HAFTALIK RAPOR 30 Aralık 2013

(1)

HAFTALIK RAPOR 30 Aralık 2013

VakıfBank Ekonomik Araştırmalar Müdürlüğü | İstanbul

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 2014 yılı Para ve Kur Politikası Raporunu yayımladı.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) 24 Aralık 2013 tarihinde yayımladığı 2014 Para ve Kur Politikası Raporu’nda TCMB’nin temel amacının fiyat istikrarını sağlamak olduğu vurgulanırken 2014 yılı para politikasının

%5 olan enflasyon hedefi çerçevesinde şekillendirildiği belirtildi. Raporda temel amaç doğrultusunda gerekli görülen durumlarda faiz oranları aracılığıyla tedbir alınabileceği öngörülürken geleneksel araçların yanında yeni politika araçlarının kullanılmaya devam edileceği açıklandı. Ayrıca 2014 yılında iç talebin küresel finansal koşullardaki olası gelişmeler nedeniyle ılımlı artması beklenirken toplam talebin enflasyon üzerinde baskı unsuru olmayacağı belirtildi. Ayrıca hesap verme yükümlülüğü ilkesinin uygulanmasında önem arz eden belirsizlik aralığının, her iki yönde de 2 yüzdelik puan olarak geçerli olacağı açıklandı. 2014 yılı para politikası ile ilgili olarak fiyat istikrarının yanında finansal istikrarının sağlanmasının hedeflendiği ve bu amaçla sermaye akımlarının ekonomide yaratabileceği oynaklığın sınırlanmasına yönelik adım atılacağı vurgulandı. Bunlarla birlikte krediler ve döviz kuru kanallarının etkinliğinin arttırılması için, gerektiğinde destekleyici araç olarak iletişim kanalının da çalıştırılacağı açıklanırken kredi büyüme hızlarının zayıf sermaye akımlarının etkisi ve temkinli para politikası duruşu ile makro ihtiyati önlemlerin alınması sonucunda yavaşlayacağı öngörüldü.

 Türk Lirası Likidite Yönetimi

Yeni İsim TCMB Faizi Mevcut Oran (%)

Marjinal Fonlama Oranı

(MFO) Gecelik Borç Verme Faiz Oranı 7.75

İstikrarlı Fonlama Oranı 1

(İFO1) Bir Hafta Vadeli Repo İhale Faiz Oranı 4.50

İstikrarlı Fonlama Oranı 2

(İFO2) Piyasa Yapıcısı Bankalara Sağlanan Gecelik

Borç Verme Faiz Oranı 6.75

2014 Para ve Kur Politikası çerçevesinde TCMB’nin son dönemde sıkça başvurduğu faiz oranları için yeni bir adlandırmaya gidildiği görülüyor. %7.75 seviyesinde olan TCMB gecelik borç verme faiz oranı “Marjinal Fonlama Oranı” olarak adlandırılırken bankalar limitleri ile sınırlı olmak üzere ihtiyaç duydukları durumda bu faiz oranından borçlanmaya devam edebilecek. TCMB, 2014 yılı için herhangi bir faiz oranını politika faiz oranı olarak belirtmedi ancak marjinal faiz oranının referans faiz oranı olarak belirlendiği dikkat çekiyor.

%4.50 seviyesindeki bir hafta vadeli repo ihale faiz oranı “İstikrarlı Fonlama Oranı 1” olarak adlandırılırken, bir hafta vadeli repo ihalelerine ilişkin de değişikliğe gidildi. Buna göre, ihaleye katılacak her kuruluşun verebileceği toplam teklifin üst sınırı, kuruluşun tesis etmesi gereken TL zorunlu karşılık tutarının bankaların tesis etmesi gereken toplam TL zorunlu karşılık tutarı içindeki payının iki katı olarak belirlenecek. Banka bazında belirlenen limitler iki tesis dönemi boyunca geçerli olacak. Limitler dört haftada bir yenilenecek ve her yeni dönemin başlangıcına tekabül eden rezerv tesis döneminin ikinci iş günü bankalara TCMB Ödeme Sistemleri İhale Sistemi (İHS) aracılığıyla bildirilecek.

Piyasa yapıcısı bankalar, fonlama imkanından diğer bankaların tabi olduğu gecelik borç verme faiz oranından 100 baz puan düşük faiz oranıyla yararlanıyorlar. Mevcut uygulamada %6.75 seviyesinde olan piyasa yapıcısı bankaların fonlama imkânından yararlandıkları faiz oranı da “İstikrarlı Fonlama Oranı 2” olarak belirlendi.

(2)

VakıfBank Ekonomik Araştırmalar Müdürlüğü | İstanbul

2

 Döviz Kuru Politikası

2014 yılı Para ve Kur Politikası Raporu’nda döviz kuru politikasıyla ilgili olarak 2013 yılında yapılan uygulamalar sonucunda kredilerde ve TCMB rezervlerinde yaşanan artışın 2014 yılında da devam etmesi beklendiği belirtildi. Söz konusu artışta ihracat reeskont kredilerinin vadelerinin uzatılmasına, döviz müdahale ve ihalelerine vurgu yapılırken bu uygulamaların toplam rezerve net etkisinin 2013 yılında 81.5 milyar dolar olduğu açıklandı. 2013 yılında dalgalı döviz kuru rejimi doğrultusunda doğrudan net döviz alımları, ihracat reeskont kredileri ve rezerv opsiyon mekanizması araçlarının uygulanmasıyla TCMB döviz ve altın rezervlerinde olumlu gelişme sağlandığı için 2014 yılında da söz konusu rejimin uygulamasına devam edileceği açıklandı.

