""n " edilerind e Bemoglobin Tiplerinin Ara ş tırılma sı

(1)

""n " edilerind e Bemoglobin Tiplerinin Ara ş tırılma sı

F:ıınıagul

YUR Ferda BFI GF' C Tanar

ATEŞI

IYII/ lIncıı Yıl U ımers1Ies ı Vetenner FaJ..ııl1ı.:sı B1\okıııı~a Anabılıııı Dalı. V;ııı 'Y u/ uncu Yıl U I1L\ crsıtcsı Veterıner Fa)..1ı1 1csı Fıı~ oloJI A nabılıın Dalı . V an 'ı u/uncu Yıl Uım e rsııesı Vcıcn ner F,ıı..uIICSl ZOOlcknl Anabılım D:ılı . Van

Ö/\'l Illı ~,lıl~m,IJ,1 YU/UIl.:U y,ı LJ11Ih:1s11.:sı V..:ı..:fl1I,'1 ı.ıkulı.:~ı /,)\\hJ,1l1 :\ıı,ıhıhııı IJ.lh \"Ill K..:,!ı~ı \":ll~lırmı:

1'llııöılı.k hulun.lIL':!lI ,ıd.:! Van l\.:ı.Iı,1 l.,ullaııılJı lıcı11lıgluhm ııpkn ... ı.:)..ıwılıı.:ı Id.lll;;1 ık 1,11111 I.'dlMı Kı'dılı:111l JIIIlIULlık ı [tı 1\ LLP1 löpl1 eJıldl

ı\ııahıar ı..dınwl,'r:

V,m K ...

Jhl, J kııw/?lıılıın tıpkı!

InH'slil!:ııion

of

lI('nıo~lnhilı r~lll's

in Vali

C:ııs

~unım:ır~:llııhIS ,luJı

20 Van

('ah 11t.!luııg

Lu /.oolcchu\

R..:sı,:.ıtrh

('.:1111:101 i

;ıuıllı

III

V.:lı.:rlllil!'. MCdl(;I1\ı.: Ilııııerslll

"ı

YII/\llh_\I

Yıl ııen.: ıı~ı.:ıl

i

!cınogl(\hı\l I\'ILL!S ıı"r" d"1"nmlıal,,d bı d"dr,ıphl1I'l'SIS l\:ı1\UI"ı'

i lh '\ g"n"

\\il~

Immd

,ııı iıi ViiI!

l;ıh

Giri~

\';ı1l "cdıs!.

Van

Golıı

çC\fcM ndel-.l

~cr1cşllıı bınııılcrıııdc ~eıısıırıhnckte ıC

Van

'ııı dışında u/uıı SUl

C

ıaş;uıı;ım:ısı ık dll-.l-';ı1 çcl-.ıncı-'1edır

Bu

h;ıl\;ll1l;ırda rcnl-.ıı

gorul1llm

saı;l:ııaıı plgl1lenılcr

<;;ıde~e

go/lerde

ıoplalılHl~1Ir Yanı kedıııııı bır g01l1 s;ırı-ıcşıl dığerı

IS(' ma\!

relıl-.ıedır(M) Bır proıeııı 01;111 heıııoglobııı

ol-.sl jcn l

al-.cıgcrkrden dokııtır.ı brbondıol-.sıl ıe proıoııbn

I)C

dol-.ulardaıı al-.cıgerlere 1aşır Molekııl "ıpısı

I-.urcs.d

bıçıınde Olııp,

don molekul

heJl1('~'" ~)

ve

bır

m olekLlI

globııı(o" I)ıı)den oluşur IIcıııoglolmı molektılııııde

hem

gmbıı ıaşı~aıı

don

polıpeplld /ıncırı buluııur Buıılard:ııı ıı-'ISI

alfa(u,).

dıga

II-'ISI de be[alll)

/lncırı adını alırlar HCIlIOglob11ı11ı i l /Iııeın ı~ ı

II

IJJleın

1')(:

1~6

;11111110 ,I!oll 1-. ..

lıııııSı lçcrıııcl-.ıcdır(

i '\ _

ı

7.

