İÇİNDEKİLER ÜÇÜNCÜ BASKIYA ÖNSÖZ...V ÖNSÖZ...VII İÇİNDEKİLER...IX BİBLİYOGRAFYA...LI KISALTMALAR...LXXXV GİRİŞ ŞİRKET, DERNEK VE VAKIF KAVRAMLARI

(1)

İÇİNDEKİLER

ÜÇÜNCÜ BASKIYA ÖNSÖZ...V ÖNSÖZ...VII İÇİNDEKİLER...IX BİBLİYOGRAFYA...LI KISALTMALAR...LXXXV

GİRİŞ

ŞİRKET, DERNEK VE VAKIF KAVRAMLARI

ORTAKLIK KAVRAMI VE DİĞER KURUMLAR

I. GENEL OLARAK TOPLULUKLAR...3

II. ŞİRKET, DERNEK VE VAKIF KAVRAMLARI...3

III. ŞİRKETLERİN TÜRLERİ...6

A. ADÎ ŞİRKET  TİCARET ŞİRKETİ...6

B. ŞAHIS ŞİRKETLERİ  SERMAYE ŞİRKETLERİ...8

BİRİNCİ BÖLÜM ADÎ ORTAKLIK § 1. ADÎ ORTAKLIĞIN KURULUŞU VE TÜRLERİ I. GENEL OLARAK YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER...11

II. ADÎ ORTAKLIĞIN TANIMI VE UNSURLARI...12

A. SÖZLEŞME...13

1. Kural: Sözleşmenin Yazılı Olması Gerekmez...13

2. İstisna: Resmi Şeklin Zorunlu Olduğu Haller...14

a. İradî Şekil...14

b. Kanunen Resmî Şeklin Zorunlu Olduğu Haller...14

i. Taşınmaz Malın Adi Şirkete Sermaye Olarak Konulması....14

ii. Motorlu Taşıt Araçlarının Adi Ortaklığa Sermaye Olarak Konulması...15

iii. Fikir ve Sanat Eserlerinin Şirkete Sermaye Olarak Konulması ...16

B. KİŞİ...17

C. MÜŞTEREK AMAÇ...18

XI

(2)

D. SERMAYE...19

1. Sermaye Olarak Konulabilecek Değerler...19

2. Katılma Paylarının Nakdî Değerlerinin Tespiti...20

3. Şekle İlişkin Usul...20

E. MÜŞTEREK AMAÇ DOĞRULTUSUNDA BİRLİKTE ÇABA SARF EDİLMESİ (AFFECTIO SOCIETATIS)...22

III. ADÎ ŞİRKETİN KURULUŞU...22

IV. İSVİÇRE HUKUKUNDA ADİ ORTAKLIK TASFİYE HÜKÜMLERİNİN EVLİLİK DIŞI BİRLİKTE YAŞAMANIN SONA ERMESİNDE UYGULANMASI...23

§ 2. ADÎ ŞİRKETLERDE İÇ İLİŞKİLER I. ORTAKLARIN BORÇLARI...25

A. SERMAYE KOYMA BORCU...25

B. ZARARA KATILMA BORCU...27

1. Şirket Alacaklılarına Karşı Sorumluluk...27

2. Zarara Katılmaya İlişkin Kurallar...28

C. ŞİRKETİ YÖNETME BORCU...28

D. REKABET YASAĞI...29

E. ÖZEN GÖSTERME BORCU...29

II. ORTAKLARIN HAKLARI...30

A. KÂR PAYI İSTEME HAKKI...30

B. ÜCRET, FAİZ, AVANS VE MASRAFLARI İSTEME HAKKI...31

C. TASFİYE PAYINI İSTEME HAKKI...31

D. YÖNETİM VE İTİRAZ HAKKI...31

E. DENETİM HAKKI...31

III. ŞİRKETİN YÖNETİMİ...32

IV. ORTAKLIK İŞLERİNİ İNCELEME...33

V. ORTAKLIK SIFAT VE HAKLARININ DEVRİ...33

§ 3. ADÎ ŞİRKETTE DIŞ İLİŞKİLER I. GENEL OLARAK TEMSİL...35

II. TEMSİLİN ÇEŞİTLERİ...35

A. DOĞRUDAN TEMSİL...35

B. DOLAYISIYLA TEMSİL...36

C. YETKİSİZ TEMSİL...36

III. TEMSİL YETKİSİNİN SONA ERMESİ VE SONUÇLARI...37

IV. ORTAKLIK MALLARI...37

A. TÜRK HUKUKUNDA...37

XII

(3)

B. İSVİÇRE VE ALMAN HUKUKUNDA...38

§ 4. ADÎ ŞİRKETİN SONA ERMESİ I. SONA ERME HALLERİ...41

A. ORTAK AMACIN GERÇEKLEŞMESİ VEYA GERÇEKLEŞMESİNİN İMKÂNSIZ DURUMA GELMESİ...41

B. ORTAĞIN ÖLÜMÜ...41

C. ORTAKLARDAN BİRİNİN TASFİYE PAYI HAKKINDA CEBRİ İCRA UYGULANMASI, ORTAĞIN İFLÂSI VEYA KISITLANMASI ...41

D. ORTAKLARIN OYBİRLİĞİ KARARIYLA...42

E. SÜRENİN SON BULMASI...42

F. BİR ORTAĞIN FESİH BİLDİRİMİNDE BULUNMASIYLA...42

G. MAHKEME KARARI İLE FESİH...43

II. SONA ERMENİN HÜKÜMLERİ...44

III. TASFİYE...44

IV. TASFİYENİN USULÜ...46

V. ZAMANAŞIMI...47

İKİNCİ BÖLÜM TİCARET ŞİRKETLERİ HAKKINDA GENEL HÜKÜMLER § 5. GENEL HÜKÜMLER I. GENEL HÜKÜM KAVRAMI...51

II. TİCARET ŞİRKETLERİNİN TANIMI VE TÜRLERİ...51

III. TÜZEL KİŞİLİK...52

IV. TÜZEL KİŞİLİK KAZANMANIN SONUÇLARI...53

A. BAĞIMSIZ MALVARLIĞI...53

B. TİCARET UNVANI...53

C. YERLEŞİM YERİ (MERKEZ)...53

D. TÂBİİYET...54

V. TİCARET ŞİRKETLERİNİN EHLİYETİ...54

A. HAK EHLİYETİ...54

B. İŞLEM EHLİYETİ...56

1. İşlem Ehliyetinin Kazanılması...56

2. Organ Kavramı ve Kapsamı...56

VI. TİCARET ŞİRKETLERİNDE SERMAYE...58

A. SERMAYE OLARAK KONULABİLECEK UNSURLAR...58

B. SERMAYENİN KONUSU...59

XIII

(4)

1. Nakit...59

2. Ayın Sermaye...60

3. Şahsî Emek-Fikir Sermayesi...61

4. Ticari İşletme...62

5. Elektronik Ortamlar, Alanlar, Adlar ve İşaretler...63

VII. TİCARET ŞİRKETLERİ İÇİN ÖNGÖRÜLEN KATILMA PAYINA İLİŞKİN ÖZEL HÜKÜMLER...63

A. KATILMA PAYININ GÜVENCEYE ALINMASINA İLİŞKİN ÖNLEMLER...63

1. Sicile Şerh veya Kayıt...63

2. Taşınırların Güvenilir Bir Kişiye Tevdi Edilmesi...64

3. İhtiyatî Tedbir...64

B. TAAHHÜT VE DEVİR...64

1. Taşınmaz Mallar...64

2. Taşınırlar...65

3. Fikrî Mülkiyet Hakları ile Diğer Değerler...66

C. NAKDÎ SERMAYE VE ÖDENMESİ...66

VIII. ZAMANAŞIMI...68

IX. UYGULANACAK MUHAKEME USULÜ...68

§ 6. TİCARET ŞİRKETLERİNDE YAPISAL DEĞİŞİKLİKLER I. YAPISAL DEĞİŞİKLİKLER...69

II. BİRLEŞME...69

A. BİRLEŞMENİN TEMEL İLKELERİ...69

1. Malvarlıklarının Birleşmesi...69

2. Tasfiyenin Önlenmesi...70

B. BİRLEŞME TÜRLERİ...70

1. Devralma Şeklinde Birleşme...71

2. Yeni Kuruluş Şeklinde Birleşme...72

C. GEÇERLİ BİRLEŞMELER...72

1. Genel Olarak...72

2. Birleşme Kombinasyonları...72

D. BİRLEŞMEDE ORTAKLIK PAYLARI VE HAKLARININ KORUNMASI...74

2. Ortaklık Payının ve Haklarının Devamlılığı...75

a. Devrolunan Şirketin Ortaklarına Devralan Şirkette Eşit Değerde Paysahipliği Hakkı Verilmesi...75

b. Malvarlığının Değerlendirilmesinde Önem Taşıyan Hususlar....76 XIV

(5)

3. Devamlılık İlkesinin İstisnaları...76

a. Denkleştirme Ödemesi...76

b. Ayrılma Akçesi...77

E. BİRLEŞME İŞLEMLERİ...78

1. Birleşme Sözleşmesi...78

2. Birleşme Sözleşmesinin İçeriği...79

F. SERMAYE ARTIRIMI VE BİRLEŞEN ŞİRKETLERİN BİLANÇOLARI...81

1. Sermaye Artırımı...81

2. Bilânçolar...83

3. Birleşme Raporu...84

4. Birleşmeye İlişkin Belgelerin İncelemeye Sunulması ve Malvarlığındaki Değişiklikler...85

G. BİRLEŞME KARARI...87

2. Birleşme Kararına İlişkin Nitelikli Nisaplar...88

H. BİRLEŞMENİN KESİNLEŞMESİ...90

İ. ALACAKLILARIN KORUNMASI...92

2. Alacaklılara Bildirim Yapılması...92

3. Ortakların Şahsî Sorumluluğu...93

J. İŞÇİLERİN KORUNMASI...94

K. ÖZEL ŞARTLARDAKİ BİRLEŞMELER...94

1. Malî Durumun İyileştirilmesine İlişkin Birleşmeler...94

2. Mali Durumun Düzeltilmesi Amacını Gütmemesi Sebebiyle Birleşmenin Caiz Olmadığı Haller...97

L. TİCARÎ İŞLETMENİN BİR TİCARET ŞİRKETİYLE BİRLEŞMESİ.98 M. SERMAYE ŞİRKETLERİNDE KOLAYLAŞTIRILMIŞ BİRLEŞMELER...99

1. Uygulama Alanı...99

2. Kolaylıklar...100

N. BİRLEŞMEYE KATILAN ŞİRKETLERİN PAY DURUMLARI VE DEĞİŞİM ORANI...102

III. BÖLÜNME...104

A. BÖLÜNME KAVRAMI VE MALVARLIĞININ GEÇİŞİNDE TEMEL İLKE...104

1. Kavram...104

2. Bölünmede Hak ve Yükümlülüklerin “Tek İşlemle ve Kendiliğinden” «uno actu et ipso iure» Geçişi...105

B. BÖLÜNMENİN TÜRLERİ...106

XV

(6)

