M a k et p r o je ya Vedad

M a k e t p r o j e y a

Vedad İŞBİLİR D.G.S.A Sevinç ŞAHİN A.İ.f.İ.A.

32 No. lu Proje (1. Ödül) Genel fonksiyonların yerleşme nokta-ları, Osmaniye ve Gazi caddeleriyle fonk-siyonel ilişkilerin doğru kurulması, câmi platformunun görsel olarak ve ulaşım açısından çevreyle kurduğu ilişkinin olum-lu buolum-lunması, câminin plâstik kalitesinin başarılı olarak kabulü ve strüktür açısın-dan gerçekleştirme olanağının nispeten kolay oluşu bu projenin jüri tarafından birinci ödüle lâyık görülmesinin başlıca nedenleridir. Genel tutumla plânlama ka-litesi arasında da uyum görülmüştür. Pro-jenin en olumsuz yanı Mevlevihane cad-desi ile Gazi cadcad-desi arasında geliştiri-len iç yolun verdiği olanakların iyi kul-lanılmamış olması ve çevresinde yerleş-tirilen işlevlerin tutarsızlığıdır. Fakat jüri, projenin esas kalitelerini değiştirmeden olumsuz bulunan hususların kolaylıkla dü-zelebileceği kanısıyla bu projeyi 4/1 oy çokluğu ile birinci seçmiştir.

2. Ö d ü I M i m a r l a r ı : Filiz ERKAL O.D.T.Ü. Coşkun ERKAL İ.T.Ü.

J ü r i r a p o r u ö z e t i : A) GENEL İLKELER : Jüri çalışmalarına, herhangi bir mi-mari yapıtın değerlendirilmesinde normal olarak aranacak özellikler dışında bu ko-nunun projelendirilmesine özgü bazı kri-terleri, gelen projelerin getirdiği verilerin yardımıyla saptayarak, başlamıştır. Bu kri-terler şunlardır.

1) Yeni yapılacak külliye Gazi ve Osmaniye Caddelerinin ticari nitelikteki yaşantısına katılacaktır. Arsanın bu iki yo-la bakan yüzlerinin doğru değerlendiril-mesi gerekir. Bu kabulden hareket ede-rek, câminin kuzeyinde bırakılması zorun-lu olan açık namaz alanlarından dolayı Osmaniye Caddesi tarafına çekilmesi ha-linde, Gazi ve Osmaniye caddeleri kav-şağına değil, Fakat Mevlevihane ve Os-maniye kavşağına yakın olması, ticari fonksiyon yoğunluğunun Gazi caddesi ta-rafında kalması açısından, daha tutarlı bulunmuştur. Diğer sosyal fonksiyonların Orhaniye sokağı tarafına yerleşmesi yine olumlu bir tutum olarak

değerlendirilmiş-1 4 N o . ( 2 . Ö d ü l ) Genel yerleşme kararları açısından olumlu çevre ile kurulan ilişkiler dengeli ve doğru sosyal hizmetlerin biraraya top-lanması jüri kriterlerine uygundur.

Değişik fonksiyonlu bölümlere ula-şım genellikle iyi çözümlenmiştir. Seçilen ] ana fikrin ve plânlama disiplininin ayrın-tılara kadar sürdürülmesi başarılı bulun- 1 muştur. Câminin sade bir küpe indirgen-miş plâstiğinin ancak, müellif tarafından önerilen hassas ve mükemmel bir işçi-lik ile yapıldığı zaman etkili olabileceği, M bunun ise Samsun'daki koşullarda hem 1 çok pahalı, hem de çok zor olduğu ka- ; nısına varılmıştır. Yapının değişik fonksi- • yonlu bir tanınmış yapıdan esinlenmiş ol- ı duğu fikri, bazı jüri üyelerince olumlu 1; j karşılanmamıştır. Ayrıca plânlamanın bü- 1 i tün açıklığına rağmen, büro ve dükkân : ortak bloklarındaki karanlık koridorlar, câ- jı mi plâtformuna Mevlevihane caddesinden çıkan yetersiz merdiven, câmi çözümün- : de ayakkabı yerlerinin konumu ve ben- . , zeri olumsuz bulunan ayrıntılar vardır. , Genel bir yargı olarak caminin uygulan- ! A ma zorluğu ve biçiminin çevre duyarlılı- I / gına hitcp etmesinin zor olduğu kanısıy- j la eleştirilmiştir. Ş ,

2/3 oy çokluğu ile 2. ödüle lâyık gö- S rülmüştür. |j i

. f

İ=T

~ t

j

t

i—

...

t

J _

L J

F

i'."...

