Toplum Penceresinden Akci er Kanseri

(1)

Hayrettin Göçmen, ‹brahim Ocak, Nazan Nalc› Savafl, Hikmet Çoban, Ahmet Ursavafl, Mehmet Karada¤, Funda Coflkun, R. Oktay Gözü

Uluda¤ Üniversitesi T›p Fakültesi Gö¤üs Hastal›klar› ve Tüberküloz Anabilim Dal›, Bursa, Türkiye

Toplum Penceresinden Akci¤er Kanseri

Lung Cancer From the Society Window

Özet

A

Ammaaçç:: Çal›ﬂmam›zda tan› ve tedavi yöntemleri aç›s›ndan akci¤er kanseri hakk›nda toplumun neler düﬂündü¤ünü belirlemeyi amaçlad›k.

M

Meettoodd:: Çal›flmam›za kat›lan 300 gönüllü, akci¤er kanseri tan› ve tedavisiyle ilgili 5 soruluk anket formunu doldurdu. Olgular›n demografik verileri, meslek ve e¤itim durumlar›na göre grupland›r›larak karfl›laflt›r›ld›lar.

B

Buullgguullaarr:: Anket çal›flmam›za 300 gönüllü 188 erkek (%62.7), 112 kad›n (%37.3), ortalama yafl 44.9±3.2 y›l kat›ld›. Olgular›n 286 (%95.3)’s› akci¤er kanseri tan›s›n›n kendilerine tüm ayr›nt›lar›yla aç›klanmas›n› istiyorlard›. Tan›y› istemeyenlerin say›s› ileri yafl grubunda anlaml› derecede fazlayd› (p<0.001). “Akci¤er kanseri tedavi edilebilir bir hastal›k m›d›r?” sorusunu yan›tlayan 297 gönüllünün 126 (%42.4)’s› evet yan›t›n› vermiflti. Akci¤er kanserinin tedavi edilebildi¤ine inananlar›n say›s› orta yafl grubunda (p=0.018) ve sigara içme- yen grupta (p=0.03) anlaml› derecede yüksek saptand›. “Akci¤er kanserinin en baflar›l› tedavisi sizce hangisidir?” sorusuna 79 (%29.4)’u cerrahi, 55 (%20.4)’i radyoterapi ve 135 (%50.2)’i kemoterapi yan›t›n› vermiflti.

“Akci¤er kanserli hasta ameliyat edildi¤inde hastal›¤›n yay›ld›¤›na inan›yor musunuz?” sorusuna 168(%56.6)’i evet yan›t›n› vermiflti. Ak- ci¤er kanserinde en baflar›l› tedavi cerrahidir diyen 79 gönüllünün 36 (%44.5)’s› ayn› zamanda ameliyat edildi¤inde hastal›¤›n yay›ld›¤›na inan›yordu. “Akci¤er kanseri bitkisel ilaçlarla tedavi edilebilir mi?” sorusuna 136 (%45.6)’s› evet yan›t›n› vermiflti. Bitkisel ilaçlarla tedavi edilebildi¤ine inananlar›n say›s› iflçi grubunda anlaml› derecede yüksekti (p=0.02).

S

Soonnuuçç:: Akci¤er kanseri hakk›nda toplumda yanl›fl inan›fllar oldukça yayg›nd›r. Hastal›¤›n tan› ve tedavi yöntemleri ile ilgili olarak; kiflinin sosyoekonomik ve psikolojik durumuna uygun, ayr›nt›l› bilgi verilmesi, tedaviye uyumu ve hekime güveni art›raca¤›n› düflünmekteyiz.

(Akci¤er Arﬂivi 2007; 8: 57-61)

Anahtar kelimeler: Akci¤er kanseri, toplum

Summary

O

Obbjjeeccttiivvee:: In our study, we aimed to determine what the people thinks and knows about lung cancer.

M

Meetthhoodd:: The study was done in the great shopping center in Bursa. At a questionnaire including own smoking habits, demographic factors and socioeconomical status and 5 questions about lung cancer’s diagnosis and treatment, was performed to 300 objects (188 male, 112 female) with a mean age 44.9±3.2 years. %95.3 of all objects wanted to be informed about their diagnosis and prognosis if they had lung cancer.

