Haftaya Bakış
HAFTALIK EKONOMİ VE FİNANS BÜLTENİ
25 Temmuz 2011 / 30
İKTİSADİ ARAŞTIRMALAR BÖLÜMÜ
Ödemeler Dengesi
Ödemeler dengesi, geniş anlamıyla, bir ekonomide yerleşik kişilerin, yurtdışın- da yerleşikler ile belli bir dönem içinde yapmış oldukları ekonomik işlemlerin sistematik kayıtlarını elde etmek üzere hazırlanmaktadır. Ödemeler dengesi istatistikleri, “Cari İşlemler” ile
“Sermaye ve Finans” hesaplarından oluşmaktadır. Cari işlemler; reel kay- naklarla (mal, hizmet, gelir) ilgili iş- lemleri ve cari transferleri; sermaye ve finans hesapları ise reel kaynak akım- larının finansmanını gösterir.
“Cari açık”; bir ülkenin ihraç ettiği mal ve hizmetlerden elde ettiği gelirin, ülkenin yurt dışından ithal ettiği mal ve hizmetlere yaptığı ödemelerden az olmasıdır. Bunda, yurtiçi büyüme oranı, reel döviz kuru, üretimdeki verimlilik, rekabet gücü, enerji ithalatı gibi birçok faktör etkilidir. Cari açığın seviyesinin yanı sıra finansman yapısı, ülkenin dış şoklara karşı kırılganlığı açısından önemli bir gösterge olarak yorumlanmaktadır. Cari açığın doğru- dan yatırımlar gibi borç yaratmayan ve uzun vadeli yabancı kaynaklarla fi- nansmanı olumlu, portföy yatırımları gibi kısa vadeli ve borç yaratan kay- naklarla finansmanı daha olumsuz
Geçtiğimiz haftanın önemli gündem maddelerini; ABD'de borçlanma limitinin artırılmasına ilişkin gelişmeler ile Yunanistan'a yönelik yeni yardım paketinin görüşüleceği Avrupa Birliği zirvesi oluşturdu. Yurtiçinde ise, Merkez Bankası’nın Para Politikası Kurulu toplantısı ile Uluslararası Para Fonu (IMF) gibi uluslararası kuruluşların yaptığı açıklamalar yakından izlendi.
Türkiye’ye ilişkin olarak IMF’nin özellikle cari açık tahminini yükseltmesi piyasalarda önem- li yankı bulurken, Uluslararası Kredi Derecelendirme Kuruluşu Fitch’ten gelen açıklamalar da olumsuzdu. IMF, cari açık/GSYH tahminini 2011 yılı için %8'den %10,5'e, 2012 yılı için ise
%8,2’den %9,8'e çıkardı. IMF, bu yılki büyüme tahminini %4,6'dan %8,7'ye revize ederken, 2012 yılı için büyüme tahminini %4,5'ten %2,5’e indirdi. Fitch’ten gelen açıklamada ise, Tür- kiye ekonomisinde ısınma sinyalleri görüldüğü, Türkiye'nin cari açık sorunu yüzünden AB'- deki krize diğer gelişmekte olan ülkelerden daha açık olduğu ve yüksek cari açığa bağlı belir- sizlik nedeniyle not artışının da belirsiz olduğu ifade edildi.
TCMB, geçen hafta gerçekleştirdiği PPK toplantısında beklentiler paralelinde politika faizle- rini değiştirmedi. Toplantı sonrasında yapılan açıklamada, bazı Avrupa ülkelerindeki kamu borcu sorununa ve küresel büyümeye ilişkin endişelerin risk iştahını olumsuz etkilemeye devam etmesi halinde faiz koridorunun kademeli olarak daraltılmasının uygun olabileceği belirtildi. Ayrıca, gelişmiş ülke ekonomilerindeki sorunların daha da derinleşmesi ve yurt içi iktisadi faaliyetin durgunluk sürecine girmesi halinde bütün politika araçlarının genişletici yönde kullanılabileceği ifade edildi. Yılın ikinci yarısı olarak öngörülen faiz artışı beklentisi TCMB'nin açıklamaları sonrasında yerini 2011'de politika faizlerinde değişiklik olmayacağı yönündeki beklentiye bıraktı. Öte yandan, TL’deki ani değer kaybı nedeniyle TCMB 25 Tem- muz’da döviz alım ihalelerine ara verirken 1 yıl ve üzeri vadeli yapancı para yükümlülüklere uygulanan zorunlu karşılık oranlarını 100-200 baz puan düşürdü.