"T

i

m

L

1

r

J _

3 n

I I

i mvı / M p ı r a p ^

w % i » f i flîto 2 0 N o . ( 3 . Ö d ü l )

Yerleşme açısından jüri kriterlerine uygun bir tutumla tasarlanan projede bir-birlerinden ayrılan câmi ve çarşı fonksi-yonları ortak bir avlu etrafında toplanmış ve bu avluya bütün çevreden ulaşım ko-laylıkla sağlanmıştır. Proje bütünüyle özel-likle Gazi ve Osmaniye caddelerinden dar bir yeşil bandla ayrılarak geri çekilmiş M i m a r l a r ı :

Merih KARAARSLAN İ.T.Ü. Mahmut TUNA İ.T.Ü

ve içine dönük fakat çevreyi inkâr etme-yen bir etme-yeni atmosfer yaratmıştır. Fakat bu tutum arsanın önemli alanlarının de-ğerlendirilmesinin aleyhine olmuş ve çev-reden çekilerek kaybedilen alanlar ancak câmi plâtformu yükseltilerek yeniden elde edilebilmiştir. Bu nedenle Mevlevihane caddesi yönünden câminin çevre ile iliş-kisi görsel olarak kesilmekte ve bu yüz-den ulaşım da zorlaşmaktadır. Büyük

te-raslar altında kalan bölümlerin örneğin mutfak, abdest alma yerleri, gasilhane gibi bölümlerin yerleşme noktaları ve iç ulaşımları yetersiz olmakta, Gazi caddesi ve Osmaniye caddesi kavşağına yakın yerlerde yeraltı su seviyesine inilmekte-dir. Biçim açısından özellikle belirtilecek bir kalite saptanmamıştır.

Bu proje oybirliği ile 3. Ödüle lâyık görülmüştür.

nmq5vn©vâDoafltffl(i$ (eoiMÜatesn f c o ı r i m i ş i

R : 67890

Mustafa POLATOĞLU İ.D.M.M.A. — İ.T.Ü.

2 3 N o . ( 4 . Ö d ü l ) Yerleşme açısından jüri kriterlerine ve projelerin büyük çoğunluğunun tutu-muna uygun ol&n bu proje. Gazi ve Os-maniye caddelerinin ölçülerine uygun ve

bu caddelerin ticari yaşantısına katılabi-len bloklarla çevrili bir iç avluyu câmi ile organik bir ilişki içinde gerçekleştir-miş ve benzer tutumla tasarlanan proje-lerin içinde, biraz biçimsel endişelerle yapılmış hissi vermekle beraber,

gerçek-ten kullanılabilecek bir iç mekân yarat-mıştır. Projenin meydan getirdiği mimari atmosferin olumlu olmasına karşılık alan olarak küçük seviyede tutulması sonucu, proğram isteklerj birçok hacimlerde tam olarak karşılanamamış, özellikle otopark

alanları, çok yetersiz olmuştur. Külliye-nin tüm plâstiği ve boyutları olumlu, fa-kat câminin plâstik etkisi ve sembolizmi yetersiz bulunmuştur.

Bu proje 3/2 ekseriyetle 4. ödüle lâ-yık görülmüştür.

Bu kabullerin dışında cami ve çarşı öğelerinin yerleştirilmesinde daha sınırla-yıcı bir kriter geliştirilmemiştir. Şüphesiz bu kriter de projeleri değerlendirmek için vazgeçilmez olmaktan çok, karşılaştırma yı kolaylaştırıcı ve homojen kararlara gö-türücü olarak düşünülmüştür.

2) Sosyal fonksiyonların bir araya

getirilmiş olmasının doğru olduğu kabul 3) Tekliflerin değişik etaplarda ya-pılmağa olanak vermesi olumlu bir fak-tör olarak kabul edilmiştir.

4) .Ulaşım, Gazi ve Osmaniye cadde-lerinin bugünkü trafiğinin giderek yoğun-laşacağı, buna karşılık Orhaniye sokağı-nın daha sakin kalacağı varsayımına göre değerlendirilmiştir. Bununla beraber bu külliyenin gerçekleşmesinden sonra, bu çevrede özellikle yaya trafiğinin bazı yön ve yoğunluk değişmelerine uğrayabileceği kabul edilmiştir.