R

Reessuullttss:: The number of people who didn’t want to be informed, was statistically higher in old age group (p=0,001). %42.4 of the participants were thinking that lung cancer is completely curable disease and the number of these group in the middle age group (p=0,018) and nonsmoker group (p=0,03) were found significantly high. Of the all participants %29.4 surgery, %20.4 radiotherapy and %50.2 kemotherapy answered to question like what is the most successful treatment of lung cancer? %58.5 of all participants were believing if the patient with lung cancer operate, disease become worse. %44.5 of the group that said the most s uccessful treatment is surgery in lung cancer, also they were believing if the patient with lung cancer operate, disease become worse.

%45.6 of the participants answered that lung cancer is curable disease with the herbaceous drugs. The numbers of these group were significantly higher in the labourers (p=0,02).

C

Coonncclluussiioonn:: The wrong beliefs about lung cancer are so widespread among people. We think to give detailed information, makes increase trust to doctor and adaptation to treatment. (Archives of Lung 2007; 8: 57-61)

Key words: Lung cancer, society

Yaz›ﬂma Adresi: Dr. Hayrettin Göçmen, Uluda¤ Üniversitesi T›p Fakültesi, Gö¤üs Hastal›klar› ve Tüberküloz Anabilim Dal›, 16059 Görükle, Bursa, Türkiye Tel.: 0224 295 09 41 Fax: 0224 295 09 39 E-mail: [email protected]

(2)

Giriﬂ

Akci¤er kanseri sigara içiminin artmas›yla beraber insidan- s› giderek artmakta olan ve her türlü teknik geliﬂmeye ra¤- men oldukça ölümcül seyreden bir hastal›kt›r (1). Tan›s›

için invaziv giriflimlere ihtiyaç duyulmas›, sa¤alt›m çal›flmalar›n›n hastan›n performans›n› olumsuz etkilemesi tedaviye uyumda sorun yaratmaktad›r. Bu durum kiflinin hekime olan güvenini etkileyerek tan› için gerekli ifllemleri reddetmesine, tedavi çal›flmalar›ndan uzaklaflmas›na neden olmaktad›r. Baflta tan› olmak üzere hastal›¤›n her aflamas›nda ortaya ç›kabilecek durumlar hakk›nda sosoyoeko- nomik ve psikolojik duruma uygun aç›klama yap›lmas›, hastan›n ve hasta yak›nlar›n›n hekime güvenini ve tedavi yöntemlerine uyumu art›racakt›r (2).

Amaç

Toplumun akci¤er kanseri hakk›ndaki bilgi düzeyi ve ina- n›ﬂlar›n› saptamak amac›yla anket çal›ﬂmas› planland›.

Gereç ve Yöntem

Anket çal›ﬂmas› için açt›¤›m›z stantta, akci¤er kanseri tan›

ve tedavisiyle ilgili 5 sorudan oluﬂan bir anket uyguland›.

Çal›flmaya gönüllü olan 300 kifliden anket formunu doldur- mas› istendi. Gönüllülerin tüm demografik verileri kayde- dilerek yafl aç›s›ndan 0-30 yafl aras› genç, 30-60 yafl aras›

orta yafl, 60 yafl ve üzeri ileri yafl olmak üzere 3 gruba;

meslek aç›s›ndan ev han›m›, ö¤renci, memur, serbest meslek sahibi, iflçi ve emekli olmak üzere 6 gruba; e¤itim durumu aç›s›ndan okuma yazma yok, ilkokul, ortaokul, lise ve yüksek okul olmak üzere 5 gruba ayr›larak karfl›laflt›r›l- d›lar (Tablo 1-2). Çal›flman›n istatistiksel analizi SPSS program› kullan›larak Biyoistatistik Anabilim Dal›’nda yap›ld›.

p<0.05 de¤eri istatistiksel olarak anlaml› kabul edildi.

Bulgular

Çal›ﬂmam›za 188 (%62.7)’i erkek ve 112 (%37.3)’si kad›n olmak üzere toplam 300 gönüllü dahil edildi. Gönüllülerin yaﬂ ortalamas› 44.9±3.2 y›ld› ve 184 (%61.7)’ü sigara iç- mekteydi.

