HAFTALIK EKONOMİ VE FİNANS BÜLTENİ İKTİSADİ ARAŞTIRMALAR BÖLÜMÜ

(1)

Haftaya Bakış

HAFTALIK EKONOMİ VE FİNANS BÜLTENİ

6 Şubat 2012 / 6

İKTİSADİ ARAŞTIRMALAR BÖLÜMÜ

Enflasyon

Bir ekonomideki mal ve hizmetlerin fiyatlarında gözlenen sürek- li ve genel kapsamlı artışı ifade eden enflasyonun altında yatan temel neden çoğunlukla ekonomi genelinde talebin arzı aşmasıdır.

Diğer taraftan, üretimde kullanı- lan girdilerin ya da ithal ürünle- rin fiyatlarının artması da genel fiyat düzeyinin yükselmesine neden olabilir.

Tüketici Fiyatları Endeksi (TÜFE), piyasada tüketime konu olan mal ve hizmetlerin nihai fiyatlarındaki değişimi ölçmekte- dir. Bu doğrultuda, hane halkla- rının, yabancı ziyaretçilerin ve kurumsal nüfusun yurtiçinde yaptığı tüm nihai parasal tüketim

TÜİK tarafından yayımlanan Ocak ayı enflasyon verilerine göre tüketici fiyatları aylık bazda

%0,56 artarken yıllık enflasyon %10,61’e yükseldi. Üretici fiyatlarında ise Ocak ayında aylık artış %0,38 olurken yıllık enflasyon %11,13’e geriledi. Öte yandan TCMB 2012 1. dönem Enf- lasyon Raporu’nu yayımladı. Raporda, temel mal fiyatları üzerinde geçmiş dönemdeki döviz kuru hareketlerinin gecikmeli etkilerinin devam ettiği belirtilirken, hizmet fiyatlarının genel olarak ılımlı seyrini koruduğu ifade edildi. Ayrıca, önümüzdeki dönemde temel enflasyon göstergelerinin aşağı yönlü bir seyir izleyeceğine ilişkin tahmine yer verildi. TCMB, 2012 yıl sonu enflasyonunun ise %70 olasılıkla orta noktası %6,5 olmak üzere %5,1-%7,9 arasında gerçekleşeceğini öngörüyor.

TÜİK tarafından Aralık ayı dış ticaret verileri yayımlandı. Yılın tamamında ihracat bir önceki yıla göre %18,5 artışla $135 milyar olurken, ithalat %29,8 yükselerek $241 milyara ulaştı.

%47,7 oranında genişleyen dış ticaret açığı $106 milyara yükselirken, ihracatın ithalatı karşı- lama oranı, 2010 yılındaki %61,4 seviyesinden %56’ya geriledi. Aylık rakamlarla ilgili mev- sim ve takvim etkilerinden arındırılmış seriye bakıldığında ise Aralık’ta ihracatın %1,4 arttı- ğı, ithalatın %5,5 azaldığı görülüyor.

Geçen hafta yurtdışı piyasaların gündeminde ağırlıklı olarak yine Yunanistan’daki borç kri- ziyle ilgili devam eden görüşmeler yer alırken, bir yandan da yoğun makroekonomik veri trafiği izlendi. Yunanistan için uygulamaya alınacak €130 milyarlık ikinci kurtarma paketine ilişkin görüşmelerde geçen hafta anlaşmaya varılmak üzere olunduğu yönünde çıkan haber- lere rağmen hafta sonuna anlaşma sağlanamadan girildi. Yunanistan’da paket kapsamında alınacak daraltıcı mali önlemlerin sosyal patlamaya yol açmasından çekinen ulusal birlik hükümetindeki siyasi parti liderleri, planlanan kesintileri kabul etmekte çekimser davranma- yı sürdürürken, Başbakan Papademos’un üç parti liderine kesin kararlarını vermeleri için bugün gün ortasına kadar süre tanıdığı açıklandı. Gelişmeleri izleyen AB’de, bugün için planlanan Euro Bölgesi maliye bakanları toplantısı ertelendi. Kurtarma paketi üzerinde an- laşmaya varılması, Mart ayında borç ödemeleri bulunan Yunanistan için kritik önemde bulu- nuyor. Anlaşmanın sürüncemede kalması ise piyasalarda Yunanistan’ın iflas edeceği yönün- deki endişeleri artırıyor.