5) Projelerin değerlendirilmesinde câmi plânlaması ve özellikle câmi plâsti-ğinin, yerleşme tutarlılığı ve genel plân-lama kalitesinden sonra gelen önemli bir kriter olduğu kabul edilmiştir.

6) Çevrenin teşekkül etmiş biçimsel ve yaşamsal karakteri ile kurulacak iliş-kinin önemli olduğu ve bundan biçimsel nedenlerle ya da özel bir düzen yaratmak isteği ile vazgeçilmesinin tutarlı olmadığı kabul edilmiştir.

Jüri bu kabulleri yaptıktan sonra, bunlara uygunluk açısından, hiçbir proje-nin yeterli olmadığı kanısına, projeleri in-celeyerek ulaşmış, genel yerleşme karar-ları ile, cami ve diğer öğelerin plâstik niteliği, rantabilite ile mimari açıdan ye-terli olma ve buna benzer önemli bütün-leştirici ilişkilerin hiçbir projede bir ara-ya gelmediğini saptamıştır. Bu nedenle jüri seçimlerinde sıralama için öncelik a. Genel yerleşme kararlarının yuka-rıdaki kriterlere uygunluğu,

b. Projenin tümünün fonksiyonel ve ekonomik yeterliliği.

c. Câminin mimari niteliklerini esas olarak almıştır.

Birinci eleme, genel teamüller içinde, oybirliği ile mimari bakımdan yetersiz bu-lunan projelerin çıkarılması, ikinci eleme genel yerleşme kararlarında olumlu, diğer açılardan yetersiz projelerin çıkarılması, üçüncü eleme plânlamanın ayrıntılarında-ki yetersizlikler nedeniyle olumsuz bulu-nan projelerin çıkarılması uygulanmış, bundan sonra mansiyon ve dereceleri saptayıcı seçimlere geçilmiştir.

MANSİYON VE DERECELER : 3 n o . (5. M a n s i y o n ) Bu proje yarışmaya katılan bütün pro-jeler içinde, orijinal ve plânlama açısın-dan bir çok olumlu özellikleri olan bir teklifle gelmiştir. Çevreye tamamen deği-şik bir modülasyonla katılma cesaretini, oldukça yeterli seviyede bir plânlama ka-litesiyle ortaya koyduğu için Samsun'da herhangi bir uygulama olanağı olmaması-na rağmen, Jürice oybirliğiyle 5. mansi-yona lâyık görülmüştür.

2 5 n o . (4. M a n s i y o n ) 1 p r o j e

Yerleşme kararları bakımından olum-ludur. Câmiye ve külliyenin diğer öğele-rine ulaşım noktaları doğru seçilmiş fa-kat ulaşım yolları aynı düzeyde gerçek-leştirilememiştir. Câmi ve iç avlu oransal olarak ve biçimlenme açısından yeterli bulunmuştur. Fakat Mevlevihane caddesin-den câmiye çıkış olumsuz zemin kattaki câmi girişleri ve abdest mahalleri sıkışık ve karanlıktır. Çarşının ve sosyal hizmet grubunun yeri doğru seçilmiş olmakla be-raber, işlevsel bölümler birbirleriyle karış-tırılmıştır. Plânlama yeterince

gelişme-1 6 n o . (3. M a n s i y o n ) Proje yerleşme kriterlerine uygun ve içerde teşkil edilen avlunun gerek dışar-daki çevre gerekse câmi alanı ile ilişkileri oiumludur. Câmiye yaya ulaşımının Orha-niye sokağından olması olumlu olmakla beraber merdivenler fazla abartılmıştır. Câminin Mevlevihane caddesinden 7 metre yüksekliğinde bir plâtform üzerine yerleşmesi bu yönden algılanmasını ola-naksız kılmakta ve çevreye katılmasını zorlaştırmakladır. Plânlama ayrıntılarında büyük plâtform altına yerleşen bölümlerin bir kısmı Igaraj, gasilhane, hamam, tesi-sat santralları) olumlu yerleşmiş olmakla beraber, lojmanlar, abdest alma fonksiyo-nu yerleştirilen bölümler, kitaplık iyi çö-zülememiştir. Ayrıca câmi formunun içer-diği biçimsel sembolizm isabetli bulun-mamıştır. 2/3 ekseriyetle 3. mansiyona lâyık görülmüştür.