~ ıı Ilcıııoglobıııc rcngıııı ıercn ıC ~ul-.S('I-. ıapıh canlıların

Willlinde

bıleşımı

;1\ 111 01;111 hem. don

pırol !ı;ılı-';ısı ıc bıı

hall-.,lIl1l1

on:ısıııda

11-.1

degerlı demır

;1[011111

ıçerır HCl1loglobın ıııolel-.ulııııuıı

prOle'lll

ı;ıpısıııda obıı globııı 1-.1~1I11 ıse. nbolOınl:ırda scıııc/leııır ıc geııı'ııı-' konırol alı ınd:ıdı rı

i

~.

1 7) Ha) \

anlard;ı globııı

IHo1cl-.uhl

farklı olduğuııdaıı tıır1erc

gorc

hCIHOgloblıl

;!ğırlığı

da

değışır

Bu

ııul-.lar

kedI.

domuı ıc 11lsaııda lı:'

OUt.).

I-.opckıc

&6000.

ı;ıış;ıııda

IS('

Cı\)

000

dalloıı

olaral-.

blldınlıııekıcdır(17.1:i) "-cdılcrde

Hb A

ıe

IIb Bolmal-.

IW,!TC

bııltmdıığıı ıfade

11-.1

bu~ ııl-. hcınoglobııı tiplılın edılmekledı

r( 10. 12, i " i S, it) .22)

"o~ıııı

\c

ı-'ı\:ılenk

Hh ... Hh il

ıc

IIb ,\13 0111l:11-'

ll/ı,:'re iiÇ ı'rgın hcmoglobııı tıpı. foı:ıl doııcıııdc ı~c ı

n ,

F ııpıııııı bultıııdıı~u bclınlltrl-.clı(:'ll.11

i.

;ı lIı'llIıl i I-.o~uııl:ır(\:ı ııb

A

ohışlılıılıııııl1 durduğu

hillilin

~crıııı:

Hb C

~:ıpıldığı bıldırıımı:l-.tedın~AI IhIlSI1l;ılı(I)).

sığırl;ırdal-.ı hCIHoı;lobın tıplerıııı

Hb A IIb il

ıe

1/b AU

ol;ır;ıı-' taııııııl.ııııal-.ladır lıı<,;ıııı'ırcı.ı heıııoglohııı

A(! lb A) LH 11\.

hCllIoglobın AıHb

" ) 1,{

Yı lI:ıtal hclııogloblıı\!Ib Fı

1,{

~'ı 111\(; ii krı Iıdı'll 11Iı,:'1 daıı;ı gdnıışllr Irgııı lll~;llll;lrda ıoplam hcınoı;lobııull

""

'J:S'1 IIb

A.

"u

ı-

..

ı

p.e !lb '\

dırılll Iıı<,;ıııl:ır(j;ı

;lııorın:11 heıııoglobııı IıpleTlmkl1

Cil

~ii-.

olaral-.

r:lstlalıll:11ll

oral-.

!ıııerc !lIıCıımlıl(\C s;ıpt:ııı:ııı

iib S

dır

Hb S 11-.1

IIHııam

1\

ıwcın

\c

ıkı ııomıal ^Ilııııeın ıçerır

li

/ıııe1fllllll (ı

po/ IS\OIllJlldal-.l

ı;llIt;ııııal

;11111110

;ISJ1I1l111

ıenııı \alııı

;111l1110 ;1<;111

;ılını~ıırı

ii

Iıı) Uıı çalışmada

\'an

"'edılcnııdı: hcıııoı::lobııı tıplerımil bclırleıııne~ı ıe

bu

ı-'oııud;ı ı,ıpıl;ıeal-. dı!!cr

~;ılı~nı;ılara ı-'"ıı-'ıd;ı buluıııılm;ı.,ı ;ıın;lçl:ıllll1l~111 'l:ııl'l"~al \~'I\h'ıuı

Ara~ıınıı:ıda Yu/llllCıı Yıl UllııcrMte'ıl Ve1erıncr F:ıl-.ıılıesl Zooıel-.ııı Anabılım D;11ı

\';11L

Kedı~ı Ycıışurıne Uııııcsı-nde

bulunan

ı;;ıglıl-.lı

\c 2

\:ışıııda

20 adet Va n

"cdısı kulla1l11dı "-aıı ofl1el-.lı:rı l-.edıleTlII cephalıea illllcbraehll·sınden

EDTA

lı Ilıplere alındı lIel1logloblıı

III' ':1\1111.