Akci¤er kanserinin tan› ve tedavi yöntemleri hakk›ndaki bi- liﬂsel durumlar›n› saptamak amac›yla gönüllülere ilk olarak

“Akci¤er kanseri olsan›z tan›n›n tüm ayr›nt›lar›yla size aç›k- lanmas›n› ister miydiniz?” sorusu soruldu. Üçyüz kiﬂilik

gönüllü grubundan 286(% 95.3) kifli tan›n›n kendilerine ay- r›nt›lar›yla aç›klanmas›n› istedi¤i yönünde görüfl belirtti (fiekil 1). Gönüllülerin yafl, cinsiyet, sigara anamnezi, e¤i- tim seviyesi gruplar› ile akci¤er kanseri tan›s›n› ö¤renme iste¤i aras›nda anlaml› iliflki saptanmad› (p>0.05). Fakat yafl gruplar› aç›s›ndan karfl›laflt›rma yap›ld›¤›nda anlaml›

iliflki oldu¤u görüldü. Akci¤er kanseri tan›s›n›n kendilerine ayr›nt›l› olarak aç›klanmas›n› istemeyenlerin say›s› ileri yafl grubunda, genç yafl grubu ve orta yafl grubuna göre anlaml› derecede fazlayd› (p<0.001).

Gönüllülere sorulan ikinci soru, ”Akci¤er kanseri sizce tamamen tedavi edilebilir bir hastal›k m›d›r?” sorusuydu. Bu soruyu yan›tlayan 297 gönüllünün 126 (%42.4)’s› evet, 171 (%57.6)’i hay›r yan›t›n› vermiflti (fiekil 2). Bu sorunun cevab›yla yafl, cinsiyet ve e¤itim düzeyi karfl›laflt›r›ld›¤›nda anlaml› farkl›l›k saptanmad› (p>0.05). Fakat akci¤er kanserinin tamamen tedavi edilebilir bir hastal›k oldu¤una inananlar›n say›s›, orta yafl grubunda di¤er iki yafl grubuna oranla (p=0.018) ve sigara içmeyen grupta sigara içen gruba oranla (p=0.03) istatistiksel olarak anlaml› derecede yüksek saptand›.

Ankete kat›lanlara üçüncü soru olarak “Akci¤er kanserinin en baflar›l› ve en etkili tedavisi sizce hangisidir?” sorusu soruldu. Bu soruya yan›t veren 269 gönüllünün 79 (%29.4)’u cerrahi, 55 (%20.4)’i radyoterapi (RT) ve 135 (%50.2)’i kemoterapi (KT) yan›t›n› vermiflti (fiekil 3). Bu sorunun cevaplar› ile yafl, yafl grubu, sigara anamnezi, cinsiyet ve e¤itim seviyesi aras›nda iliflki saptanmad› (p>0.05).

“Akci¤er kanserli hasta ameliyat edildi¤i zaman hastal›¤›n daha çok yay›ld›¤›na ve daha kötü sonuç do¤urdu¤una ina- n›yor musunuz?” sorusu, ankette gönüllülere yöneltilen dördüncü soruydu. Bu soruyu cevaplayan 297 gönüllünün 168 (%56.6)’i evet, 129 (%43.4)’u hay›r yan›t›n› vermiflti (fiekil 4). Yafl, yafl grubu, cinsiyet, sigara anamnezi ve e¤i- tim durumu özellikleri ile yan›tlar karfl›laflt›r›ld›¤›nda anlam- l› farkl›l›k mevcut de¤ildi (p>0.05). Fakat ilginç olarak akci-

¤er kanserinde en baﬂar›l› ve en etkili tedavi yönteminin cerrahi oldu¤unu düﬂünen 79 gönüllünün 36 (%44.5)’s›

ayn› zamanda akci¤er kanserli hasta ameliyat edildi¤i zaman hastal›¤›n yay›ld›¤›na ve daha kötü sonuç do¤urdu¤u- na inan›yordu.

Ankette gönüllülere yöneltilen son soru “Akci¤er kanseri sizce bitkisel ilaçlarla tedavi edilebilir mi?” sorusuydu ve bu soruyu yan›tlayan 299 gönüllünün 136 (%45.6)’s› evet, 163 (%54.4)’ü hay›r yan›t›n› vermiflti (fiekil 5). Yafl, yafl grubu, cinsiyet, sigara anamnezi, e¤itim özellikleri ile ya- n›tlar karfl›laflt›r›ld›¤›nda anlaml› iliflki mevcut de¤ildi (p>0.05). Bununla birlikte akci¤er kanserinin bitkisel ilaç-

