HAFTALIK EKONOMİ VE FİNANS BÜLTENİ İKTİSADİ ARAŞTIRMALAR BÖLÜMÜ

(1)

Haftaya Bakış

HAFTALIK EKONOMİ VE FİNANS BÜLTENİ

11 Haziran 2012 / 24

İKTİSADİ ARAŞTIRMALAR BÖLÜMÜ

Enflasyon

Bir ekonomideki mal ve hizmetlerin fiyatlarında gözlenen sürek- li ve genel kapsamlı artışı ifade eden enflasyonun altında yatan temel neden çoğunlukla ekonomi genelinde talebin arzı aşmasıdır.

Diğer taraftan, üretimde kullanı- lan girdilerin ya da ithal ürünle- rin fiyatlarının artması da genel fiyat düzeyinin yükselmesine neden olabilir.

Tüketici Fiyatları Endeksi (TÜFE), piyasada tüketime konu olan mal ve hizmetlerin nihai fiyatlarındaki değişimi ölçmekte- dir. Bu doğrultuda, hane halkla- rının, yabancı ziyaretçilerin ve kurumsal nüfusun yurtiçinde yaptığı tüm nihai parasal tüketim harcamaları dikkate alınmakta- dır. Üretici Fiyatları Endeksi (ÜFE) ise, belirli bir referans dö- neminde yurtiçinde üretimi yapı-

Geçtiğimiz hafta başında TÜİK tarafından açıklanan verilere göre TÜFE bir önceki aya göre

%0,21 gerilerken yıllık bazda %8,28 artış kaydetti ve böylece yıllık enflasyon tekrar tek hane- ye inmiş oldu. Aralık 2011’den beri çift haneli seviyelerde bulunan TÜFE’deki aşağı yönü seyirde, fiyatların aylık bazda %2,4 gerilediği gıda ve alkolsüz içecekler grubu belirleyici oldu. Giyim ve ayakkabı grubunda kaydedilen aylık %8,6’lık artış, enflasyondaki düşüşü sınırladı. Yıllık bazda ise en hızlı artış %18,7 ile sigara ve alkol tüketimini azaltmak adına vergi oranlarında 2011 yılında yüksek oranlı artış yapılan tütün ve alkollü içecek grubunda gerçekleşti. ÜFE ise önceki aya göre %0,53, önceki yılın aynı ayına göre %8,06 artış kaydetti.

Böylelikle Kasım ayından beri gerileyerek Nisan’da %7,65’e kadar inen ÜFE’deki yıllık artış Mayıs ayında yönünü yukarı çevirdi.

TÜİK Nisan ayı sanayi üretim endeksini açıkladı. Sanayi üretimi, Nisan 2011’e kıyasla ancak

%1,8 yükseldi. Yıllık bazda, madencilik ve taşocakçılığı üretiminin gerilediği (-%1,7), buna karşın imalat sanayi ile elektrik, gaz, buhar ve iklimlendirme üretiminin yükseldiği (sırasıyla

%1,8 ve %2,4) görülüyor. Takvim ve mevsim etkisinden arındırılmış sanayi üretiminin ise bir önceki aya göre %1 yükseldiği açıklandı.

Ekonomisinin yavaşladığı yönündeki göstergeler gün geçtikçe artan Çin Merkez Bankası faiz oranlarında 25 baz puanlık indirime gitti. Borç verme faiz oranını %6,56’dan %6,31’e indiren Çin Merkez Bankası, gösterge mevduat faizini de 25 baz puanlık düşüşle %3,25’e çekti. Ayrı- ca ticari bankalara topladıkları mevduat için gösterge faizinin %110’u kadar yüksek faiz öde- me ve kredi plasmanında politika faizinin %80’ine kadar düşük faiz talep etme serbestisi getirildi. Faiz oranlarında gerçekleştirdiği indirimin yanı sıra, ticari bankalar üzerindeki kontrolünü de yumuşatan Çin Merkez Bankası yavaşlamakta olan ekonomik aktiviteyi yeni- den hareketlendirmeye çalışıyor.