Bankaların TCMB’den alabilecekleri dolar ve euro cinsinden döviz depoları için belirlenen uygulamalarda değişiklik olmayacağı vurgulanırken döviz piyasasının düzgün bir şekilde işlemesinin ve döviz likiditesinin destekleneceği söylendi. Kur fiyatlarında normalin üzerinde bir seyir görülmesi durumunda esnek ihaleler ve doğrudan uygulanacak araçlarla piyasaya müdahale edilebileceği açıklandı. 24 Aralık 2013 tarihinden itibaren ise Aralık ayında döviz satım ihale tutarının her gün için minimum 450 milyon dolar, 2014 yılının Ocak ayında ise her gün için minimum 100 milyon dolar olmasının planlandığını belirtildi.

Finansal İstikrara Yönelik Düzenlemeler ve Operasyonel Çerçeve

TCMB, fiyat istikrarının yanında finansal istikrarı da gözeten bir para politikası uygulamak adına birçok farklı aracı bir arada kullanmaktadır. 2014 yılı makro ihtiyati düzenlemeler kapsamındaki para politikası araçlarına getirilen yeni düzenlemelere değinecek olursak ;

Makro İhtiyati Düzenlemeler

i. Zorunlu Karşılıklar

ii. Rezerv Opsiyonu Mekanizması (ROM)

-10000 -5000 0 5000 10000 15000 20000 25000

TCMB Tarafından Yapılan Toplam Net Döviz Alım Tutarları (milyon $)

Kaynak: TCMB

135,3

0 50 100 150 200

TCMB Brüt Döviz Rezervleri (milyar $)

Kaynak: TCMB

(3)

VakıfBank Ekonomik Araştırmalar Müdürlüğü | İstanbul

3 i. Zorunlu Karşılıklar :

Yeni Uygulama: Makro ihtiyati bir araç olarak kullanılan zorunlu karşılıklarda para politikası üzerinde direkt bir etkisi bulunmayan ve operasyonel süreçteki etkinliği azaltan küçük tutarlı bazı kalemlerin

“zorunlu karşılık yükümlülüğü” kapsamından çıkarmak. TCMB raporundaki ifade ile, 2014 yılından itibaren zorunlu karşılığa tabi yükümlülüklerin hesaplanmasında yurt içi pasif toplamından belirli kalemlerin indirilmesi yerine, doğrudan zorunlu karşılığa tabi kalemlerin dikkate alınması.

Beklenti: 17 Ocak 2014 tarihli yükümlülük döneminden geçerli olmak üzere tesisi 31 Ocak 2014 tarihinde başlayacak olan yeni uygulama ile piyasaya yaklaşık 1 milyar dolar döviz likidite sağlanması öngörülüyor.

2014 yılı para ve kur politikası kapsamında getirilen yeni uygulamalarla birlikte ilk kez 2013 yılında para politikasına konu olan kaldıraca dayalı zorunlu karşılık uygulamasının 2014 yılında da devam edeceği raporda bildirilmiştir. Bankaların aşırı borçlanma sorununun önüne geçilmesi amaçlanan söz konusu düzenleme gereği, 2013 yılı son çeyrek ortalama kaldıraç oranı %3-3.5 arasında kalan bankalar 2014 yılından itibaren üç kademede 1-2 puan aralığında ilave zorunlu karşılık ayıracaklar.

ii. Rezerv Opsiyon Mekanizması (ROM) :

Yeni Uygulama: Piyasadaki likidite koşullarını doğrudan etkileme özelliğine sahip söz konusu mekanizma ile ilgili ilk adım %40-60 arası dilimler için geçerli olan katsayıları 0.4 puan artırmaya gidilmesi.

Beklenti : ROM’un otomatik bir dengeleyici olarak daha etkin çalışmasını sağlayarak TCMB’nin kısa vadeli faizlerde oynaklığın sıfıra indirebilmesi.

Döviz Tesis İmkanı Dilimleri (%) Mevcut ROK Yeni ROK

0-30 1.4 1.4

30-35 1.5 1.5

35-40 1.8 1.8

40-45 2.2 2.6

45-50 2.5 2.9

50-55 2.7 3.1

55-60 2.8 3.2

Kaynak: TCMB

Son olarak; TCMB başkanı Erdem Başçı “2014 yılında Para ve Kur Politikası” konulu toplantıda, 2014 yılında faiz oranlarından ziyade döviz satışları ve ROM kullanım oranları ile sıkılaştırma politikası uygulayacaklarına vurgu yaptı.

(4)

VakıfBank Ekonomik Araştırmalar Müdürlüğü | İstanbul

4

Tarih Ülke Açıklanacak Veri Önceki Beklenti

25.12.2013 Türkiye Reel Kesim Güven Endeksi (Aralık) 104.5 102.1 (açıklandı)

Kapasite Kullanım Oranı (Aralık) 75.6 76.0 (açıklandı)

