1997 �Hr Ytllhgt
( <;iirimi,cdl' l ;nen Yd I
•
I laz1rLt\·an Mehmet H. Dogan
ADAM YA YIN LARI ID
Anadolu Yaymc1hk A.�·
Kapak Tasanm1 Birsen Delemen Giiven Birinci Bas1m Mart 1997
97.34.Y.!l016.605 ISBN 975-418-416-X
Fikir ve Sanat Eserleri Yasas1'mn 34. maddesine dayamlarak haz1rlanm1�
olan bu antolojinin yaym hakk1. aym yasamn 8. maddesine gore i�leyenin.
derlenen �iirlerin tek tek biitiin haklan ise yap1t sahiplerinindir.
Bu antoloji arac1h�1yla ahnll yap1lamaz.
1997 �iir Y1lll1g1
(�iirimizde Ge�en Ytl)
•
Mehmet H. Dogan
ONSOZ
Yilhk 'm haztrlam�ma d eggin bir itirafta bulunmak gerekirsc
�unu soyleyeyim Simdi okumakta oldugunuz "Onstiz" ve hemen ar
dmdan okuyacagm1z "1996'da Siir" yaztlan. btitiln haztrhklar bittik
ten. Y1/l1k 'a girecek �iirler sec;ilip fotokopileri dosyaland1ktan sonra yaz1hyor.
Bunun dogal oldugu, zaten boyle yap1lmas1 gerektigi stiylene
cektir. Ben de bu nedenle bu yolu izliyor olabilirim. Bu yo!. sec;imle
rin daha ozgtirce, .birtak1m istatistiksel zorlamalardan etkilenmeden yap1lmas1 olanag1m saghyor bana. Ornegin. bu ytl kac; �airden kac;
�iir alacag1m1: hangi ya� grubuna agtrhk verecegimi onceden sapta
m1yorum. Bunu belirleyen, dogrudan. o ytl dergilerde yay1mlanan �i
irlcr. daha dogrusu �iirlerin niceliklcrinden c;ok nitelikleri oluyor.
Ba�tan beri her ytlhkta yineledigim gibi "bana gore " nitelikleri. Do
lay1s1yla ytl ic;inde c;ok say1da �iir yay1mlayan bir �air y1lhk d1�mda kahrken. az say1da ama dikkati c;ekecek �iirlcr yay1mlam1� olan bir gene; �air ytlhga girebiliyor.
Bu ytl. Y1//1k 'ta ilk kez gortinecek �air say1s1 24. Dcrgilerimiz, �iir kitaplan. ne yazik ki, �airier tizerine ya�amoyktisel bilgiler verme ah�kanhgmda olmad1klanndan ya da bunu gereksiz sayd1klanndan.
bu 24 �airden baztlannm ya�lanm bilemiyorum. Dolay1s1yla bunlar Yilhk 'm sonunda soyadlan s1rasma gore yer ahyorlar. Bu y1lla birlik
te. l 993 'ten l 997'ye yay1mlanan be� kitapta 268 �airin �iirine yer ver
mi� oluyoruz. Ku�kusuz daha aynnt1h bir ara�ttrma yaptlarak bu de
gi�ikliklerin. y1lhga giri� c;1k1�lann hangi ya� ku�agmda daha az.
hangisinde daha c;ok oldugu kesin bir bic;imdc saptanabilir. Arna ilk bak1�ta gortinen o ki. 1 950 sonras1 dogumlu �airlerin y1lhktaki say1sal ag1rhg1 giderek art1yor. Ntifusumuzun gene; bir ntifus oldugu. bir de
�iir yazmanm bir genc;lik " hastahg1" oldugu dti�tintiltirse c;ok dogal gclccektir bu durum bize. Arna bu nice! agtrhgm giderek nitel agtrh
ga da donti�tip donti�medigini. on y1hn sonunda, onuncu ytlhkta go
rccegiz ku�kusuz.