3 8 ıı o. (2. M a n s i y o n ) Yerleşmesi tutarlı, genel ilişkiler doğru kurulmuş, çarşılar çevreye ve içe dönük yönleriyle doğru plânlanmış ve iç avlu iyi değerlendirilmiştir. Arsa verileri de zorlanmamıştır. Fakat projenin yerleş-me kararlarında gösterdiği isabet, plânla-ma ayrıntılarında ve miplânla-mari biçimlenme-de yoktur. Otopark giriş ve çıkışları, Mevlevihane Caddesi girişindeki

kolona-tın çözümü, lojmanların düzenlenmesi, « mi avlusunun algılanma zorluğu gibi olumsuz yönler dışında, proje tümüyle ye-teri kadar etüd edilmemiş bir nitelikte bulunmuştur.

2/3 oyla ikinci mansiyona lâyık gö-rülmüştür.

1 3 n o . ( 1 . M a n s i y o n ) Bu proje diğer projelerden, genel yerleşmeye değişik bir tutumla yaklaş-masıyla ayrılmaktadır. Osmaniye caddesi üzerine yerleştirilmiş bir ticaret bloku arkasına açılan büyük plâtform üzerine biçimsel açıdan olumlu bulunan câmi yer-leştirilmiştir. Câminin Gazi caddesinden algılanması ve câmiye ulaşma iyi bulun-muştur. Kütle düzenlenmesi ve fonksiyo-nel ayırımın olumlu olmasına karşılık, plânlama ayrıntılarında çevre kotlarıyla. dükkânlar arasındaki ilişki iyi kurulmamış, câmi çevresindeki alanlar fonksiyonel bir açıdan değerlenmemiş ve genellikle boş bırakılan alanların fonksiyonel değerleri yeterince belirli olarak düzenlenmemiştir. 2/3 ekseriyetle 1. mansiyona lâyık görülmüştür.

Jürinin değişmesini istediği hususlar özellikle iç yolun olumsuz özelliklerini ortadan kaldırmak amacını taşımaktadır.

Osmaniye caddesinin zemin katında bulunan dükkânların daha aşağı sarkması işlevsel alanı daha ekonomik olarak kul-lanmak açısından yararlı olacaktır.

iç sokak çevresinde, kitaplık ve kon-ferans açık avlu çevresinde, buradaki loj-manlar Orhaniye sokağı üzerindeki abdest alma ve diğer ikinci derecede fonksiyon: lar yerine, abdest alma ise sokak orta-sına konan merdivenlerle beraber caminin altına alındığı takdirde proje işlevsel açı-dan çok daha tutarlı olacaktır, iç bahçe kotunun da daha aşağı indirilip daha ge-niş bir kullanışa tahsisi uygun olacaktır. Genellikle sokak boyut ve çevre düzeni ile oynama projeye çok şeyler

kazandıra-Yukarıdaki tavsiyeler gözönüne alına-rak yapılacak yeni projenin jürinin ona-yından geçmesi öngörülmüştür.

T U T A N A K (6) 5. Mansiyonu kazanan 73273 rumuzlu pro-jenin UĞUR GÜNDEŞ Y. Mimar, D.G.S.A. HÜSEYİN BABAN Y. Mimar, (D.G.S.A.) 4. Mansiyonu kazanan 84298 rumuzlu pro-jenin ORHAN MİMARSİNANOĞLU Y. Mi-mar, İ.T.Ü.

3. Mansiyonu kazanan 06240 rumuzlu pro-jenin SALİH ERBORA Mimar. A.İ.T.İ.A. Zafer Müh. Mim. Yük. Ok.

AYŞE BİÇER Mimar, A.İ.T.İ.A. Zafer Müh. Mim. Yük. Ok. 2. Mansiyonu kazanan 57211 rumuzlu pro-jenin İLHAN ÖZTÜRK Y. Mimar, D.G.S.A. İMRA BİLGER Y. Mimar, D.G.S.A.

1. Mansiyonu kazanan 31002 rumuzlu projenin METİN ÇELİK Y. Mimar, O.D.T.Ü. ERSİN ARISOY Y. Mimar, O.D.T.Ü. 4. Ödül kazanan 75610 rumuzlu projenin MUSTAFA POLATOĞLU Mimar,

İ.D.M.M.A.

3. Ödül kazanan 67890 rumuzlu projenin MERİH KARAARSLAN Y. Mimar, İ.T.Ü. MAHMUT TUNA Y. Mimar. İ.T.Ü.