ABD’de geçen hafta makroekonomik veri trafiği yoğundu. Aralık ayı kişisel gelir ve harcama verileri, genel olarak beklentiler dahilinde geldi. Kişisel gelirler aylık bazda %0,5 artarken, harcamaların değişmediği açıklandı. Harcamalarda bir yavaşlama yaşansa da gelirlerdeki artışın önümüzdeki aylar için olumlu bir gösterge olduğu ve Fed’in faizlerin düşük tutulaca- ğı yönündeki açıklaması paralelinde dayanıklı tüketim malları ve otomobil talebinin yüksele- bileceği düşünülüyor. ABD ocak ayı tüketici güven endeksinde ise artış öngörülerinin aksine hızlı bir gerileme yaşandı ve endeks Aralık’taki 64,5 puan seviyesinden Ocak’ta 61,1’e düştü.

Ocak ayı ISM imalat sanayi endeksi ise her ne kadar 54,5 düzeyindeki beklentilerin bir mik-

Neden Önemli

İktisadi Araştırmalar Bölümü İzlem Erdem - Müdür [email protected] om.tr Figen Yılmaz - Müd. Yrd.

[email protected] om.tr Özgür Demirtaş - İktisat Uzmanı [email protected] om.tr Hatic e Erkiletlioğlu - İktisat Uzmanı hatic [email protected] om.tr İlker Ş ahin - İktisat Uzm. Yrd.

[email protected] om.tr

Ahmet Aşarkaya - İktisat Uzm. Yrd.

[email protected] om.tr

(2)

Haftaya Bakış

üreticilerin piyasaya arz ettiği ürünlerin ilk el satış fiyatları iz- lenmektedir.

Enflasyon Raporu

Enflasyon hedeflemesi rejimi çerçevesinde TCMB’nin temel iletişim aracı üç ayda bir yayım- lanan Enflasyon Raporu’dur.

Enflasyon Raporu, her yıl önce- den duyurulan bir takvim çerçe- vesinde Ocak, Nisan, Temmuz ve Ekim aylarında yayımlanmakta olup Rapor’un genel değerlendir- mesi Başkan ve PPK üyelerinin katıldığı bir basın toplantısı ile kamuoyuna sunulmaktadır. Ra- por’da enflasyon ve genel makroekonomik gelişmeler kapsamlı olarak ele alınmakta ve enflasyonu etkileyen unsurların genel değerlendirmesi yapılmaktadır.

Enflasyon Raporu’nda TCMB’nin orta vadeli öngörüleri ve sayısal enflasyon tahminleri de yer al- maktadır. Başlangıçta on sekiz ay için verilen tahminler, 2007 yılın- da iki yıllık bir zaman dilimini kapsayacak şekilde sunulmuştur.

2008 yılı Nisan ayından itibaren tahminlere, alternatif senaryolara göre üretilen tahminler de eklen- miş ve tahmin ufku üç yıla çıka- rılmıştır. Böylelikle ekonomik birimlerin daha uzun vadeli bir bakış açısı ile karar alabilmeleri ve öngörülerinin artırılması amaçlanmaktadır. Ayrıca Rapor, gelecekte uygulanacak politikala- ra ilişkin sinyaller içermesi bakı- mından da önem taşımakta olup önemli bir şeffaflık ve hesap ver- me aracıdır.

çıkarak 56,8’e yükseldi. Alt endekslerden özellikle istihdam ve yeni sipariş endekslerindeki hızlı yükselişler, önümüzdeki aylara yönelik beklentileri de olumlu yönde etkiledi.

ABD’de haftanın en önemli verisi olan tarım-dışı istihdamın, Ocak ayında 135 bin kişi düze- yindeki beklentileri neredeyse ikiye katlayarak 243 bin kişi arttığı açıklandı. ABD’de topar- lanmaya ilişkin iyimserliğe katkı yapan verilerde işsizlik oranı da Aralık’taki %8,5 seviyesinden Ocak’ta %8,3’e geriledi.

