HAFTALIK EKONOMİ VE FİNANS BÜLTENİ İKTİSADİ ARAŞTIRMALAR BÖLÜMÜ

(1)

Haftaya Bakış

HAFTALIK EKONOMİ VE FİNANS BÜLTENİ

02 Temmuz 2012 / 27

İKTİSADİ ARAŞTIRMALAR BÖLÜMÜ

ABD Kişisel Gelir ve Harcama- lar Verisi

Kişisel gelir, temel olarak ücret ve maaşları içermekle birlikte, bütün kaynaklardan elde edilen gelirlerin toplamıdır. Tüketim harcamaları ise tüketicinin daya- nıklı- dayanıksız tüketim malları- na ve hizmetlere yaptığı harca- malardan oluşur.

Bu veriler, kişilerin tasarruf eğili- mi, ekonomide özel tüketimin ağırlığı ve yönelimi hakkında önemli bilgiler verir. Özel tüke- tim harcamalarının milli gelirin 2/3’ünden fazlasını teşkil ettiği ABD’de son 20 yılda tasarruf eğilimi giderek azalmış, bireyler gelirlerinin daha büyük bölümü- nü harcamaya başlamışlardır.

Tüketim harcamalarının ekono- mideki ağırlığı, tüketimin yönele- ceği veya azalacağı alanları eko-

Geçen hafta yurtiçinde Mayıs ayı dış ticaret rakamları öne çıkarken, yurtdışında Euro Alanı liderler zirvesi yakından izlendi. Ayrıca ABD’den gelen veri açıklamaları da piyasaların taki- bindeydi.

TÜİK’in açıkladığı dış ticaret verilerine göre Mayıs ayında ihracat bir önceki yılın aynı ayına göre %20,3 artışla $13,2 milyar olurken, ithalat %3,1 yükselişle $21,8 milyar oldu. Buna göre aylık bazda dış ticaret açığı %15,5 gerileyerek $10,2 milyardan, $8,6 milyara gerilemiş oldu. İç taleple dış talebi dengelemek adına atılan adımlara bağlı olarak, ithalat artış hızının ihracatın epey altında kaldığı görülüyor. Ocak-Mayıs dönemleri itibarıyla değerlendirildiğinde ise ihracat 2012 yılında 2011’e göre %12,7 yükselerek $61 milyarın üzerine çıkarken, ithalat %1,4 geriledi ve $96,7 milyar düzeyinde gerçekleşti.

Merakla beklenen Euro Alanı liderler zirvesi geçtiğimiz hafta gerçekleştirildi. Euro Alanı’nın sorunlu ekonomilerinin geleceğine dair belirsizlik devam ederken, Bölge ekonomilerine iliş- kin art arda gelen ve kaygıları pekiştiren haberler gerçekleştirilen toplantıyı önemli kılıyor- du. Kamu borçlarının yanı sıra, özellikle son dönemde İspanyol bankacılık sistemine ilişkin artan kaygılarla Bölge ekonomilerinin ihtiyacı olan finansmana erişimlerini kolaylaştırmak adına ortaya atılan birçok önerinin gölgesinde yapıldı toplantı. Euro Alanı ekonomilerinin ortak tahvil çıkarması görüşüne Almanya Başbakanı Merkel’in karşı çıkması nedeniyle bu önerinin hayat bulamadığı toplantıda, Euro Alanı’ndaki finans kuruluşlarının denetimi için ortak bir yapı oluşturulması ve sorun yaşayan bankaların sermayelerinin güçlendirilmesi adına kurtarma fonlarına (ilk etapta Avrupa Finansal İstikrar Fonu-EFSF, ardından Avrupa İstikrar Mekanizması-ESM) doğrudan ulaşımlarının sağlanması yönünde karar alındı. Her ne kadar Bölge ekonomilerinin sorunlarının çözümü konusunda liderler arasında bir mutabakat sağlanmış olsa da, bunun nasıl gerçekleştirileceğine dair detaylar bilinmezliğini koruyor.

Öne çıkan görüşlerden, EFSF’nin, Bölge’nin sorunlu ekonomilerinin talepleri doğrultusunda bu ülkelerin birincil ve ikincil tahvil piyasalarından alım yaparak finansman yoluna gitmesi, en olası görüş olarak değerlendiriliyor.