Ö

Ö¤¤rreennccii EEvv hhaann››mm›› ‹‹ﬂﬂççii MMeemmuurr SSeerrbbeesstt mmeesslleekk EEmmeekkllii O

Ollgguu ssaayy››ss›› 37 41 55 56 76 35

T

Taabblloo 11.. OOllgguullaarr››nn mmeesslleekklleerree ggöörree ddaa¤¤››ll››mm››

E

E¤¤iittiimm ggrruuppllaarr›› OOkkuummaa yyaazzmmaa yyookk ‹‹llkkookkuull OOrrttaaookkuull LLiissee YYüükksseekkookkuull O

Ollgguu ssaayy››ss›› 3 101 73 62 61

T

Taabblloo 22.. OOllgguullaarr››nn ee¤¤iittiimm ddüüzzeeyylleerriinnee ggöörree ddaa¤¤››ll››mm››

(3)

larla tedavi edilebildi¤ine inananlar›n say›s›n›n, iﬂçi grubunda di¤er meslek gruplar›na oranla istatistiksel olarak anlaml› derecede yüksek oldu¤u görüldü (p=0.02).

Tart›ﬂma

Akci¤er kanseri 20. yüzy›l bafllar›nda nadir görülen bir hastal›k iken, sigara içme al›flkanl›¤›ndaki art›fla paralel olarak s›kl›¤› giderek artm›fl ve dünyada en s›k görülen kanser tü- rü haline gelmifltir (3). Tüm dünyada kanser olgular›n›n

%12.8’inden ve kanser ölümlerinin %17.8’inden akci¤er kanseri sorumludur (4). Toraks Derne¤i Malignite Çal›flma Grubunun raporuna göre Türkiye’de akci¤er kanseri tüm kanser vakalar›n›n %17.6’s›n› oluflturmaktad›r ve bölge- mizde insidans 20.37/100000 olarak saptanm›flt›r (5). Ak- ci¤er kanserinin gelifliminden %94 oran›nda sigara sorumludur ve sigara içenlerde akci¤er kanseri riski 24-36 kat fazlad›r (6). Geliflmifl ülkelerde sigara karfl›t› kampan- yalarla y›ll›k sigara tüketimi %25.3 oran›nda azal›rken ülke- mizde %13.7 oran›nda art›fl izlenmektedir (6). Çal›flma- m›zda de¤erlendirmeye ald›¤›m›z popülasyonda sigara iç- me oran› %61.7 gibi yüksek bir de¤erdi. Giderek artan sigara al›flkanl›¤› göz önünde bulunduruldu¤unda, akci¤er kanseri için toplumumuzun nas›l bir risk alt›nda oldu¤unu tahmin etmek güç de¤ildir.

Akci¤er kanserinde tan› koyma süreci uzun ve zahmetli- dir. Tan› konduktan sonra yap›lan sa¤alt›m uygulamalar›

hastan›n psikofizyolojik durumunu ve yaflam kalitesini olumsuz etkilemektedir (7). Tan›n›n ayr›nt›l› bir flekilde hastaya aç›klanmas›, tedavi aflamas›nda yap›lan uygulamalar ve bu uygulamalar›n olas› yarar/zararlar› hakk›nda bilgilendirme faaliyetleri için net bir görüfl birli¤i yoktur. Bu

konuda yap›lan araﬂt›rmalar farkl› sonuçlar do¤urmuﬂtur.

Bir k›s›m çal›flmalarda, tan›s› ve tedavisinde karfl›lafl›labile- cek problemler hakk›nda bilgilendirilen hastan›n tedaviye daha iyi uyum gösterdi¤i (8), kanserle iliflkili olmayan a¤r›

insidans›n›n bu hastalarda daha düflük oldu¤u (9) saptan- m›flt›r. Bir di¤er çal›flmada tan›lar›n› ayr›nt›lar›yla bilen akci¤er kanseri hastalar›n›n, hastal›¤›n multidisipliner (Gö-