>;Chıloı ,1<;Cıaı

pbl-.-

(2)

ıru.

lIel Vak. lJe/'g" 1997 II (1 -2) 55-57

lan(TI\a1l LLL-HI

kuııanılarak

Helena

ıımrk,ı clekırorore/, cılıa/ında yapıldı

Blllı!IIIOlr

V an

Kedılenııde tespıl edileıı lıelllogloblıı

A

ııpıııın cle~lrororelık pıki Şekıl l'de

sUlIuldu

Şekıl

i

Heıııoglotmı

A

Itpıııııı clc~ırolorcıı~ pı~ı Tarh~nıa H' SUlItı\'

Bı~okııll)a~11 polııııorrııııı ıııcclcl1Iden ıçerısınde lıı::ıııoglobll1 Ilp1cnılıu bclırleıııııı.::sı gencıık bl)oloJık I\.' filı)..o"IIlL,I;lsal açılardan OIlCl1llı bılgıkt l\.'rır(20) T:ı~eıa

\ C ark (I X ).

eıcıl ~\.'dı k:uıında enırosıılcr lçelıSlJlclc

i ib

A(;ıl~ı

2 bela Al)

ı'e

Hb

B(aıra

2 bela

(31) Ohıı;ı).. ıı/aı' ıkı !ııı~ıı~ heJlıogloblı1 ııpı bclırledl~lcrıl1l ır:ıde etmektedırler Eveı! kedılerde 1lI0le~lIkı (hııc)de gelıeıık

kO l1 lrol a1l1;1el.\la

)apılal1 bırdlgerç:llışıııad:ıII(I)lse.llb

N llb

B·ııll1 or:ınsal dcgl~11lI sınırlanıııli far"lı kedı pOJlulas)onl:ınlıd<1

Iml1(l

ılc 50/:'itı arasıııd;ı değışebıldığı tx:Jınllıııe~ledır Suııulan Ç;lhŞIıı:ıd:ı. seluloı :ısetat de"ırofon;/ı "lıl1allıl:ır:l"

ii b

pohnıorfı/11l1 ıııeclendı ıe V:ııı Kcdi·lerıııdc

Hi> A

ııpı ıespıt edıldı llellloglobııı ıııolckıılu polıpepııd /ıııeırlcnnden olıışıır

P olll>CPlld

ııııcırlenııııı lçeTlııı~ oldıı~ları

:llllliio

:ısıılcr Iııre

O L gu

degışıııı gösıerır Nıtekıııı.

'Ia"eıa il' :ırk

( I'))

kedılerdl.:

Hb A

ıe

Hb

S'nın

ii

I.lııcır

"011IPO/1 5)0111l 1l1l

ıııcelcdı~lcrı Ç:ılış-ınalarıııdn, )..0ı>ct..

\c

t..cdı beı:ı

A

I.lııcınııde

C il

aı

iS, crgm

ılisan i)ı,:w ii.: ~cdı

bela A

ımeırlen arasında d:ı

22

f:ır~1ı .tııııııü jl~ii dl/llıŞI oldıığııııll ıurgııl:ııııa~tadırl:ır (all~l1I:ıd;ı polıpcpııd I.lIICırlcfl111 olııştııran :ıınıııo asıı dl1/,e~l1l{k bıı ınceleıııc, ıleri ıeknıkkre Jhll~:IÇ dll~Lllın:ı!>1

m .:dclll, \l c

.ı:ıpılaın:ıdı Sağll"lı kedı kaıııııd:ı bulııııan ıkı blı,\lI" henıoglobııı tıpl1ll11

(Hb A

\1.'