Geçtiğimiz hafta içi Çin’den gelen genişlemeci adıma karşın ABD Merkez Bankası (Fed) Başkanı Bernanke, ekonominin seyrine ilişkin ABD Kongresinde yaptığı konuşmada, istihdam piyasasında yaşanan ivme kaybının geçici olabileceğini, özel tüketim harcamalarındaki artışın dikkat çekici olduğunu vurguladı. Diğer taraftan geçtiğimiz hafta Fed tarafından ya- yımlanan Bej Kitap’ta ekonominin seyrine ilişkin yer alan olumlu değerlendirmeler Bernan- ke’nin açıklamalarıyla birlikte düşününce, Fed’in en azından bir süre daha yeni bir parasal genişlemeye gitmeyeceği, ancak, gelişmeleri yakından izleyeceği şeklinde yorumlandı.

Geçtiğimiz hafta gerçekleştirilen Avrupa Merkez Bankası (ECB) toplantısında faiz oranların- da herhangi bir değişikliğe gidilmedi. Piyasalarda, ECB’nin Euro Alanı’nda süre giden belir- sizliklerle mücadele etmek adına yeni bir parasal genişlemeye gidip gitmeyeceği tartışılıyor- du. Toplantının ardından ECB Başkanı Mario Draghi, yaptığı açıklamada son dönemde mak- roekonomik görünüme ilişkin risklerin iyice belirginleştiğini ifade etti. Ancak yeni bir parasal genişlemeye ilişkin bağlayıcı herhangi bir açıklama yapmaktan kaçınan ECB, bundan sonraki adımların üye ülkelerden gelmesi gerektiğine vurgu yaptı.

Neden Önemli

İktisadi Araştırmalar Bölümü İzlem Erdem - Müdür [email protected] om.tr Figen Yılmaz - Müd. Yrd.

[email protected] om.tr Özgür Demirtaş - Uzman [email protected] om.tr Hatic e Erkiletlioğlu - Uzman hatic [email protected] om.tr İlker Ş ahin - Uzm. Yrd.

[email protected] om.tr Ahmet Aşarkaya - Uzm. Yrd.

[email protected] om.tr

(2)

Haftaya Bakış

TÜİK Aylık Sanayi Üretim En- deksi

TÜİK tarafından 2005=100 bazlı olarak yayımlanan Aylık Sanayi Üretim Endeksi, NACE Rev. 2’de belirtilen enerji, imalat sanayi ve madencilik ve taşocakçılığı sek- törlerini kapsamaktadır. Her ay TÜİK bölge müdürlükleri tarafın- dan 4851 iş yerinden toplanan anketlerle 1438 ürünün üretimine ilişkin veriler derlenmektedir.

Üretim ve satış miktarları ile parasal değerleri, alt sektörlere ait endekslere dönüştürülmekte, bunun ardından baz yılı katma değerlerine göre ağırlıklandırıl- mak suretiyle toplam sanayi üre- tim endeksine ulaşılmaktadır.

Sanayi kesiminde 20’den fazla çalışanla faaliyet gösteren şirket- lerin toplam katma değerinin

%80’ini kapsayan bir örnekleme sahip olan endeks, geniş kapsamı ve içerdiği alt sektörlere ilişkin detaylar dolayısıyla Türk reel sektörüne ilişkin en önemli bilgi kaynaklarından biridir.

İmalat sanayi alt sektörlerine ait endekslere, NACE Rev. 2 sı- nıflandırmasına göre çok geniş bir detay seviyesinde TÜİK veri tabanlarından ulaşılabilmektedir.