26.12.2013 Türkiye Tüketici Güven Endeksi (Aralık) 77.5 --

ABD Haftalık İşsizlik Maaşı Başvuruları 379 bin --

Japonya TÜFE (Kasım, y-y) %0.9 %1.1

İşsizlik Oranı (Kasım) %4.0 %3.9

Sanayi Üretimi Kasım, a-a) %1.0 %0.4

Perakende Satışlar (Kasım, y-y) %2.3 %2.9

27.12.2013 Fransa ÜFE (Kasım, a-a) -%0.2 --

30.12.2013 ABD Bekleyen Konut Satışları (Kasım) -%0.6 %1.0

İtalya İş Dünyası Güveni (Aralık) 98.1 99.0

31.12.2013 Türkiye Dış Ticaret Dengesi (Kasım) 7.37 milyar $ 7.9 milyar $

ABD Chicago PMI Endeksi (Aralık) 63.0 61.0

Tüketici Güven Endeksi (Aralık) 70.4 76.0

02.01.2014 Türkiye PMI İmalat Endeksi (Aralık) 55.0 --

TÜFE (Aralık, y-y) %7.31 %7.36

ABD Haftalık İşsizlik Başvuruları 338 bin --

PMI İmalat Endeksi (Aralık) 54.4 --

ISM İmalat Endeksi (Aralık) 57.3 56.9

Euro Bölgesi PMI İmalat Endeksi (Aralık) 52.7 52.7

Almanya PMI İmalat Endeksi (Aralık) 54.2 54.2

Fransa PMI İmalat Endeksi (Aralık) 47.1 47.1

İtalya PMI İmalat Endeksi (Aralık) 51.4 51.8

İngiltere PMI İmalat Endeksi (Aralık) 58.4 58.0

03.01.2014 Türkiye ÜFE (Aralık, y-y) %5.67 --

ABD ISM New York Endeksi (Aralık) 608.5 --

Euro Bölgesi M3 Para Arzı (Kasım, y-y) %1.4 %1.5

TÜFE (Aralık, öncü, a-a) %0.9 %0.9

İtalya TÜFE (Aralık, öncü, a-a) -%0.3 %0.3

İngiltere M4 Para Arzı (Kasım, y-y) %0.10 --

Haftalık Veri Takvimi (30 Aralık 2013 – 03 Ocak 2014)

(5)

5

TÜRKİYE

Sektörler (Sabit Fiyatlarla)

Sektör Payları (%) (2013 III.Çeyrek)

2012 III.

Çeyrek 2012

IV.

Çeyrek

2013 I.

Çeyrek 2013 II.

Çeyrek 2013

III.

Çeyrek

Tarım 15.1 2.1 3.4 4.5 5.6 2.9

Sanayi 21.9 1.1 -0.1 1.9 3.7 4.9

İnşaat 5.6 -0.8 1.5 5.9 7.6 8.7

Ticaret 12.0 -0.7 0.0 2.9 5.1 5.5

Otel.veLokantalar 3.0 1.6 7.4 13.7 12.4 8.3

Ulaş. ve Haber. 14.1 2.9 0.7 2.4 3.4 3.0

Mali Kur. 12.1 0.9 3.8 6.5 8.5 11.0

Konut Sah. 4.1 1.6 1.7 1.2 1.3 1.8

Eğitim 1.6 3.5 4.6 4.6 4.3 5.0

Sağ. İş. ve Sos.

Hiz. 1.1 4.7 5.3 4.6 5.2 5.3

Vergi-Süb. 8.1 0.9 0.9 1.4 5.2 4.7

GSYH 1.5 1.4 3.0 4.5 4.4

Kaynak: TÜİK

Türkiye Büyüme Oranı

Sektörel Büyüme Hızları (y-y, %)

4.4

-20 -15 -10 -5 0 5 10 15

1999Ç1 1999Ç3 2000Ç1 2000Ç3 2001Ç1 2001Ç3 2002Ç1 2002Ç3 2003Ç1 2003Ç3 2004Ç1 2004Ç3 2005Ç1 2005Ç3 2006Ç1 2006Ç3 2007Ç1 2007Ç3 2008Ç1 2008Ç3 2009Ç1 2009Ç3 2010Ç1 2010Ç3 2011Ç1 2011Ç3 2012Ç1 2012Ç3 2013Ç1 2013Ç3 Reel GSYH (y-y, %)

Kaynak:TÜİK

-5 0 5 10 15 20

Sektörel Büyüme Hızları (y-y, %)

Tarım Sanayi İnşaat Ticaret Ulaştırma Kaynak:TÜİK

-20,0 -15,0 -10,0 -5,0 0,0 5,0 10,0 15,0

1999Ç1 1999Ç3 2000Ç1 2000Ç3 2001Ç1 2001Ç3 2002Ç1 2002Ç3 2003Ç1 2003Ç3 2004Ç1 2004Ç3 2005Ç1 2005Ç3 2006Ç1 2006Ç3 2007Ç1 2007Ç3 2008Ç1 2008Ç3 2009Ç1 2009Ç3 2010Ç1 2010Ç3 2011Ç1 2011Ç3 2012Ç1 2012Ç3 2013Ç1 2013Ç3 Mevsim ve Takvim Etkisinden Arın. GSYH (ç-ç, %) Takvim Etkisinden Arın. GSYH (y-y, %)

Kaynak:TÜİK

(6)

6 Harcama Bileşenleri

(Sabit Fiyatlarla)

Sektör Payları (%) (2013 III.Çey.)

2012 III.

Çey.

2012 IV.

Çey.

2013 I.

Çey.

2013 II.

Çey.

2013 III.

Çey.