¤üs Hastal›klar›, Gö¤üs Cerrahisi, Medikal Onkoloji, Rad- yasyon Onkolojisi, Enfeksiyon Hastal›klar›, Psikiyatri) tedavi yaklafl›m›na daha iyi uyum gösterdi¤i belirlenmifltir (10). Hastan›n hastal›¤› hakk›nda bilgi sahibi olmas› ve doktoruyla uyum içerisinde çal›flmas›, primer radyoterapi tedavisi için uygunluk kriterlerinden biri olarak görülmek- tedir (11). Fakat kanser hastalar›n›n %51’inde tan›ya ba¤- l› uyum bozuklu¤u, depresyon, deliryum gibi psikiyatrik bozukluklar›n ortaya ç›kt›¤› bir di¤er gerçektir (12). Özellik- le tan›y› ilk ö¤renme an›nda, nüks/metastaz ortaya ç›kma- s›nda ve yeni sa¤alt›m uygulamas›nda krizler daha s›k ortaya ç›kmaktad›r (12). Psikososyal s›k›nt› içinde olan hastan›n yaflam kalitesi anketi de¤erlerinin düflük oldu¤u, bu

ﬁ

fieekkiill 22.. AAkkccii¤¤eerr kkaannsseerrii ttaammaammeenn tteeddaavvii eeddiilleebbiilliirr mmii?? fifieekkiill 55.. AAkkccii¤¤eerr kkaannsseerrii bbiittkkiisseell iillaaççllaarrllaa tteeddaavvii eeddiilleebbiilliirr mmii?? fi

ﬁeekkiill 44.. AAkkccii¤¤eerr kkaannsseerrllii hhaassttaa aammeelliiyyaatt eeddiillddii¤¤iinnddee hhaassttaall››¤¤››nn ddaahhaa ç

çookk yyaayy››lldd››¤¤››nnaa iinnaann››yyoorr mmuussuunnuuzz?? ﬁ

fieekkiill 33.. AAkkccii¤¤eerr kkaannsseerriinniinn eenn bbaaflflaarr››ll›› tteeddaavviissii nneeddiirr??

ﬁ

ﬁeekkiill 11.. AAkkccii¤¤eerr kkaannsseerrii oollssaann››zz ttaann››nn››zz›› aayyrr››nntt››llaarr››yyllaa öö¤¤rreennmmeekk iisstteerr m

miiyyddiinniizz??

(4)

tür hastalar›n ayn› hastal›k düzeyine sahip olan di¤er has- talara göre daha fazla semptomatik oldu¤u gösterilmifltir (7,13). Bu nedenle kanserli hastalar›n di¤er hastalardan daha yo¤un bilgilendirme gereksinimi oldu¤u halde bilgilendirme faaliyetlerinde hekim olarak çekincelerimiz de- vam etmektedir. Tüm bu bulgular ›fl›¤›nda aç›klama s›ra- s›nda hastan›n neyi ne kadar bildi¤inin sorularla saptanma- s›, hastan›n bilmek istedi¤i kadar bilgi verilmesi, bilmeyi reddetti¤i bilgide zorlanmamas›, abart›ya kaçmadan ve duygusall›ktan uzak bir flekilde güven verilerek umutsuz- luk duygusunun giderilmesi otörlerce önerilen uygulama- d›r (14,15). fiartlar uygunsa akci¤er kanserli her hastaya aç›klamalar›n psikiyatrist gözetiminde yap›lmas›n›n daha yararl› olaca¤› görüflü hakimdir (14,15). Çal›flmam›zda gö- nüllülerin %95.3 gibi çok büyük bir k›sm›n›n tan›s›n› ö¤renme iste¤ine sahip oldu¤u görülmüfltür. Çal›flman›n sa¤l›k- l› popülasyon üzerinde yap›lmas›, tan›y› ö¤renmek istemeyenlerin say›s›n›n akci¤er kanserinin en s›k görüldü¤ü ileri yafl grubunda anlaml› derecede yüksek olmas›, oran›n gü- venirlili¤i hakk›nda soru iflaretleri oluflturmaktad›r. Buna ra¤men bu yüksek oran›n, tan›n›n aç›klanmas› s›ras›nda hekim olarak yaflanan tereddütlerin giderilmesi aç›s›ndan k›smen de olsa yararl› olabilece¤ini düflünmekteyiz.