1. Tam Bölünme...106

2. Kısmî Bölünme...107

C. BÖLÜNMEDE TEHLİKE ARZ EDEN DURUMLAR...111

D. BÖLÜNME OLANAKLARI...111

1. Geçerli Olan Bölünmeler...111

2. Geçerli Olmayan Bölünmeler...112

E. BÖLÜNMENİN UYGULANMASINA İLİŞKİN İŞLEMLER...113

1. Sermaye Değişiklikleri...113

a. Sermaye Azaltılması...113

b. Sermaye Artırımı...114

c. Yeni Kuruluş...115

d. Ara Bilânço...116

2. Bölünme İşlemleri...116

a. Bölünme Sözleşmesi...116

b. Bölünme Plânı...116

3. Bölünme Sözleşmesinin veya Plânının Şekli...117

4. Bölünme Sözleşme veya Plânını Hazırlamaya Yetkili Organ...117

5. Bölünme Sözleşmesi veya Plânının İçeriği...118

F. BÖLÜNMEDE TAHSİS DIŞI KALAN MALVARLIĞININ HUKUKÎ DURUMU VE BORÇLARINDAN SORUMLULUK...121

G. BÖLÜNME RAPORU...122

2. Raporun Zorunlu İçeriği...122

H. BÖLÜNME BELGELERİNİN İNCELENMESİ...123

İ. MALVARLIĞINDAKİ DEĞİŞİKLİKLERLE İLGİLİ BİLGİLER...124

J. BÖLÜNME KARARI...125

K. HAK SAHİPLERİNİN KORUNMASI...126

1. Ortaklık Paylarının ve Haklarının Korunması...127

2. Paysahipliği Haklarının Devamı...127

3. Özel Haller...130

L. ŞİRKET ALACAKLILARININ KORUNMASI...130

M. ÇALIŞANLARIN KORUNMASI...132

N. BÖLÜNMENİN GEÇERLİLİK KAZANMASI...134

1. Ticaret Siciline Tescil ve İlânı...134

2. Tapu Siciline Bildirim...134

IV. TÜR DEĞİŞTİRME...135

A. GENEL OLARAK...135

B. TÜR DEĞİŞTİRMENİN TEMEL UNSURLARI...136

C. TÜR DEĞİŞTİRMENİN ÇEŞİTLERİ...136 XVI

(7)

1. Yeni Kuruluş Yoluyla Tür Değiştirme...137

2. Hukukî Kabuk Değiştirmek Suretiyle Tür Değiştirme...137

D. GEÇERLİ OLAN TÜR DEĞİŞTİRMELER...138

E. GEÇERLİ OLMAYAN TÜR DEĞİŞTİRMELER...139

F. ŞAHIS ŞİRKETLERİNİN TÜR DEĞİŞTİRMESİNE İLİŞKİN ÖZEL DÜZENLEME...139

G. TÜR DEĞİŞTİRME İÇİN YAPILMASI GEREKEN İŞLEMLER...140

1. Yeni Türdeki Şirketin Kuruluşuna İlişkin Hükümlere Uyulması. . .140

2. Ara Bilânço Hazırlanması...142

3. Tür Değiştirme Plânı...142

4. Tür Değiştirme Raporu...142

5. Ortakların İnceleme Hakkı...143

6. Tür Değiştirme Kararı...143

7. Tescil ve İlan...144

H. MENFAAT SAHİPLERİNİN KORUNMASI...144

1. Ortakların Korunması...144

2. Şirket Alacaklılarının Korunması...144

3. Çalışanların Korunması...145

İ. TÜR DEĞİŞTİRMENİN SONUÇLARI...146

J. ORTAK HÜKÜMLER...146

1. Ortaklık Payının ve Hakkının İncelenmesi...146

2. Birleşme, Bölünme ve Tür Değiştirmenin İptali...148

3. Birleşme, Bölünme Ve Tür Değiştirmeye İlişkin İşlemdeki Eksikliğin Sonuçları...149

4. Sorumluluk...149

V. ŞİRKETLERDE YAPI DEĞİŞİKLİĞİNDE SİCİLLER ARASI İŞBİRLİĞİNE İLİŞKİN İŞLEMLER...150

A. TEBLİĞİN AMACI...150

B. MÜDÜRLERİN VE İLGİLİ SİCİLLERİ TUTAN KURUMLARIN BİLDİRİM YÜKÜMLÜKLERİ...151

C. BİLDİRİLECEK HUSUSLAR VE BİLDİRİM ŞEKLİ...152

D. BİLDİRİM ÜZERİNE SİCİLLERDE YAPILACAK İŞLEMLER...153

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM ŞİRKETLER TOPLULUĞU § 7. ŞİRKETLER TOPLULUĞU HUKUKU I. İŞLETMELER VEYA ŞİRKETLER ARASINDAKİ MERKEZÎ YOĞUNLAŞMA VE BUNLARIN UYGULAMAYA YANSIMASI...157

B. İŞLETMELER ARASI MERKEZÎ YOĞUNLAŞMA OLGUSU...157 XVII

(8)

II. ŞİRKETLER TOPLULUĞU...159

A. KAVRAM...159

B. ŞİRKETLER TOPLULUĞU İLE HOLDİNG ŞİRKET ARASINDAKİ FARKLILIKLAR...159

III. ŞİRKETLER TOPLULUĞU İLİŞKİSİNDEKİ BELİRLEYİCİ UNSURLAR ...160

A. KONTROL...160

B. TİCARET ŞİRKETİ...161

IV. İSTİSNAİ HALLER...162

V. ŞİRKETLER TOPLULUĞUNUN TÜRLERİ...162

A. FİİLÎ ŞİRKETLER TOPLULUĞU...162

1. Hâkimiyet ve Kontrol İlişkisinin Kesin Olduğu Hal...162

2. Hâkimiyet İlişkinin Nispî Olduğu Hal...164

3. Dolaylı Hâkimiyet...164

B. SÖZLEŞMEYE DAYALI ŞİRKETLER TOPLULUĞU...164

VI. KARŞILIKLI KATILMALAR...167

A. BASİT KARŞILIKLI İŞTİRAKLER...167

B. NİTELİKLİ KARŞILIKLI İŞTİRAKLER...168

C. KARŞILIKLI İŞTİRAKLERE BAĞLANAN SONUÇLAR...169

1. Kısıtlamaya Tabi Olacak Şirket...170

2. İştirak Durumunun Tespiti...170

3. İştirak Oranlarının Hesaplanması...171

4. Oy Haklarının Hesaplanması...174

D. BİLDİRİM, TESCİL VE İLÂN YÜKÜMLÜLÜKLERİ...175

VII. BAĞLI ŞİRKETLERİN VE HÂKİM ŞİRKETİN RAPORLARI VE PAYSAHİPLERİNİ BİLGİLENDİRME...176

A. BAĞIMLILIK RAPORUNUN İÇERİĞİ...176

B. HÂKİM ŞİRKETİN YÖNETİM KURULU ÜYELERİNİN BAĞLI ŞİRKETLER HAKKINDA BİLGİ ALMA HAKKI...177

C. BAĞLI ŞİRKETİN BİLGİ VERMEKTEN KAÇINMA HAKKI...178

D. PAYSAHİPLERİNİN BİLGİLENDİRİLMESİ...178

VIII. BAĞIMLILIK RAPORUNUN DENETİMİ...179

IX. HÂKİM ŞİRKETİN PAYSAHİPLERİNİN BAĞLI ŞİRKETLER HAKKINDA BİLGİ ALMA HAKKI...180

X. SORUMLULUK...180

A. HÂKİMİYETİN HUKUKA AYKIRI KULLANILMASI...180

1. Hukuka Aykırılığın Uygulamasına İlişkin Haller...180

2. Hukuka Aykırı Hâkimiyetin Kullanılma Olanağı...181

3. Bağımlı Şirketin Paysahiplerinin ve Alacaklılarının Hâkim Şirketten Zararın Bağlı Şirkete Ödenmesini Talep Hakları...181

XVIII

(9)

4. Bağlı Şirketin Kararına Muhalif Olan Paysahiplerinin Denkleştirme

veya Uygun Bir Tazminat Talep Hakları...182

5. Bağlı Şirket Yönetim Kurulu Üyelerinin Sorumluluklarının Üstlenilmesi...183

B. TAM HÂKİMİYET HALİNDE...183

1. Talimat Verme Hakkı...183

2. İstisnası...185

C. BAĞLI ŞİRKETİN ORGANLARININ ŞİRKETE VE PAYSAHİPLERİNE KARŞI SORUMLULUĞU...186

D. ŞİRKET ALACAKLILARININ HAKLARI...186

XI. ŞİRKETLER TOPLULUĞUNA İLİŞKİN DİĞER HÜKÜMLER...187

A. ÖZEL DENETİM...187

B. HÂKİM ŞİRKETİN SATIN ALMA HAKKI...187

C. GÜVENDEN DOĞAN SORUMLULUK...189

1. Konzernin Uyandırdığı Güvenden Dolayı Sorumluluğu...189

2. Himaye ve Koruma Açıklamasından Dolayı Sorumluluk...190

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM KOLLEKTİF ŞİRKET § 8. KOLLEKTİF ŞİRKETİN TANIMI VE KURULUŞU I. KOLLEKTİF ŞİRKETİN TANIMI VE UNSURLARI...199

A. TİCARİ İŞLETME...199

C. KİŞİ UNSURU...200

D. SORUMLULUK...201

1. Sınırsız...201

2. İkinci Derecede...201

3. Müteselsil...201

E. TÜZEL KİŞİLİK...202

II. KOLLEKTİF ŞİRKETİN KURULUŞU...202

A. ŞİRKET SÖZLEŞMESİ...202

1. Şekli...202

2. Zorunlu Kayıtlar...202

B. TESCİL VE İLÂN...203

III. KURULUŞ İŞLEMLERİNDEKİ EKSİKLİKLER...204

IV. ŞİRKETİN EHLİYETİ...205

V. KOLLEKTİF ŞİRKETİN İŞLEYİŞİ...206

XIX

(10)

§ 9. KOLLEKTİF ŞİRKETİN SONE ERMESİ VE TASFİYESİ

I. TASFİYENİN ŞİRKET ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ...207

A. HAK EHLİYETİNE ETKİSİ...207

B. ŞİRKETİN TEMSİLİNDEKİ DEĞİŞİKLİK...207

II. TASFİYENİN ORTAKLARARASI İLİŞKİLERE ETKİSİ...208

III. SONA ERME HALLERİ...208

A. FESİH SEBEPLERİ...208

1. Ortaklar Kararı ile Fesih...208

2. Bir Ortağın Feshi İhbar Etmesi...209

3. Mahkeme Kararıyla Fesih...209

a. Haklı Sebeplerle Bir Ortağın Talebi...209

b. Ortağın Kişisel Alacaklısının Talebi...210

c. Kuruluş İşlemlerindeki Eksiklikler...210

d. Ortağın Sermaye Borcunu Ödememesi...211

B. SONA ERME...211

1. Şirketin İflâsı...211

2. Şirket Sermayesinin 2/3’ünün Kaybedilmesi...211

3. Şirketin Başka Bir Şirketle Birleşmesi...212

4. Ortaklardan Birinin İflası...212

5. Sürenin Dolması...212

6. Şirket Amacının Elde Edilmesi veya Edilmesinin İmkânsız Olması ...212

7. Bir Ortağın Ölümü veya Kısıtlanması...213

IV. SONA ERMENİN SONUÇLARI...213

A. TESCİL VE İLÂN...213

B. ORTAKLARIN TEMSİL VE YÖNETİM YETKİSİNİN ERMESİ....214

C. SONA ERMENİN ŞİRKETİN EHLİYETİNE ETKİSİ...214

D. ORTAKLARIN BİRİNCİ DERECEDE SORUMLU OLMALARI...214

V. ŞİRKETİN TASFİYESİ...215

VI. TASFİYE MEMURLARI...215

A. TASFİYE MEMURUNUN TESCİL VE İLÂNI...215

B. TASFİYE MEMURLARININ GÖREVLERİ...215

BEŞİNCİ BÖLÜM KOMANDİT ŞİRKETLER § 10. ADÎ KOMANDİT ŞİRKET I. ADÎ KOMANDİT ŞİRKETİN GENEL NİTELİKLERİ...221

XX

(11)