7
8 Mehmet H. Dogan
1996 Y1//1k '1 tizerine yap1lan ele�tirilerin beni doyurmas1m, ufku
mu geni�letmesini, yeni dti�tinceler getirmesini beklerdim, ne yaz1k ki bu yd da olmad1 bu. Olamazd1 da, c;tinkti boyle bir ele�tiri, dergi
siyle, kitab1yla, yaz1s1yla yilm �iirsel ya�amm1 y1lhg1 haz1rlayandan daha titizlikle. daha d uyarhkh olarak izlemeyi gerektirirdi. Ornegin Pelin Faris Sti adh yazann - ben halen tamm1yorum. sordugum ki�i
ler de bilemedi kim oldugunu - once mektup olarak bana ilettigi, daha sonra da " Yakla�1m" dergisinin Agustos say1smda yay1mlad1g1 yaz1da, Mehmet Taner'in l 995 'te yay1mlanan Dip adh kitabmm 1 98 1 'de aym adla yay1mlanan kitabm ikinci bask1s1 oldugunu soyler
ken, Taner'i tammad1g1 gibi kitabm kapagm1 bile ac;mad1g1 anla�1h
yordu; c;tinkti ac;sayd1. " Birinci Bask1-Kas1m 1 995 " yaz1s1m gorecek, arka kapagm ic;inde Mehmet Taner'in 198 1 'de Dip adh bir kitap ya
y1mlamad1gm1 ogrenecekti. "Hic;bir zaman �air olamad 1 " dedigi Aziz Nesin'i Y1//1k 'a almam1 isabetsiz bulan yazar, "C::agda� Ttirk �iirinin hep gerisind e kald1g1m " soyledigi Som/an Ba�·a adh kitab1 kan�t1rm1�
olsayd1, kitabm 1 89 ve 200-206. sayfalannda, 1 98 1 ve 1 988 ydlannda dergilerde yay1mlanm1� olan iki ele�tirimi gorecek, Amerika 'y1 yeni
den ke�fettigini sanmayacakt1 boylece. Yine saym Sti, yd ic;inde der
gileri izleseydi, " ydhgm d1�mda b1rakt1g1m1" soyledigi Ali Cengiz
kan ' m 1 995 'te hie; �iir yay1mlamad1g1m bilecek; her y1l. ydhga ahnan her �iiri kaynaklanndan tek tek yeniden gozden gec;irerek noktala
ma imlerine vanncaya kadar dizgi hatalanm1z1 bulup gosteren - yaz1m ve noktalama �iir ic;in ya�amsal onemdedir c;tinkti - ihsan Oren'in emegini bir c;1rp1da harcad1g1 ic;in belki de ytizti k1zaracakt1.
Yine de sagolsun Pelin Faris Sti - her kim ise ! - Melih Cevdet A nday, ilhan Berk, Arif Damar, Cevat <;apan, Hakan Savh gibi �air
lerin �iirlerini Y1/l1k 'a almakla "isabetli ve yerinde bir sec;im " yapt1g1- m1 soyleyerek biraz su serpiyor ytiregime. Bu da bir �ey!
Adnan Sat1CI ' nm. "Bir Yeni Bic;em"in Kas1m say1smda yay1mla
nan " 1 996 �iir Y1lhg1 Dolaylannda Oc; Soz " tin tin ise hangi amaca dontik bir ele�tiri yaz1s1 oldugunu anlamad1g1m1 belirtmeliyim her
�eyden (ince. Hem, "enikonu 'oznel bir sec;me' olan herhangi bir der
leme" diye niteledigi Y1//1k'm " ba�ka bir sorun yokmu� gibi bu denli tart1�dmasmdan. tilkemiz edebiyat adammm varsaydan saygmhg1 adma endi�e duydugunu" soyltiyor, hem de kendi saygmhgm1 tehli
keye at1p sayfalarca Y1//1k'm ic;erigini tartt�1yordu. Hem, "haz1rlaya
nm 'oznel' sec;imlerini tart1�ma konumuzun d1�mda tutmaya c;ah�aca
gm1" soyltiyor, hem " yine de, Y1//1k 'taki baz1 olumsuz yans1malann bu sec;imle ilgisi oramnda, sec;ici ' nin inisiyatifini sorgulamak kac;:ml-
Onsoz 9
maz olacaktlf " diyordu. Hem. " Yilhkta yer alan 1 46 §airden sei;:ilmi§
toplam 151 §iirin yakla§1k dortte ili;:tinde, temel ya da ara izlek ola
rak 'oltim ' teriminin ... yilhga, bu haliyle, 'oltiler korosunun nota def
teri' gortintimtinti" verdigini, "bu gene I gortintim, sei;:ici 'sinin ozel gayretinin sonucu degilse. 95 'te yazilan §iirin gelecek ii;:in hii;: de umut vermedigini " soyltiyor (sanki §U ya da bu izlek. tek ba§ma bir
§iirin iyi ' ligini ya da kotti'ltigtinti belirlermi§ gibi), hem de bir iki pa
ragraf sonn .. smda hangi §airlerin bu oltim izlegine "bilgccc bir derin
lik kazand1rd1g1m". hangilerininse bunda ba§anh olamad1gm1 - say1- lan ikiyi ili;:ti gei;:miyor bunlann! - irdeliyordu. Ve ben. 'tek sei;:ici ' , oltim izlegi b u Yt!!tk ii;:in benim 'oznel' sei;:imim midir, yoksa 1 995 y1h §iirinin genel havas1 m1 beni buna zorlad1; benim sei;:imimse.
"bl time bilgece bir derinlik kazand1ran " o kadar §iiri sei;:ip Y1lltk'a al
d1g1m ii;:in sevineyim mi. yoksa dergilerde var olan ya§am sevinci dolu nice §iiri(?) Yt!ltk'a almad1g1m ii;:in tiztileyim mi, anlayam1yor
dum yazmm sonunda.