H b 131

okslJeıı amııııeknııın dığer memelı h:ı\ i :ıııl:ırd:ı~ı heıııoglobııılerc

göre

dUŞll~ olduğu bclınılıııct..ıedır E1ckıroforcll~ ol:ır:ık

Ilb B

ıle yakın

ılışkılı,

oksijen

bııglaıııa yiil.desı d,ılıa

:rüksek olan Hb

Bı,

Hb B: ve Hb

Bı

diye

adlandırılan

iiç komponent daha

bıldırıll11ekıcdır Aileıııılı kcdılerde

yüksek oksi jen

ıuım;! kap.asltelı

Hb

Bı

ve Hb

B:'IıI11 konsanırasyonlarıııda anına,

Hb S'de

ıse aLalnı:ı göıiildiiğii:

bunlara

karşın

Hb A

miktarıııda

ise herhangi

bır değişııuin gö/.lenınediğı açıkla

n-

rnnktııdır(12)

Lilera1iir

\'erılerde(2,~)

Hb A' llln Hb B' ye göre okslJene

ol:ın ılgısınin dalı:ı

ru la

olduğu:

H b A'nm

dOlll11lanı olduğu tiır!enn

ISC

sıeak

yörelere

11)11111 sağlamada gııçliık çektığı ıfade edilmekıedır

Va n

Kedısı. oldııkça

yüksek

sa~'ıl:ıbılccek bır rakııııa .sahıp

Va li Gölu

ha\'l.asıııda yaşamaktadır

Buradan

lı:ıre~eılc SULnII:ın çalışmada

iib

Aııpının saptanınası hcı i"ı

ven ilc de pa ralel lik

arzetmekıedır Bılindığı ıııcr,·

Vali Kedil en

doğal Or1:ımlarındıll1 II/.aktaş

ıırıldı~larında cıddı adapıasyon problemlerı

goster-

l1le"ledırlcr

Nltekl l1l. bu

dunım

I>DIIlllortik ka re"-

tcrlerın çC\'re~e 11)11111 açısuıdan

önem

taşıdığl1l1 belırten hter:ıturler{1.7) ılc

de uyum

ıçerısındedır SoııuÇ

olarak

Iııeraılir bıldınm!er(

i O ) çerçeves inde

dcgışım

S lI1l rtan

dıkkaıe alındığıııda

elde

edılen

l eTll er

doğnılıusıında Vaıı Kedilenıııli

sadecc Hb A

IIPIlIi! s:ıhıp

oldugu

kesın değııdır BıılIlHl ıçın

daha

la/l:ı m:ıtcl)al ılc

daha

kapsamlı çalışm:ılar:ı ıhtı~;ıç ı;ırdıı Ulııs:ıl ~Illtur \:ırlığll1111

olan Vali

KedıleTlI1l11

;"oruııııı:ısı. ço,ğalıılııı;ısı ıc ıslahı açısıııdaıı geııeıık

~:IIı$ll1alara ağırlı~ \'crılmesı gerekmekıedır

Su uedenle S UI1III:111

Ç:ılıŞIII:ll11l1 d:ıha som:ı ~apılac:ı" Olaıı

be rll .c n

çalışııwl,ıril kaıkıdn bulı- i,ı 11lI1ıdırıdc~lı_

K;ı~nal.;t:11"

i ,\~:tr

N ,S. (I 'HIM):

1'1ı

... AdilPII \l·

Sı~t\lfl~;tlıl\:

ol

iLLı ~ıJ l"ll;t,~l\ml ;Illd Ilcll10gllıhlıı I\]X: iii

Sh.:..:p

]'\]'1<.:11':1111>1 ~.ı ır1·1_127~

1. Aı.::1r

N ,S"

f.\'tUl\

J.V .,

Rnhı'rt\

J,(

ı~72):

Ro.!u

llkı..ıd ı-..:ı] IJ\lI,ls~IIJlII ;ıııd

1

kllhıgl()lıııı

1

¹

011 l1lol'phl ..