II. ADÎ KOMANDİT ŞİRKETİN TANIMI VE UNSURLARI...221

A. TİCARİ İŞLETME...222

C. ORTAKLARIN TÜRLERİ...222

1. Komandite Ortaklar...223

2. Komanditer Ortaklar...223

D. SERMAYE...223

E. TÜZEL KİŞİLİK...224

III. ADÎ KOMANDİT ŞİRKETİN KURULUŞU...224

A. ŞİRKET SÖZLEŞMESİ VE İÇERİĞİ...224

1. Kişi Unsuru...225

2. Şirket Türü...225

3. Şirketin Ticaret Unvanı ve Merkezi...225

4. Şirketin Konusu...226

5. Sermaye...226

6. Temsil...226

B. İMZALARIN ONAYLANMASI...227

C. TESCİL VE İLÂN...227

IV. KOMANDİT ŞİRKETTE ORTAKLARARASI İLİŞKİLER...227

A. İÇ İLİŞKİ...227

1. Ortakların Kişisel Nitelikteki Hakları ve Borçları...227

a. Yönetim Hakkı...227

b. Denetim Hakkı...229

i. Olağan Denetim Hakkı...229

ii. Olağanüstü Denetim Hakkı...229

c. Denetim Hakkının Sınırlandırılması...229

d. Rekabet Yasağı...230

2. Ortakların Mali Nitelikteki Hakları ve Borçları...230

a. Sermaye Koyma Borcu...230

b. Kâr ve Zarara Katılma...230

c. Tasfiye ve Ayrılma Payı...231

B. DIŞ İLİŞKİ (TEMSİL)...231

C. ORTAKLARIN SORUMLULUĞU...232

1. Komandite Ortağın Sorumluluğu...232

2. Komanditer Ortağın Sorumluluğu...232

a. Genel Olarak...232

b. Komanditer Ortağın Sınırsız Sorumlu Olduğu Haller...233

i. Komanditer Ortağın Adının Şirket Unvanına Girmesi...233

ii. Ortaklık Adına İşlemlere Girişme...233

XXI

(12)

iii. Komanditerin Şirketin Sicile Tescilinden Önce İşlemler

Yapması...234

V. ORTAKLAR ARASINDAKİ DEĞİŞİKLİKLER...234

A. KOMANDİTER ORTAĞIN ŞİRKETTEN AYRILMASI...234

B. KOMANDİTER ORTAĞIN ÖLÜMÜ VEYA KISITLANMASI...235

C. TÜZEL KİŞİ KOMANDİTERİN SONA ERMESİ...235

D. KOMANDİTE ORTAĞIN ŞİRKETTEN ÇIKMASI VE ÇIKARILMASI ...236

VI. SONA ERME VE TASFİYE...237

B. KOMANDİT ŞİRKETE ÖZGÜ SONA ERME SEBEPLERİ...237

C. TASFİYE...238

D. TÜR DEĞİŞTİRME...238

§ 11. SERMAYESİ PAYLARA BÖLÜNMÜŞ KOMANDİT ŞİRKET I. TANIM VE HUKUKİ YAPISI...239

II. KURULUŞ İŞLEMLERİNDEKİ SAFHALAR...240

A. ŞİRKET SÖZLEŞMESİNİN DÜZENLENMESİ, İMZASI VE İMZALARIN NOTERCE ONANMASI...240

III. PAYLI KOMANDİT ŞİRKETİN İŞLEYİŞİ...242

A. YÖNETİCİLERİN SEÇİMİ VE ATANMASI...242

B. YÖNETİCİLERİN AZLİ...243

C. GENEL KURUL...243

IV. REKABET YASAĞI...244

V. DENETÇİLER...244

VI. ORTAKLAR ARASINDAKİ DEĞİŞİKLİKLER...244

VII. SONA ERME VE TASFİYE...245

ALTINCI BÖLÜM ANONİM ŞİRKETLER HUKUKUNA GİRİŞ § 12. TÜZEL KİŞİLİĞE GİDEN YOL I. TİCARET ŞİRKETLERİNİN KURULUŞ SÜRECİNE İLİŞKİN SAFHALAR VE HUKUKİ OLUŞUMLAR...249

II. TÜRK VE YABANCI HUKUKLARDA ÖN ŞİRKET...251

A. TÜRK HUKUKUNDA...251

B. İSVİÇRE HUKUKUNDA...252

XXII

(13)

C. ALMAN HUKUKUNDA...254

III. ÖN ŞİRKETİN SÜRESİ...255

IV. ÖN ŞİRKETİN OLUŞMADIĞI HALLER...256

V. ÖN ŞİRKET İLE ADİ ŞİRKET ARASINDAKİ FARKLILIKLAR...257

§ 13. ANONİM ŞİRKETİN İKTİSADÎ FONKSİYONU I. ANONİM ŞİRKETİN İKTİSADÎ FONKSİYONU...261

II. ANONİM ŞİRKETİN YARARLARI VE SAKINCALARI...262

§ 14. ANONİM ŞİRKETİN TÜRLERİ I. ORTAK SAYISI AÇISINDAN...265

A. TİPİK (ÇOK ORTAKLI) ANONİM ŞİRKETLER...265

B. ATİPİK (TEK KİŞİLİK) ANONİM ŞİRKETLER...266

II. SERMAYE SİSTEMİ AÇISINDAN...267

A. ESAS SERMAYELİ ŞİRKETLER...267

B. KAYITLI SERMAYELİ ŞİRKETLER...268

C. DEĞİŞKEN SERMAYELİ ŞİRKETLER...268

III. HALKA AÇIK OLUP OLMAMA AÇISINDAN...269

A. KAPALI ANONİM ŞİRKET...269

B. HALKA AÇIK ANONİM ŞİRKET...269

1. Kavram...269

2. Halka Açık Anonim Şirketlerde Paysahiplerinin Niteliği...270

IV. ÖLÇEKLERİ AÇISINDAN...270

A. KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLİ ANONİM ŞİRKET...271

B. BÜYÜK ÖLÇEKLİ ANONİM ŞİRKETLER...271

V. MESLEK ŞİRKETİ OLARAK ANONİM ŞİRKETLER...272

A. YABANCI HUKUK SİSTEMLERİNDE...272

B. TÜRK HUKUKUNDA...273

§ 15. ANONİM ŞİRKETLERE HÂKİM OLAN TEMEL İLKELER I. ÇOĞUNLUK İLKESİ...275

II. HAKLARDAN SERMAYEYE KATILMA ORANINA GÖRE YARARLANMA İLKESİ...276

III. MALVARLIĞININ KORUNMASI İLKESİ...277

IV. DEVLETİN İLGİLENMESİ İLKESİ...278

V. KAMUYU AYDINLATMA İLKESİ...279

B. SERMAYE PİYASASI KANUNU SİSTEMİNDE KAMUYU AYDINLATMA...280

VI. DIŞARIDAN DENETLEME İLKESİ...280

XXIII

(14)

VII. YABANCI BİR MALVARLIĞINI İŞLETME İLKESİ...281

VIII. EŞİT İŞLEM İLKESİ...282

IX. ANONİM ŞİRKETLERDE EMREDİCİ HÜKÜMLER İLKESİ...284

A. EMREDİCİ HÜKÜM KAVRAMI VE ANLAMI...284

B. TÜRK TİCARET KANUNUNDAKİ EMREDİCİ HÜKÜMLERİ DÜZENLEYEN 340. MADDENİN KAYNAĞI VE KAYNAĞINDAN FARKLILIĞI...285

C. EMREDİCİ DÜZENLEMELER VE SAPABİLME OLANAĞI...287

D. EMREDİCİ HÜKÜMLERE AYKIRILIĞIN SONUÇLARI...289

§ 16. ANONİM ŞİRKET İLE PAYSAHİPLERİ ARASINDAKİ BORÇ İLİŞKİSİ I. PAYSAHİPLERİNİN ŞİRKETE BORÇLANMASI...295

II. BORÇLANMA YASAĞINA AYKIRI DAVRANMANIN YAPTIRIMI. 296 § 17. ANONİM ŞİRKETİN TANIMI VE UNSURLARI I. TANIM...299

II. UNSURLAR...299

A. UNVAN...299

B. SERMAYE VE PAYLAR...300

1. Sermaye Sistemleri...300

a. Esas Sermaye...300

b. Kayıtlı Sermaye...303

2. Sermayenin Paylara Bölünmüş Olması...304

C. ŞİRKETİN MALVARLIĞIYLA SORUMLU OLMASI...305

D. ORTAKLARIN SINIRLI SORUMLU OLMASI...305

E. AMAÇ VE KONU...306

F. TÜZEL KİŞİLİK...307

§ 18. ANONİM ŞİRKETİN KURULUŞU I. KURULUŞ TÜRLERİ...309

B. TÜRK TİCARET KANUNUNA GÖRE KURULUŞ...309

2. Nakdi ve Nitelikli Kuruluş...310

II. KURUCULAR...311

A. SAYISI...311

B. KURUCULARIN NİTELİĞİ...312

C. TANIMI...313

III. KURULUŞ BELGELERİ...313 XXIV

(15)

IV. KURULUŞ İŞLEMLERİ...314

A. ESAS SÖZLEŞME...314

1. Şekli ve Niteliği...314

2. Asgari Zorunlu İçeriği...316

3. Esas Sözleşmeye Yazılabilecek Diğer Hususlar...321

B. PAY BEDELİNİN ÖDENMESİ...321

C. BAKANLIKTAN İZİN ALINMASI...322

1. Bakanlık İznine Tabi Olan Şirketler...322

2. İzin Alması Gerekmeyen Anonim Şirketler...322

3. Bakanlığın Düzenleme ve Denetleme Yetkisi...323

D. TESCİL VE İLÂN...324

1. Tescilin Süresi...324

2. Tescili Talep Edebilecekler ve İlanın İçeriği...325

3. Sicil Müdürünün Yetki ve Görevi...325

4. Sicil Müdürünün Kararına Karşı İtiraz...326

V. TESCİLİN ETKİLERİ...326

VI. KURULUŞTA PAYLARIN HALKA ARZ TAAHHÜDÜ İLE HALKA AÇILMA...327

A. HÜKMÜN KONULUŞ AMACI...327

B. HALKA ARZ EDİLECEK PAYLARIN ORANI...327

C. HALKA ARZ...328

D. HALKA ARZ EDİLECEK PAYLARIN TAMAMININ TÜM KURUCULAR TARAFINDAN TAAHHÜT EDİLMESİ...330

E. HALKA ARZ EDİLECEK PAYLARIN BİR BÖLÜMÜNÜN BİR KISIM KURUCULAR TARAFINDAN TAAHHÜT EDİLMESİ...331

VII. KURULUŞTAKİ EKSİKLİKLERİN HUKUKÎ SONUÇLARI...331

A. SİCİLİN SAĞLIĞA KAVUŞTURMA İLKESİ...332

B. ŞİRKETİN KANUNA AYKIRI KURULUŞU NEDENİYLE FESHİNİN DAVA EDİLMESİ...332

1. Dava Şartları...332

2. Süre...333

3. Dava Açmaya Yetkili Olanlar...333

4. Mahkemenin Yetkisi...333

5. Mahkeme Kararının Etkisi...334

VIII. ŞİRKETİN TESCİLDEN ÖNCE KENDİ ADINA YAPILAN İŞLEMLERİ DEVRALMASI...335

A. SÜRE...335

B. YETKİLİ ORGAN...335

IX. ŞİRKETİN KURULMAMA DURUMU VE SONUÇLARI...336 XXV

(16)

A. ÖN KURULUŞ AŞAMASINDA...336

B. ÖN ANONİM ŞİRKET AŞAMASINDA...336

C. SORUMLULUK...337

X. KURULUŞTAN DOĞAN SORUMLULUKLA İLGİLİ ORTAK HÜKÜMLER...338

A. KURULUŞTAN ÖNCEKİ İŞLEMLER...338

B. TESCİL ÖNCESİ İŞLEMLERİN HUKUKÎ DURUMU...339

C. İŞLEM YAPANLAR VE TAAHHÜTLERE GİRİŞENLER...339

XI. KANUNA KARŞI HİLE (KURULUŞTAN SONRA DEVRALMA)...340

A. DÜZENLEMENİN AMACI...340

B. UYGULANMA ŞARTLARI...341

C. GEÇERLİLİK ŞARTLARI...342

D. YAPILAN İŞLEMLERİN HUKUKÎ DURUMU...343

E. AKTİF DAVA EHLİYETİNE SAHİP OLANLAR VE SÜRE...344

XII. ORTAKLIĞIN KURULUŞUNDAN DOĞAN SORUMLULUK...344

A. SORUMLU OLANLAR...344

B. SORUMLULUK SEBEPLERİ...345

C. YAPTIRIM VE DAVACILAR...345

D. ZAMANAŞIMI SÜRESİ...346

YEDİNCİ BÖLÜM ANONİM ŞİRKETİN ORGANİZASYONU § 19. ANONİM ŞİRKETİN İŞLEYİŞİ VE ORGANLAR I. ORGANSAL DÜZEN...349

II. ORGANLAR ARASI YETKİ BÖLÜŞÜMÜ...349

III. GENEL KURUL...350

A. TANIM...350

B. NİTELİK...350

C. DEVREDİLEMEYEN YETKİLER...351

D. GENEL KURULUN YETKİLERİNİN SINIRLARI...352

1. Üçüncü Kişilerin Hakları...352

2. Diğer Organların veya Kişilerin Münhasır Yetkileri...352

3. Azınlık Hakları ve Bireysel Haklar...352

4. İmtiyazlı Paylar...352

IV. GENEL KURULUN TÜRLERİ...353

A. OLAĞAN GENEL KURUL...353

B. OLAĞANÜSTÜ GENEL KURUL...354

XXVI

(17)