Güney Kıbrıs Rum Yönetimi, Yunan varlıklarından oluşan geniş portföyleri nedeniyle zor durumdaki bankalarının sermayesini desteklemek ve bütçe açıklarını finanse edebilmek adı- na Avrupa Birliği’ne yardım için başvurdu. Değerlendirmeler, Bölge’de yardım için başvu- ran beşinci ülke olan Güney Kıbrıs’ın ihtiyacı olan desteğin €10 milyarı bulabileceği yönün- de.

Geçtiğimiz hafta ABD başta olmak üzere makroekonomik veri akışı açısından oldukça hare- ketliydi. ABD tarafında kişisel gelir ve harcamalar verisi ile dayanıklı tüketim malı siparişleri yakından izlendi. ABD ilk çeyrek GSYH verisi bir önceki açıklama paralelinde %1,9 olarak teyit edilerek nihaileşmiş oldu. Mayıs ayında ABD’de kişisel gelirler bir önceki aya göre %0,2 yükselirken, harcamalar değişmedi. Otomotiv satışlarındaki düşüşün yanı sıra petrol fiyatla- rındaki gerileme harcamalardaki zayıf seyirde belirleyici oldu. Diğer taraftan enerji fiyatla- rındaki gerileme PCE fiyat endeksinin aylık bazda %0,2 düşmesini sağladı. Haziran ayında ABD tüketici güven endeksi beklentilerin altında kalarak 62 oldu. Kaydedilen düşüşte özel-

Neden Önemli

İktisadi Araştırmalar Bölümü İzlem Erdem - Müdür [email protected] om.tr Figen Yılmaz - Müd. Yrd.

[email protected] om.tr Özgür Demirtaş - Uzman [email protected] om.tr Hatic e Erkiletlioğlu - Uzman hatic [email protected] om.tr İlker Ş ahin - Uzm. Yrd.

[email protected] om.tr Ahmet Aşarkaya - Uzm. Yrd.

[email protected] om.tr

(2)

Haftaya Bakış

ABD Dayanıklı Tüketim Malla- rı Siparişleri

Üreticilerin önümüzdeki döneme ilişkin aldıkları siparişleri yansı- tan veri, buzdolabı ve otomobil gibi tüketicilere yönelik kalemle- rin yanı sıra makineler gibi üreti- me yönelik yatırım harcamalarını da kapsıyor.

Verinin düşük olması, alt kalem- lere de bağlı olarak yatırım ve tüketim malı talebinde daralma- ya işaret ederken takip eden dö- nemde tüketimin azalacağı yö- nünde beklentileri kuvvetlendiri- yor. Aynı zamanda üretim ve istihdam üzerinde de baskı yara- tıyor. Verinin yüksek olması ise yatırım, tüketim ve istihdamda artış beklentilerini kuvvetlendi- rirken, diğer taraftan enflasyona ilişkin kaygılar doğurabiliyor.

likle gelecek 6 aya ilişkin ekonomik görünüme ilişkin beklentilerin bozulması öne çıkarken, yeni iş bulma konusunda da tüketici beklentilerinde zayıflama söz konusu.

ABD Mayıs ayı dayanıklı tüketim malı siparişleri beklentileri hayli aşarak %1,1 artış kaydetti.

Bunda ulaşım araçlarına özellikle de sivil hava taşıtlarına yönelik siparişlerin sırasıyla %2,7 ve %4,9 artması etkili oldu. Ulaşım araçları hariç dayanıklı tüketim malı siparişlerindeki artış ise, ana metaldeki gerilemeyle beklentilerin altında kaldı ve %0,4 olarak gerçekleşti. Diğer taraftan, ABD Mayıs ayı yeni konut satışları 350.000 adetlik beklentinin üzerine çıkarak 369.000 adet olarak gerçekleşti. 2 yıldır kaydedilen en yüksek aylık satış rakamının yakalan- dığı Mayıs ayında, mortgage faiz oranlarının geldiği seviye de ABD konut piyasasının seyri- ne ilişkin olumsuz değerlendirmelerin bir miktar yumuşamasını sağladı. Ancak, hem konut satış rakamları, hem de mortgage faiz oranları, ABD konut piyasasının toparlanmakta oldu- ğuna dair net bir öngörü sağlamıyor.

Bu hafta, yurtiçinde 1. çeyrek büyüme ile enflasyon verileri yakından izlenecek. Ayrıca, Euro Alanı’na ilişkin yaşanacak gelişmelerin yanı sıra hafta ortasında yapılacak olan Avrupa Mer- kez Bankası (ECB) toplantısında alınacak kararlar ile ertesinde yapılacak açıklamaların da öne çıkması bekleniyor. Hafta sonuna doğru ise ABD Haziran ayı istihdam verileri izlenecek.