2. Ödül kazanan 44684 rumuzlu projenin

alması: FİLİZ ERKAL Y. Mimar, O.D.T.Ü. COZKUN ERKAL Y. Mimar, İ.T.Ü. ERCAN YENER Y. Mimar, O.D.T.Ü. 1. Ödül kazanan 71749 rumuzlu projenin VEDAT İŞBİLİR Y. Mimar, D.G.S.A. SEVİNÇ ŞAHİN Mimar, A.İ.T.İ.A.

Zafer Müh. Mim. Yük. Ok. ait oldukları anlaşılmıştır. JÜRİ BAŞKANİ Prof. Doğan KUBAN DANIŞMAN JÜRİ ÜYELERİ Kemâl Vehbi GÜL

Prof. Müfit YORULMAZ E. ATAKAR ASLİ JÜRİ ÜYELERİ Levent AKSÜT Vedat YALÇINKAYA Selçuk BATUR Zafer GÜLÇUR ( B a ş t a r a f ı 106. Sayfada) lanmıştır.

Otel esas giriş cephesi ile güneyin-de Mersin Milletler arası Fuarını kuşatan 35 metrelik cadde üzerinde, batı cephesi ile şehrin ana meydanı durumunda olan gümrük meydanı üzerinde 20.50x22.50 m. ölçülü arsada inşa edilmiştir. Bina 41.00 m. yükseklikde bir bodrum ve 12 katlıdır. Prof. SADİ ÖZİŞ, AYFER ve SABİT KARAMANİ, Ressam TAYFUR SANLIMAN gibi sanatçıların seçkin eserleri de içde ve dışda mimarî bütün içinde yer almak-da ve Oteli zenginleştirmektedir.

Turizm Müesseseleri Yönetmeliğine ve milletler arası turistik vasıflara uy-gun, tamamı banyolu 120 odada 240 ya-tağı ihtiva eden sekiz yatak katı dışında otelin diğer katlarında, şehrin sosyal ha-yatına hizmet edebilecek, değişik mak-satlarla kullanılır hacimler

bulunmakta-dır. : ' i

Zemin katında, esas giriş ile servi" flirişi ayrı düşünülmüş; esas giriş fua" sahası ile otel arasındaki 35 metreltf caddeye, servis girişi ise arkadaki 10 nr

maralı sokağa alınmıştır. Giriş holü ik kat irtifada ele alınmış; yerli ve yabancı müşterileri tatmin edecek geniş bir resep-siyon hacmi ile bölgenin karakteristik eş-yasını satan dükkânlar düşünülmüştür. Giriş yanında, caddeden gifilebilen ve otel holü ile irtibatlı bulunan 150 ki-şilik bir pastahane tertiplenmiştir. Ma-halli hususiyetlere göre düşünülen bu pastahanenin aluminyum doğramaları sü-rülerek trotuvarda şemsiyeli oturma gu-rupları teşkil edilebilecek ve otel müşte-rileri hâricinde dışarıdan gelenlere de hizmet edilecektir.

Otelin birinci katında, geniş terası ile Akdenize ve fuar sahasına açılan 60 ki-şilik bir oturma salonu ve 100 kişiye ser-vis yapabilen snack-bar, her çeşit toplan-* ma ve dinlenme ihtiyaçlarını karşılaya-cak şekilde düzenlenmiştir.

Zemin katından bu kata, giriş yanın-da, altında havuzu olan dekoratif bir mer-divenle çıkılmaktadır.

Teras katında, otelin özelliği, işlet-me şekli ve mahalli şartlar gözönüne alı-narak teras lokantası tertibedilınistir. Çevresi tamamen teras olan bu kısım, şahane manzarası ile Akdenize ve şeh-.

rin her tarafına tamamen hakimdir. Lo-kantaya hizmet eden, zengin menü hazır-lama imkanlarına malik, modern mutfakla, şakuli servis çekirdeği vasıtasıyla yatak katları ve diğer salonlar da

irtibatİandı-Otelde yapılan merkezi teshin ve kli-ma sistemi, ile yatak odaları ve salonlar da iklim değişikliklerini hissettirmiyen bir konfor sağlanmıştır.

Otel katları, giriş yerinde resepsiyon-dan görülebilen iki dörder kişi sör ve müşteri merdiveni ile girişe irti-batlandırılmış: ayrıca bir servis merdive-ni, servis asansörü ve monşarjla servis çekirdeği teşekkül ettirilmiştir.

A R K İ T E K T ' i n K o l l e k s i y o n l a r ı