desteğine ihtiyaç duyup duymayacağı, ihtiyaç belirginleştiğinde yardım talebinin olup olma- yacağı gündemi en çok meşgul eden sorular oldu. İspanya cephesinde işler hiç de yolunda değil. Son dönemde artan kaygılara paralel bu ülkeye ait tahvillerin risk primlerinin hızla yükseldiği, buna bağlı olarak yapılan tahvil ihalelerinde faiz oranlarının tarihi yüksek seviye- lere çıktığı, borçlanma maliyetlerindeki yükselişle finansman kanallarının oldukça daraldığı görüldü. Özellikle İspanyol bankacılık sisteminin taşıdığı sistemik riskler ön plana çıkarken, hafta sonu yapılan Euro Alanı maliye bakanları toplantısında İspanyol bankalarının ihtiyacı olan sermaye miktarının €100 milyar civarında olduğunun tahmin edildiği ve bu ülkeye bu miktarda kredi açılmasına karar verildiği açıklandı. Ancak, daha şimdiden bu rakamın İs- panyol ekonomisinin rahatlamasına yetmeyeceği yönünde görüşler gündemde yer almaya başladı.

Bu hafta Euro Alanı’nın sorunlu ekonomilerine dönük kaygıların, politik gelişmelerin ve risklerin izleneceği ve yoğun biçimde tartışılacağı bir hafta olacak.

11 Haziran 2012

Neden Önemli

(3)

11 Haziran 2012

İMKB, geçtiğimiz haftaya beklentilerin altında açıklanan enflasyon verisinin etkisiyle, küresel piyasalardaki zayıf seyre rağmen, pozitif alanda başladı. Haftanın ilk iki gününde Londra piyasasının tatil olması ve enflasyon dışında önemli veri açıklaması olma- ması dolayısıyla işlem hacmi sınırlı kaldı. Avrupa ve ABD merkez bankalarının açıklamaları öncesinde oluşan olumlu havanın etkisiyle artışını sürdüren İMKB, Fed Başkanı Bernanke ve ECB Başkanı Draghi’nin yeni parasal gevşeme sinyali vermemesi üze- rine kazançlarının bir kısmını geri verdi. Haftanın son gününde ise yatay seyreden İMKB, kapanışa doğru IMF’nin Türkiye ile ilgili açıklamaları sonrasında hızla yükseldi. IMF'ten yapılan açıklamada, Türkiye’nin “yumuşak inişi” gerçekleştirmek üzere olduğu vurgulanırken, Euro Alanı borç sorununa ve gelişmiş ekonomilerdeki zayıf toparlanmaya rağmen ekonominin güçlü gö- ründüğü ifade edildi. Bu gelişmelerin etkisiyle, haftalık bazda %3,1 artış kaydeden İMKB-100 endeksi Cuma gününü 57.300 seviyesinde tamamladı.

Hisse Senedi Piyasaları

Geçtiğimiz haftanın ilk işlem gününde tahvil ve bono piyasası, beklentilerin oldukça altında açıklanan enflasyon verisinin etkisiyle alıcılı seyretti. Hafta ortasında Avrupa ve ABD merkez bankalarının açıklamaları öncesinde oluşan olumlu havanın etkisiyle piyasada alım görülürken, Fed Başkanı Bernanke’nin yeni parasal genişleme sinyali vermemesi, olumlu havanın bir miktar bozul-

Tahvil-Bono Piyasaları

%2,65

%0,00

%1,00

%2,00

%3,00

%4,00

%5,00

Haz.11 Tem.11 Ağu.11 Eyl.11 Eki.11 Kas.11 Ara.11 Oca.12 Şub.12 Mar.12 Nis.12 May.12 Haz.12

Beklenen Reel Faiz (%)

ENDEKS 01.Haz 08.Haz Değişim

İMKB-100 55.568 57.300 %3,12

İMKB-30 66.852 68.768 %2,87

Sınai 50.226 51.704 %2,94

Hizmetler 37.800 37.412 -%1,03

Mali 77.529 81.044 %4,53

Kaynak: İMKB

54.000 55.000 56.000 57.000 58.000 59.000 60.000

1.000 1.500 2.000 2.500 3.000

01.Haz 04.Haz 05.Haz 06.Haz 07.Haz 08.Haz

İşlem Ha cm i İMKB-100 Endeksi

Hacim (milyon TL) İMKB-100

Değişim

Vade 01.Haz 08.Haz (Puan)

