DBB 309 Karşılaştırmalı Dilbilgisi III

(1)

DBB 309

Karşılaştırmalı Dilbilgisi III

Türkçe – Japonca

Tipolojik Karşılaştırma

(2)

ÖNAD

Japoncada önadlar iki grupta incelenir. İşlevlerine göre yapılan bu gruplandırmada eylem gibi işlev gören önadlar ve ad gibi işlev gören önadlar ayrıştırılır.

Eylem işlevli «i önadları»

Bu gruptaki önadların sözlük biçimleri –ai, -ii, -oi ve –ui biçiminde bittiğinden «i önadları» olarak anılırlar.

ÖRNEK

Ad betimleme:

ÖRNEK

(3)

ÖNAD

ÖRNEK ÖRNEK

Eylem işlevleri:

Bu gruptaki önadlar eylem özelliği gösterir. Kökleri vardır.

Kökü bulmak için sondaki /i/ sesi düşürülür.

ÖRNEK ÖRNEK ÖRNEK ÖRNEK

Yüklem işlevi görürler:

ÖRNEK ÖRNEK

(4)

ÖNAD

Düz biçim, olumlu:

Geçmiş olmayan zaman Geçmiş zaman ÖRNEK

Düz biçimin olumsuzu için her iki zamanda da köke önce –ku morası eklenir. Ardından –nai / -nakatta gelir.

(5)

ÖNAD

Kibar biçim, olumlu çekimde düz biçime desu eklenir.

Geçmiş olmayan zaman Geçmiş zaman ÖRNEK

ÖRNEK ÖRNEK ÖRNEK

Kibar olumsuz için –ku lu biçime geçmiş olmayan zaman için arimasen, geçmiş zaman için de arimasen deshita eklenir.

ÖRNEK

(6)

ÖNAD

Kibar olumsuz, düz olumsuza desu eklenerek de oluşturulabilir:

ÖRNEK ÖRNEK

Ulaç yapmak için köke –kute eklenir:

ÖRNEK

Eylemler için söz konusu olan tüm çekimler (gereklilik,

koşul vb.) bu önadlar için de geçerlidir.

(7)

ÖNAD

Örnek tümceler:

1.ÖRNEK

2.ÖRNEK

3.ÖRNEK

4.ÖRNEK

5.ÖRNEK

6.ÖRNEK

7.ÖRNEK

8.ÖRNEK

9.ÖRNEK

10.ÖRNEK

(8)

ÖNAD

Belirteç işlevi için –i önadlarının sonundaki /i/ sesi düşürülüp yerine –ku morası getirilir.

ÖRNEK

(9)

ÖNAD

Genellikle naru (olmak, … hale gelmek) ile kullanılırlar:

1.ÖRNEK

2.ÖRNEK

3.ÖRNEK

4.ÖRNEK

5.ÖRNEK

(10)

ÖNAD

«na önadları»

Bu gruptaki önadlar, ad betimlerken, sözlük biçimlerinin ardına –na morasını aldıklarından «na önadları» olarak anılırlar.

ÖRNEK

Ad betimleme:

ÖRNEK

(11)

ÖNAD

Yüklem işlevi:

Ardına koşaç olan desu alarak yüklem görevini görür.

Kiplerde desunun çekimleri geçerlidir.

1.ÖRNEK

2.ÖRNEK

3.ÖRNEK

4.ÖRNEK

(12)

ÖNAD

Belirteç işlevi:

-na önadlarından belirteç üretmek için ardına –ni morası getirilir.

ÖRNEK

(13)

ÖNAD

Genellikle naru (olmak, … hale gelmek) ile kullanılırlar:

1. ÖRNEK

2. ÖRNEK

3. ÖRNEK

(14)

ÖNAD

Karşılaştırma yapma:

Japonca’da karşılaştıma yaparken önadlar biçimsel olarak değişmezler.

ÖRNEK