Çağdaş Polonya Edebiyat

(1)

Çağdaş Polonya Edebiyat

(2)

1968-1989 YILLARI ARASINDA POLONYA EDEBİYATI

• Bu yıllar arasında Polonya toplumsal yaşamında önemli

gelişmeler yer alır. Sovyetler Birliği’nin bir parçası olan ülke, kendi bağımsızlığını yeniden elde etme adına önemli adımlar atar. Leh Wałęsa önderliğinde işçilerin başlattığı Solidarite adı verilen dayanışma hareketleri sonucu 1989 yılında

Polonya, Sovyetler Birliğinden ayrılarak ve adını yeniden

Polonya Cumhuriyeti olarak değiştirerek kendi bağımsızlığına kavuşur. Politik yönden oldukça hareketli geçen bu yılların yansımaları edebiyat alanında da karşılığını bulur.

• Bu yıllarda döneme yön veren üç şiir hareketi vardır: «Yeni

Dalga Şiiri, Solidarite şiiri ve Dinsel şiir.»

(3)

Yeni Dalga Şiiri

• Dünyadaki 68 kuşağı kavramının Polonya’daki yansımalarıyla oluşan, genç şairlerin yarattıkları şiir akımıdır. Partinin ortaya koyduğu yapay gerçeklik karşısında daha çok özgürlük ve

sahtelikten uzak aktüel gerçekliği talep eden bir yaklaşımları vardır.

• Kendi içinde «próby» ve «teraz» olarak iki farklı ekole ayrışır.

• Poznańlı şairlerin oluşturduğu próby ekolü dilsel denemeleriyle ön plana çıkar.

• Krakovlu şairlerin oluşturduğu teraz ekolü ise doğrudan

konuşma anlayışıyla hareket ederek dilsel deneyimlerin

aksine içeriğe önem verir.

(4)

Stanisław Barańczak

• Próby ekolünün en önemli temsilcisidir.

• Dilsel denemeleriyle ön plana çıkar. Şiirleri etik, politik ve edebi değer taşır.

• Dziennik poranny şiir kitabı dilsel

yaklaşımlarını belirgin olarak yansıttığı

şiirleriyle doludur.

(5)

• Plakat

• Z głową

• lekko wzniesioną, ze szczerym spojrzeniem utkwionym

• w przyszłość, która znajduje się (jak powszechnie

• wiadomo)

• zawsze o stopień wyżej na ruchomych schodach postępu,

• a jej świetlaność razi tylko skryte

• za szkłami,

• przekrwione oczy krótkowidzów (sami sobie winni,

• za dużo czytają po nocach, noc

• jest po to, żeby spać);

•

• z głową lekko wzniesioną, więc

• widziany od dołu,

• potężny,

• choć streszczony do popiersia przez dolną krawędź papieru,

• domyślnymi nogami kroczy tylko naprzód, wyższy

• o głowę (lekko wzniesioną w dodatku)

• ponad przeciętną

• tłumu;

•

• w perspektywicznym skrócie dostrzega się głównie

• planowy rozwój podbródka, który osiąga szerokość

• szynki wieprzowej (usta

• są po to, żeby jeść), natomiast czoło,

• proporcjonalnie węższe, ma rozmiar 23 cali

• i mieści się swobodnie w znormalizowanym

• hełmie;

•

• z wyrazem twarzy

• myślącym

• ale optymistycznym:

• głowa jest po to, żeby myśleć, tu

• trzeba z głową, panowie, z głową

• lekko wzniesioną.

(6)

Adam Zagajewski

• Teraz ekolünün en önemli temsilcilerinden biridir.

• Şiirlerinde Partinin yaydığı sahte gerçekliğe karşı gerçeğe ulaşma amacı görülür.

• Komunikat ve Sklepy mięsne başlıklı

kitaplarında doğrudan konuşma ilkesini benimseyerek anlama ağırlık verdiği

yönelimleri ön plana çıkar.

(7)

• Sklepy Mięsne

• Afrykanin a nie Murzyn

• nie słyszy się już dziś o Murzynach

• którzy zginęli w kopalni węgla

• to robotnicy afrykańscy ze zmiażdżonymi

• czaszkami spoczęli pod zwałami mózgu

• nie słyszy się już dziś o rzeźniku

• starym rycerzu krwi

• sklepy mięsne oto muzea nowej wrażliwości

• urzędnik a nie kat

• nie słyszy się już dziś o hyclu

• którego nienawidziły dzieci

• W dwudziestym wieku pod rządami nowej władzy rozumu

• pewne rzeczy już się nie zdarzają

• krew na ulicy na maskach samochodów

• i na samochodach bez maski

• człowiek biały z przerażenia

• Europejczyk oko w oko ze śmiercią

• nie słyszy się już dziś o śmierci

• zgon a nie śmierć

• to jest właściwe słowo

• Wymawiam je i nagle spostrzegam

• że moje usta wyścielono tekturą

• którą dawniej nazywano milczeniem

(8)

Çağdaş Polonya Edebiyat