Siir tizerine olduki;:a ba§anh yazilar da yazan geni;: §air Adnan Sat1c1 ' nm, her §eyden once. " birilerinin i;:1k1p sdztimona 'muktedir' M. H. Dogan' a §iirin goztikme gayreti ic;inde" oldugunu sanacaklan korkusuyla bir yaz1ya oturmam1§ olsun; bu korkuyu ba§mdan defet
mek, " savundugum §iir anlay1§1mn aynntilanndaki biri;:ok i;:izgiyle 'mutab1k' olmad1gm1 " belirtmek ii;:in de bin dereden su getirme i;:a
basma girmemi§ olsun dilerdim. Bunun yerine, kendi �iir anlay1§1m yans1tan korkusuz, nesnel bir ele§tiri benim ii;:in daha yararh olurdu.
Y1lltk'a 1 980'de yitirdigimiz. §iirimizin ustalanndan D1ranas'm bir §iiriyle ba§hyoruz bu yil. " Yoldan Gei;:enler" adh. D1ranas'm ki
taplanna almad1g1 ya da almay1 unuttugu bu §iiri Saki Asilttirk
"Milli Mecmua "mn 1 933 y1hnda yay1mlanan 1 40-141 . sayilanndan bulup i;:1karm1§. Cemal Stireya'mn kitaplanna girmeyen " Papendreu ile Liani " §iiri ise Arahk 88'de " Ci:ink" dergisinde yay1mlanm1�.
" Siir-lik" dergisinde yay1mland1 ikinci kez. Biz oradan ald1k. "Siir
lik" dergisinin Eyltil 1 996 say1smda 'kitaplanna girmemi§ §iirler' ba§
hg1 altmda verdigi Asaf Halet <;elebi' nin iki §iiri ( " Pencereler ve Ka
pilar " , " Kunala " ) Om Mani Padme Hum'un Adam Yaymlan ' nca ya
pilan 1 993 bask1smda Ek I I 'de bulundugu ii;:in Ytlltk' a almad1k.
Bu yil taranan dcrgilcri yazmm sonunda goreceksiniz. * Ytl!tk'm ana yaz1smda da okuyacag1mz gibi i;:ok say1da d�rgi yaymma son ver
mek zorunda kald1 bu yil; bunun yanmda yeni birtak1m dergiler i;:1k
maya ba§lad1. Hepsini tam olarak izlemeye i.izen gosterdim. olanak
lanm di§mda olanlar ii;:inse oztir dilemekten ve a§ag1da verecegim
I 0 Mehmet H. Dogan
adrese gonderilmelerini rica etmekten ba§ka bir §ey gelmiyor elim
den.
Y1l ic;:inde " Adam Sanat "ta da yazd1g1m gibi (May1s 1 996 ). eksik
siz. yanh�s1z bir Yilhk c;:1karmak ic;:in btittin titizlenmemize kar§m, Adnan Sat1c1. A. Hicri izgoren ve Yilmaz Odaba§1'mn §iirleri, foto
kopiler ahmrken yap1lan bir yanh�hk sonucu yanlan kesilmi§ olarak c;:1kt1. Alaaddin Topc;:u' nun §iirindeyse son dizede " Galile " s6zctigti dti§IDti§. Ahmet Ozcr'in Onlarla Ya�ad1m adh kitab1 �iir kitaplan bo
ltimtinde gosterilmi§. oysa §iir kitab1 degildi. Yapilan bu yanh§hklar
dan dolay1 §airlerinden 6ztir diliyorum yeniden.
1 996' nm son aylannda bu yil iki yeni �iir y1lhgmm daha c;:1kacag1- m duydum. Bu haberin dogru c;:1kmas1m diliyorum. Aym alanda ya
p1lacak degi§ik yaymlarm o alamn daha eksiksiz bir bic;:imde kapan
mas1 sonucunu verecegine inamyorum. Yeni §iir yilhklarma ve bunlan c;:1karacak arkada§lara §imdiden ba§anlar diliyorum.