08.08.2012 10,32 10,20 -0,12

07.11.2012 10,37 10,18 -0,19

20.02.2013 10,24 9,95 -0,29

05.03.2014 9,45 9,18 -0,27

15.01.2020 9,29 9,10 -0,19

12.01.2022 9,23 9,01 -0,22

İMKB DİBS Fiyat Endeksi 133,47 132,83 -0,64 Kaynak: İMKB

TAHVİL-BONO BİLEŞİK FAİZLERİ (%)

(4)

21,23

5 15 25 35 45 55

75 77 79 81 83 85 87 89

1,15 1,20 1,25 1,30 1,35 1,40 1,45 1,50 1,55

€ / $ $ / ¥

11 Haziran 2012

Döviz Piyasaları

Gelişmekte olan ülke eurotahvilleri bir önceki hafta beklentilerin oldukça altında açıklanan ABD tarım dışı istihdam verisinin etkisiyle geçtiğimiz haftanın ilk işlem gününe negatif alanda başladı. Ancak, eurotahvillerin en çok işlem gördüğü Londra’da haftanın ilk 2 gününde piyasaların kapalı olması düşüşün sınırlı kalmasına neden oldu. Hafta boyunca eurotahvil piyasasında Avrupa ve ABD merkez bankalarının açıklamaları etkin oldu. Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Mario Draghi’nin aşağı yönlü risklerin arttığı ancak her türlü olasılığa hazır olunduğu yönündeki açıklaması risk iştahının artmasında etkili oldu. ABD tarafında, açıklanan olumsuz verilerin Fed’in müdahale ihtimalini artırması piyasaları desteklerken, Fed Başkanı Bernanke’nin yeni parasal genişleme sinyali vermemesi piyasaların temkinli hareket etmesine yol açtı. Ayrıca, Çin’de politika faizinin 2008’den bu yana ilk kez indirilmesi eurotahvil piyasasına alım getirdi.

Eurotahvil Piyasaları

€ / $ $ / ¥

VIX Endeksi

Geçtiğimiz haftanın ilk işlem gününde Euro Alanı’ndaki sorunlu bankaların sermaye artırımı yoluyla kurtarılacağı yönündeki haberler, Euro ve gelişmekte olan ülke para birimlerinin Dolar karşısında değer kazanmasına sebep oldu. Hafta ortasında gerçek- leşen Avrupa Merkez Bankası toplantısı ve Fed açıklaması öncesinde olumlu beklentilerle artan risk iştahı paralelinde Dolar’a yönelik talep azaldı. Ancak, Fed Başkanı Bernanke’nin yeni bir parasal genişleme için sinyal vermemesi risk iştahının azalmasına sebep oldu ve Dolar kayıplarının bir kısmını telafi etti. Ayrıca, Çin’in politika faizini indirmesi, gelişmekte olan ülke para birimlerinin Dolar karşısında değer kazanmasına neden oldu. Bu gelişme Japon Yen’ine olan talebi baskıladı ve $/¥ paritesi haftalık bazda %1,9 artışla 79,46’ya yükseldi. €/$ paritesi ise haftayı %0,7 artışla 1,2516 seviyesinden kapattı.

Yurtiçi piyasalarda ise TL, küresel piyasalardaki gelişmeler paralelinde Dolar ve Euro karşısında değer kazandı. Haftalık bazda

$/TL paritesi %1,72 azalarak 1,8269’a gerilerken, €/TL paritesi %0,7 düşüşle 2,2774’e indi.

EUROTAHVİL HAFTALIK DEĞİŞİM

Değişim 01.Haz 08.Haz (Puan) EMBI+

Ende ks 619,96 632,10 12,14

Spre ad 430 386 -44

Türkiye

Ende ks 407,07 416,06 8,99

Spre ad 390 341 -49

Kaynak: JP Morgan DÖVİZ KURLARI

01.Haz 08.Haz Değişim

Dolar (¹) 1,8589 1,8269 -%1,72

Euro (¹) 2,2926 2,2774 -%0,66

Sepet (²) 2,0674 2,0522 -%0,74

€/$ Paritesi (³) 1,2432 1,2516 %0,68

$/Yen Paritesi (³) 77,99 79,46 %1,88 (¹) 15:30'da açıklanan TCMB döviz alış kurudur.