Hazine, geçen hafta gerçekleştirdiği ihaleler ile Temmuz ayı borçlanma programını tamam- larken, 15 Mayıs 2013 itfalı yeni gösterge tahvilin ilk ihracında bileşik faiz beklentilerin ol- dukça altında kaldı. Hazine, gerçekleştirdiği 3 ihale ile 4.024 milyon TL'si piyasadan toplam 5.514 milyon TL borçlandı. Merkezi yönetim brüt borç stokunun Haziran sonu itibarıyla TL495,9 milyar düzeyinde gerçekleştiği açıklandı. Borç stokunun %72’si Türk Lirası cinsin- den, %28’i ise döviz cinsi borçlardan oluştu.
Haziran'da Tüketici Güven Endeksi bir önceki aya göre %3,8 artarak 96,4 değerini alırken, endeksteki yükselişe rağmen kötümser durum devam etti. Endeksin 100 seviyesinin altında olması tüketici güveninde kötümser duruma işaret ediyor. Ekonomi Bakanlığı tarafından yayımlanan İhracat Beklenti Endeksi’ne göre, Euro Alanı’nda derinleşen borç krizinin etki- siyle endeks 2011 yılının 3. çeyreğinde, 2. çeyreğe göre 20,4 puan azalarak 122,6 seviyesinde gerçekleşti.
KAPANIŞ VERİLERİ (22 Temmuz)
İMKB-100 : 59.802 € / $ : 1,4353
USD : 1,6669 $ / ¥ : 78,52
Neden Önemli
İktisadi Araştırmalar Bölümü İzlem Erdem - Müdür [email protected] om.tr Figen Yılmaz - Müd. Yrd.
[email protected] om.tr Özgür Demirtaş - İktisat Uzmanı [email protected] om.tr Hatic e Erkiletlioğlu - İktisat Uzmanı hatic [email protected] om.tr İlker Ş ahin - İktisat Uzm. Yrd.
[email protected] om.tr Özlem Ateş - İktisat Uzm. Yrd.
[email protected] om.tr Ahmet Aşarkaya - İktisat Uzm. Yrd.
[email protected] om.tr
25 Temmuz 2011
TCMB’nin mali ve reel sektörden katılımcılarla gerçekleştirdiği Temmuz ayı II. Dönem Beklenti Anketi’nde; 2011’de Türkiye eko- nomisinin %6,1 büyüyeceği, tüketici fiyatlarının %7,33 artacağı, yılsonunda cari işlemler açığının $68 milyar, $/TL kurunun 1,6400 civarında gerçekleşeceği tahmin edildi. Temmuz ayı II. Dönem Beklenti Anketi bir önceki anketle karşılaştırıldığında, 2011 yılso- nu itibarıyla beklentilerin yükseldiği görülüyor.
Avrupa Liderler Zirvesi’nde Yunanistan ekonomisi için €109 milyarlık ikinci bir yardım paketi üzerinde anlaşmaya varılırken, Yunanistan, Portekiz ve İrlanda'ya, Avrupa Finansal İstikrar Fonu tarafından (EFSF) daha uzun vadeli ve daha düşük faizle kredi verilmesi yönünde karar alındı.
Piyasalar tarafından yakından takip edilen bir diğer gelişme de ABD Kongresi’ndeki bütçe görüşmeleriydi. Görüşmeler sonrasın- da ABD’de borç üst sınırının kısa bir süre içerisinde artırılacağı yönündeki haberlerin gündeme gelmesi piyasalar tarafından olumlu karşılandı. Öte yandan, Moody’s’den ABD’nin bütçe açığının azaltılmasına ilişkin planın yeterli görülmediği yönünde açıklamalar geldi. ABD'de Haziran'da yeni konut inşaatları 629.000 adet, inşaat ruhsatları da 624.000 adet ile beklentilerin üzerin- de açıklandı. Haziran'da ikinci el konut satışları ise 4,77 milyon adet ile beklentilerin altında açıklandı ve son yedi ayın en düşük seviyesinde gerçekleşerek konut piyasasının halen baskı altında olduğuna işaret etti. ABD’de haftalık işsizlik maaşı başvuruları verisi 418.000 kişi ile öngörülerin üzerinde gerçekleşti. Diğer taraftan, üretim faaliyetlerine ilişkin bir veri olan Philadelphia Fed endeksi Temmuz'da beklentilerin üzerinde açıklandı.