02 Temmuz 2012

Neden Önemli

(3)

02 Temmuz 2012

Suriye ile ilgili sorunların risk algısını olumsuz etkilemesi ile geçtiğimiz haftanın ilk işlem gününe negatif alanda başlayan İMKB, yurtdışında İspanya ekonomisine ilişkin endişelerin piyasaları baskılamasından da olumsuz etkilendi. İzleyen iki günde tepki alımlarının yanı sıra BDDK başkanının Basel II’ye geçiş sürecinde yabancı para zorunlu karşılıkların risk ağırlığının %0 olarak tutulmaya devam edileceği ve bankaların sermaye yeterlilik rasyolarının minimum düzeyde etkileneceği yönündeki açıklamasına bağlı olarak bankacılık hisseleri eşliğinde yükseldi. Perşembe günü, AB Liderler Zirvesi öncesinde Euro Alanı borç sorununa yö- nelik endişelerin devam etmesi üzerine yönünü aşağıya çeviren İMKB, Fitch’in Türkiye’nin kredi notunu artırmak için erken ol- duğunu açıklaması nedeniyle kayıplarını artırdı. Ancak, haftanın son işlem gününde AB Liderler Zirvesi’nden banka denetimi ve tahvil desteği konusunda anlaşma çıkması İMKB’nin hızla yükselmesine neden oldu. Hafta boyunca dalgalı bir seyir izleyen İMKB-100 endeksi, haftayı %3,5 artışla 62.543 puandan kapattı.

Hisse Senedi Piyasaları

Suriye ile yaşanan gerginlik geçtiğimiz haftanın ilk işlem gününde tahvil ve bono piyasasına satış getirdi. Salı günü Başbakan’ın yaptığı konuşmada Suriye’ye askeri müdahalenin şu anda gündemde olmadığını belirtmesi ile piyasaya alım geldi ve faizler bir miktar geriledi. İlerleyen günlerde faizler dalgalı ancak genel olarak aşağı yönlü seyrini sürdürdü. Perşembe günü, bir önceki hafta yapılan PPK toplantısına ilişkin özet raporunda düşen petrol fiyatları nedeniyle TCMB’nin enflasyona karşı elinin güçlü olduğunu ifade etmesi, kısa vadede TCMB’nin sıkılaştırmaya gitmeyeceği şeklinde yorumlandı. Haftanın son işlem gününde, AB Liderler Zirvesi’nden çıkan olumlu sonuçların ardından küresel risk iştahının artması paralelinde tahvil ve bono piyasasında alımlar hız kazandı.

Tahvil-Bono Piyasaları

%1,99

%0,00

%1,00

%2,00

%3,00

%4,00

%5,00

Tem.11 Ağu.11 Eyl.11 Eki.11 Kas.11 Ara.11 Oca.12 Şub.12 Mar.12 Nis.12 May.12 Haz.12 Tem.12

Beklenen Reel Faiz (%) ENDEKS 22.Haz 29.Haz Değişim

İMKB-100 60.451 62.543 %3,46

İMKB-30 73.237 76.264 %4,13

Sınai 52.974 53.428 %0,86

Hizmetler 39.437 41.744 %5,85

Mali 86.539 89.459 %3,37

Kaynak: İMKB

54.000 55.000 56.000 57.000 58.000 59.000 60.000 61.000 62.000 63.000

1.000 1.500 2.000 2.500 3.000 3.500

22.Haz 25.Haz 26.Haz 27.Haz 28.Haz 29.Haz

İşlem Hacmi İMKB-100 Endeksi

Hacim (milyon TL) İMKB-100

Değişim

Vade 22.Haz 29.Haz (Puan)

08.08.2012 9,47 8,95 -0,52

26.09.2012 9,58 9,20 -0,38

07.11.2012 9,69 9,17 -0,52

20.02.2013 9,59 9,18 -0,41

15.05.2013 9,35 9,05 -0,30

05.03.2014 8,92 8,58 -0,34

İMKB DİBS Fiyat Endeksi 137,74 134,48 -3,26 Kaynak: İMKB

TAHVİL-BONO BİLEŞİK FAİZLERİ (%)

(4)

17,08 5

15 25 35 45 55

Haz.11 Tem.11 Ağu.11 Eyl.11 Eki.11 Kas.11 Ara.11 Oca.12 Şub.12 Mar.12 Nis.12 May.12 Haz.12