V. TEK PAYSAHİPLİ ANONİM ŞİRKETLERDE GENEL KURUL VE

BUNA İLİŞKİN SORUNLAR...355

A. ÇAĞRININ ŞEKLİ...355

B. TOPLANTI BAŞKANI SEÇİMİ VE TOPLANTI TUTANAĞININ İÇERİĞİ...355

C. BAKANLIK TEMSİLCİSİNİN GENEL KURULDA BULUNUP BULUNMAMASI SORUNU...356

D. ANONİM ŞİRKETİN PAY SAHİBİ YAPISINA GÖRE BAZI İŞLEMLERİN YAPILIP YAPILMAMASI SORUNLARI...358

1. Hazır Bulunanlar Listesinin Hazırlanması Sorunu...358

2. Genel Kurulda Tüm Payların Temsil Edilmesi Sorunu...358

3. Tek Kişi Anonim Şirkette İbra Kararı Alınması Sorunu...359

VI. ELEKTRONİK ORTAMDA GENEL KURUL...361

A. ANONİM ŞİRKETLERDE ELEKTRONİK ORTAMDA GENEL KURUL...361

B. TİCARET ŞİRKETLERİNDE ANONİM ŞİRKET GENEL KURULU DIŞINDA ELEKTRONİK ORTAMDA YAPILACAK KURULLAR 364 VII. GENEL KURULUN TOPLANTIYA ÇAĞRILMASI...365

A. ÇAĞRIYA YETKİLİ OLANLAR...365

1. Yönetim Kurulu...365

2. Azınlık...365

3. Bir Paysahibi...366

4. Tasfiye Memurları...366

5. Kayyım...366

B. ÇAĞRININ ŞEKLİ VE DİĞER ŞARTLAR...366

1. Çağrılı Genel Kurul Toplantısına İlişkin İşlemler...366

a. Çağrının Şekli ve Usulü...366

b. İlânın İçeriği...367

c. Paysahiplerinin İncelemesine Sunulacak Belgeler...367

2. Çağrısız Genel Kurul Toplantısı...367

C. GÜNDEM VE GÜNDEME BAĞLILIK İLKESİ...369

D. GÜNDEME BAĞLILIK İLKESİNİN İSTİSNALARI...370

1. Haklı Sebeplerin Varlığında Yönetim Kurulu Üyelerinin Görevden Alınması...370

2. Genel Kurul Toplantısının Ertelenmesi...370

3. Paysahiplerinin Özel Denetim İstemesi...371

4. Kuruluşta Kurucuların ve Sermaye Artırımında Yönetim Kurulu ve Denetçilerin İbra Edilememesi...371

VIII. OY HAKKININ KULLANILMASI...372

XXVII

(18)

A. PAYSAHİBİNİN BİZZAT KULLANMASI...372

B. TEMSİLCİ ARACILIĞIYLA OY KULLANILMASI...372

1. Bireysel Temsil...373

a. Adi Temsilci...373

b. Tevdi Eden Temsilcisi...376

2. Kurumsal Temsil...377

a. Kurumsal Temsilci...378

b. Organın Temsilcisi...379

c. Bağımsız Temsilci...379

IX. KARAR ALINMASI...380

A. TOPLANTI NİSAPLARI...380

1. Adî Toplantı Nisabı...380

2. Özel Toplantı Nisapları...382

a. Genel Nitelikteki Esas Sözleşme Değişikliğindeki Toplantı ve Karar Nisapları...382

b. Özel Nitelikteki Esas Sözleşme Değişikliğindeki Toplantı ve Karar Nisapları...384

c. Tasfiyeden Dönülmesine İlişkin Özel Nisap...384

3. İmtiyazlı Pay Sahipleri Özel Kurulu...384

B. USULE İLİŞKİN İŞLEMLER...386

1. Toplantı Tutanağı...386

2. Tutanağa Eklenecek Belgeler...386

3. Tutanağın Ticaret Siciline Tescil ve İlanı...387

X. GENEL KURUL KARARLARININ SAKATLIĞI...387

A. YOKLUK VE BUTLAN...387

1. Yokluk Kavramı ve Halleri...387

2. Butlan Kavramı ve Halleri...389

B. TÜRK TİCARET KANUNU’NDAKİ BUTLAN HALLERİ...390

1. Vazgeçilmez ve Bertaraf Edilemez Paysahipliği Haklarının İhlâline Dayanan Butlan Sebepleri...392

a. Genel Kurula Katılma Hakkının Sınırlandırılması veya Kaldırılması...392

b. Oy Kullanma ve İptal Davası Açma Hakkının Sınırlandırılması veya Kaldırılması...392

c. Bilgi Alma ve Denetleme Hakkının Sınırlandırılması veya Kaldırılması...393

2. Anonim Şirketin Temel Yapısını Bozan Kararlar...394

a. Kavram...394

b. Kapsamı...394

3. Sermayenin Korunması Hükümlerine Aykırılık...395 XXVIII

(19)

4. Şeklî Eksiklik Nedeniyle Hükümsüzlük...395

5. Hükümsüzlüğün İleri Sürülmesi...396

C. İPTAL...397

1. Genel İptal Sebepleri...397

a. Kanuna Aykırı Kararlar...398

b. Esas Sözleşme Hükümlerine Aykırı Kararlar...399

c. Dürüstlük Kurallarına Aykırı Kararlar...399

2. Özel İptal Sebepleri...399

a. Kurumsal Temsilcinin Bildirimde Bulunmaması...400

b. Toplantı Başkanının Kurumsal Temsilcilerin Bildirimlerini Genel Kurulda Bir Paysahibinin Talebine Rağmen Açıklamaması...400

c. Genel Kurula Murahhas Üyelerden Hiçbirinin veya Bir Yönetim Kurulu Üyesinin Katılmamış Olması...401

d. Genel Kurula Denetçinin Katılmamış Olması...401

XI. İPTAL DAVASINDA TARAFLAR...402

A. DAVACILAR...402

1. Pay Sahipleri...402

a. Toplantıya Katılan Pay Sahipleri...403

b. Toplantıya Katılmayan Pay Sahipleri...403

i. Davetin Usulsüz Olması...403

ii. Gündemin Gereği Gibi İlân Edilmemiş Olması...404

iii. Yetkisiz Kişilerin Genel Kurula Katılması...404

iv. Müktesep ve Vazgeçilmez Hakların İhlâli...405

c. Davacı Sıfatı Bakımından Özel Haller...405

i. Dava Açılmasından Sonra Payın Devri Halinde...405

ii. Pay Sahibinin Iskatı Halinde...407

iii. Pay Senedi Üzerinde İntifa Hakkı Tesis Edilmiş Olması Halinde...407

d. Pay Senetleri Üzerinde Sınırlı Bir Aynî Hak ve Kişisel Bir Hakkın Bulunması Halinde...407

e. Pay Üzerinde Hapis Hakkı Bulunması Halinde...407

f. Pay Senedi Üzerinde Elbirliği Mülkiyet veya Paylı Mülkiyet Hakkı Bulunması Halinde...409

3. Yönetim Kurulu Üyeleri...410

4. Sermaye Piyasası Kurulu...410

B. DAVALI...411

C. DAVANIN İLÂN EDİLMESİ...411

XII. KÖTÜNİYETLE DAVA AÇILMASI HALİNDE SORUMLULUK...411

XXIX

(20)

§ 20. YÖNETİM KURULU

I. YÖNETİM KURULU ÜYELİĞİNİN NİTELİKLERİ...413

A. ÜYELİĞE SEÇİLME KOŞULLARI...413

1. Gerçek Kişiler Bakımından...413

a. Tam Ehliyetli Olmak...413

b. Seçilme Engellerinin Olmaması...414

c. Paysahibi Olmak Şart Değildir...414

2. Tüzel Kişiler Bakımından...414

a. Tüzel Kişi Adına Sicile Tescil ve İlân Edilecek Gerçek Kişinin Seçimi...414

b. Tüzel Kişilerin Yönetim Kurulunda Bir Gerçek Kişi İle Temsil Edilmesi...415

II. YÖNETİM KURULUNDA GRUP TEMSİLCİLERİ...416

A. YÖNETİM KURULUNDA TEMSİL EDİLME İMKÂNINA SAHİP OLAN GRUPLAR...416

1. «Belirli Pay Grupları»...416

2. «Belirli Grup Paysahipleri»...418

3. «Azınlık»...419

B. YÖNETİM KURULU ÜYESİNİN BELİRLİ PAYSAHİPLERİ ARASINDAN SEÇİMİ...419

C. YÖNETİM KURULUNA ADAY ÖNERME HAKKI...420

1. Hakkın Niteliği...420

2. Özel Toplantıda Önerilecek Adayın (Kişinin) Tespit Edilmesi...421

III. ÜYELİK SIFATININ KAZANILMA ŞEKİLLERİ...421

A. GENEL KURULCA SEÇİM...421

B. ATAMA VE DİĞER YÖNTEMLER...422

1. Esas Sözleşme ile Atama...422

2. Yönetim Kurulunca Geçici Üye Seçimi...422

3. Kamu Tüzel Kişilerinin Üye Seçmesi...423

4. Sermaye Piyasası Kurulunca Atama...423

IV. YÖNETİM KURULU ÜYELİĞİ SIFATININ KAYBEDİLMESİ...425

A. KENDİLİĞİNDEN SONA ERME...425

B. İSTİFA...425

C. GÖREVDEN ALMA...426

D. GÖREVDEN AYRILMANIN SİCİLE BİLDİRİLMESİ...427

V. ASGARİ ÜYE SAYISI VE GÖREV SÜRESİ...428

VI. GÖREV VE YETKİLERİ...430

XXX

(21)

B. DEVİR VE FERAGAT EDİLEMEZ, ALINAMAZ NİTELİKTEKİ

GÖREV VE YETKİLER...431

1. Şirketin Üst Düzeyde Yönetimi ve Bunlarla İlgili Gerekli Talimatların Verilmesi...432

a. Üst Düzeyde Yönetim...432

b. Talimat Vermek...433

2. Şirket Yönetim Teşkilatının Belirlenmesi...433

3. Muhasebe Sisteminin, Finansal Denetimin ve Plânlamanın Düzenlenmesi...434

a. Muhasebe Sistemi...434

b. Finansal Denetim...434

c. Finansal Planlama...435

4. Yönetimle Görevli Müdürlerin ve İmza Yetkisini Haiz Kişilerin Atanmaları ve Görevden Alınmaları...435

5. Yönetimle Görevli Kişilerin Üst Gözetimi...435

6. Yıllık Faaliyet Raporu ile Genel Kurul Toplantılarının Hazırlanması ...436

7. Borca Batıklık Durumunda Mahkemeye Bildirimde Bulunulması. 436 VII. YÖNETİM KURULUNCA OLUŞTURULACAK KOMİTE VE KURULLAR...437

A. YÖNETİM KURULUNA YARDIMCI KOMİTELER...437

B. DENETİM KOMİTESİ...438

C. RİSKİN ERKEN SAPTANMASI VE YÖNETİMİ KOMİTESİ...438

VIII. YÖNETİM KURULU KARARLARININ SAKATLIĞI...439

A. BATIL YÖNETİM KURULU KARARLARI...439

1. Eşit İşlem İlkesine Aykırı Kararlar...439

2. Anonim Şirketin Temel Yapısına veya Sermayenin Korunması İlkesine Uymayan Kararlar...441

3. Paysahiplerinin Vazgeçilmez Nitelikteki Haklarını İhlâl Eden veya Bunların Kullanılmalarını Kısıtlayan veya Güçleştiren Kararlar....442