Daha eksiksiz, daha yanh§SIZ yilhklarda bulu§mak dilegiyle ! Ocak 1 997 Mehmet H. Dogan (*) Y11/1k ii,:in taranan dcrgilcr abccc mas1yla �unlar "Ada" (2 say1). "Adam Sana!" Aykm Sana!", "Bir Ycni Bii,:cni", "Cumhuriyct Kitap" "(agda� Ekin"
"(agda� TUrk Dili" "Damar". "Defter", "Dcrgah" "DUnya Kitap". "Dize"
"DU�lei"", "DU�Un" "Edebiyat GUnccsi", "Edebiyat ve Ele�tiri" (2·say1). "E�ik",
"Evrcnscl KUltUr" "Ezgi" (Almanya). "Gcri,:ck Sanat" "Goi,:cbe", "GokyUzU"
(1 say1). "Gosteri", "GUldiken" "insan" "ipek Dili". "izlck", "izmir-izmir"
"Kar�1" "Kirag1". "K1y1" ,. Kitap-hk" "KUltUr Sana!" "Ku�lama" "Ma vi Porta
kal" (1 say1). "Milliyet Sana!", "Morea" Mozaik" (l say1). "Nar", "Paradoks" (l say1). "Penccre", "Poetik'us" "Sombahar", "Siir-lik" (Berlin), "Siir Ok'u", "Siir Ulkesi" "TUrk Dili Dcrgisi", "Ugra�" (I say1), "Varhk" "Yakla�1m", "Yalmz Ard1i,:", "Yazarlar DUnyas1" (1 say1). "Yclken" "Yinc Hi�t"
Not : Dcrgi vc kitaplann ula�tirabilccegi adresim isc �oylc : Mehmet H. Dogan
Mithatpa�a Cad. Ceta§-2 Sitesi F Blok. 5/15
Narhbahi,:e 35320/iZMiR
1996'DA �iiR
Gene/ Goriiniim
1990'lann sonuna yakla§tik<;a, §iirdt: 1 980' 1erin ilk yansmda ba§
layan degi§imin, birtak1m sonu<;lar <;1karmaya elveri�li ipu<;lanm or
taya koydugunu gbrilyoruz. Ba§ta, §iir dJ§I alanlardan gclen kan§ma
lan s1mrlandJrma ve ortadan kaldJrmak i<;in §iirin kendi i<;ine, i<;
sorunlanna dbnil§il giri�iminin, bugiln nerdeyse tck ge<;erli yola di:i
nil§tilgil gbrillmektedir. �iirin yaz1lma, yaratlima oykilsil §iirin kendi
sinin yerine ge<;mi§ gibidir. Yalmzca �airinin ya da dar bir i;:evreden
§air ve okurun begenisini kazanacak - anlayacag1, demiyorum,
<;ilnkil sbzcilk oyunlarmm ya da <;izgilerle (-). kesmelerle (/) yaplian yap1 bozmalannm anla§1imayacak bir yam yoktur - bir §iirin tek dogru bi<;im olarak ileri silrilldilgil gbrillilyor. Yine l 980'lerde daha bnccki §iirc bir tepki olarak, bir yandan da o y1llann egemen politik gbril§ilniln kitleleri depolitize etme <;ahasmm dogrudan bir sonucu olarak ba§layan birey'i one <;1karma giri§imi, bugiln tek ger<;egin birey oldugu gibi bir yanh§a dbnil§mek ilzeredir. Giderek herkes kendi 'ben'inin katmanlan arasmda gizli bir §iiri, birey'in kendisinin gbrilnilmil olarak sunuyor. Boylece ortak duygulann payla§1m1mn en dogrudan alam olan §iir, bu payla§Jm bzelligini yitirmi§ oluyor okurdan payla§may1 dcgil yalmzca anla§may1 beklcyen bir ustahga dbnil§ilyor. �iir ilzerine her zaman bzgiln gbril§ler ileri silrmil§ olan Orhan Ko<;ak, bu nu §by le di le getiriyor biz gazete yaz1smda "�iir biltiln sanatlar i<;inde belki en tbrenscl olamd1r. Bu tbrensellik, §iirin kendi bi<;imsel yap1s1 kadar okura ula§ma tarzmda da gbrillilr... Tb
rensellik §imdi §iirin toplumsal baglammdan i<;kin yap1sma devredil
mi§, okurun yalmz kalabilme yeteneginden beslenir olmu§tur: �ahsi bir ayin gibi ahmyordur §iir. Ula§limas1 gerek, ama hi<;bir zaman tam ula§ilamayan bir ideal' dir. " (" Demokrasi " , 6.6. 1 996)
Ko<;ak 'm aym yaz1da sbyledigi gibi " §iiri sosyolojinin terimleriy
le ve romanla aym <;er<;eve iirinde dil§ilnmek zordur" ama §iirin epeydir, bunahm ve irozillme iirindeki tuplumsal ili§kileri kendi bo-
1 1
12 Mehmet H. Dogan
yutlan i\inde degil. boguntu i\indeki insanm, erime, yok olma kor
kusu i\indeki bezgin bireyin aynasmdan yans1tt1g1 da goz ard1 edil
memesi gereken bir ger\ektir. Son y1llarda �iirin genel havasma s1z
m1� olan " oli.im" kokusunu belki de bununla a\1klamak gerekirdi.