Yer. Hanehalkı Tük. Har. 65.7 -0.3 -0.4 3.4 5.6 5.1 Dev. Nihai Tük. Har. 9.3 5.5 8.5 7.6 7.8 0.6 Gay. Safi Ser. Oluş. 22.5 -3.3 -1.7 2.5 4.0 6.0

Kamu Sektörü 4.1 6.8 21.8 83.9 37.7 9.1

Özel Sektör 18.4 -5.3 -6.8 -7.0 1.9 5.3

Mal ve Hiz. İhracatı 25.3 14.4 16.7 5.2 0.1 -2.2 Mal ve Hiz. İthalatı 27.0 3.0 6.6 7.4 12.1 6.0

GSYH 1.5 1.4 3.0 4.5 4.4

Kaynak:TÜİK

Harcama Bileşenlerinin Büyüme Hızları (y-y, %)

Sanayi Üretim Endeksi

-5 -3 -1 1 3 5 7

-5 0 5 10 15 20

Oca.10 Nis.10 Tem.10 Eki.10 Oca.11 Nis.11 Tem.11 Eki.11 Oca.12 Nis.12 Tem.12 Eki.12 Oca.13 Nis.13 Tem.13 Eki.13

Takvim Etkisinden Arındırılmış Sanayi Üretim Endeksi (y-y, %)

Mevsim ve Takvim Etkisinden Arındırılmış Sanayi Üretim Endeksi (a-a, %) (Sağ Eksen)

Kaynak: TÜİK

İmalat Sanayi Üretim Endeksi

-10 0 10 20 30 40 50 60 70 80 90

Harcama Bileşenleri Büyüme Hızları (%)

Tüketim Devlet Yatırım İhracat İthalat Kaynak: TÜİK

-4,00 -2,00 0,00 2,00 4,00 6,00 8,00 10,00 12,00 14,00 16,00 18,00

Nis.11 Haz.11 Ağu.11 Eki.11 Ara.11 Şub.12 Nis.12 Haz.12 Ağu.12 Eki.12 Ara.12 Şub.13 Nis.13 Haz.13 Ağu.13 Eki.13

3 Aylık Hareketli Ortalama (y-y, %)

Kaynak: TCMB

(7)

7 -20,00

-10,00 0,00 10,00 20,00 30,00 40,00 50,00

Ara Malı İmalatı (y-y, %)

Dayanıklı Tüketim Malı İmalatı (y-y, %) Dayanıksız Tüketim Malı İmalatı (y-y, %) Sermaye Malı İmalati (y-y, %)

Kaynak:TÜİK

Sektörler

Yıllık Değişim Oranı (%)

Ekim Ayı

2012 2013

Petrol Ürünleri 15.0 -12.4

Tekstil -8.8 0.6

Gıda -6.0 1.4

Kimyasal Madde -5.5 0.7

Ana Metal Sanayi -1.0 4.3

Metalik Olm. Diğ. Mineral -4.3 -2.1

Taşıt Araçları -6.5 0.1

Elektrikli Teçhizat -9.9 10.5

Giyim 2.1 -9.8

Kaynak: TÜİK

Sektörel Sanayi Üretim Endeksi

0 10000 20000 30000 40000 50000 60000 70000

Kas.01 May.02 Kas.02 May.03 Kas.03 May.04 Kas.04 May.05 Kas.05 May.06 Kas.06 May.07 Kas.07 May.08 Kas.08 May.09 Kas.09 May.10 Kas.10 May.11 Kas.11 May.12 Kas.12 May.13 Kas.13

Toplam Otomobil Üretimi (Adet) (12 aylık Har. Ort.)

Kaynak: OSD, VakıfBank

Toplam Otomobil Üretimi

Beyaz Eşya Üretimi

700000 900000 1100000 1300000 1500000 1700000 1900000 2100000 2300000

Beyaz Eşya Üretimi (Adet)

Kaynak:Hazine Müsteşarlığı

Sanayi Ciro Endeksi

70,0 90,0 110,0 130,0 150,0 170,0 190,0

Tem.08 Eki.08 Oca.09 Nis.09 Tem.09 Eki.09 Oca.10 Nis.10 Tem.10 Eki.10 Oca.11 Nis.11 Tem.11 Eki.11 Oca.12 Nis.12 Tem.12 Eki.12 Oca.13 Nis.13 Tem.13 Eki.13

Aylık Sanayi Ciro Endeksi (2010=100)

Kaynak:TÜİK

148.8

(8)

8

Kapasite Kullanım Oranı

55 60 65 70 75 80 85

Kapasite Kullanım Oranı (%)

Kaynak: TCMB

45 55 65 75 85 95

Dayanıklı Tüketim Malları Dayanıksız Tüketim Malları Ara Malları

Yatırım Malları

Kaynak: TCMB

Toplam Sanayide Verimlilik Verilen İnşaat Ruhsatları

0,0 10.000,0 20.000,0 30.000,0 40.000,0 50.000,0 60.000,0 70.000,0 80.000,0 90.000,0

Verilen İnşaat Ruhsatları (Yüzölçümü,1000 m2)

PMI Endeksi

30 35 40 45 50 55

60 PMI Imalat Endeksi

Kaynak:Reuters

55.0 70

75 80 85 90 95 100 105 110

2005Ç1 2005Ç3 2006Ç1 2006Ç3 2007Ç1 2007Ç3 2008Ç1 2008Ç3 2009Ç1 2009Ç3 2010Ç1 2010Ç3 2011Ç1 2011Ç3 2012Ç1 2012Ç3 2013Ç1 2013Ç3

Çalışan Kişi Başına (3 Aylık) Çalışılan Saat Başına (3 Aylık)

(9)