75 77 79 81 83 85 87 89

1,15 1,20 1,25 1,30 1,35 1,40 1,45 1,50 1,55

€ / $ $ / ¥

02 Temmuz 2012

Döviz Piyasaları

Geçtiğimiz hafta başında, Roma’da gerçekleşen Almanya, Fransa, İtalya ve İspanya liderleri toplantısında ortak tahvil gibi konu- larda uzlaşmaya varılamamış olması nedeniyle gelişmekte olan ülkelere ait eurotahvillerin risk primlerinde artış gözlendi. Takip eden günlerde nispeten yatay bir seyir izleyen piyasada, 28-29 Haziran’da gerçekleştirilen Liderler Zirvesi’nde AB liderlerinin Euro Alanı’ndaki bankaların denetimi için yeni bir mekanizmanın oluşturulması ve bankaların, kurtarma fonlarına doğrudan erişimlerinin sağlanması hususunda anlaşmalarının etkisiyle Cuma günü olumlu bir seyir izlendi.

Bu gelişmelerin etkisiyle, gelişmekte olan ülke eurotahvillerine ait risk primi 9 baz puan azalarak 362’ye, Türk eurotahvillerinin risk primi ise 3 baz puanlık düşüşle 303 seviyesine indi.

Küresel risk algılamasını gösteren VIX endeksi geçtiğimiz hafta boyunca 20 puan seviyesine yakın bir seyir izledikten sonra Cu- ma günü 17,08’e geriledi.

Eurotahvil Piyasaları

€ / $ $ / ¥

VIX Endeksi

€/$ paritesi, geçen haftanın son işlem gününe kadar düşüş eğilimi sergilerken, Cuma günü AB Liderler Zirvesi’nden gelen olumlu haberlerin etkisiyle artarak haftayı 1,2658 seviyesinden tamamladı. Avrupa bankalarının, kurtarma fonundan doğrudan yardım almasına ve ülkelerin tahvil piyasalarına müdahalede bulunmasına imkan veren anlaşma Euro’ya destek sağladı.

Geçen haftaya Suriye ile yaşanan sorunun ardından 1,82 seviyelerinde başlayan Dolar/TL, emtia fiyatlarındaki düşüşün enflasyo- nu azaltacağına ve Suriye ile sorunun diplomatik yollarla çözüleceğine ilişkin beklentiler ve Fitch'in Türkiye'nin kredi notunu artırabileceği yönündeki haberlerin yabancı girişlerini artırmasının etkisiyle geriledi. Ancak izleyen günlerde, Suriye ile gerginli- ğin sürmesi ve Fitch'in kısa vadede not artışına gitmeyeceği yönünde yorumlanan açıklamalarına ek olarak TCMB'nin enflasyon tahminini aşağı çekebilecek olmasının daha gevşek para politikası izlenebileceği şeklinde değerlendirilmesi sonucu, TL değer kaybetti. Cuma günü ise, AB tarafından gelen olumlu haberlerle TL, €/$ paritesindeki gelişmelere paralel bir seyir izledi. Böylece haftayı Dolar/TL 1,8065, Euro/TL 2,2742 seviyesinden tamamladı.

EUROTAHVİL HAFTALIK DEĞİŞİM

Değişim 22.Haz 29.Haz (Puan) EMBI+

Ende ks 639,80 643,73 3,93

Spre ad 371 362 -9

Türkiye

Ende ks 427,12 428,84 1,72

Spre ad 306 303 -3

Kaynak: JP Morgan DÖVİZ KURLARI

22.Haz 29.Haz Değişim

Dolar (¹) 1,7978 1,8065 %0,48

Euro (¹) 2,2550 2,2742 %0,85

Sepet (²) 2,0264 2,0404 %0,69

€/$ Paritesi (³) 1,2568 1,2658 %0,72

$/Yen Paritesi (³) 80,40 79,77 -%0,78 (¹) 15:30'da açıklanan TCMB döviz alış kurudur.

(²) 0,5$ + 0,5€

(³) Uluslararası piyasa kapanış verileridir.

(5)

Emtia Piyasaları

02 Temmuz 2012

Petrol Altın

Bu Haftanın Gündemi

96,98

85 90 95 100 105 110 115 120 125 130 135

$/varil

1.598,20

1.300 1.400 1.500 1.600 1.700 1.800 1.900

$/ons

Yılın ilk büyük fırtınasının Meksika Körfezi’nde üretimi olumsuz etkilememesi nedeniyle petrol fiyatlarında geçen haftanın başında hafif bir gerileme yaşanırken, takip eden günlerde dün- yanın sekizinci büyük petrol ihracatçısı olan Norveç’te petrol işçilerinin grevine bağlı olarak fiyatların yükseldiği görüldü. AB zirvesi öncesinde, zirvenin başarısız olacağı tahminleriyle gelen satışlar paralelinde gerileyen petrol fiyatları, zirvede anlaşma sağlanması ve bu durumun piyasalarda yarattığı yaygın olumlu havanın etkisiyle haftanın son gününde çok hızlı bir şekilde yükseldi. Önceki haftalarda kayda değer ölçüde gerilemiş bulu- nan Brent türü petrolün spot fiyatı, %8,1 artışla geçen haftayı

$/varil 96,98 seviyesinden kapattı.