Ya da '60'lann. '70' 1erin co�kulu toplumsal. politik havasmm (umut, orgi.itli.i sava�1m, hemen ufukta gori.incn parlak bir gelecek ... vb.) ta
mamen yok oldugu bir zamanda. di.inyayla birlikte \bki.i�i.in izdi.i�i.i
mi.i olarak. Bazan da bu ruh halinin. �iirin bi.iti.ini.ine egemen olmak
tan \Ok bir iki dizelik bir not, bir dokunu�. bir saptama, bir \Ighk bi\iminde �iirde gortini.i�i.i olarak.
(Burada. Enis Batur'un bu yil ilk cildi yay1mlanan Opera 's1m, �i
irde, bireyin i\e kapamkhk ve yazg1ya boyun egme \emberlerini kmp bir sorgulama a�amasma ge\i�inin ilk i�areti olarak ahyorum
"Kimim ben/ve ne anyorum korun/merkezinde ? " Bir kez sorulmaya ba�laymca sorular, bu di.inyada art1k gidecek bir yeri kalmam1§ olan insandan. New York Borsasma. elikanh diktaWrlere. kokain ve silah pazarlanna atlayacak bir yakm tarih sorgulamasma doni.i�ecektir.)
1 996'da ortaya \Ikan bir ba�ka ger\ek, Turgut Uyar'm " ustala�
ma " belli bir bi\emde, bi\imdc ku�ursuzluga ula�ma korkusunun, orta ve gen\ ku�aktan �airlerin \Ogunda fazlaca ge\erli olmad1g1yd1.
Bir soyleyi� bi\imini yakalayan. s1mrh say1da sozci.igi.i i\kinlqtiren bir �air. degi�mek, kendini a�mak gereksinimi duymaks1zm y1llarca aym smirlar i\inde. aym s1mrh say1da sozci.iklerle �iirler yazmaktan.
kitap i.isti.ine kitap \Ikarmaktan rahats1zhk duymuyordu. Sonu\ ola
rak. '80'1erin ba�larmdaki gibi. gori.ini.i�te kusursuz. ama bir ki�ilq
meyi. ozgi.in bir sesi haber vermeyen \Ok say1da �iirin yay1mland1g1 bir ortama vard1k bugi.in. Dergiler �iirle dolu. ama se\mekte zorlam
yorsunuz. Bir ba�ka bi\imde soylersek, deltala�ma, bir y1g1�maya do
ni.i�ti.i. Dcltadan kurtulup kendi �iir 1rmagm1 denize ula�tirmas1m bilen i.i\ bq �airin d1�mda kalabahk bir �air ordusu ... �iirlerin altm
dan ya da i.isti.inden �air adlanm silmenin zamam geldi samyorum bugi.in.
80' 1erden gelen bir �iir kanah - ortak y()nsemeleri temel ahmrsa hir ku�ak da diyebilirz buna - Sina Akyol. Haydar Ergiilen. Scyhan Erdz\clik. Orhan Alkaya gibi en ba�ta akla gelen ozgtin �iir U\lanm ve hemen bunlara ekleyecegimiz Hayati Saki. Gi.ilseli inal. Mehmct Mi.imtaz Tuzcu. ki.i\i.ik iskender gibi tek ba�ma �iir adac1klanm orta
ya \Ikard1ktan sonra bir platoya ula�m1� gori.ini.iyor. Son y11larda ta
m�t1gm11z Hakan Savh. Nilgi.in Osti.in, Ergin Yild1zoglu. Halil ibra
him Ozcan. Sirhan Keskin. Gbk\enur <;:., Didem Madak. Bejan
1996'da :)iir 13
Matur.. gibi adlarsa gelecek y1llardaki §iirden umutlanmlZI, beklenti
lerimizi canh tutuyor.
Tart1fmalar-Yaz1/ar
Bu kadar bol §iir ve §iir kitab1 yay1mma kar§m tart1§malann ol
mad1g1 sakin bir y1ld1 1996. Belgelik boli.imi.indeki, dergilerde yay1m
lanan yaz1lara bak1ld1gmda bunlann hemen tamamm m §airlerle soy
le§ilerden, gi.ini.imi.iz ya da ge'<mi§ donem §iir ve �airlerine adanm1§
tek tek ya da toplu degerlendirmelerden olu§tugu gori.ilecektir.
Arada bir a'<1lacak gibi gori.inen tartI§malar d::i parlamadan sonen alevler gibi bir iki yaz1yla s1mrh kald1.
Memet Fuat, " Adam Sanat " dergisindeki yazilan d1§mda "Cum
huriyet " gazetesindc son aylarda hayali §air �'ye yazd1g1 mektuplar
da bir yandan kendi §iir anlay1§Im a'<1k a'<1k ortaya sererken bir yan
dan da gi.ini.imi.izde yaz1lan §iire ili§kin sorulanm ipu'<lan halinde veriyordu. 'Sevgili �.'. Memet Fuat'la devamh '<at1§an bir §air gibi gori.inmesine kar§m. kimi zaman da Memet Fuat'm kendi di.i§i.incele
rini soylettigi bir ki§i oluyordu, sanmm. Bu yaz1lann yeni tartI§malar a'<mas1 umulurdu. bir'<ok tart1§ma tohumu ta§1yordu i'<lerinde, ama olmad1; yaz1lar, f1s1lt1 gazetesinde tart1§1ld1 daha yak, herkes ya§h §air bay �'nin kim oldugunu, yaz1larda ad verilmeden sozi.i edilen §airle
rin kimler oldugunu bulmaya <;ah§tI.
