HUN214 Macar
Edebiyatına Giriş
Sosyalist Dönem
İkinci Dünya Savaşı’nda Nazi işgaline uğrayan Macaristan, Rusların baskısıyla 1946 yılında sosyalist idareye geçerek yüzyıllar sonra ilk defa Batı dünyasından koparılmıştır ve bu durum 1989 yılında Doğu Bloğu’nun çöküşüne kadar bu şekilde devam etmiştir.
Bokır Mirası
Macar tarihçi István Vásáry Macaristan topraklarını İç Asya’nın batıdaki ‘uzantısı’ sayar: “Tuna-Tisa nehirleri arası ve Büyük Macar Ovası (Nagyalföld) Avrasya bozkır kuşağının son kısmıdır. Binlerce kilometre kat ettikten sonra, bozkır sanki yorulmuş gibidir ve Karpatların yüksek doruklarında sona erer. Fakat son bir hamleyle Karpatları aştıktan sonra düzlük topraklar Büyük Macar Ovası’nda yeniden belirir.
Bozkır Mirası
Bu yüzden doğudan gelen göçebe dalgalarını oluşturan kavimlerin Macar Ovası topraklarına memnuniyetle yerleşmeleri şaşırtıcı değildir”. Hunlardan itibaren, Avarlar da dâhil olmak üzere, bu bölgenin son efendileri olan Macarlara kadar Karpatlar Havzası Hint- Avrupa dili konuşmayan kavimlerin elinde olmuştur.
Doğu ve Batı
Vásáry’nin tanımlamaları doğal olarak en nihayet Moğol istilası dönemine kadar geçerlidir; bu dönemden sonra Batı medeniyetinin sınırları da yavaş yavaş oluşmaya başlar ve Macaristan kimi açılardan birbirine hayli benzeyen iki Doğu’yla komşu olur: Rus Doğu’su ve Osmanlı Doğu’su.
Avrupa Medeniyetinin Ekolleri
Yukarıda Macaristan’ın, en parlak devrinde Kuzey Denizi’nden Adriyatik’e kadar uzandığı belirtilmişti; dikkat edilirse bu sınırlar aynı zamanda Katolik inancının da (bu anlamda Batı medeniyetinin) sınırlarıdır. Bu sınırlar içerisindeki medeniyet yapılanmasının üç varyantından bahsedilebilir: Kuzey (Anglosakson, İskandinav), Güney (Latin) ve en nihayet kendine özgü bileşenleri olan Orta Avrupa (bu anlamda Polonya, Avusturya, Çek Cumhuriyeti, Slovakya, Macaristan, Slovenya ve Hırvatistan).
Avrupa Medeniyetinin Ekolleri
Batı Avrupa nitelemesi ise esasında bu üçünün karışımıdır ve bir anlamda Batı medeniyetinin ta kendisidir; bu medeniyet Orta Avrupa’da aslında Osmanlı Doğu’su (Güneydoğu Avrupa, yani Balkan coğrafyası) ve Rus Doğu’suyla (Doğu Avrupa) sınırdaştır ve Bizans bu iki Doğu’ya da mündemiçtir.