Brezilya Merkez Bankası politika faizini 25 baz puan artırarak %12,5'e yükseltti. Enflasyondaki yükseliş karşısında art arda beş defa faiz artıran merkez bankasının bu kararı piyasanın beklentileri doğrultusundaydı
Haftaya Bakış
25 Temmuz 2011
Geçtiğimiz hafta hisse senetleri piyasasında satıcılı bir seyir izlendi. Yurt dışında ABD borçlanma limitinin yükseltilmesine ilişkin belirsizlikler ve Euro Bölgesi’nde süregelen borç krizi, yurt içinde ise son dönemde hızla artan cari açığın gündeme gelmesi satı- cılı seyirde etkili oldu. Cari açığın daha önce piyasada fiyatlanmasına rağmen tekrar gündeme gelmesinde, IMF’nin G20 ülkeleri ekonomik görünümü raporunda Türkiye’nin cari açık/GSYH tahminini yükseltmesi ve Fitch’in Türkiye’nin cari açık sorunu ne- deniyle AB’deki krize diğer gelişmekte olan ülkelere göre daha açık olduğunu belirtmesi neden oldu. Bunlara ek olarak, Dünya Bankası Başkanı Zoellick’in, gelişmekte olan ekonomilerin enflasyon sorunu yaşayabileceğini açıklaması da hisse senetleri piyasa- sından para çıkışını artırdı. Öte yandan Euro Bölgesi liderlerinin Yunanistan’a 2. bir yardım paketi konusunda anlaşmaya varma- sı yurtdışı piyasalarda iyimser bir hava yaratırken, yurtiçine yönelik olumsuz gelişmelerin yoğunluğu nedeniyle iyimser hava İMKB’ye yansımadı.
İMKB-100 endeksi hafta genelinde %4,52 oranında değer kaybederek, haftayı 59.802 puandan kapattı.
Hisse Senedi Piyasaları
Geçtiğimiz haftanın ilk iki gününde gündemi Hazine’nin gerçekleştirdiği tahvil ihraçları oluşturdu. Yeniden ihraç edilen tahville- re talep beklentiler yönünde gerçekleşirken, 15 Mayıs 2013 tarihli yeni gösterge tahvile beklentilerin üzerinde talep geldi. Başarılı geçen ihalelerin ardından Çarşamba günü düşük işlem hacimli yatay bir seyir izleyen tahvil ve bono piyasasında, Perşembe günü kredi derecelendirme kuruluşu Fitch’in Türkiye ekonomisine ve cari açığa ilişkin olumsuz açıklamaları sonrasında hızlı satışlar görüldü. PPK toplantısında TCMB’nin politika faizinde değişikliğe gitmediğini açıklamasının ardından ise orta vadeli kıymetler- de önemli tutarda alım gerçekleşti.
Bu gelişmeler sonucunda 15 Mayıs 2013 itfa tarihli yeni gösterge tahvilin bileşik faizi ihraç edildiği Salı gününe göre 22 baz puan düşerek Cuma gününü %8,59’dan kapattı.
Tahvil-Bono Piyasaları
%1,57
-%0,50
%0,00
%0,50
%1,00
%1,50
%2,00
%2,50
Tem.10 Ağu.10 Eyl.10 Eki.10 Kas.10 Ara.10 Oca.11 Şub.11 Mar.11 Nis.11 May.11 Haz.11 Tem.11
Beklenen Reel Faiz (%) ENDEKS 15.Tem 22.Tem Değişim
İMKB-100 62.635 59.802 -%4,52
İMKB-30 76.062 72.601 -%4,55
Sınai 55.753 52.350 -%6,10
Hizmetler 39.570 38.629 -%2,38
Mali 91.546 87.259 -%4,68
Kaynak: İMKB
58.000 60.000 62.000 64.000 66.000
1.000 1.500 2.000 2.500 3.000
15.Tem 18.Tem 19.Tem 20.Tem 21.Tem 22.Tem
İşlem Hacmi İMKB-100 Endeksi
Hacim (milyon TL) İMKB-100
Değişim
Vade 15.Tem 22.Tem (Puan)
03.08.2011 7,70 7,64 -0,06
16.11.2011 8,07 7,97 -0,10
07.11.2012 8,84 8,71 -0,13
20.02.2013 8,87 8,70 -0,17
15.05.2013 8,81 * 8,59 -0,22
İMKB DİBS Fiyat Endeksi 139,40 139,68 0,28 (*): 19.07.2011 tarihli ihalede oluşan faiz oranıdır.
