Siyaset Bilimi II
3. HAFTA: LIBERALIZM
Kökenler ve tarihsel süreç
◦ Özgürlükçülük ilkesini sahiplenmiş bir siyasal düşünce
◦ 17. yüzyılda adem-i merkeziyetçi feodal düzenden mutlakıyetçi monarşilere geçiş
◦ Meşruiyetini geleneklerden alan siyasal otoritenin tek elde toplanması
◦ İktisadi teşebbüsler ve kazanımlar üzerinde denetim
◦ Kilise ve din öğretisi ile iç içelik
◦ Mutlakıyetçi iktidarlar karşı hareketler ve direnişler
Aydınlanma felsefesi
◦ Akılcılık ilkesi: insan aklının doğanın ve toplumun işleyişini kavrama becerisine olan güven.
◦ Eşitlik ilkesinin sahiplenilmesi
◦ İki özgürlük tanımı: negatif ve pozitif özgürlük
◦ Mutlakıyetçi düzene eleştiriler:
◦ Siyasal düzenler de geleneğe göre değil, akılcı yasalar çerçevesinde kurulmalıdır
◦ Kilise ve dinin toplum üzerindeki baskısı kabul edilemez
◦ Değişmez ve hiyerarşik toplumsal düzenler kabul edilemez
Negatif özgürlük ve liberal itirazlar
◦ Liberalizmin siyasal öznesi: birey
◦ Amaç liberal bireyin özgürlüğü
◦ Negatif özgürlük kavrayışı: dışsal müdahalelerin bireyi kısıtlamaması
◦ Hangi müdahaleler bireyi kısıtlar?
Mutlakıyetçi iktidar
◦ Siyasal iktidarın, siyasal düzenin tek bir öğesinin elinde toplanmaması gerekir
◦ İktidar, sadece toplumun talep ettiği sınırlı hedefleri gerçekleştirmek için yetkileri tanımlanmış bir araç olmalıdır
◦ İktidar tüm bireyleri temsil etmelidir
◦ Özgür ve eşit bireylerin örgütlenme hakkı engellenmemelidir
◦ Mutlakıyetçilik bu üç ilkeyle bağdaşmaz
Teokratik iktidar
◦ Dini ve siyasal iktidar odaklarının birbirinden ayrılması gerekir
◦ Farklı dini inançlara hoşgörüyle yaklaşılmalı ve hiçbir inanca baskı uygulanmamalı veya ayrıcalık tanınmamalıdır
◦ Siyasal iktidar dünyevi hakları güvenceye almalıdır
Kapitalizm karşıtlığı
◦ İktisadi etkinlik ve özel mülkiyet hakkı kısıtlanmamalıdır
◦ Serbest piyasa mekanizmasına müdahale, iktidarın yetki sınırlarını aşması anlamına gelir
◦ Piyasanın işleyiş mekanizmaları liberal bireyin doğasına uygundur
◦ Bireyler daima kendi çıkarlarını maksimize etmek isterler ve bunun için rekabet ederler
◦ Bu arayıştaki bireylerin davranışlarının dışsal mekanizmalarla
düzenlenmesine gerek yoktur, kendi kendine herkesin çıkarına olacak bir
düzen oluşacaktır
Liberal çözümler
◦ Liberalizmin kurguladığı siyasal yapı
◦ Liberal tahayyülün üç katmanı:
◦ Her aktör için bir siyasal yapı:
◦ Birey
◦ Toplum
◦ Devlet
Birey kuramı
◦ Diğer insanlardan yalıtık ve onlarla organik ilişkisi olmayan birey: atomik birey kavrayışı
◦ Bireyin kendi özgür iradesiyle yaptığı seçimlerin hem kendisi hem de tüm toplum için olumlu sonuçlar doğuracağını nasıl bilebiliriz?
◦ Bilginin sınırlılığı ve faydacılık
◦ Pragmatist tutum vs. «aydınlanmış kişisel çıkar»
Toplum kuramı
◦ Toplum için iyi olan en çok sayıda bireyi mutlu edecek koşulların sağlanmasıdır
◦ Toplum bireylerin toplamından ibaretse bireyler nasıl toplumu oluştururlar?
◦ Güvencenin sağlanmasını amaçlayan toplumsal sözleşme
Devlet kuramı
◦ Toplumsal sözleşmenin koşullarını uygulayacak olan devletin erki hangi noktalarda, hangi araçlarla sınırlandırılmalıdır?
◦ Anayasal rejim – hukuk devleti
◦ Çoğunluğun onayını almış ve yaşam, özgürlük, mülkiyet haklarını koruyan sözleşme
◦ Devlet bu hakları korur ancak nasıl kullanılacaklarına karışamaz
◦ Devlet erkinin söz sahibi olduğu kamusal alan vs. bireyin tamamen özerk olduğu özel alan