Akci¤er kanseri önlenebilir bir hastal›k olmas›na ra¤men küratif tedavisi mümkün de¤ildir (16). Erken tan› ve geli- flen tedavi yöntemleri di¤er kanserlerde yaflam süresini uzat›rken, akci¤er kanserinde ayn› baflar›ya ulafl›lamam›fl- t›r (1). Akci¤er kanserli olgularda tan› sonras› 5 y›ll›k yaflam süresi her türlü bilimsel ve teknolojik geliflmeye ra¤men

%15 oran›n› aflamam›flt›r (17). Bu bulgular eflli¤inde yapt›-

¤›m›z çal›flmada, akci¤er kanserinin tamamen tedavi edilebilir bir hastal›k oldu¤una inananlar›n oran›n›n %42.5 gibi yüksek bir rakam ç›kmas› ilginçtir. Hastal›k tan› ve tedavisi için yap›lan aç›klamalarda, hekimlerin duygusal davra- narak hasta ve hasta yak›nlar›nda yanl›fl bir bilinç olufltur- mufl olabilece¤i düflünülmektedir. Akci¤er kanserinin te- davisindeki bu pembe tablonun, hastal›¤›n en büyük etke- ni olan sigarayla savaflta olumsuz etki yaratmas› beklenir.

Fakat çal›ﬂmam›z›n bir di¤er ilginç sonucu; akci¤er kanserinin tamamen tedavi edilebilen bir hastal›k oldu¤una inananlar›n say›s›n›n, sigara içmeyen grupta anlaml› derecede yüksek ç›kmas›d›r.

Genel olarak akci¤er kanserinin tedavisinde en iyi sonuç- lar, cerrahi rezeksiyon uygulanan hastalarda gözlenmekte- dir (18). Küçük hücreli akci¤er kanserinde (KHAK) pratikte cerrahinin yeri yoktur (18). KHAK ve çeflitli nedenlerle (metastatik yayg›n hastal›k, hastan›n cerrahi için uygun olmamas›) cerrahinin yap›lamad›¤› küçük hücreli d›fl› akci¤er kanseri (KHDAK) hastalar›nda RT ve KT uygulanan tedavi yöntemleridir (18). Yapt›¤›m›z çal›flmada %29.4 oran›nda cerrahi en baflar›l› tedavi yöntemi olarak seçilmifltir. Ora- n›n bu denli düflük olmas›nda halk aras›nda hastal›¤›n ope- rasyon sonras›nda daha da yay›laca¤›na dair yanl›fl inan›fl›n etkili oldu¤unu düflünmekteyiz. Nitekim kat›l›mc›lar

%56.6 oran›nda bu inan›fl lehine yan›t vermifllerdir. Çal›flmam›z›n belki de en ilginç sonucu en baflar›l› tedavi yön- temi olarak cerrahi ifllemini seçen 79 kiflinin 36 (%44.5)’s›- n›n ayn› zamanda operasyonun, hastal›¤›n daha da ilerle-

mesine neden oldu¤una inanmas›d›r. Bu sonuç yap›lan tüm aç›klamalar›n, kiflilerin kulaktan dolma yanl›fl inan›flla- r›n› gidermeye yetmedi¤ini göstermektedir. Bu aç›dan hastal›¤›n tan› ve tedavi yöntemleri hakk›ndaki bilgilendirme faaliyetleri, bu inan›fllar›n giderilmesinde yard›mc› olabilir.

Tedavi aç›s›ndan sonuçlar›n yüz güldürücü olmamas›, sa-

¤alt›m uygulamalar›n›n hastan›n konforunu olumsuz etkilemesi son zamanlarda hastalar›n alternatif tedaviye e¤ili- mini artt›rm›flt›r. Molassiotis ve ark.lar›, akci¤er kanserli hastalar›n tercih etti¤i alternatif tedavi yöntemlerini (Her- boterapi, spirituel tedaviler, medikal çay ekstreleri, hayvan eksterleri, akupunktur, masaj, reiki, aromaterapi, hipnote- rapi) belirleyerek bu tedavi uygulamalar›n›n profesyonel ekipmanla gelecekte kanser tedavisinde önemli bir yer alaca¤›n› ve bu tedavi yöntemlerinin desteklenmesi gerek- ti¤ini vurgulam›fllard›r (19). Bu konuda yap›lan di¤er çal›flmalarda destekleyici alternatif tedavi yöntemleri ve etkin- likleri araflt›r›lm›fl; primer tedavi yöntemi olamayaca¤›, primer tedavinin etkinli¤ine katk›da bulunaca¤› belirlenmifltir (20,21,22,23). Senthilnathan’›n çal›flmas›nda paclitaxel ile kombine edilen Withania somnifera bitkisinin tedavinin etkinli¤ini artt›rd›¤› gösterilmifltir (24). Khan ve ark.lar› po- megranate meyve tüketiminin akci¤erdeki tümörogenezi- si anlaml› derecede inhibe etti¤ini göstermifllerdir (25). Di-