AB cephesinde ise haftanın ilk önemli verisi, Avrupa Komisyonu tarafından hazırlanan Ocak ayı ekonomik eğilim endeksiydi. 93,4 puan ile Aralık’taki 93,3 seviyesine göre hafif yükselen endeksin uzun vadeli ortalama olan 100 puan seviyesinin altında bulunması, AB’de beklenen durgunlukla tutarlı bir görünüm arz ediyor. Ülke endeksleri incelendiğinde Almanya’nın 100 puanın üzerindeki tek AB üyesi olduğu görülüyor. Yine geçen hafta açıklanan Euro Bölgesi Ocak ayı imalat sanayi PMI endeksi de, bu görünümle paralel bir şekilde 48,8 puan oldu. Bu endekste de 50 puanın alındaki seviyeler daralma anlamına geliyor. Öte yandan Almanya’da ise Ocak ayı imalat sanayi PMI endeksi 51 puan olarak açıklandı.

AB Aralık ayı işsizlik verileri de Almanya haricinde olumsuz bir tabloya işaret ediyor. İşsiz- lik oranının Aralık için %5,5 olarak açıklandığı Almanya’da işsizlikteki gerileme sürerken, Fransa ve İtalya’da 0,1 puan artarak sırasıyla %9,9 ve %8,9’a çıktığı izleniyor. Birlik genelinde işsizlik oranı ise %10,4 düzeyinde değişmeden kaldı.

AB Ocak ayı tüketici enflasyonu ilk tahmini beklentiler dahilinde %2,7 olurken, Aralık ayın- da perakende satışların %0,3 olan artış beklentilerinin aksine %0,4 gerilediği açıklandı.

Haftanın diğer önemli makroekonomik verileri ise Japonya’da açıklanan sanayi üretimi ve Çin PMI endeksleriydi. Japonya sanayi üretimi, Aralık’ta aylık bazda %4 artarken, bir önceki yılın aynı ayına göre %2,7 geriledi. Çin’de ise Ocak ayı HSBC PMI imalat sanayi endeksi 48,8 puana çıkmakla birlikte 50 puan seviyesinin altında seviyesinin altında gelerek daralma işa- reti verdi.

6 Şubat 2012

Neden Önemli

(3)

6 Şubat 2012

Geçtiğimiz hafta, Salı günü hariç diğer günlerde İMKB-100 endeksi artış kaydetti. Hafta başında Yunanistan kaynaklı haberlerin etkisiyle yurtdışı piyasalarda düşüş gözlenirken, yurtiçi piyasalar yabancı sermaye girişleri ile olumlu bir görünüm sergiledi. Salı günü İMKB’deki düşüşte, bankacılık hisselerine yönelik kâr satışları etkili oldu. Nitekim, Ocak ayında bankacılık endeksindeki artış %15’e ulaşmıştı. Yunanistan'da borç takası konusunda uzlaşmaya yaklaşıldığı ve ECB’nin piyasaya daha fazla likidite sağla- yacağı beklentisiyle gelişmekte olan piyasalara sermaye girişleri artarken, İMKB de bankalara yönelik olumlu öngörülerle Çar- şamba günü %3,6 oranında yükseldi. Bu gelişmelere ek olarak, Avrupa’da tahvil faizlerindeki düşüşün yanı sıra, ABD, Almanya ve Çin ekonomilerinde güçlenmeye işaret eden ekonomik verilerin etkisiyle borsa endeksi Ekim 2011’den bu yana ilk kez 60.000 seviyesinin üzerine çıktı. Cuma günü nispeten yatay bir seyrin hakim olduğu İMKB-100 endeksi, haftalık bazda %4,9 oranında artarak 60.148 puandan haftayı kapattı.

Bu hafta Yunanistan kaynaklı haber akışının yanı sıra Fed Başkanı Bernanke’nin konuşması, ECB’nin toplantısı ve ardından yapılacak açıkla- malar İMKB’de yakından izlenecek.

