard sanat gruplarıyla ilintili olarak 1956 yılından
sonra şiirde ortaya çıkan bir akımdır. Bu şiirlerin temasını dil oluşturur. Sanatçılar farklı
biçimlerde dilin sınırlarını zorlayarak adeta yeni keşiflerin peşinde koşarlar.
• Tymoteusz Karpowicz, Miron Białoszewski ve
Zbigniew Bieńkowski en önemli temsilcileri
arasında yer alır.
Şairler
• Zbigniew Bienkowski’nin kendine özgü yarattığı dil felsefesini Trzy poematy başlıklı kitabında bulmak mümkündür.
• Tymoteusz Karpowicz’in dile bakış açısı W Imię Znaczenia başlıklı kitabında belirgin biçimde ortaya çıkmaktadır.
• Dilsel şiirin en etkili ismi Miron Białoszewski en çok neologizm denemeleriyle ön plana çıkar.
• Obroty Rzeczy , Rachunek zachciankowy, Mylne
wzruszenia ve Było i było kitapları şairin linguistik stilini ön
plana koyar.
• Wstęp do Poetyki
• Czy mam pozostać na brzegu,
• kiedy olbrzymie wargi mowy,
• nabrzmiałe jak wyrocznia, dokładne jak leksykon, szalone jak fantazja dziecka,
• składają się już do wszystkich cisz morskich, burz morskich, mórz morskich i oceanicznych,
• do wszystkich stron i części świata, światła, dźwięku myśli,
• aby każdą rzecz wyrzec rzeczywiściej niż rzeczywistość,
• aby wyrzeczona do końca, urzeczona do ostateczności, cały świat obchodziła jak swoje
• narzeczeństwo —
• (…)
• Czy mam pozostać na brzegu,
• na brzegu czego?
• na którym brzegu?
• jeśli wszystko, co rzeczywiste, jest szaleńczym, niepohamowanym, zawrotnym,
• jednym i wielokrotnym, nieustannym i zachłannym, nieustającym i nieuleczalnym,
• rozlegającym się od rzeczy do rzeczy jak od morza do morza
• słowotworem.
• W imię znaczenia w imię znaczenia nie znacz tylko muru jedynej winorośli
znacz twardość i giętkość nieznacznie
•
• w imię kota nie wpisuj myszy mleka
i wąsów wpisuj
królestwo jego nie z tych łap
•
• w imię czlowieka nie schodż wprost z butami
schodż buty do powietrza a nie szastaj nimi po imieniu
• Rozkład Jazdy
• Rozłożono jazdę na konie i ludzi
• Potem na konie i siodła
• Potem na ludzi i hełmy
• Potem na pęciny chrapy i piszczele
• Rozłożono wszystko bardzo szczegółowo
• To był dobrze przemyślany rozkład
• Bardzo długo rozkładano ręce
•
• Teraz jazda taka stąd zabiera
• Spory kawał czasu i łąki
• Wszystko do tej jazdy się zabrało
• Rozłożyło nieruchliwością
• "Ach gdyby nawet piec zabrali..."
• Moja niewyczerpana oda do radości
• Mam piec
• podobny do bramy triumfalnej!
•
• Zabierają mi piec
• Podobny do bramy triumfalnej!!
•
• Oddajcie mi piec
• Podobny do bramy triumfalnej!!!
•
• Zabrali.
• Została po nim tylko
• szara
• naga
• jama
•
• szara naga jama.
•
• I to mi wystarczy:
• szara naga jama
• szara-naga-jama
• sza-ra-na-ga-ja-ma
• szaranagajama.