Orhan Ko'<ak. yukarda da degindigim gibi, " Demokrasi " gazete
sinde ne yaZik ki hepsini izleyemedigim ilgin'< yaz1lar yazd1 §iir i.izeri
ne. " 90' 1arda �airin Konumu" ile " Okurun Ka'<I§I " yaz1lan bunlar
dand1. Ko<;ak'm zaten az yazan bir yazar oldugu di.i§i.ini.ili.irse, bunlar i'<in §iir ve yazm dergilerini se'<meyi§i §iirimiz i'<in bir kay1p oldu bu y1l da.
Tugrul Tanyol, " Varhk" taki, " Kesit" adh sayfasmda sata§malara yamt yeti§tirmeye '<ah§tI. Arna daha ilginci aym dergide Haydar Er
gi.ilen ile mektupla§malanyd1. Kimileri gereksiz buldu bu mektupla§
malan. aym kentte ya§ayan iki §airin sahiden mektupla§t1klanm sand1. Oysa Ergi.ilen'in olsun, Tanyol'un olsun, gen'< ku§aktan kimi
§airlerin §iirleri ilzerine ilgin'< degerlendirmeler yapt1klan bu mek
tuplar basbayag1 §iir ilzerine yaz1lard1.
Haydar Ergi.ilen " itina ile �iir Okunur " yaz1lanm si.irdi.irdi.i y1l boyunca. i'<inde bir tek gi.izel dize buldugu her §iir ve §airden overek soz etmesi nedense kimilerinin ho§una gitmedi. Oysa Ergi.ilen'in yil
lar otesinden getirdigi bir tavirdI bu. " Yalmzca kotti §airier doVi.i§i.ir"
diyen de o degil miydi bir zamanlar?
14 Mehmet H. Dogan
Metin Celal d e "Varhk"m kitap ekinde "�iir Okuma Notla
n " nda daha c;ok yeni �iir kitaplan tizerinde d urdu.
1 995'tcn 1 996'ya sarkan tart1�malardan biri Ttirlc �iiri, Ttirkc;e
�iir vc Ttirkiye �iiri tammlamalan idi. Sombahar dergisi son say1sm
da bu "argtimanlar" tizerine bir soru§turma ac;t1. Soru�turmaya Oz
d emir inee, Mehmet H. Dogan, Nilgtin Gtirkan, Tank Gtinersel, Y1l
maz Odaba�1, Tamer Oneill ve Lale Mtildtir yamt verdi. Ozetle:
Ozd emir inee, "Ttirk. Frans1z, Alman, vb. s1fatlann �airin etnik ko
keniyle bir ili§kisi olmad 1g1m, bu s1fatlarm vatanda�hkla ilgili oldu
gunu; Ttirkiye �iiri tammlamasmm komik bir tammlama, dar ve bag
naz milliyetc;ilik kayg1s1yla uydurulmu� bir sac;mahk old ugunu;
Ttirkc;e �iir'in ise aneak 'Turcophone' anlamm1 ta�1yorsa bir olc;tid e dogru olabikcegini" soyltiyordu. M . H. Dogan, "Turk �iiri ile Ttirk
c;e �iir'in bir ve aym �ey olmad 1g1m, T.C. s1mrlan ic;inde Ttirkc;e yaz1- lan §iiri Ttirkc;e �iir olarak adlandlfmanm yanh§ ve zorlama bir �ey old ugunu, ama yabane1 tilkelerd e ya�ayan Ttirk as1lh azmhklann Ttirkiye Ttirkc;esiyle yazd1klan �iir ic;in Ttirkc;e �iir tammlamasmm kullamlabileeegini, Ttirk �iiri dcninee �airlerin kendilerini resnii ulu
sal kimlikleriyle, etnik kokenleriyle d egiL di! arae1hg1yla olu�an ev
rensel kimlikleriyle tammlad1klanm. ote yandan Ttirkc;e Mtizik, Os
manhea Mtizik, Ttirkc;e Resim denilemeyeeegine gore Ttirkc;e �iir tammmm da yanh� olaeagm1" soyltiyordu. Tank Gtinersel, "�iir sos
yolojisi ac;1smdan her tic; kavramm da me�ru oldugonu" soyltiyor, Ttirk �iiri yerine, "Ttirk kokenli bir d tinyah old ugunu belirtme ihti
yae1" kar�1smda " Post-Turk �iiri" kavramm1 oneriyordu. Y 1lmaz Odaba§I, "Bu tilkede 'Ttirk �airi ' olmay1p 'Ttirkc;e �iir' yazanlarm 'Ttirkiye �iiri' btinyesind e say1lmamalanmn abesle i�tigal oldugunu, Ttirk<;eyi sevdigini, Ttirkc;e yazd1g1m, ama 'Kurt' oldugunu " soylti