9

ENFLASYON GÖSTERGELERİ

TÜFE ve Çekirdek Enflasyon

7.32

7.22 0

2 4 6 8 10 12 14

May.04 Kas.04 May.05 Kas.05 May.06 Kas.06 May.07 Kas.07 May.08 Kas.08 May.09 Kas.09 May.10 Kas.10 May.11 Kas.11 May.12 Kas.12 May.13 Kas.13

TÜFE (y-y, %)

Çekirdek-I Endeksi (y-y, %)

Kaynak: TCMB

TÜFE Harcama Grupları (Katkı, Puan)

-5,0 0,0 5,0 10,0 15,0 20,0 25,0

ÜFE (y-y, %)

Kaynak: TCMB

5.67

0,00 5,00 10,00 15,00 20,00 25,00 30,00 35,00

Ağu.08 Kas.08 Şub.09 May.09 Ağu.09 Kas.09 Şub.10 May.10 Ağu.10 Kas.10 Şub.11 May.11 Ağu.11 Kas.11 Şub.12 May.12 Ağu.12 Kas.12 Şub.13 May.13 Ağu.13 Kas.13

Gıda Enerji Tüfe

Kaynak: TCMB

Gıda ve Enerji Enflasyonu (y-y, %)

ÜFE Alt Sektörler (y-y, %) Dünya Gıda ve Emtia Fiyat Endeksi ÜFE

-10,0 -5,0 0,0 5,0 10,0 15,0 20,0 25,0 30,0 35,0

May.06 Kas.06 May.07 Kas.07 May.08 Kas.08 May.09 Kas.09 May.10 Kas.10 May.11 Kas.11 May.12 Kas.12 May.13 Kas.13

Tarım Sanayi İmalat Sanayi

Kaynak:TCMB

-1 0 1 2 3

Gıda ve Alkolsüz İçecekler Ulaştırma Alkollü İçecekler ve Tütün Konut Lokanta ve Oteller Ev Eşyası

Giyim ve Ayakkabı Yıllık

Aylık

Kaynak: TCMB

500 700 900 1100 1300 1500 1700 1900 2100 2300

100 120 140 160 180 200 220 240 260

29.04.2005 31.10.2005 28.04.2006 31.10.2006 30.04.2007 31.10.2007 30.04.2008 31.10.2008 30.04.2009 30.10.2009 30.04.2010 31.10.2010 30.04.2011 31.10.2011 30.04.2012 31.10.2012 30.04.2013 31.10.2013 BM Dünya Gıda Fiyat Endeksi UBS Emtia Fiyat Endeksi (sağ eksen)

Kaynak: Bloomberg

(10)

10

Türk- İş Mutfak Enflasyonu

İTO Enflasyon Göstergeleri

5 5,5 6 6,5 7 7,5 8 8,5 9 9,5

12 Ay Sonrasının Yıllık TÜFE Beklentisi (%) 24 Ay Sonrasının Yıllık TÜFE Beklentisi (%)

Kaynak: TCMB

Enflasyon Beklentileri

-5 0 5 10 15 20

İstanbul Toptan Eşya Fiyat Endeksi (y-y,%) İstanbul Ücretliler Geçinme Endeksi (y-y,%)

Kaynak:İTO

85.5

70 75 80 85 90 95 100

Fiyatların değişim yönüne ilişkin beklenti

Kaynak: TÜİK

Tük. Güven Endeksi-Fiyat Beklentileri

-4 -2 0 2 4 6 8

May.06 Kas.06 May.07 Kas.07 May.08 Kas.08 May.09 Kas.09 May.10 Kas.10 May.11 Kas.11 May.12 Kas.12 May.13 Kas.13

Türk-İş Gıda Enflasyonu ( a-a, %)

Kaynak: Türk-İş

Reel Efektif Döviz Kuru

100 105 110 115 120 125 130

135 TÜFE Bazlı (2003=100)

Kaynak: TCMB

109.41

(11)

11

İŞGÜCÜ GÖSTERGELERİ

9.9 10.2

7,0 8,0 9,0 10,0 11,0 12,0 13,0 14,0 15,0 16,0 17,0

Eyl.05 Mar.06 Eyl.06 Mar.07 Eyl.07 Mar.08 Eyl.08 Mar.09 Eyl.09 Mar.10 Eyl.10 Mar.11 Eyl.11 Mar.12 Eyl.12 Mar.13 Eyl.13

Mevsimsellikten Arındırılmış İşsizlik Oranı (%) İşsizlik Oranı (%)

Kaynak: TÜİK

19.000 21.000 23.000 25.000 27.000 29.000 31.000

Haz.08 Eyl.08 Ara.08 Mar.09 Haz.09 Eyl.09 Ara.09 Mar.10 Haz.10 Eyl.10 Ara.10 Mar.11 Haz.11 Eyl.11 Ara.11 Mar.12 Haz.12 Eyl.12 Ara.12 Mar.13 Haz.13 Eyl.13

İşgücü Arzı (kişi) İstihdam Edilenler (kişi)

Kaynak: TÜİK

35,0 37,0 39,0 41,0 43,0 45,0 47,0 49,0 51,0 53,0

İşgücüne Katılma Oranı (%) İstihdam Oranı (%)

Kaynak: TÜİK

İşgücüne Katılım Oranı

42,0 44,0 46,0 48,0 50,0 52,0 54,0

0,0 5,0 10,0 15,0 20,0 25,0 30,0

Tarım Sanayi

İnşaat Hizmetler (Sağ Eksen)