Hisse Senedi Piyasaları

Geçtiğimiz hafta devam eden yabancı sermaye girişleri ile tahvil-bono piyasasında faiz oranları geriledi. TCMB’nin yılsonuna ilişkin enflasyon tahminini yukarı yönde revize ettiğini açıklamasıyla faiz oranları sınırlı bir artış kaydetti. Öte yandan, TL'deki

Tahvil-Bono Piyasaları

%2,22

%0,00

%1,00

%2,00

%3,00

%4,00

%5,00

%6,00

Şub.11 Mar.11 Nis.11 May.11 Haz.11 Tem.11 Ağu.11 Eyl.11 Eki.11 Kas.11 Ara.11 Oca.12 Şub.12

Beklenen Reel Faiz (%)

ENDEKS 27.Oca 03.Şub Değişim

İMKB-100 57.357 60.148 %4,87

İMKB-30 69.721 73.117 %4,87

Sınai 51.694 54.265 %4,98

Hizmetler 37.337 38.625 %3,45

Mali 81.184 85.278 %5,04

Kaynak: İMKB

54.000 56.000 58.000 60.000 62.000

0 500 1.000 1.500 2.000 2.500 3.000 3.500 4.000

27.Oca 30.Oca 31.Oca 01.Şub 02.Şub 03.Şub

İşlem Ha cm i İMKB-100 Endeksi

Hacim (milyon TL) İMKB-100

Değişim

Vade 27.Oca 03.Şub (Puan)

07.11.2012 9,95 9,34 -0,61

20.02.2013 9,58 9,28 -0,30

20.03.2013 9,53 9,26 -0,27

15.05.2013 9,52 9,16 -0,36

04.12.2013 9,63 9,28 -0,35

15.01.2020 9,55 9,65 0,10

İMKB DİBS Fiyat Endeksi 135,49 135,86 0,37 Kaynak: İMKB

TAHVİL-BONO BİLEŞİK FAİZLERİ (%)

(4)

17,10 5

15 25 35 45 55

75 77 79 81 83 85 87 89

1,15 1,20 1,25 1,30 1,35 1,40 1,45 1,50 1,55

€ / $ $ / ¥

6 Şubat 2012

Döviz Piyasaları

Geçtiğimiz hafta açıklanan ABD makroekonomik verilerinin piyasa beklentilerini karşılamasının yanı sıra, Euro Alanı ekonomilerinin borçlanma ihalelerine dönük talebin kuvvetli olması ve borçlanma maliyetlerinde yaşanan kayda değer düşüş, risk iştahın- daki toparlanmanın sürmesini sağlarken ABD ve Almanya tahvillerine satış getirdi. Risk iştahında yaşanan yükselişin sürmesiyle gelişmekte olan ülke eurotahvillerine dönük talep artarken risk primleri düştü. Gelişmekte olan ülke eurotahvillerinin risk primi geçtiğimiz hafta 20 baz puan gerileyerek 343 olurken, Türkiye eurotahvillerinin risk primi 26 baz puan ile 358’e geriledi.

Risk iştahında yaşanan yükselişe bağlı olarak küresel piyasalardaki risk algısını ölçen VIX endeksi geçtiğimiz haftayı düşüşle kapattı. Endeks, geçtiğimiz hafta 18,53’ten 17,1’e düştü.

Eurotahvil Piyasaları

€ / $ $ / ¥

VIX Endeksi

Euro Alanı ekonomilerinin kamu borcuna ilişkin kaygılar halen geçerliliğini koruyor olsa da Fed ve ECB’nin piyasalara likidite sağlamaya devam edecekleri yönünde ortaya koydukları net tavır, risk iştahını olumlu yönde etkilerken gelişmekte olan ülke para birimlerine dönük talebi arttırdı. Buna bağlı olarak TL, geçtiğimiz hafta Dolar ve Euro karşısında değerlendi. Özellikle kamu borcuna ilişkin sıkıntıları ön planda olan ekonomilerin geçtiğimiz hafta gerçekleştirdikleri borçlanma ihalelerinde hedeflerini tutturmalarının yanı sıra borçlanma maliyetlerinde kaydedilen düşüş ve ABD’den gelen makroekonomik verilerin beklentilerden olumlu olması TL’nin Euro ve Dolar karşısındaki bu seyrini destekledi.