¤er çal›flmalarda Rangha ve ark.lar› Raseganthi lehyam bitkisinin (26); Hostanska ve ark.lar› da Seronoae repentis fructis meyvesinin kanserogenezisi önleyen apoptozisi in- dükledi¤ini göstermifllerdir (27). Ülkemizde alternatif t›p e¤itimi verilmemektedir. Boflluk, yurtd›fl›nda e¤itim alan veya e¤itimi olmayan kifliler taraf›ndan doldurulmakta, bu uygulamalar›n kontrolü mümkün olmamaktad›r. E¤itimsiz kiflilerin telkinleri, hastalar›n primer tedavisini terk etmesi- ne veya gecikmesine neden olmaktad›r. Profesyonel e¤i- tim; alternatif tedavi ile u¤raflanlar›n kontrolünde, alternatif tedavi ile sa¤l›k arayan akci¤er kanserli hastalar›n suis- timalinin önlenmesinde önem arz etmektedir. Çal›flma- m›zda da akci¤er kanserinin bitkisel ilaçlarla tedavi edilebi- lece¤ine inananlar›n %45.6 gibi yüksek oran›, alternatif tedavi e¤itiminin ne kadar önemli oldu¤una dair bu görüflün bir kan›t› olarak görülmelidir. Bu inan›fla sahip olan kifliler aras›nda e¤itim seviyesi aç›s›ndan farkl›l›k olmamas›, ilko- kuldan yüksek okula dek geçen süreç içerisinde akci¤er kanseri ve tedavisi hakk›nda do¤ru bilincin oluflturulamad›-

¤›n›n göstergesidir. Standart e¤itim aras›na yerlefltirilecek sa¤l›kta korunma ve tedavi program›, bu bilincin sa¤lanmas›nda en baflar›l› uygulama olacakt›r. Yine bitkisel ilaç- lar›n terapötik etkisine inananlar›n iflçi grubunda fazla olmas›n›n nedeni, ülkemizin sosyal güvence flartlar›nda tüm çal›flanlar aras›nda standartizasyonunun sa¤lanamamas›

ve kiﬂilerin daha kolay ulaﬂabilecekleri alternatif yöntemle- re e¤ilim göstermesi olabilir.

Sonuç olarak tan› baflta olmak üzere hastal›¤›n her aflama- s›nda ortaya ç›kabilecek durumlar hakk›nda sosyoekonomik ve psikolojik duruma uygun aç›klama yap›lmas›n›n hastan›n ve hasta yak›nlar›n›n hekime güvenini ve tedavi yöntemlerine uyumu art›raca¤›n› düflünmekteyiz.

(5)

Kaynaklar

1. Çelik ‹. Akci¤er kanserine epidemiyoloji. In: Engin K, Özyard›m- c› N; eds. Akci¤er kanserleri. Tan› ve tedavide temel ilkeler ve uygulamalar. ‹stanbul: Avrupa T›p Kitapç›l›k Ltd. ﬁti; 2001: 50-6.

2. Göksel T, Güzelant A. Akci¤er kanserinde yaﬂam kalitesi de¤er- lendirmeleri. In: Hastürk S, Yüksel M; eds. Akci¤er kanseri. ‹s- tanbul: Biomedya Grup; 2000: 359-75.

3. Spiro SG, Porter JC: Lung Cancer- Where are we today? Cur- rent advances in staging and nonsurgical treatment. Am J Res- pir Crit Care Med 2002; 166: 1166-96.

4. Parkin GM, Pisani P, Ferlay J. Global cancer statistics. CA Can- cer J Clin 1999; 49: 33-64.

5. Kanser bildirimlerinin de¤erlendirilmesi 1993-1994. T.C. Sa¤l›k Ba- kanl›¤› Kanser Savaﬂ Daire Baﬂkanl›¤›. Yay›n no: 582, Ankara 1997.

6. Halilçolar H, Tatar D, Ertu¤rul G ve ark. Epidemiyoloji. In: Akkoçlu A, Öztürk C; eds. Akci¤er kanserlerinde multidisipliner yaklaﬂ›m.