4. Diğer Organların veya Kişilerin Devredilmez Yetkilerine Giren Konulardaki Kararlar...442

B. YÖNETİM KURULU KARARLARININ İPTALİ SORUNU...443

1. Türk Ticaret Kanunu’na Göre Yönetim Kurulu Kararının İptali....443

2. Sermaye Piyasası Kanununa Göre Yönetim Kurulu Kararlarının İptali...443

IX. YÖNETİM HAKLARININ DEVREDİLMESİ...444

A. YÖNETİM KAVRAMI...444

B. YÖNETİMİN DEVRİ...445

C. İÇ YÖNERGE...446

1. Anlamı ve Hazırlanışı...446

XXXI

(22)

2. İç Yönergenin İçeriği...448 a. İç Yönergenin Dayanağı...448 b. İcra Organları...448 c. Yönetim Kurulu...448 d. Yönetim Kurulunun Oluşturulması...449 e. Yönetim Kurulu Toplantıları...450 f. İç Organizasyondaki Yetkililerin Kimler Olduğu ve Bunlar

Arasındaki Bağlantıların Belirtilmesi...450 g. Görev ve Yetkiler...450 h. Yönetim Kurulunun Bir Yönetim Kurulu Üyesi Tarafından

Toplantıya Çağrılması...451 i. Yönetim Kurulu Üyelerinin Mali Hakları...451 j. Yönetim Kurulu Üyelerinin Bilgi Alma ve İnceleme Hakları. .451 k. Raporların Sunulması...451 l. Temsil...452 m. Ticari Temsilci veya Diğer Tacir Yardımcılarının Atanması. . .452 n. Yönetim Kurulu Üyelerinin Yükümlülükleri...453 o. Son Hükümler...453 X. TEMSİL YETKİSİNİN KULLANMA ŞEKLİ VE DEVRİ...453 A. TEMSİL YETKİSİNİN KAPSAM VE SINIRLARI...453 1. Kapsamı...453 2. Sınırları...454 3. Kapsam Dışı İşlemlerin Hukukî Durumu...455 B. YÖNETİM KURULU ÜYELİKLERİNİN BOŞALMASI HALİNDE

DİĞER TEMSİLCİLERİN YETKİLERİ...456 C. TEMSİL YETKİSİNİN KULLANILMASI...456 1. İmza Şekli...456 2. Münferiden Şirketi Temsil Kuralı ve Diğer Haller...456 D. TEMSİL YETKİSİNİN BÖLÜNMESİ VE MURAHHASLARA

BIRAKILMASI...457 1. Temsil Yetkisinin Bölünmesi...457 2. Temsil Yetkisinin Murahhaslara Devredilmesi...458 3. Ticari Vekil veya Diğer Tacir Yardımcıları Atanması...460 XI. YÖNETİM KURULU ÜYELERİNİN HAK VE YÜKÜMLERİ...462 A. KİŞİSEL NİTELİKLİ HAKLARI...462 1. Yönetim Hakkı...462 2. Temsil Hakkı...463 3. Bilgi Alma Hakkı...463 a. Toplantı Esnasında Bilgi İsteme Hakkı ve Sınırları...463 b. Toplantı Dışında Bilgi Alma Hakkı...464 XXXII

(23)

c. Şirketin Defter ve Dosyalarının İncelenmesi...465

d. Yönetim Kurulu Kararı...466

e. Mahkemeye Müracaat...467

f. Yönetim Kurulu Başkanının Bilgi İsteme Hakkı...467

B. MALÎ NİTELİKLİ HAKLARI...467

1. Huzur Hakkı...468

2. Ücret...468

3. Kazanç Payı (Tantiemé) ve Prim...469

a. Kavram...469

b. Dağıtım Koşulları...469

c. Kazanç Payının KötüNiyetle Alınmasının Müeyyidesi...470

d. Zamanaşımı...470

4. İkramiye...471

C. YÜKÜMLER...471

1. Yönetim Yükümü...471

2. Gözetim Yükümü...471

3. Özen Yükümü...472

4. Özen Yükümünün Ölçüsü...473

5. Tedbirli Yönetici Ölçütü ve Business Judgement Rule İlkesi...474

6. Alman, İsviçre ve Türk Hukukundaki “İşadamı Kararı” Kavramına İlişkin Farklılıklar...475

7. Amerikan Hukukunda Business Judgment Rule İlkesinin Anlamı ve Uygulanması Koşulları...481

8. Türk Hukukunda Business Judgement Rule İlkesinin Uygulanma Koşulları...482

a. İşletmeye İlişkin Bir Karar Olmalıdır...483

b. Şirket İşleri Özenli Bir Şekilde Takip Edilmiş Olmalıdır...483

c. Üyeler Müzakerelere Aktif Olarak Katılmış ve Kararlar da Şekil Kurallarına Uygun Alınmış Olmalıdır...483

d. Şirketin Amaç ve Konusu Çerçevesinde Hareket Edilmiş Olmalıdır...484

e. Tarafsız ve Bağımsız Hareket Edilmiş Olmalıdır...485

f. Uzman Kişilerden Gerekli Bilgiler Alınmış Olmalıdır...485

g. Emredici Kurallara ve Esas Sözleşme ve İç Yönergedeki Düzenlemelere Uyulmuş Olmalıdır...485

h. Karara Katılan Üyeler İyiniyetli Olmalıdır...486

i. Özenli Davranılmış Olmalıdır...486

j. Özenin Ölçüsü...487

9. Yönetim Kurulu Üyelerinin Sadakat Yükümü...488

a. Genel Olarak...488 XXXIII

(24)

b. Tek Paysahipli Anonim Şirketlerde...489

c. Sadakat Yükümünün Kapsamı...490

D. SORUMLULUK SİGORTASI YAPTIRILMASI...491

2. Sigorta Miktarı...491

E. YASAK İŞLEMLER...492

1. Şirket İle İşlem Yapma Yasağı...492

a. Kapsam...492

b. Yaptırım...492

2. Şirkete Borçlanma Yasağı...493

3. Şirket İle Rekabet Yapma Yasağı...494

a. Konusu...494

b. Yaptırımı...494

c. Zamanaşımı...495

d. Sorumluluğa Etkisi...495

4. Görüşmelere Katılma Yasağı...496

a. Menfaat Çatışması Olan Haller...496

b. Yaptırım...496

F. SERMAYENİN KAYBI VE BORCA BATIK DURUMUNU MAHKEMEYE BİLDİRME YÜKÜMÜ...497

1. Borca Batıklık...497

2. Borca Batık Durumda Bulunma...497

3. Sermaye Kaybı ve Yönetim Kurulunun Alacağı Tedbirler...498

a. Sermaye Kavramı ve Kapsamı...498

b. Sermaye Kapsamına Dahil Olmayan Unsurlar...498

c. Sermaye Kaybının Miktarı ve Alınması Gerekli Tedbirler...499

4. Şirketin Borca Batık Bulunması Halinde Yönetim Kurulunca Yapılması Gereken İşlemler...499

a. Ara Bilânço Çıkartılması...499

b. Mahkemeye Bildirim...500

c. Bildirim Yükümünü Ortadan Kaldıran Hal...500

5. Şirketin İflâsının Ertelenmesi veya İflâsına Karar Verilmesi...500

a. İflâsın Ertelenmesi...501

b. İflâsa Karar Verilmesi...501

XII. MÜDÜRLER...502

§ 21. ANONİM ŞİRKETLERDE DENETİM I. DENETÇİLERLE İLGİLİ YENİ DÜZENLEMEYE GENEL BAKIŞ...505

II. DENETÇİ OLABİLME KOŞULLARI...505

XXXIV

(25)

III. DENETÇİ SEÇİMİ...506

A. GENEL KURULCA DENETÇİ SEÇİMİ...506

B. MAHKEME TARAFINDAN DENETÇİ ATANMASI...507

C. YÖNETİM KURULUNCA GEÇİCİ DENETÇİ SEÇİMİ...508

IV. DENETÇİNİN GÖREVDEN ALINMASI VE ÇEKİLMESİ...509

A. GÖREVDEN ALMA...509

B. GÖREVDEN ALMA SEBEPLERİ...510

C. DENETÇİNİN GÖREVİ KABUL ETMEMESİ VE DİĞER SEBEPLER ...511

1. Görevden Çekilme...511

2. Görevin Reddedilmesi veya İfa Edilememesi...512

V. DENETÇİNİN EN FAZLA SEÇİLEBİLECEĞİ SÜRE...512

VI. DENETÇİ OLMAYI ENGELLEYEN HALLER...512

VII. DENETÇİNİN GÖREVLERİ...514

A. DENETÇİYE VERİLMESİ GEREKEN BELGE VE BİLGİLER...514

B. DENETİMİN KONUSU VE KAPSAMI...515

C. DENETİM RAPORU VE İÇERİĞİ...516

D. DENETÇİNİN GÖRÜŞ YAZISI...517

1. Olumlu Görüş Yazısı...518

2. Sınırlı Olumlu Görüş Yazısı...518

3. Görüş Vermekten Kaçınma...518

4. Olumsuz Görüş Yazısı...519

VIII. ŞİRKET İLE DENETÇİ ARASINDAKİ GÖRÜŞ AYRILIĞI...520

A. GÖRÜŞ AYRILIĞININ İÇERİĞİ...520

B. GÖRÜŞ AYRILIĞININ MAHKEMECE GİDERİLMESİ...520

§ 22. ANONİM ŞİRKETLERDE ÖZEL DENETİM I. PAYSAHİPLERİNİN ÖZEL DENETİM İSTEME HAKKI...521

A. ÖZEL DENETİMİN FONKSİYONU...521

B. ÖZEL DENETİMİN AMACI...522

C. ÖZEL DENETİM İSTEMİNİN GENEL KURULCA KARARA BAĞLANMASI...522

D. MAHKEMEDEN ÖZEL DENETÇİ ATANMASINI İSTEMEYE YETKİLİ OLANLAR...524

1. Genel Kurulun Özel Denetçi İstemini Kabul Etmesi Halinde...524

2. Genel Kurulun Özel Denetçi İstemini Reddetmesi Halinde...525

E. ÖZEL DENETÇİ ATANMASINA İLİŞKİN ŞEKLÎ VE MADDÎ KOŞULLAR...525

XXXV

(26)

1. Şekli Koşullar...526

2. Maddi Koşullar...526

3. Mahkemenin Karar Vermesi...529

4. Mahkemece Uzman Bir Kişinin Özel Denetçi Olarak Atanması....530

F. ÖZEL DENETİM RAPORUNUN HAZIRLANMASI...531

1. Birinci Safha: Özel Denetçinin Rapor Taslağını Hazırlaması...531

a. Özel Denetçiye Bilgi Verilme pppYükümü...531

b. Bilgilerin Kapsamı...532

c. İhtilâf Halinde Yargıcın Karar Vermesi...532

d. Şirket Organlarının Raporun Yazılmasında Etkili Olabilmesi..532

e. Raporun Hazırlanması...533

f. Özel Denetçiye Karşı Sır Saklama Yükümü Geçerli Değildir. .533 2. İkinci Safha: Özel Denetçinin Raporunu Mahkemeye Sunması ve Şirketin Raporun Yazılmasına Müdahale Etme Olanağı...533

a. Raporun İçeriği...533

b. Raporun Mahkemeye Sunulması ve Şirketin Müdahalesi...534

3. Tamamlayıcı Soru Sorma Olanağı ve Yargıcın Kararı...534

4. Özel Denetçinin Nihaî Raporu...534

5. Raporun İşleme Konulması...535

SEKİZİNCİ BÖLÜM ESAS SÖZLEŞME DEĞİŞİKLİKLERİ § 23. GENEL OLARAK ESAS SÖZLEŞME DEĞİŞİKLİKLERİ I. GENEL OLARAK...539

II. ESAS SÖZLEŞME DEĞİŞİKLİĞİ İŞLEMLERİ...539

A. DEĞİŞİKLİK METNİNİN YÖNETİM KURULUNDA KARARA BAĞLANMASI VE NOTERDEN ONAYLANMASI...540

B. GEREKİYORSA KANUNDA ÖNGÖRÜLEN İLGİLİ KURUMLARDAN İZİN ALINMASI...540

C. ESAS SÖZLEŞME DEĞİŞİKLİĞİNİN GENEL KURULDA KARARA BAĞLANMASI...541

D. GEREKİYORSA İMTİYAZLI PAYSAHİPLERİ ÖZEL KURULUNUN ONAY VERMSEİ...542

E. TESCİL VE İLÂN...542

§ 24. ESAS SERMAYENİN ARTIRILMASI I. ESAS SERMAYE ARTIRIMININ SEBEPLERİ...543

II. SERMAYE ARTIRIMININ ÖN KOŞULLARI...544 XXXVI

(27)