Küresel piyasalar genelindeki alıcılı seyre karşın döviz piyasaları cephesinde paritelerin geçtiğimiz haftayı sakin ve dar bir bantta geçirdiği gözlendi. Haftalık bazda €/$ paritesi %0,6 düşerken, $/¥ paritesi %0,1 ile çok hafif geriledi.

Bu hafta gerçekleştirilecek ECB ve BoE toplantılarının ardından yapılacak açıklamaların yanı sıra, Salı günü Bernanke’nin konuşmasının döviz piyasasının seyrinde etkili olacağını düşünüyoruz. Ayrıca, piyasalar Euro Alanı’nı yakından izlemeye devam edecek.

EUROTAHVİL HAFTALIK DEĞİŞİM

Değişim 27.Oca 03.Şub (Puan) EMBI+

Ende ks 609,50 616,14 6,64

Spre ad 363 343 -20

Türkiye

Ende ks 388,98 395,53 6,55

Spre ad 384 358 -26

Kaynak: JP Morgan DÖVİZ KURLARI

27.Oca 03.Şub Değişim

Dolar (¹) 1,7757 1,7457 -%1,69

Euro (¹) 2,3314 2,2989 -%1,39

Sepet (²) 3,5709 3,5159 -%1,54

€/$ Paritesi (³) 1,3224 1,3143 -%0,61

$/Yen Paritesi (³) 76,67 76,56 -%0,14 (¹) 15:30'da açıklanan TCMB döviz alış kurudur.

(²) 1$ + 0,77 €

(³) Uluslararası piyasa kapanış verileridir.

(5)

Emtia Piyasaları

6 Şubat 2012

Petrol Altın

Bu Haftanın Gündemi

114,21

80 85 90 95 100 105 110 115 120 125 130

$/varil

1.724,44

1.200 1.300 1.400 1.500 1.600 1.700 1.800 1.900

$/ons

Geçtiğimiz haftanın ilk iki işlem gününde yatay seyreden petrol fiyatlarında gün içi dalgalanmaların yüksek olduğu görüldü.

Küresel talep endişelerinin baskıladığı fiyatlar, risk iştahının artması ve İran ile Güney Sudan’da yaşanabilecek arz sıkıntıları paralelinde dalgalı seyretti. Haftanın ikinci yarısından itibaren İsrail’in İran’a saldırma olasılığının arttığına yönelik haberler ile birlikte fiyatlar hızla yükseldi. Brent türü petrolün spot fiyatı,

%3,4 artışla haftayı $/varil 114 seviyesinden kapattı.

Bir aydan uzun süredir artış eğiliminde olan altın fiyatları, geçtiğimiz haftanın ilk gününde Dolar’ın değer kazanması ve kâr satışlarıyla geriledi. İzleyen günlerde dalgalı ancak yukarı yönlü bir seyir izleyen altın fiyatları, haftanın son gününde beklentilerin üzerinde açıklanan tarım dışı istihdam rakamı sonrasında hızla geriledi. Altın fiyatları haftalık bazda %0,8 gerileyerek $/ons 1.724 seviyesinden kapandı.

6 Şubat Almanya Aralık Ayı Sanayi Siparişleri Verisi (Piyasa Beklentisi: Aylık %0,9 Artış)

7 Şubat Almanya Aralık Ayı Sanayi Üretimi Verisi (Piyasa Beklentisi: Aylık %0,3 Azalış)

8 Şubat TÜİK Aralık Ayı Sanayi Üretimi Endeksi (Piyasa Beklentisi: %2,3 Artış) TCMB Şubat Ayı Birinci Dönem Beklenti Anketi

Hazine İç Borç Ödemesi (TL433 Milyon)

9 Şubat Hazine Ocak Ayı Nakit Dengesi Gerçekleşmesi

Avrupa Merkez Bankası (ECB) Yönetim Kurulu Toplantısı ve Basın Açıklaması (Piyasa Beklentisi: Faizler De- ğişmeyecek)

(6)

6 Şubat 2012

Uyarı Notu:

Bu rapor Türkiye İş Bankası A.Ş. tarafından güvenilir olduğuna inanılan kamuya açık kaynaklardan elde edilen bilgiler kullanılmak suretiyle, sadece bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup, hiçbir şekilde finansal enstrümanların alım veya satımı konusunda tavsiye veya finansal danış-