Toraks kitaplar›, Ankara: Bilimsel T›p Yay›nevi; 1999: 17-22.

7. Muers MF. Quality of life and symptom control. European Res- piratory Monograph 1995; 1(Monograph 1): 361-94.

8. Montezeri A, Gillis JR, McEven J. Quality of life in patients with lung cancer. Chest 1998; 113: 467-81.

9. Management of Cancer Pain: Adults. U.S. Department of Health and Human Services. Quick Reference Guide for Clinicians. Number 9, March 1994.

10. Fergusson RJ, Coll A. Quality of life measurement for patients undergoing treatment for lung cancer. Thorax 1991; 46: 671-4.

11. Emami B, Perez CA. Lung. Perez CA, Brady LW (ed.). Principal and Practise of Radiation Oncology. 2. Edition. Philedelphia.

Lippincott Company 1992: 806-36.

12. Lederberg MS, Holland JC. Psycho-oncology. Kaplan HI, Sadock BJ (ed). Comprenshive Textbook of Psychiatry/6. Bal- timore, Maryland. Williams& Wilkins, 1995; 1570-92.

13. Cherry NI, Portenoy RK. Practical issues in the managements of cancer pain. In: Wall PD, Melzack R; eds. Textbook of pain.

3rd ed. London: Churchill-Livingstone; 199: 1437-46.

14. Elbi H. Kanser tan›s› söyleme. Kime? Ne zaman? Nas›l? (Kanser ve Psikiyatri Panel Konuflmas›) 6. Anadolu Psikiyatri Günleri Bilimsel Çal›flmalar Kitab›. Psikiyatri Derne¤i Erzurum fiubesi Yay›nlar›-1. 1997: 29-31.

15. Cimilli G. Kanser ve Depresyon. (Kanser ve Psikiyatri Panel Konuflmas›) 6. Anadolu Psikiyatri Günleri Bilimsel Çal›flmalar Kitab›. Psikiyatri Derne¤i Erzurum fiubesi Yay›nlar›-1. 1997:33-7.

16. Postmus PE. Epidemiology of lung cancer. In: Fishman AP, Elias JA, Fishman JA et al; eds: Fishman’s pulmonary diseases and disorders. New York: McGraw Hill Companies; 1998:

1707-19.

17. Jemal A, Thomas A, Murray T et al. Global cancer statistics. CA Cancer J Clin 1999; 49: 33-64.

18. Reilly JJ. Preparing for pulmonary resection. Preoperative evalution of patients. Chest 1997; 112: 206-8.

19. Molassiotis A, Panteli V, Patiraki E et al. Use of complementary and alternative medicine in cancer patients: an European sur- vey, Ann Oncol 2005; 16: 655-63.

20. Richardson MA, Sanders T, Palmer JL, et al. Complemen- tary/alternative medicine use in a comprehensive cancer center and the implications for oncology, J Clin Oncol 1 2000; 8:

2505-51.

21. Ernst E, Cassileth BR. The prevalence of complementary/alternative medicine in cancer: a systematic review, Cancer 1998;

83: 777-8.

22. Gilbar O, Iron G, Goren A. Adjustment to illness of cancer patients treated by complementary therapy along with conven- tional therapy. Patient Educ Couns 2001; 44: 243-4.

23. Kiefer D, Shah S, Gardiner P, Wechkin H. Finding information on herbal therapy: a guide to useful sources for clinicans. Al- tern Ther Health Med 2001; 7: 74-8

24. Senthilnathan P, Padmavathi R, Magesh V, Sakthisekaran D.

Chemotherapeutic efficacy of paclitaxel in combination with Withania somnifera on benzo(a)pyrene-induced experimental lung cancer. Cancer Sci 2006; 97: 658-6.

25. Khan N, Afaq F, Kweon MH, et al. Oral consumption of pomeg- ranate fruit extract inhibits growth and progression of primary lung tumors in mices. Cancer Res 2007; 67: 3475-8.

26. Ranga RS, Sowmyalakshmi S, Burikhanov R, et al. A herbal medicine for the treatment of lung cancer. Mol Cell Biochem 2005; 280: 125-31.

27. Hostanska K, Suter A, Melzer J, Saller R. Evalution of cell death caused by an ethanolic extract of Serenoae repentis fructus (Prostasan) on human carcinoma cell lines. Anticancer Res 2007; 27: 873-81.