A. PAY TAAHHÜTLERİNİN TAMAMI YERİNE GETİRİLMİŞ

OLMALIDIR...544

B. BİLÂNÇODA SERMAYEYE EKLENMESİNE MEVZUATIN İZİN VERDİĞİ FONLAR BULUNMAMALIDIR...545

III. YÖNETİM KURULUNUN BEYANI...546

IV. ESAS SERMAYE SİSTEMİNDE SERMAYENİN ARTIRIMI İŞLEMİNE İLİŞKİN ŞEMA...547

V. SERMAYE ARTIRIM TÜRLERİ...548

A. ESAS SERMAYE SİSTEMİNDE SERMAYE ARTIRIMI...549

B. KAYITLI SERMAYE SİSTEMİNDE SERMAYE ARTIRIMI...550

2. Kayıtlı Sermayenin İşlevi...551

3. Kayıtlı Sermayenin Özellikleri...552

a. Zamansal Olarak Sınırlama...552

b. Miktar Olarak Sınırlama...553

C. ŞARTA BAĞLI SERMAYE ARTIRIMI...554

1. Kara Avrupa Hukuklarındaki Yeri...554

2. Şartlı Sermaye Artırımının Uygulama Çevresi...555

3. Opsiyon Hakkının Tanındığı Borçlanma Araçları...556

4. Şartlı Sermaye Artırımındaki Sınırlamalar...557

a. Ayın Karşılığı Şarta Bağlı Sermaye Artırımı Yapılamaz...557

b. Kısmî Ödeme Mümkün Değildir...557

c. Şarta Bağlı Olarak Artırılan Sermaye, Şirket Sermayesinin Yarısıyla Sınırlıdır...558

VI. SERMAYE ARTIRIM KARARININ İPTALİ VEYA BUTLANININ SONUÇLARI...558

A. SERMAYE ARTIRIM KARARI TİCARET SİCİLİNE TESCİL EDİLMEMİŞSE...558

B. SERMAYE ARTIRIM KARARI TİCARET SİCİLİNE TESCİL EDİLMİŞSE...559

1. Tescilin Sonuçları...559

2. İptal Edilmiş Artırılan Sermayeye Göre Kâr Payı Dağıtılması Halinde Hukukî Durum...559

§ 25. ESAS SERMAYENİN AZALTILMASI I. GENEL OLARAK...561

II. ESAS SERMAYENİN AZALTILMA TÜRLERİ...562

A. KURUCU VEYA EFEKTİF AZALTMA...562

B. AÇIKLAYICI VEYA BASİT AZALTMA...562

XXXVII

(28)

C. SERMAYENİN AZALTILMASI VE TEKRAR MEVCUT TUTARA

YÜKSELTİLMESİ...562

DOKUZUNCU BÖLÜM ANONİM ŞİRKETLERDE PAY VE PAY SAHİPLİĞİ § 26. ANONİM ŞİRKETLERDE PAY VE PAY SENETLERİ I. PAY KAVRAMI...567

II. PAYIN ÇEŞİTLİ ANLAMLARI...568

A. ESAS SERMAYENİN BİR PARÇASI OLARAK PAY...568

B. PAYSAHİPLİĞİ MEVKİİ OLARAK PAY...568

C. ORTAKLIK HAKLARINI İÇEREN BELGE OLARAK PAY...569

III. PAY (SENETLERİ) ÇEŞİTLERİ...570

A. KARŞILIKLARI BAKIMINDAN PAY...570

1. Nakit Karşılığı Pay...570

2. Ayın Karşılığı Pay...571

B. OY HAKKI BAKIMINDAN PAY...571

1. Oy Hakkı Olan Pay...571

2. Oydan Yoksun Pay...572

C. OY HAKKININ ETKİSİ VE BUNA İLİŞKİN SİSTEMLER...572

1. Yaygın Oy Sistemi...572

2. Birikimli Oy Sistemi...572

D. İTİBARÎ DEĞERLİ PAY VE İTİBARÎ DEĞERDEN YOKSUN PAY ...574

1. Primli (Agiolu) Pay...574

2. İtibarî Değeri Olmayan Pay...575

IV. İMTİYAZLI PAY...575

A. İMTİYAZ KAVRAMI...575

B. İMTİYAZIN TANINMA KOŞULLARI...576

1. İmtiyaz Esas Sözleşme İle Tanınabilir...577

2. İmtiyazın Konu ve Kapsamı Esas Sözleşmede Açıkça Belirtilmelidir ...577

3. İmtiyaz Oransallık İlkesinden Sapılarak Tanınabilir...578

4. Kamu Aleyhine İmtiyaz Tesis Edilemez...579

5. İmtiyaz Paya ve Paysahiplerine Tanınır...580

a. Kural: İmtiyaz Paya Tanınır...580

b. İstisna: İmtiyaz Paysahiplerine de Tanınabilir...580

XXXVIII

(29)

C. İMTİYAZ OLUŞTURULABİLECEK KONULAR...583

1. Malvarlığı Haklarında İmtiyaz...583

a. Kâr Payında İmtiyaz...583

b. Tasfiye Payında İmtiyaz...584

c. Rüçhan Hakkında İmtiyaz...584

2. Oy Hakkında İmtiyaz...584

3. Oy Hakkındaki İmtiyazın Sınırı...585

4. İmtiyazın Etkisiz Olduğu Haller...586

5. Yönetim Kurulunda Temsil Edilmeye İlişkin İmtiyaz...588

V. İMTİYAZLARIN KORUNMASI...588

A. İMTİYAZLI PAYSAHİPLERİ ÖZEL KURULU...588

B. ÖZEL KURULUN TOPLANMASI VE KARAR ALMASI...589

C. ÖZEL KURULUN TOPLANAMAMASI HALİNDE GENEL KURUL KARARININ HUKUKÎ DURUMU...590

VI. ÖZEL KURUL KARARLARININ İPTALİ VE HUSUMET...590

§ 27. ANONİM ŞİRKETİN KENDİ PAYLARINI İKTİSAP VE REHİN OLARAK ETMESİ VE TAAHHÜT YASAĞI I. DÜZENLEMENİN KAYNAKLARI...591

II. ŞİRKETİN KENDİ PAYLARINI İKTİSAP ETMESİNİN TEMEL İLKELERİ...593

III. İKTİSAP VEYA REHİN ALMA YASAĞININ SEBEBİ...593

IV. ŞİRKETİN KENDİ PAYLARINI İKTİSAP ETMESİNİN YARAR VE SAKINCALARI...594

A. YARARLARI...594

B. SAKINCALARI...597

V. ŞİRKETİN KENDİ PAYLARINI İKTİSAP VEYA REHİN OLARAK KABUL ETMESİNİN KOŞULLARI VE SINIRLARI...599

A. GENEL KURULUN YÖNETİM KURULUNA YETKİ VERMESİNİN GEREKLİ OLDUĞU HAL...599

1. İktisap ve Rehnin Sınırı...599

2. Şirketin Net Aktif Miktarının Yasada Öngörülenden Az Olmamalıdır ...600

3. İktisap Edilecek Payların Bedelinin Tamamen Ödenmiş Olmalıdır ...600

B. GENEL KURULUN YETKİ VERMESİNE GEREKLİ OLMAYAN HAL VE YÖNETİM KURULUNUN BİLDİRİM ZORUNLULUĞU 601 1. Yakın ve Ciddi Bir Kayıptan Kaçınma Hali...601

2. İlk Genel Kurulda Bildirim Zorunluluğu...601

VI. İKTİSAP VEYA REHİN ALMA YASAĞININ İSTİSNALARI...602

XXXIX

(30)

A. PAYLARIN ESAS SERMAYENİN AZALTILMASI KARARINA

DAYANILARAK DEVRALINMASI...602

B. BİR KANUNÎ SATIN ALMA YÜKÜMÜ NEDENİYLE PAYLARIN ŞİRKETE GEÇMESİ...603

C. PAYLARIN ŞİRKET ALACAĞININ ÖDENMESİ İÇİN CEBRİ İCRADAN DEVRALINMASI...603

D. PAYLARIN DEVİR VEYA REHİN ALINMASININ ESAS SÖZLEŞMEYE GÖRE ANONİM ŞİRKETİN İŞLETME KONUSUNA GİREN İŞLEMLERDEN OLMASI...604

E. DEVRALMANIN İVAZSIZ OLMASI...605

VII. ŞİRKETİN KENDİ PAYLARINI ELDEN ÇIKARMASI...605

VIII. KURALA AYKIRI İKTİSAP HALİNDE ELDEN ÇIKARMA...606

IX. KENDİ PAYLARINI TAAHHÜT YASAĞI...607

X. ŞİRKETİN KENDİ PAYLARINI İKTİSAP AMACIYLA FİNANSAL DESTEK VERME YASAĞI...609

A. KANUNA KARŞI HİLE...609

B. ANONİM ŞİRKETİN, PAYLARININ İKTİSAP EDİLEBİLMESİ İÇİN AVANS, ÖDÜNÇ VEYA TEMİNAT VERMESİ YASAĞI...610

XI. ŞİRKETİN ELİNDEKİ PAYLARA İLİŞKİN HAKLARIN HUKUKİ DURUMU...610

XII. YASAĞA AYKIRILIĞIN SONUÇLARI...611

XIII. KARŞILIKLI KATILMA, ANA–YAVRU ŞİRKET İLİŞKİSİNDEKİ SORUNLAR...612

§ 28. PAYSAHİBİNİN HAKLARI I. PAYSAHİPLİĞİ HAKLARININ TÜRLERİ...615

A. MALVARLIĞI HAKLARI...615

1. Kâr Payı Hakkı...615

a. Kavram...615

b. Kâr Payı Hakkının Anlamı...615

c. Türk Ticaret Kanunu Sistemine Göre Kâr Payı Dağıtılmasının Şartları...616

d. Kâr Payının Dağıtım Zamanı ve Muacceliyet...617

e. Zamanaşımı...618

2. Kâr Payı Avansı Alma Hakkı...618

a. Tebliğe Göre Kâr Payı Avansı Dağıtımının Şartları...618

b. Kâr Payı Avansı Tutarı ve Hesaplanması...619

c. Kâr Payı Avansı Ödenmesi İşlemleri...619

d. Kâr Payı Avansı İşlemlerinde Yönetim Organın Görevleri...619

3. Tasfiye Payı Hakkı...619

a. Kavram...619 XL

(31)

b. Müktesep Hak Niteliği...620

c. Tasfiye Payının Dağıtım Şekli...620

4. Hazırlık Devresi Faizi...621

5. Rüçhan Hakkı...621

6. Önerilmeye Muhatap Olma Hakkı...622

7. Bedelsiz Payı Edinme Hakkı...623

8. Tesislerden Yararlanma Hakkı...623

B. KATILMA HAKLARI...624

1. Genel Kurula Katılma Hakkı...624

2. Konuşma Hakkı...624

3. Oy Hakkı...625

a. Kavram...625

b. Bağlam Halinde Oy Hakkının Kullanılma Sorunu...625

c. Oy Hakkı İle Pay Bedelinin Ödenmesi Arasındaki İlişki...625

d. Oy Hakkından Yoksunluk...626

e. Oy Hakkının Donduğu Haller...627

4. Bilgi Alma Hakkı...627

5. Bilgi Alma Hakkının Sınırları...628

a. Mutlak Şirket Sırrı...629

b. Nispi Şirket Sırrı...630

6. Bilgi Alma Hakkının Mahkeme Vasıtasıyla Kullanılması...630

7. İnceleme Hakkı...630

8. Dava Hakkı...631

a. Dava Koşulları...632

b. Süre...632

§ 29. PAYSAHİBİNİN BORÇ VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ I. PAY SAHİBİNİN ASLÎ BORCU...633

A. KAPSAMI VE NİTELİĞİ...633

1. Tek Borç İlkesi...633

2. Tek Borç İlkesinin İstisnaları...634

B. BORCUN KAYNAĞI VE MUACCEL OLMASI...635

1. Borcun Kaynağı...635

2. Borcun Muaccel Olması...635

C. SERMAYE BORCUNUN YERİNE GETİRİLMEMESİNİN HUKUKÎ SONUÇLARI...637

2. Ödemeye Davet...637

XLI

(32)