yor, "�airin petegi. �iirin yurd u dil 'se eger, Ttirk dili ile yaz1lan �iir de elbette Ttirkc;e �iir'dir" diyordu. Tamer Oneill, "Ttirkiye ic;ind e yazan farkh etnik kokenli �airier, Ttirkiye d1�mdaki (Ttirkc;e yazan )
�airier, Ttirkiyeli �airier vc K1bnsh Ttirk �airlerin ortak paydas1 Ttirk dilidir. Aneak ya§amlan cografya. farkh ktilttirel donamm ve d uyu§
lar. toplumlarm kendine ozgti ya�am bic;imleri ve gelcnekleri ve ben
zeri etkenler ytiztinden tek bir 'Ttirkc;e �iir'den soz etmek olas1 degil" diyordu. Lale Mtild tir'se, " <;ok uluslu, global edebiyatlarm gtind eme gelmesind e Mehmet Ya�m'm yerinde ve dogru bir polemik ba�latt1g1m" ama "Bu konulara soyle�ilerind e y1llardlf d egindigi halde bir kad m olarak neden eiddiye almmad1gm1 anlamad 1gm1 "
soyltiyord u.
!996'da Siir 1 5
Dergiler
Ulkemizde dergi okurlanyla �iir yazanlann sayilan arasmdaki 'dramatik' �eli§ki, 1 990 sonunda yay1mlanmaya ba§layan iki ayhk
§iir dergisi " Sombahar " m alt1 yil sonra 35. say1smda yay1mma son vermesiyle bir kez daha belirgin olarak ortaya �1kt1. " Sombahar "
kapam§ yaz1smda §Unlan si:iyltiyordu "Biz, ana problemin 'okur
lanm1zm say1smm h1zla azalmas1 ' olduguna inanm1yoruz. Sanata, killtilre baki§m, algilay1§1ri Sombahar' a yans1yan yilzil olarak de
gerlendiriyoruz. Ancak, bu konuda §a�kmhg1m1Z1 vurgulamadan edemeyecegiz. Sombahar' a alt1 yil i�inde 1 500'iln ilstilnde §airden
§iir geldigini saptad1k. Sombahar'm bir iki istisna d1�mda sat!§ sa
y1s1 800-900 'il ge�medi. Yani oyle bir nokta soz konusu "ki, dergi
mize §iir yollayan ki§ilerin dahi Sombahar ' 1 ahp okumad1g1 bir ger�ek. Sair okur-yazan degi l de yalmzca §iir yazan olan bu garip kitlenin, §iirimizde ger�ek bir bo§lugu alt1 yild1r ozveriyle dolduran " Sombahar " m kapam§mdan bile haberli oldugunu san
m1yorum ben.
Aslmda yalmzca " Somhahar " m sorunu degil bu, biltiln dergile
rin sorunu. Biltiln dergilerin, ozellikle de ozenci dergilerin ne bilyilk ozverilerle �1kt1g1 ya da �1kamay1p batt1g1 herkesin �ok iyi bildigi bir ger�ek illkemizde. Nasil ki. " Sombahar " la birlikte " E�ik " " Ger�ek Sanat " " Ugraf, " Edebiyat Ele§tiri " dergileri de aym nedenle ka
pand1 bu yil. " Varof " Atika " , " Aynm " , " Dordilncil Yeni " ise 1 996'da hi� yay1mlanmad1. Buna kar§1hk, 1 996'da yeni dergiler ya
y1mlanmaya ba§lad1 " Siir Ulkesi " , " Siir Ok " u, " Poetik 'us " , " Pence
re " Bunlarla birlikte 1997 ' de yay1mlanacagm1 duydugumuz oteki dergilere de uzun bir ya§am diliyoruz.
" Sombahar " , Ocak/Subat tarihli 33. say1smda Birhan Keskin, Mart/Nisan tarihli 34. say1smda Can Yilcel Ozel Boltimlerini yay1m
lad1. Son say1s1 ise " K1bns Siiri Ozel Say1s1 " olarak �1kt1.
" Damar " dergisi ge�en yil ba§lad1g1 gen� §airlerle ilgili ozel bo
ltimlcrini bu y1hn ilk dort aymda Zeynep Uzunbay, ilyas Tun�. Arzu Ay�i�ek ve Devrim M. Birlikyapan'la silrdilrdil.