1ll iii

Sho.!":p A Ro.!111":1

Aliıill

111":o.!u

,\bsır;ıı.;t~ ,1(j-Hı7..j'iı,

J.

B:ırh'r

E .J,.

I)inn·

J,E.,

'ü'f:ıu\l'r

Re.,

Niı'nhım

A .\\'.(I')771:

Ikıııngluhl1l S\\ııdııııg III

Sh..:l'jl .m d lioills

hıdurlıl)l1 uı

Ik m ug lobm C

Sllılho.!Sb 11\ Cu1ı11r~ nı Sho.!qı

1\.'lal

Fr\ıhroıd

Cdb

Pmı,:

Nail

Ariıd Seı 7.) "()7~-5IlH2

~. Bark~'r

E ,J., Pk rcc J. E" N i(' nhui \

A,W,il'JMtlı:

1 k-

Illuglobııı S\It!dııug III

Sh .:.:p A

('oll1p;ırı,.;olı

ol

i lı.:

ll'\lhlllPOldııı Iııdıı~~d ~\lırı.:1ı h) illı

C

<ıIıJ ılı.:

I-d,d 111

·'\dııh lkıııo!!lohııı Sııııdı Hiıııx! ~,) I~S-lLj·1

5,

Dıııınıl

F ,(lIJR:;);

~e~ıılı KOııııı Ir)"l'lıl11d"

Jt.l11sl.:rııl1 il' Ikmnglııhııı Iıpkn I}.ıf!ılııııı

\:/<:1111<.:

Ar;ıştlll11alal ı ılık Vcı Mıkl,II'I\olıııı iii~i Ikı[.' ~

:-'.'}

("

Erı.,,\'

F.,

1\1iirlüıııllu ~ Uılnıı'

F.,

Ö,-ı,ı.in

.C.(I 'JR7):

ı\ııt..;ır;ı Kı.:Çlsl Kanliırtııd,ı

i\.

Illı Iı h·

Kıikurılıl

I'wl':l1llcr tk

iıııık Kalıt\: vı:

:-h'II I111

!\I,ıslıı,L!

lh~ı.ıb l)og;ı,llıılllAI\ V.:ı ILıı Ikı~

11

ıı~-ı,ı

(3)

1. }::':Lii\ J.V., 11111111.1 M.ıı.(1~61): V;lIhılltıll

111

nıc (icııC J rC\IUCIlCICS ol I'oı""sıum .ıııd IkUl~lobm I\pô III

Romnc\ Mursh

:md Smuhdo\\ll

Shcep

1·:sıabhsh\.oJ A\\;ı\

J rom 1I1cır Nıııur.ıll'1\\1I01llllClll

J

IJIoI &1 1'1 IIKI·ltlX

~. Gün' A. .(l9n ): "V,m Kcdısı" nı·n(ı Alxlull..adıı-oğlıı

A,

Yığll

M .

(~ııılı;ış;ır.ııı

Bl

V;ııı KilW~ü

i urk i ^la"lKuruımı Milıhil,lsl Aııkııri!

'.I. lIui~ın:ın T,II.J.(I~(ı6): lIeııı0t!lohın ·!\I)ı.!S ın

Silme

Ikımcsllr Anıınab

PHII: X l'Uf;1 ('onl Am111

Uintıd liıuup,

Pans

tı17~ lıl·11

ltl K:ı)to:ıı-Jull) ,I., Taı...d;ı F.(I~H~): Ilıu~\ıııhr'ı~ ıll Cıı Ikmughıbms Ililll"I,IIIHII

ul

I'II!\IA)·I<NA Iruııı Amlıı,lls

\11

Vilrımı"

!Lh

Nllb ii I'hen,lı\l"ıCs IIlu...lıeııı {icııcı

22.