3. Temerrüde Düşenin Şirket İle Organik Bağının Kesilmesi...637

4. Muaccel Sermaye Borcunun Zamanaşımına Uğraması...639

II. İKİNCİL YÜKÜMLÜLÜKLER...639

A. KAVRAM...639

B. YÜKÜMÜN KOŞULLARI...640

C. İKİNCİL YÜKÜMÜN İFA EDİLMEMESİNİN SONUCU...641

D. İKİNCİL YÜKÜMLÜLÜKLERİN SONA ERMESİ...641

III. SADAKAT YÜKÜMLÜLÜĞÜ...641

IV. SIR SAKLAMA YÜKÜMLÜLÜĞÜ...643

A. ŞİRKET SIRRI KAVRAMI VE KAPSAMI...643

B. YAPTIRIMI...643

ONUNCU BÖLÜM ANONİM ŞİRKETLERDE SONA ERME VE TASFİYE § 30. SONA ERME SEBEPLERİ VE TÜRLERİ I. KAVRAM...647

II. SONA ERME HALLERİ...647

III. SONA ERME SEBEPLERİ...648

A. GENEL OLARAK SONA ERME SEBEPLERİ...648

1. Esas Sözleşmedeki Sürenin Sona Ermesinden Sonra Şirketin Faaliyetini Durdurması (TTK m. 529/1)...648

2. İşletme Konusunun Elde Edilmesi veya Elde Edilmesinin İmkânsız Hale Gelmesi (TTK m. 529/1 b)...649

3. Esas Sözleşmede Öngörülmüş Herhangi Bir Sona Erme Sebebinin Gerçekleşmesi (TTK m. 529/1 c)...650

a. Esas Sözleşmede Öngörülen Bir Sebebin Gerçekleşmesiyle Kendiliğinden Sona Erme...650

b. Esas Sözleşmede Mahkeme Kararıyla Feshin Gerçekleşmesinin Öngörülmesi...651

4. Genel Kurul Kararı ile Sona Erme...652

5. Anonim Ortaklığının İflâsı (TTK m. 529/1.e)...652

6. Kanun Tarafından Öngörülen Diğer Haller...653

a. Kamu Düzenine veya İşletme Konusuna Aykırı İşlemlerde veya Muvazaalı İş ve Faaliyetlerde Bulunmak (TTK m. 210/3)...653

b. Bütün Payların Anonim Şirket Tarafından İktisap Edilmesi...654

c. Esas Sermayenin Üçte İkisinin Kaybedilmesi Halinde, Şirketin Mahkemece İflâsına Karar Verilmesi (TTK m. 376/2)...654

d. Kuruluşta Kanun ve Esas Sözleşme Hükümlerine Aykırılık Halinde...655

XLII

(33)

e. Şirket Amacının Kanuna veya Ahlâka Aykırı Hale Gelmesi

Halinde...656

f. Anonim Şirketin Uyruğunun Değişmesi, Merkezin Yurt Dışına Nakli...656

B. ÖZEL SONA ERME FESİH SEBEPLERİ...657

1. Organlardan Birisinin Eksikliği (TTK m. 530)...657

2. Birleşme (TTK 529/1, f)...657

3. Haklı Sebeplerle Fesih...658

a. Hükmün Amacı ve Niteliği...658

b. Haklı Sebep Kavramı ve Halleri...659

c. Dava Şartları...661

d. Yargıcın Takdir Hakkını Kullanırken İncelemesi Gereken Olgular...663

e. Şirketin Aile Tipi Şirket Olması ve Aile Bireyleri Arasındaki İlişkilerin Temelden Bozulmuş ve Çökmüş Olmasının Önemi.665 f. İsviçre Federal Mahkemesinin Anonim Şirketin Haklı Sebeplerle Feshine İlişkin İki Önemli Kararı...666

g. Yargıtay’ın Konuya İlişkin Kararları...667

§ 31. ANONİM ŞİRKETİN TASFİYESİ I. KANUNDAKİ TASFİYEYE İLİŞKİN YENİLİKLER...681

II. KOLAYLAŞTIRILAN TASFİYE HALLERİ...682

III. TASFİYE HALİNDEKİ ANONİM ŞİRKETİN HUKUKİ DURUMU...682

A. TÜZEL KİŞİLİK DEVAM EDER...682

B. ANONİM ORTAKLIKTA TASFİYE GAYESİ GEÇERLİ OLUR...682

C. ORGANLARIN VARLIĞI DEVAM EDER...683

2. Genel Kurul...683

D. PAY SAHİPLERİNİN HAKLARI DARALIR...684

E. TASFİYEYE TASFİYE MEMURLARI YETKİLİ OLUR...684

F. ANONİM ŞİRKETİN KÂR ELDE ETMEK AMACI PASİFLEŞİR...684

IV. TASFİYE İŞLEMLERİ...685

A. TASFİYENİN TESCİL VE İLÂNI...685

B. TASFİYE MEMURLARININ ATANMASI...685

1. Esas Sözleşme ile Atama...686

2. Genel Kurul Kararı İle Atanma...686

3. Mahkeme Kararı ile Atama...686

4. Yasal Olarak Tasfiye Görevinin Yüklenilmesi...687

V. TASFİYESİZ SONA ERME HALLERİ...687

XLIII

(34)

ONBİRİNCİ BÖLÜM ANONİM ŞİRKETLER HUKUKUNDA

SORUMLULUK

§ 32. YÖNETİM KURULU VE DENETÇİLERLE İLGİLİ YENİ SORUMLULUK SİSTEMİ

I. SORUMLULUĞA İLİŞKİN YENİLİKLER VE MEHAZ KANUNDAN

FARKLILIKLAR...691

II. SORUMLULUK SEBEPLERİ...693

A. BELGELERİN DOĞRU OLMAMASI...693

B. SERMAYE HAKKINDA YANLIŞ BEYANLAR VE ÖDEME YETERSİZLİĞİNİN BİLİNMESİ...695

C. DEĞER BİÇİLMESİNDE YOLSUZLUK...695

D. HALKTAN PARA TOPLAMAK...696

III. SORUMLULARIN ÇEVRESİ...697

A. ANONİM ŞİRKET...697

B. KİŞİSEL OLARAK YÖNETİM KURULU ÜYELERİ...697

IV. YÖNETİM KURULU ÜYELERİNİN SORUMLULUĞU...699

A. DOĞRUDAN ZARARLARDAN SORUMLULUK...699

1. Doğrudan Zarar...699

a. Kavram...699

b. Davanın Özelliği...701

c. Dava Masrafları...701

B. DOLAYISIYLA ZARARLARDAN SORUMLULUK...701

1. Dolayısıyla Zarar Kavramı...701

2. Davanın Niteliği ve Koşulları...703

V. TEK KİŞİLİK ANONİM ŞİRKETLERDE YÖNETİM KURULU ÜYESİNİN DURUMU...703

A. SORUNUN ORTAYA ÇIKIŞI...703

B. TEK KİŞİLİK ANONİM ŞİRKETLERDE YÖNETİM KURULU ÜYESİ VE YÖNETİCİLERİN SORUMLULUĞUNA İLİŞKİN İSVİÇRE FEDERAL MAHKEMESİNİN 9.05. 2008 TARİH VE 6B- 54/2008 SAYI KARARI...705

C. FEDERAL MAHKEME KARARININ TÜRK TİCARET KANUNU AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ...708

VI. YÖNETİM KURULU ÜYELERİ VE YÖNETİCİLERİN SORUMLULUĞUNUN NİTELİKLERİ...712

A. KUSUR SORUMLULUĞU...712

B. KUSURUN NİTELİĞİ...713

C. KUSUR VE İSPAT SORUNU...715

1. Görevin İfasında Kusur ve Bunun İspatı Sorunu...715 XLIV

(35)

2. Görevin Özensiz Şekilde Devredilmesinde Sorumluluk...718

3. Yetkisi Olmaksızın Görevin Devredilmesinde Sorumluluk...719

D. KONTROL DIŞINDAKİ OLAY VE İŞLEMLERDEN SORUMSUZLUK ...721

VII. MÜTESELSİL SORUMLULUK...723

A. TESELSÜLÜN ANLAM VE KAPSAMI...723

B. FARKLILAŞTIRILMIŞ TESELSÜL...725

C. ZARARIN TAMAMI İÇİN DAVA AÇILMASI...726

1. Zararın Tamamı Kavramı...726

2. Birlikte Dava ve Türk Borçlar Kanununun 51 ve 52 Maddelerinin Uygulanması...728

D. HER DAVALININ BİREYSEL SORUMLULUK TUTARININ BELİRLENMESİ...729

1. Dış İlişkideki Kusura Göre Her Davalının Bireysel Teselsül Tavanın Belirlenmesi...729

2. Mahkeme Tarafından Her Davalı İçin Bireysel Sorumluluk Tavanının Tespit Edilmesi...729

3. Dış İlişkide Müteselsil Davalıların Bireysel Sorumluluk Tutarlarının Hesaplanmasına İlişkin Formül ve Şema...731

E. DAVA MASRAFLARI...733

F. FARKLILAŞTIRILMIŞ TESELSÜLÜN UYGULANMASINA İLİŞKİN ÖRNEKLER...734

1. İsviçre Hukukunda...734

2. Türk Hukukunda...735

3. İsviçre Federal Mahkemesinin Farklılaştırılmış Teselsüle İlişkin Kararları...736

G. FARKLILAŞTIRILMIŞ TESELSÜLDE SORUMLULAR ARASINDAKİ RÜCU İLİŞKİSİ...739

VIII. DAVA VE TALEP HAKKI OLAN KİŞİLER...741

A. İFLÂS DIŞINDA...741

1. Paysahipleri...741

2. Katılma İntifa Senetleri ve Oydan Yoksun Hisse Senet Sahipleri. .741 3. Şirket...742

a. Davalılar ve Dava Koşulları...742

b. Davada Şirketin Temsili Sorunu...744

4. Şirket Alacaklıları...745

5. Azınlık...745

B. İFLÂS HALİNDE...746

IX. DAVA AÇMA SÜRESİ...747

X. SORUMLULUĞUN SONA ERMESİ...747

A. İBRA...747 XLV

(36)

1. Kavram ve Hukukî Niteliği...747

2. İbranın Etkisi...749

3. İbranın Kapsamı...752

4. İbra Kararında Oydan Yoksunluk Sorunu...755

5. İbranın Sorumluluk Davalarına Etkisi...757

a. Şirketin Dava Hakkı Açısından...757

b. Doğrudan Uğranılan Zararlar Açısından...757

c. Paysahiplerinin ve Alacaklıların Dolayısıyla Zararları Açısından ...758

6. Kuruluş ve Sermaye Artırımında İbra...759

7. İbra Kararlarının Sakatlığı...759

B. HAK DÜŞÜRÜCÜ SÜRE VE ZAMANAŞIMI...760

1. Hak Düşürücü Süre...760

2.

Zamanaşımı...760

3.