(²) 0,5$ + 0,5€

(³) Uluslararası piyasa kapanış verileridir.

(5)

Emtia Piyasaları

11 Haziran 2012

Petrol Altın

Bu Haftanın Gündemi

99,76 90

95 100 105 110 115 120 125 130 135

$/varil

1.593,84

1.300 1.400 1.500 1.600 1.700 1.800 1.900

$/ons

Petrol fiyatları haftanın ilk yarısında, küresel ekonominin güçlü oyuncularının ekonomik konjonktüre müdahale edeceği yönün- de artan beklentilerle yukarı yönlü bir seyir izledi. Ancak, Fed ve ECB başkanlarından gelen açıklamalar parasal genişlemeye ilişkin beklentileri bozarken, petrol fiyatlarını baskıladı. Öte yandan, ham petrol stoklarının gerilediğinin açıklanması ve İran’a ilişkin gerginliklerin iyiden iyiye yükselmesiyle arza iliş- kin artan kaygılar fiyatların yükselmesini sağladı. Haftayı

%1,07 yukarıda kapatan brent türü petrolün spot fiyatı $/varil 99,76 oldu.

Uzun süredir gerilemekte olan ancak önceki hafta tekrar yük- selen altın fiyatları geçtiğimiz hafta dalgalı bir seyir izledi ve haftayı düşüşle kapattı. G-7 ve ECB toplantılarından çıkacak kararlara ilişkin beklentiler altına olan talebi olumlu etkiledi.

Ayrıca Çin Merkez Bankası’nın faiz oranlarında indirime git- mesiyle emtia fiyatlarında yaşanan yükseliş altını da destekle- di. Buna karşın, İspanya başta olmak üzere Euro Alanı ekonomilerine ilişkin kaygılar ve ECB’nin yeni parasal genişleme beklentilerini karşılamaktan uzak bir tutum takınması altın fiyatlarını aşağı çekti. Haftalık bazda %2’ye yakın gerileyen altın fiyatları $/ons 1.593,84 düzeyinden haftayı kapattı.

11 Haziran  TCMB Nisan Ayı Ödemeler Dengesi Verisi (Gerçekleşme: Aylık Cari Açık: $4,96 milyar) 13 Haziran  TÜİK Nisan Ayı Sanayi Ciro ve Sipariş Endeksleri

 ABD Mayıs Ayı Üretici Fiyat Enflasyonu (PPI) (Piyasa Beklentisi Aylık: %0,6 Azalış)

 ABD Mayıs Ayı Perakende Satışlar (Piyasa Beklentisi Aylık: %0,2 Azalış)

 Euro Alanı Nisan Ayı Sanayi Üretim Verisi (Piyasa Beklentisi Aylık: %1 Azalış, Yıllık: %2,3 Azalış) 14 Haziran  ABD Mayıs Ayı Tüketici Fiyat Enflasyonu (CPI) (Piyasa Beklentisi Aylık: %0,2 Azalış)

 Euro Alanı Mayıs Ayı Tüketici Fiyat Enflasyonu (HICP) (Piyasa Beklentisi: Yıllık: %2,4)

 Japonya Nisan Ayı Sanayi Üretim Verisi 15 Haziran  TÜİK Şubat-Nisan Dönemi İşgücü İstatistikleri

(6)

11 Haziran 2012

Uyarı Notu:

Bu rapor Türkiye İş Bankası A.Ş. tarafından güvenilir olduğuna inanılan kamuya açık kaynaklardan elde edilen bilgiler kullanılmak suretiyle, sadece bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup, hiçbir şekilde finansal enstrümanların alım veya satımı konusunda tavsiye veya finansal danış-