Kaynak: TÜİK

Sektörlerin Toplam İşgücü İçindeki Payı

0 20.000 40.000 60.000 80.000 100.000 120.000 140.000 160.000 180.000 200.000

Tem.08 Eki.08 Oca.09 Nis.09 Tem.09 Eki.09 Oca.10 Nis.10 Tem.10 Eki.10 Oca.11 Nis.11 Tem.11 Eki.11 Oca.12 Nis.12 Tem.12 Eki.12 Oca.13 Nis.13 Tem.13 Eki.13

İş Arayanların Sayısı (kişi)

Kaynak: Hazine Müsteşarlığı

İşkur İstatistikleri

92 97 102 107 112 117 122

2005-I 2005-III 2006-I 2006-III 2007-I 2007-III 2008-I 2008-III 2009-I 2009-III 2010-I 2010-III 2011-I 2011-III 2012-I 2012-III 2013-I 2013-III

Sanayi İstihdam Endeksi

Sanayi İstihdam Endeksi (2010=100)

İşsizlik Oranı İşgücü Durumu

(12)

12 700

1.200 1.700 2.200 2.700 3.200 3.700 4.200 4.700

Kurulan-Kapanan Şirket Sayısı (Adet)

Kaynak: TOBB

Kurulan-Kapanan Şirket Sayısı

85 90 95 100 105 110 115 120 125 130

2005-I 2005-III 2006-I 2006-III 2007-I 2007-III 2008-I 2008-III 2009-I 2009-III 2010-I 2010-III 2011-I 2011-III 2012-I 2012-III 2013-I 2013-III

Sanayi Sektörü Reel Brüt Ücret - Maaş Endeksleri

Reel Brüt Ücret - Maaş Endeksleri

(13)

13

DIŞ TİCARET GÖSTERGELERİ

-40 -20 0 20 40 60 80

Eki.04 Nis.05 Eki.05 Nis.06 Eki.06 Nis.07 Eki.07 Nis.08 Eki.08 Nis.09 Eki.09 Nis.10 Eki.10 Nis.11 Eki.11 Nis.12 Eki.12 Nis.13 Eki.13

Tarım (y-y, %) Madencilik (y-y, %) İmalat (y-y, %)

Kaynak: TCMB *12 aylık toplam veriler kullanılmıştır.

İthalat-İhracat Dış Ticaret Dengesi

0 5000 10000 15000 20000 25000

Eki.03 Nis.04 Eki.04 Nis.05 Eki.05 Nis.06 Eki.06 Nis.07 Eki.07 Nis.08 Eki.08 Nis.09 Eki.09 Nis.10 Eki.10 Nis.11 Eki.11 Nis.12 Eki.12 Nis.13 Eki.13

İhracat (milyon dolar) İthalat (milyon dolar)

Kaynak: TCMB

İthalat*

-50 -40 -30 -20 -10 0 10 20 30 40 50 60

Eki.05 Nis.06 Eki.06 Nis.07 Eki.07 Nis.08 Eki.08 Nis.09 Eki.09 Nis.10 Eki.10 Nis.11 Eki.11 Nis.12 Eki.12 Nis.13 Eki.13

Ara Malları (y-y, %) Sermaye Malları (y-y, %) Tüketim Malları (y-y, %)

Kaynak: TCMB *12 aylık toplam veriler kullanılmıştır.

İhracat*

Cari İşlemler Dengesi Sermaye ve Finans Hesabı

-11000 -9000 -7000 -5000 -3000 -1000 1000 3000

-84000 -74000 -64000 -54000 -44000 -34000 -24000 -14000 -4000 6000

Cari İşlemler Dengesi (12 Aylık-milyon dolar) Cari İşlemler Dengesi (milyon dolar-sağ eksen) Kaynak: TCMB

Kaynak:TCMB

-12000 -10000 -8000 -6000 -4000 -2000 0

Eki.03 Nis.04 Eki.04 Nis.05 Eki.05 Nis.06 Eki.06 Nis.07 Eki.07 Nis.08 Eki.08 Nis.09 Eki.09 Nis.10 Eki.10 Nis.11 Eki.11 Nis.12 Eki.12 Nis.13 Eki.13

Dış Ticaret Dengesi (milyon dolar)

Kaynak: TCMB

-20000 -10000 0 10000 20000 30000 40000 50000 60000

Doğrudan Yatırımlar (12 aylık-milyon dolar) Portföy Yatırımları (12 aylık-milyon dolar) Diğer Yatırımlar(12 aylık-milyon dolar) Kaynak: TCMB

(14)

14

TÜKETİM GÖSTERGELERİ

-15 -10 -5 0 5 10 15 20

Reel Hanehalkı Tüketimi (y-y, %)

Kaynak: TCMB

Tüketici Güveni ve Reel Kesim Güveni Tüketim Harcamaları

40 50 60 70 80 90 100 110 120 130

55,0 65,0 75,0 85,0 95,0 105,0

Tüketici Güven Endeksi

Reel Kesim Güven Endeksi (sağ eksen)

Kaynak: TCMB

Krediler CNBC-e Güven Endeksleri

)

30 50 70 90 110 130 150

CNBC-e Tüketici Güven Endeksi

Kaynak: CNBC-e

0 10 20 30 40 50 60 70 80

Krediler (y-y, %)

Kaynak: BDDK

Bireysel ve Ticari Krediler

-5 5 15 25 35 45 55

Bireysel Krediler (y-y, %) Ticari Krediler (y-y, %)

Kaynak: BDDK

(15)