Euro Alanı’na ilişkin endişelerin devam etmesi nedeniyle olu- şan güvenli liman talebine bağlı olarak geçtiğimiz haftaya yükselişle başlayan altın fiyatları, olumsuz makroekonomik verilerin yarattığı deflasyon beklentisi paralelinde tekrar geriledi. AB zirvesi öncesinde temkinli seyreden piyasalarda hacim düşük kalırken, dalgalı bir seyir hakim oldu. AB zirvesin- de üzerinde anlaşma sağlanan detaylı çözüm planının piyasalarda olumlu algılanması ile birlikte altın fiyatlarında da haf- tanın sonunda hızlı bir artış yaşandı. Altın fiyatları bu geliş- meler sonucunda haftalık bazda %1,7 yükselerek $/ons 1.598,2 seviyesinden kapandı.

2 Temmuz  TÜİK I. Çeyrek Büyüme Verisi (Gerçekleşme: %3,2)

 ABD Haziran Ayı ISM İmalat Sanayi Endeksi (Piyasa Beklentisi: 52)

 Euro Alanı Mayıs Ayı İşsizlik Verisi (Piyasa Beklentisi: %11,1)

3 Temmuz  TÜİK Haziran Ayı Enflasyon Verileri (Tahminimiz TÜFE: %0,3 Azalış, ÜFE: %0,1 Azalış)

 ABD Mayıs Ayı Fabrika Siparişleri Verisi (Piyasa Beklentisi: %0,1 Artış)

 Euro Alanı Mayıs Ayı Üretici Fiyat Endeksi (IPP) (Piyasa Beklentisi Aylık: %0,2 Azalış) 4 Temmuz  Hazine İç Borç Ödemesi (TL493 Milyon)

 Euro Alanı Mayıs Ayı Perakende Satışlar (Piyasa Beklentisi Aylık: %0,2 Artış) 5 Temmuz  ABD Haziran Ayı ISM İmalat Dışı Sektörler (Hizmetler) Endeksi (Piyasa Beklentisi: 53)

 Avrupa Merkez Bankası (ECB) Yönetim Kurulu Toplantısı ve Basın Açıklaması 6 Temmuz  TCMB Temmuz Ayı I. Dönem Beklenti Anketi

 ABD Haziran Ayı Tarım Dışı İstihdam Verisi (Piyasa Beklentisi: 90 bin Kişilik Artış)

 ABD Haziran Ayı İşsizlik Verisi (Piyasa Beklentisi: %8,2)

 Almanya Mayıs Ayı Sanayi Üretim Verisi

(6)

2 Temmuz 2012

Uyarı Notu:

Bu rapor Bankamız uzmanları tarafından güvenilir olduğuna inanılan kamuya açık kaynaklardan elde edilen bilgiler kullanılmak suretiyle, sadece bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hiçbir şekilde finansal enstrümanların alım veya satımı konusunda tavsiye veya finansal danışmanlık hizmeti sağlanması olarak yorumlanmamalıdır. Bu raporda yer verilen görüş ve değerlendir- meler, hiçbir şekilde Türkiye İş Bankası A.Ş.’nin kurumsal yaklaşımını yansıtmamakta olup, raporu kaleme alan uzmanların kişi- sel görüş ve değerlendirmeleridir. Türkiye İş Bankası A.Ş. bu raporda yer alan bilgi, görüş ve değerlendirmelerin doğru, değiş- mez ve eksiksiz olması konusunda herhangi bir şekilde garanti vermemektedir. Türkiye İş Bankası A.Ş. bu raporda yer alan bilgi- lerde herhangi bir bildirimde bulunmaksızın değişiklik yapma hakkına sahiptir. Bu rapor ve içindeki bilgilerin kullanılması nedeniyle doğrudan veya dolaylı olarak oluşacak zararlardan Türkiye İş Bankası A.Ş. hiçbir şekilde sorumluluk kabul etmemektedir.