\1·10 'lUI·'HI

ll. Kiı(h ... ıı 11.( 1 !11~): Anıın,,1 IkıılOgl\lhlll Ikıı.:nıgenıı\

/\11 N Y

/\eadS~1 ı·1l 11·~~

12. ~1:ıuı... A.G .. Wlwhın 11.'1', Puıı. C.R, T:ıkcl:ı F.(1~1~): Aneııııa LLL I)ume"ıı~ C"ı-.

1'lkd

uıılkl1l\lglohll1 ClllI1POIICI1lS ,md Wlııık Blood O\\geıı.IIUIl1 !XICIKC l!i~.

11·1,1

·1·17-1~')

IJ.Onal '1'., Emerk K. (I'N11 I~'ıııel Iıı\\lkııll\.ı Sill,l\

t\11,ıl"ıC,lcn 111l11l

I~ SO:lIl1l1111 N. ı\1, Ihıııd R(I')H2); lle11lnghl!ı111 lı, llo,;~ul,I11\C Sıruuuıe

,111<1

i\Jiıjll.llııııı .i ı"heııı l·dlK I1X

i

J

( i

,'1

I'(I~ !it·ıx I<J<J"!~ 11·:, 55·5~

I~. !)p"nco:r N.( 1')1')): {;eııclı<.:, ıı! (",ıl Ikıııoglnbıı" i\

l,Jıı.ııllıl:ıll\r l)ohI11l1qıhl~11l Bıodl<:1Il (ieııel 11.7·X 7·11.

:'ih

I(ı.~ıı),·r L(19HI): IlIndıeınl,ll\ Se\.oml Id

WII l'rccl1l:l1l :l\H

J COıııp,llı\

Ne\! Yur

l..

11. SI\l'II'UI1 1\1..1., Rl'c~c W.O. (i')')J): J)lil..c~~

I'h\,ıııhıg\ uf Dııl11c'lIc Aıııl11,ll'

II

ılı hltlı(ın Ctlıııdl Ihıı\crsıh

Press

tomlon

IH. r:ıı. ... ıa F., ('hl'n J.Y., I';ılı\\;ı;ıri N.(1')1~) ik IIHlgI\lhln 1\ aııd lı ıl! Ilıc Cıı 1),..ıllıcl\l..e III Ihe S;l1ne (cil Ikıııııglohııı

2

i 111·1XI

1'1 l'al..o:l:1 F, 'l:tlıl.. 1\.G., '1:1Uı. ıUR, Ilrinılı:ıll ıı.(I')71). ılı.: I"jlll\. I'qııı.]", l ,1ı111"-"1lll1n ol ılır Ikl;ı (1ı,1lI1' \11 lIenıuglnlıın, 1\ ,uıd ıı "I Ihe IkIII1C,ıı, CiL .1

Mul 1\01

'1

, 2(,1·271

2tı. !'iiI"<' I'R(I,)1"): Kuıunhud" Ilı\ol..llll\;NıI

!'llhııınrfııl11

il

Ilem0l"lnhın I ıplerı II· Vcı

1-:11..

Dcrl" ~ i LI1-12ı.

ıl.Ulukullu I~V.. "ıhiıı i (I')H21: 1'ı..'i.Iı'ıllll..

i kııı;ılııloıı

i n

t~'H;lhl';ı);1 ı IJlI.ı1.. Y,ıl ht.ıııhul 22. Wı'lI, K., ~lwrıH'I' N.( 1').'111): i [el\lIelı~le,

lll Ihc

I\lkl..:, Ihal Ikleıııımc i llL' I<d,ılııc /\mlfUIl" LLL

11,lo,;lll\l!.'I,lhlıı, \ ,LiI'1 li III l"IIııııc,l1\ i ,ıl, /\Ilını illı __ 1 1""111" l\ı ... henı (.cnel ıı .. 1'1'1.~11(1

~J

\

11111.11 ii II'JH~, 11/1.11,,\1 ıı.Iı..CHqıc l;ı, t\1l;II~ılll..

i hi ;;'Ii\ıı~;ıı;ı