15

KAMU MALİYESİ GÖSTERGELERİ

-60000 -50000 -40000 -30000 -20000 -10000 0 10000

Tem.07 Kas.07 Mar.08 Tem.08 Kas.08 Mar.09 Tem.09 Kas.09 Mar.10 Tem.10 Kas.10 Mar.11 Tem.11 Kas.11 Mar.12 Tem.12 Kas.12 Mar.13 Tem.13 Kas.13

Bütçe Dengesi (12 aylık toplam-milyar TL)

Kaynak: TCMB

Bütçe Dengesi Bütçe Gelirleri ve Harcamaları

Borç Stoku İç ve Dış Borç Stoku

Vergi Gelirleri Faiz Dışı Denge

-35 -15 5 25 45 65

Vergi Gelirleri (Nominal y-y, %) Vergi Gelirleri (Reel y-y, %)

Kaynak:TCMB, VakıfBank

-3 7 17 27 37 47 57

Faiz Dışı Denge (12 aylık-milyar TL)

Kaynak:TCMB

300 350 400 450 500 550 600

Toplam Borç Stoku (milyar TL)

60 80 100 120 140 160 180

200 250 300 350 400 450

İç Borç Stoku (milyar TL)

Dış Borç Stoku (milyar TL-sağ eksen)

Kaynak: Hazine Müsteşarlığı 150

200 250 300 350 400 450

Bütçe Gelirleri (12 aylık toplam-milyar TL) Bütçe Harcamaları (12 aylık toplam-milyar TL)

Kaynak:TCMB

(16)

16

LİKİDİTE GÖSTERGELERİ

-5 0 5 10 15 20 25

Reel Faiz Nominal Faiz

Kaynak:TCMB, VakıfBank 0

5 10 15 20 25 30 35 40 45

2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012

Türkiye'nin Net Dış Borç Stoku/GSYH (%)

Türkiye’nin Net Dış Borç Stoku Türkiye’nin Dış Borç Stoku Profili

TCMB Faiz Oranı Reel ve Nominal Faiz

Para Arzı

0 5 10 15 20 25

Kas.06 May.07 Kas.07 May.08 Kas.08 May.09 Kas.09 May.10 Kas.10 May.11 Kas.11 May.12 Kas.12 May.13 Kas.13

Borç Alma Faiz Oranı (%) Borç Verme Faiz Oranı (%)

Kaynak:TCMB

Kaynak:Hazine Müsteşarlığı Kaynak:TCMB 0

50 100 150 200 250

0 5 10 15 20 25 30

2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012

TCMB (milyar dolar-sol eksen) Kamu Sektörü (milyar dolar) Özel Sektör (milyar dolar)

0 50 100 150 200 250

0 200 400 600 800 1000

Kas.06 May.07 Kas.07 May.08 Kas.08 May.09 Kas.09 May.10 Kas.10 May.11 Kas.11 May.12 Kas.12 May.13 Kas.13

M2 (milyar TL) M3 (milyar TL)

M1 (milyar TL-sağ eksen)

Kaynak:TCMB

(17)

17 2013-IMF Beklentisi

(Ekim 2013)

Reel Büyüme (y-y.%)

Enflasyon (y-y.%)

Cari Denge /GSYH (%)

İşsizlik Oranı (%)

Borç St./GSYH (%)

Gelişmiş Ülkeler 1.2 1.4 0.1 8.1 107.7

Gelişmekte Olan Ülkeler 4.5 6.0 0.8 -- 34.7

Tüm dünya 2.9 3.7 -- -- --

ABD 1.6 1.2 -2.7 7.6 106.0

Euro Bölgesi -0.4 1.3 2.3 12.3 95.7

Almanya 0.5 1.6 6.0 5.6 80.4

Fransa 0.2 1.0 -1.6 11.0 93.5

İtalya -1.8 1.3 0.0 12.5 132.3

Macaristan 0.2 3.0 2.2 11.3 79.8

Portekiz -1.8 1.0 0.9 17.4 123.6

İspanya -1.3 1.3 1.4 26.9 93.7

Yunanistan -4.2 -1.8 -1.0 27.0 175.7

İngiltere 1.4 2.7 -2.8 7.7 92.1

Japonya 2.0 0.7 1.2 4.2 243.5

Çin 7.6 3.0 2.5 4.1 22.9

Rusya 1.5 6.2 2.9 5.7 14.1

Hindistan 3.8 9.0 -4.4 -- 67.2

Brezilya 2.5 5.9 -3.4 5.8 68.3

G.Afrika 2.0 5.7 -6.1 26.0 43.0

TÜRKİYE 3.8 8.0 -7.4 9.4 36.0

Reel Büyüme

(y-y,%) Enflasyon (y-y,%) Cari Denge/GSYH*

(%)

Merkez Bankası Faiz

Oranı (%)

Tüketici Güven Endeksi

ABD 2 1.2 -2.71 0.25 70.4

Euro Bölgesi -0.4 0.9 1.86 0.25 -13.60

Almanya 0.6 1.60 6.95 0.25 98

Fransa 0.20 0.80 -2.19 0.25 -26.40

İtalya -1.60 0.70 -0.74 0.25 96.20

Macaristan 1.80 0.90 1.11** 3.20 -22.70

Portekiz -1.00 0.10 -1.55 0.25 -41.00

İspanya -1.10 0.20 -1.12 0.25 -20.50

Yunanistan -5.50 -2.90 -3.37 0.25 -66.70

İngiltere 2.00 2.10 -3.79 0.50 -13.00

Japonya 2.40 1.10 1.01 0.10 42.50

Çin 7.80 3.00 2.35 6.00 102.90

Rusya 1.20 6.50 3.69 8.25

Hindistan 4.80 11.06 -4.79 7.75

Brezilya 2.16 5.77 -2.41 10.00 111.20

G.Afrika 1.80 5.30 -3.39*** 5.00 -8.00

Türkiye 4.40 7.32 -6.1**** 4.50 77.50

Kaynak: Bloomberg. *: Cari denge verileri IMF’den alınmaktadır ve 2012 verileridir.