TAHVİL-BONO BİLEŞİK FAİZLERİ (%)
17,52
5 15 25 35 45 55
Tem.10 Ağu.10 Eyl.10 Eki.10 Kas.10 Ara.10 Oca.11 Şub.11 Mar.11 Nis.11 May.11 Haz.11 Tem.11
75 80 85 90 95 100 105 110
1,15 1,25 1,35 1,45 1,55 1,65
Tem 10 Ağu 10 Eyl 10 Eki 10 Kas 10 Ara 10 Oca 11 Şub 11 Mar 11 Nis 11 May 11 Haz 11 Tem 11
€ / $ $ / ¥
25 Temmuz 2011
Döviz Piyasaları
Geçtiğimiz haftaya, Yunanistan’ın temerrüde düşebileceği endişesi ve Avrupa’da bankalara yapılan stres testinin inandırıcılığının olmadığı düşüncesiyle gelişmekte olan ülke eurotahvilleri satış baskısı altında başladı. Ancak, Perşembe günü yapılan Avrupa Liderleri Zirvesi’ne kadar geçen sürede gerçekleşen hazine ihalelerine talebin yüksek oluşu, Zirve’den Yunanistan’ın borç soru- nunu çözme adına somut adımların atılacağına ilişkin beklentiler ve ABD’de büyük şirketlerin açıkladığı olumlu bilanço rakamla- rı sebebiyle gelişmekte olan ülke eurotahvillerinde alıcılı ve olumlu bir hava hâkim oldu. AB Liderler Zirvesi’nden çıkan sonucun piyasaları memnun etmesi de alımları hızlandırdı.
Gelişmekte olan ülke eurotahvillerine ait risk primi 13 baz puan azalarak 275’e düşerken, Türk eurotahvillerinin risk primi ise 14 puanlık düşüşle 215 seviyesine geriledi.
Eurotahvil Piyasaları
€ / $ $ / ¥
VIX Endeksi
Geçtiğimiz haftaya Euro Bölgesi’ne yönelik borç krizinin Yunanistan’dan sonra İspanya ve İtalya gibi büyük ekonomilere de sıç- rayacağı endişesiyle satıcılı başlayan Euro, izleyen günlerde Euro Bölgesi liderlerinin Yunanistan’a yönelik 2. yardım paketi ko- nusunda anlaşma sağlayacağı beklentileriyle yukarı yönlü seyretti. Perşembe günü AB Liderler Zirvesi’nde yardım için anlaşma- ya varılması, Euro’ya yönelimi hızlandırdı. Dolar tarafında ise ABD’nin borçlarına ilişkin endişeler gündemdeydi.
Bu gelişmeler sonucunda geçen hafta €/$ paritesi %1,43 oranında yükselerek 1,4353, $/¥ paritesi ise %0,75 azalarak 78,52’ye indi.
Yurt içinde, yurtdışındaki gelişmelerin yanı sıra Fitch’in Türkiye’nin cari açık sorunu nedeniyle not artırımının belirsiz olduğunu açıklaması ve TCMB Başkanı’nın açık pozisyona ilişkin uyarısıyla TL önemli para birimleri karşısında değer kaybetti.
Haftasonu ABD’de borçlanma eşiği ve bütçe açığı hakkında Demokratlar ve Cumhuriyetçiler arasında yapılan görüşmelerde uz- laşma sağlanamaması sonucunda Dolar’ın haftaya değer kaybederek başlaması bekleniyor.
DÖVİZ KURLARI
15.Tem 22.Tem Değişim
Dolar (¹) 1,6407 1,6669 %1,60
Euro (¹) 2,3196 2,4013 %3,52
Sepet (²) 3,4268 3,5159 %2,60
€/$ Paritesi (³) 1,4150 1,4353 %1,43
$/Yen Paritesi (³) 79,11 78,52 -%0,75 (¹) 15:30'da açıklanan TCMB döviz alış kurudur.
(²) 1$ + 0,77 €
(³) Uluslararası piyasa kapanış verileridir.
EUROTAHVİL HAFTALIK DEĞİŞİM
Değişim 15.Tem 22.Tem (Puan) EMBI+
Ende ks 580,15 584,60 4,45
Spre ad 288 275 -13
Türkiye
Ende ks 392,23 395,21 2,98
Spre ad 229 215 -14
Kaynak: JP Morgan
Emtia Piyasaları
25 Temmuz 2011
Petrol Altın
Bu Haftanın Gündemi
Petrol fiyatları geçen hafta €/$ paritesinde AB’deki borç krizi ve ABD’deki bütçe görüşmelerinin seyrine bağlı olarak yaşa- nan dalgalanmalar paralelinde hareket etti. AB’de haftanın sonunda Yunanistan’a yardım için anlaşmaya varılması ve Dolar’daki zayıf seyir, petrol fiyatlarını yukarı yönlü etkiledi.