§ 33. DENETÇİLERİN SORUMLULUĞU I. GENEL OLARAK...761

II. DENETÇİLER VE KONUMU...761

III. DENETÇİNİN SORUMLULUĞU...762

A. SORUMLULUĞUN KAPSAMI...762

B. DENETÇİLERİN YÜKÜMÜ...763

C. SORUMLULUĞUN MİKTARI...763

D. MÜTESELSİL SORUMLULUK...763

IV. ÖZEL DENETÇİNİN SORUMLULUĞU...764

ONİKİNCİ BÖLÜM LİMİTED ŞİRKET § 34. LİMİTED ŞİRKET I. LİMİTED ŞİRKETE İLİŞKİN GELİŞMELER VE DEĞİŞİKLİKLER....767

II. TANIM VE NİTELİKLER...768

A. TANIM...768

B. ORTAKLARIN NİTELİKLERİ...768

1. Ortak Sayısı...768

2. Ortakların Nitelikleri...769

C. TİCARET UNVANI...770

D. ESAS SERMAYE...770

E. ESAS SERMAYE PAYI...771

1. Esas Sermaye Payının Anlamı ve Bölünmezlik İlkesi...771

XLVI

(37)

2. Limited ve Anonim Şirket Pay Kavramları Arasındaki Farklılıklar

...772

3. Esas Sermaye Payı veya Buna İlişkin Olarak Çıkarılan Senetler Üzerinde İntifa ve Rehin Hakkı Kurulması...773

F. SINIRLI SORUMLULUK...774

G. TİCARİ İŞLETME...775

H. KONU VE MAKSAT...775

I. TÜZEL KİŞİLİK...775

§ 35. LİMİTED ŞİRKETİN KURULUŞU I. LİMİTED ŞİRKETİN KURULUŞU...777

II. KURULUŞ SAFHALARI...777

A. ŞİRKET SÖZLEŞMESİNİN HAZIRLANMASI...777

1. Yazılı Şekil...778

2. İmzaların Noterlikçe Onanması...778

3. Şirket Sözleşmesinde Bulunması Zorunlu Kayıtlar...778

a. Ortaklığın Ticaret Unvanı...780

b. Merkez...780

c. İşletme Konusu...781

d. Sermaye...781

B. PAY BEDELLERİNİN BİR BANKAYA YATIRILMASI...783

C. TESCİL TALEBİ VE İLGİLİ BELGELER...783

1. Tescil Başvurusu ve İlgili Belgeler...783

2. Tescil Edilecek Hususlar...784

3. Tescil İçin Öngörülen Süre...785

4. Tescilin Sonuçları...786

5. Tescilden Önce Şirket Adına Yapılan İşlem ve Giderlerden Sorumluluk...786

§ 36. LİMİTED ŞİRKETİN YAPISI VE PAYSAHİPLİĞİ I. GENEL OLARAK...787

A. SERMAYE ORTAKLIKLARINA ÖZGÜ UNSURLAR VE BUNUN İSTİSNALARI...787

1. Şirketin Kamu Borçlarından Sorumlu Olması...787

2. Ek ve Yan Ödeme Yükümü...788

3. Esas Sermayenin Belirli Olması...788

4. Anonim Şirketlere Yapılan Yollamalar...788

5. Denetim...789

6. Haksız Alınan Kâr Payının İadesi...789 XLVII

(38)

B. KİŞİ ORTAKLIKLARINA ÖZGÜ UNSURLAR...789

1. Şirketten Çıkma ve Çıkarılma...789

2. Esas Sermaye Payına Karşılık Çıkarılan Senetlerin Niteliği İtibariyle Pay Senedi İşlevini Haiz Olmaması...789

3. Esas Sermaye Payının Devrinin Yasaklanabilir Olması...790

4. Limited Şirket Ortaklarının Rekabet ve Bağlılık Yükümü...790

5. Haklı Sebebin Varlığı Halinde Yöneticilerin Yönetim ve Temsil Haklarının Sınırlandırılmasını veya Kaldırılmasını Ortak Mahkemeden Talep Edilebilir...791

II. PAY DEFTERİ...791

A. İÇERİĞİ...791

B. ŞEKLİ...791

C. HUKUKÎ NİTELİĞİ...791

D. PAY DEFTERİNİ TUTMAYA YETKİLİ OLANLAR VE İBRAZI GEREKLİ BELGELER...792

III. ORTAKLIK HAK VE SIFATININ KAZANILMASI...792

A. ASLEN İKTİSAP...792

B. DEVREN İKTİSAP VE BUNA İLİŞKİN İLKELER...792

1. Esas Sermaye Payının Devredilebilir Olması ve Sınırlanması...792

2. Payın Devir İşlemi ve Şekle İlişkin Şartlar...794

a. Yazılı Şekil...794

b. Şekle Aykırılığın Hukukî Sonuçları...795

3. Şirketin Pay Devrini Onaylaması...797

a. Ortaklar Genel Kurulunun Toplanması...797

b. Nisap...799

4. Ticaret Siciline Tescil...799

5. Pay Defterine Kayıt...800

6. Devrin Reddedilmesi...801

7. Reddin Hukukî Sonuçları...802

8. Devrin Esas Sözleşme Üzerindeki Etkisi...802

9. Devir Yasağı...802

C. YASAL BAĞLAMIN ETKİSİZ OLDUĞU HALLER...802

1. Yeni Ticaret Kanunundaki Düzenleme...802

2. Ticaret Kanunumuzdaki Düzenlemenin Eleştirisi...803

3. Üç Aylık Sürenin Hukukî Niteliği...805

D. BİR SERMAYE PAYININ BİRDEN FAZLA ORTAĞA AİT OLMASI ...806

E. ŞİRKETİN KENDİ PAYINI İKTİSAP ETMESİNİN KOŞULLARI. .806 1. Devrin Maddi Şartları...806

2. Devrin Şekli...808 XLVIII

(39)

IV. ORTAKLIK HAK VE SIFATININ YİTİRİLMESİ...809

B. ÇIKMA...809

1. Çıkmaya İlişkin Yenilikler...809

2. Şirket Sözleşmesi İle Çıkma Hakkının Tanınması...810

3. Haklı Sebeplerin Varlığında Çıkma...811

a. Haklı Sebep Kavramı...811

b. Haklı Sebebin Kaynağı ve Ortağın Kusuru...812

c. Haklı Sebebe Dayanılarak Çıkma Hakkının Kullanılması...813

4. Çıkmaya Katılma...813

C. ÇIKARILMA...815

1. Şirket Sözleşmesinde Öngörülen Sebeplere Dayanılarak Ortaklar Genel Kurul Kararıyla Çıkarma...815

2. Haklı Sebeplerle Şirketin Feshinin Dava Edilmesi Halinde Mahkemenin Ortağın Çıkmasına Karar Vermesi...819

3. Çıkarılan Ortağın Ortaklar Genel Kurul Kararının İptalini Dava Etme Hakkı...820

4. Haklı Sebebe Dayanılarak Şirketin Talebi Üzerine Mahkeme Kararıyla Çıkarma...821

5. Yargıtay Kararlarına Göre Haklı Sebeplerle Çıkma veya Çıkarılma ...822

D. AYRILMA AKÇESİ...822

1. Ayrılma Akçesinin Tutarı...822

2. Ayrılma Akçesinin Muaccel Olması...823

V. ORTAKLIKTAN AYRILMANIN SONUÇLARI...824

VI. ORTAKLARIN HAKLARI...825

A. MALVARLIĞI HAKLARI...825

1. Kâr Payı Hakkı...825

a. Hesaplanması...825

b. Niteliği...825

c. Korunması...826

2. Tasfiye Payı Hakkı...826

3. Yeni Pay Alma Hakkı...826

4. Veto Hakkı...827

a. Statüsel Veto Hakkı...827

b. Yasal Veto Hakkı...827

5. Esas Sermaye Payının Devredilebilirliğine İlişkin Hakkı...828

B. KATILMA HAKLARI...829

1. Genel Kurula Katılma Öneride Bulunma Hakkı...829

2. Oy Hakkı...829

XLIX

(40)

3. Genel Kurul Kararlarının Hükümsüzlüğü ve İptalini Dava Etme

Hakkı...830

4. Çıkma Hakkı...830

5. Haklı Sebeplerle Ortaklığın Feshini İsteme Hakkı...831

6. Bilgi Alma ve İnceleme Hakkı...831

7. Azınlık Hakkı...832

VII. ORTAKLARIN BORÇ VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ...832

A. ORTAKLARIN BORÇ YÜKÜMLÜLÜKLERİNDEKİ YENİLİKLER ...832

B. BAĞLILIK YÜKÜMÜ...833

1. Sır Saklama Yükümü...833

2. Rekabet Yasağı...833

C. EK ÖDEME YÜKÜMÜ...834

1. Ek Ödeme Yükümünün Şirket Sözleşmesinde Öngörülmesi...834

2. Ek Ödeme Yükümünün Ödenmesinin İstenilmesine İlişkin Haller 835 3. Ek Ödeme Yükümünün Devam Etmesi...835

4. Ek Ödemenin Geri Ödenmesi...836

D. YAN ÖDEME YÜKÜMÜ...837

1. Niteliği ve Konusu...837

2. Şirket Sözleşmesinde Açık ve Tam Olarak Belirlenmesi...837

3. Yan Edim Yükümünün Sonradan Oluşturulması veya Kapsamının Genişletilmesi...838

VIII. ORTAKLARIN SORUMLULUĞU...838

A. TÜRK TİCARET KANUNUNA GÖRE...838

B. AMME ALACAKLARININ TAHSİL USULÜ HAKKINDAKİ KANUNA GÖRE...839

1. Kamu Alacağı Kavramı...839

2. Kanunî Temsilcilerin Sorumluluğu...840

3. Ortakların Sorumluluğu...841

4. Kamu Borcunu Ödeyen Ortağın Diğer Ortaklara Rücu Etme Sorunu ...842

§ 37. LİMİTED ORTAKLIĞIN ORGANSAL YAPISI I. GENEL KURUL...845

A. GENEL KURULA İLİŞKİN YENİ DÜZENLEMENİN ESASLARI..845

B. GENEL KURULUN YETKİLERİ...846

C. GENEL KURULUN TOPLANMA ZAMANI...848

1. Genel Kurulu Toplamaya Yetkili Olanlar...848

a. Müdürler...848

b. Azınlık...848

L

(41)

D. GENEL KURULUN TOPLANTIYA ÇAĞRILMASI...849

1. Toplantı ve Davete İlişkin Koşullar...849

2. Elektronik Ortamda Genel Kurul...849

3. Sirküler Karar Alınma Olanağı ve Buna İlişkin Koşullar...850

4. Çağrısız Genel Kurul...850

E. GENEL KURUL KARARLARI...851

1. Çoğunlukla Alınabilen Olağan Genel Kurul Kararları...851

2. Ağırlaştırılmış Çifte Nisapla Alınması Gereken Önemli Kararlar..851

3. Ağırlaştırılmış Karar Nisabı...852

F. GENEL KURUL KARARLARININ HÜKÜMSÜZLÜĞÜ VE İPTALİ ...852

II. YÖNETİM VE TEMSİL...853

A. ŞİRKETİN YÖNETİMİ VE TEMSİLİNDEKİ YENİLİKLER...853

B. MÜDÜRLERE İLİŞKİN DÜZENLEMELER...853

C. MÜDÜRLÜK SIFATININ KAZANILMASI...854

1. Şirket Sözleşmesi ile Kazanma...854

2. Genel Kurul Kararı ile Kazanma...854

D. MÜDÜRLERİN HUKUKİ NİTELİKLERİ...854

E. TEMSİL YETKİSİNİN KAPSAMI VE SINIRLANDIRILMASI...854

1. Temsil Yetkisinin Kapsamı...854

2. Temsil Yetkisinin Sınırlandırılması...855

3. Müdürlerin Kurul Oluşturması Halinde Durum...855

F. MÜDÜRLERİN YETKİLERİ...856

G. YÖNETİM VE TEMSİL YETKİSİNİN KALDIRILMASI VEYA SINIRLANDIRILMASI...857

1. Yeni Kanundaki Düzenleme...857

2. Müdürlük Görevinin Diğer Sona Erme Halleri...858

H. MÜDÜRLERİN ÖZEN VE BAĞLILIK YÜKÜMÜ...859

İ. ORTAKLARA EŞİT İŞLEM YAPMA YÜKÜMÜ...859

J. MÜDÜRLERİN REKABET YASAĞI...859

K. MÜDÜRLERİN SORUMLULUKLARI...860

L. TİCARÎ MÜMESSİLLER VE TİCARÎ VEKİLLER...860

1. Atama...860

2. Müdürlerin Ticari Vekil veya Diğer Tacir Yardımcılarını Ataması ...861

3. Görevden Alma ve Sınırlandırılma...862

§ 38. LİMİTED ORTAKLIKTA DENETİM I. GENEL OLARAK...863

LI