***: 2011 verisi. **: 2010 verisi. ****: VakıfBank hesaplaması

Dünya Piyasalarında Son Açıklanan Ekonomik Göstergeler

Beklentiler

(18)

18

2011 2012 En Son Yayımlanan

2013 Yılsonu Beklentimiz Reel Ekonomi

GSYH (Cari Fiyatlarla. Milyon TL) 1 297 713 1 415 786 414 458 (2013. 3Ç) --

GSYH Büyüme Oranı (Sabit Fiyatlarla. y-y%) 8.8 2.2 4.4 (2013. 3Ç) 3.7

Sanayi Üretim Endeksi (y-y. %) (takvim etk arnd) 9.7 2.5 -0.5 (Ekim 2013) --

Kapasite Kullanım Oranı (%) 75.4 74.2 76.0 (Aralık 2013) --

İşsizlik Oranı (%) 9.8 9.2 9.9 (Eylül 2013) 9.5

Fiyat Gelişmeleri

TÜFE (y-y. %) 10.45 6.16 7.32 (Kasım 2013) --

ÜFE (y-y. %) 13.33 2.45 5.67 (Kasım2013) --

Parasal Göstergeler (Milyon TL)

M1 148.455 167.404 203.255 (20.12.2013) --

M2 665.642 731.770 875.989 (20.12.2013) --

M3 700.491 774.651 918.976 (20.12.2013) --

Emisyon 49.347 54.565 671.461 (20.12.2013) --

TCMB Brüt Döviz Rezervleri (Milyon $) 78.330 100.320 114.194 (20.12.2013) --

Faiz Oranları

TCMB O/N (Borç Alma) 5.0 5.0 3.50 (27.12.2013) --

TRLIBOR O/N 10.89 5.78 8.05 (27.12.2013) --

Ödemeler Dengesi (Milyon $)

Cari İşlemler Açığı 75.092 47.476 2.890 (Ekim 2013) 58.000

İthalat 240.842 236.545 19.479 (Ekim 2013) --

İhracat 134.907 152.537 12.104 (Ekim 2013) --

Dış Ticaret Açığı 105.935 84.008 7.375 (Ekim 2013) 96.000

Borç Stoku Göstergeleri (Milyar TL)

Merkezi Yön. İç Borç Stoku 368.8 386.5 405.4 (Kasım 2013) --

Merkezi Yön. Dış Borç Stoku 149.6 145.5 172.4 (Kasım 2013) --

Kamu Net Borç Stoku 290.1 240.6 217.5 (2013. 2Ç) --

Kamu Ekonomisi (Milyon TL) 2011 Kasım 2012 Kasım

Bütçe Gelirleri 33.362 29.032 30.018 (Kasım 2013) --

Bütçe Giderleri 27.943 26.886 30.496 (Kasım 2013) --

Bütçe Dengesi 5.419 2.146 6.423 (Kasım 2013) --

Faiz Dışı Denge 8.884 5.658 8.180 (Kasım 2013) --

Türkiye Makro Ekonomik Görünüm

(19)

V

ek

Vakıfbank Ek

konomik.arastirm

Cem Eroğ

Nazan Kı Ümit Üns Fatma Öz Sinem Ul Elif Engin

Bu rapor Türkiye V kullanılm vermek a alan bilgi

konomik Ar

malar@vakifbank

ğlu lıç sal zlem Kanbur lusoy n

Türkiye Vakıflar Vakıflar Bankası T ması nedeniyle do amacıyla hazırlan

lerde daha önced

aştırmalar

k.com.tr

Müdür Müdür Yard Müdür Yard Uzman Uzman Yard Uzman Yard

Bankası T.A.O. t T.A.O. bu bilgi ve oğrudan veya do mış olup, hiçbir k den bilgilendirme

dımcısı dımcısı

tarafından güven verilerin doğrulu laylı olarak oluşa konuda yatırım ön e yapmaksızın kıs

cem.eroglu@va nazan.kilic@vak umit.unsal@vak fatmaozlem.kan sinem.ulusoy@

elif.engin@vaki

nilir olduğuna ina uğu hakkında her acak zararlardan nerisi olarak yoru men veya tamam

akifbank.com.tr kifbank.com.tr kifbank.com.tr nbur@vakifbank

vakifbank.com.t fbank.com.tr

nılan kaynaklard rhangi bir garanti dolayı sorumlul umlanmamalıdır.

men değişiklik yap

Vak .com.tr r

an sağlanan bilg vermemekte ve uk kabul etmem Türkiye Vakıflar pma hakkına sahi

kıfbank Ekonom 021 021 021 021 021 021

giler kullanılarak h bu rapor ve için ektedir. Bu rapo r Bankası T.A.O. b

ptir.

mik Araştırmalar 2‐398 18 98 2‐398 19 02 2‐398 18 99 2‐398 18 91 2‐398 18 90 2‐398 18 92

hazırlanmıştır.

ndeki bilgilerin or sadece bilgi bu raporda yer

r