Ancak petrol fiyatlarının bu seviyelerde bulunmasının teme- linde Çin’in aldığı tüm soğutucu önlemlere rağmen Asya kay- naklı petrol talebinin yüksekliğini koruması ve bu eğilimin devam edeceği beklentisi yatıyor. Haftalık bazda bakıldığında Brent türü ham petrolün spot fiyatı, %0,86 yükselerek $/varil 119,07 seviyesinden kapandı.
Altın fiyatlarındaki yükseliş eğilimi, geçen hafta da gücünü korudu. Hem AB’deki borç krizinin seyri, hem de ABD’de kamu borcu tavanına ilişkin Cumhuriyetçiler ve Demokratlar arasında hala bir anlaşmaya varılamamış olması, yatırımcıla- rın güvenli liman arayışını güçlendirerek altını tercih edilen bir seçenek haline getirmeye devam ediyor. Çeşitli derecelen- dirme kuruluşlarından gelen ABD’nin kredi notunun borç tavanı ile ilgili olumsuz gelişmelere bağlı olarak düşürülebile- ceği haberleri de altını güçlendiriyor. Geçen haftayı da bu ortamda tamamlayan altın fiyatları, hafta içindeki dalgalı seyrine karşın haftalık bazda %0,32 yükselerek $/ons 1.597,25 seviyesinden kapandı.
18 Temmuz TCMB İktisadi Yönelim Anketi ve Reel Kesim Güven Endeksi (Gerçekleşme: 114,1) TCMB Temmuz Ayı İmalat Sanayi Kapasite Kullanım Oranı (Gerçekleşme KKO: 75,4) 19 Temmuz ABD Temmuz Ayı Tüketici Güven Endeksi (Piyasa Beklentisi: 57)
ABD Haziran Ayı Yeni Ev Satışları (Piyasa Beklentisi: 321 Bin Adet) 20 Temmuz Hazine İç Borç Ödemesi (TL1.514 Milyon)
ABD Haziran Ayı Dayanıklı Tüketim Malı Siparişleri (Piyasa Beklentisi: %1 Artış) 21 Temmuz TCMB Enflasyon Raporu
TCMB Para Politikası Kurulu Toplantı Özeti
ABD Haziran Ayı Bekleyen Ev Satışları Endeksi (Piyasa Beklentisi: %1 Azalış) 22 Temmuz TÜİK Haziran Ayı Dış Ticaret Verileri
ABD II. Çeyrek Büyüme Verisi (Piyasa Beklentisi: %1,9) 1.597,25
1.000,00 1.100,00 1.200,00 1.300,00 1.400,00 1.500,00 1.600,00
Tem 10 Ağu 10 Eyl 10 Eki 10 Kas 10 Ara 10 Oca 11 Şub 11 Mar 11 Nis 11 May 11 Haz 11 Tem 11
$/ons
119,07
60,00 70,00 80,00 90,00 100,00 110,00 120,00 130,00 140,00
Tem 10 Ağu 10 Eyl 10 Eki 10 Kas 10 Ara 10 Oca 11 Şub 11 Mar 11 Nis 11 May 11 Haz 11 Tem 11
$/varil
25 Temmuz 2011
Uyarı Notu:
Bu rapor Bankamız uzmanları tarafından güvenilir olduğuna inanılan kamuya açık kaynaklardan elde edilen bilgiler kullanılmak suretiyle, sadece bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hiçbir şekilde finansal enstrümanların alım veya satımı konusunda tavsiye veya finansal danışmanlık hizmeti sağlanması olarak yorumlanmamalıdır. Bu raporda yer verilen görüş ve değerlendir- meler, hiçbir şekilde Türkiye İş Bankası A.Ş.’nin kurumsal yaklaşımını yansıtmamakta olup, raporu kaleme alan uzmanların kişi- sel görüş ve değerlendirmeleridir. Türkiye İş Bankası A.Ş. bu raporda yer alan bilgi, görüş ve değerlendirmelerin doğru, değiş- mez ve eksiksiz olması konusunda herhangi bir şekilde garanti vermemektedir. Türkiye İş Bankası A.Ş. bu raporda yer alan bilgi- lerde herhangi bir bildirimde bulunmaksızın değişiklik yapma hakkına sahiptir. Bu rapor ve içindeki bilgilerin kullanılması nede-
