HUN214 Macar Edebiyatına
Giriş
Demografi
Macaristan’a komşu olan bu ülkelerdeki Macar nüfusu 1989 yılında Doğu Bloğu’nun yıkılmasından sonra az çok değişiklik göstermiştir.
En büyük değişiklik sosyalist idare zamanında bile Macarlar üzerinde asimilasyon siyaseti izleyen Romanya’da yaşanmıştır.
Eski rejimin yıkılmasında ülkedeki sayısı oldukça kabarık Macar nüfusun da etkisi olmuştur, fakat bu süreç rejimin yeni temeller üzerine inşa edilmesinin ardından yeniden Macar nüfusun
asimilasyonu yönünde işlemiştir ve bunun neticesinde de 1990’lı yıllarda Macaristan’a göçler yaşanmıştır.
Azınlıklar
Romanya’daki Macar azınlık yoğunlukla kadim Macar toprağı olan Erdel’de (Erdély, Transilvanya) yaşar; ayrıca bu bölgede Macar anadilli olmakla beraber kendilerini Székely (Sekel) olarak isimlendiren ve kendilerine özgü bir “Macar” etnik kimliği geliştiren, kökenleri Türkoloji araştırmalarının ilginç bir alanını oluşturan bir topluluk daha vardır.
Azınlıklar
Eski Yugoslavya’daki Macarlar daha ziyade Vajdaság’da (Voyvodina) yoğunlaşmıştır; Ukrayna’daki Macar azınlık ise daha ziyade Kárpátalja’da (Rutenya) yaşar. Varşova Paktı’nın çökmesi ve özellikle Orta Avrupa’daki eski Doğu Bloğu ülkelerinin 90’lı yıllarda başlayan bir süreç neticesinde NATO’ya ve Avrupa Birliği’ne alınmalarıyla azınlıklar meselesi Birlik müktesebatı çerçevesinde bir dereceye kadar çözüme kavuşturulmuştur.
Trianon
Unutulmaması gereken en önemli tarihsel olgu, yukarıda azınlık olarak sıralanan Macar topluluklarının 1920 yılında imzalanan Trianon Barış Antlaşması neticesinde bu duruma düşmesidir;
Macaristan bu antlaşma ile topraklarının üçte ikilik kısmını kaybetmiştir ve bu olgu Macar ortak bilincinde etkileri günümüze kadar süren bir travmaya sebep olmuştur.
Trianon
Ayrıca bu antlaşma sonucunda oluşan sınırlar bölgedeki etnik ve sınır anlaşmazlıklarının da en önemli sebebidir. Bu olguyu hiçbir şey irredentist tınılar taşıyan ve artık deyimleşmiş şu Macarca sözden daha iyi ifade edemez: “Csonka Magyarország nem ország, Nagy- Magyarország mennyország” (Güdük Macaristan ülke değildir, büyük Macaristan cennettir).
Orta Avrupalılık Nedir
Peki, Macarların uzun bir tarihsel olaylar silsilesi ardından yerleştikleri ve adına bugün Macaristan dediğimiz bu topraklar nerededir ve kültürel-medeni bağlantıları nelerdir? Macaristan her şeyden önce bir Orta Avrupa ülkesidir ve bu ülkenin tarihsel sınırlarını kabaca Karpat dağları belirler; tarihin çeşitli dönemlerinde kapladığı alan büyük bir değişkenlik gösterir.