Berlin 'de Gtiltekin Emre ve arkada�lannm �abalanyla dilzenli olarak yay1mlanan " Siir-lik " dergisi, yalmzca Almanya'da ya§ayan
�air ve yazarlann dergisi olmama, Ttirkiye 'dcki yazm ve §iir ya�am1y
la bagm1 canh tutma dogru tavnm bu yil da ozenle silrdilrdil. Turk ve Alman §airlerden gilzel §iirler ve yazilar yay1mlad1.
16 Mehmet If. Dogan
Kitaplar
Adam, Varhk, Yap1 Kredi ba�ta olmak i.izere, Era, Suteni, Ekin, Alt1kirkbe� gibi yaymevleri �iir kitaplanna yara�Ir gi.izellikte, temiz, yanh�s1z, albcnisi olan �iir kitaplan yay1mlad1 bu y1l. Bunlara Sel, Gcu;:ebe, BOS, Hera, Ege Ki.ilti.ir Kitaphg1 gibi yeni kurulan yaymev
leri de eklendi.
ilhan Berk son �iir kitab1 A v/uya Dii�en Go/ge'de 1 989-95 aras1 yazd1g1 k1sa �iirlerini toplad1. Y11lardir dergilerde yay1mlad1g1 �iir i.izerine k1sa denemelerini ise Logos' ta kitapla�t1rd1.
Hera �iir. bu y1hn ba�mda yitirdigimiz Erci.iment U\:an'mn son
�iirlerini Ym1ks1z Soz/er ad1 altmda toplad1. U'<an 'mn 1 945 'te ba�la
yan uzun �iir yi.iri.iyi.i�i.i boylece noktalanm1� oldu.
Ahmet Oktay i'<in bol kitaph bir yII oldu 1 996. V\: kitab1 birden
\:Ikt1 Gozum Segirdi Vakitten, Soz Acida Smand1 ve A z Kald1 K1�a.
Hilmi Yavuz'un <;of Siir/eri kitapla�t1. Ozdemir ince'nin Lii �iir
den olu�an Uykusuzluk adh kitab1 yay1mland1.
Gi.iven Turan'm 101 Bir Dize'si yay1mland1.
Sozi.in gi.imi.i�i.ini.i giderek anlayan bir ba�ka �air olan t nci Asena'mn, <;1p/ak Bakam1yorum adh ikinci kitabmda daha yahn bir
�iire ula�t1g1 gori.ili.iyordu.
Sina Akyol i'<in bir odi.iller ve yeni kitaplar y1h oldu 1 996. Yun us Nadi �iir Odi.ili.i'ni.i kazanan Meger Soz Gumu� kitapla�t1. A vluda ad1yla yeni bir kitab1 \:Ikt1.
Enis Batur, uzun zamandir sozi.i edilen Opera adh yap1tmm ilk cildini yay1mlad1 bu y1l. Batur, �iirinde ileri bir ad1m olan Opera'da yirmi birinci yi.izy1hn e�iginde ha.Ia kimligini arayan insamn tragedya
sm1 uzun soluklu �iirin bi.iti.in olanaklanm kullanarak ba�anyla veri
yordu.
ki.i\:i.ik iskender'in Guzel Annemin Haya/ Gucu ile Suzidilara adh iki kitab1 yay1mland1. Her iki kitap toplam1 da l 985'ten ba�layan ve artlk terketmek ister gibi gori.indi.igi.i bir �iire veda havas1 ta�1yordu.
Ahmet Ada'mn Kur;uk Bir Anmallk, Hayati Baki'nin Usu/ca ve Yegnik, Sarni Baydar'm <;ir;ek Dunya/ar, Metin Celal'in Ad1m O/iim-Kendi Kendini Tatmin, Turgay Kanti.irk 'i.in Oteki Sahne, Yelda Karata�'m Vrperme, Sirhan Keskin'in Cinayet K1�1+iki Mek
tup, Hasan bztoprak 'm Aga/ar, Osman <;akmak\:1'mn Ur;u�an Agar;, Bejan Matur'un Ruzgiir Dolu Konak/ar, Adnan Sat1c1 'mn Dokuzun
cu Blues, Hakan Savh'mn Kopuk/er, Mehmet Mi.imtaz Tuzcu' nun Sevda A d1y/a adh kitaplanm y1l i'<inde yay1mlanan sozi.i edilmesi ge
rekli �iir kitaplan arasmda saymahy1m.
1996'da $iir 1 7
Oliimler-Olaylar
Y1hn ba§mda, 22 Ocak 1 996 gtinti Erctiment U�an 'y1, y1hn so
nundaysa, 1 2 Kas1m 1 996'da Nahit Ulvi Akgtin ' ti yitirdik. Her ikisi de son gtinlerine kadar yazdilar ve yay1mladilar. Adam Sanat btittin bir yil U�an 'nm §iirlerini yay1mlamay1 stirdtirdti. U�an 68 ya§mda bir avangard, Akgtin ise 78 ya§Inda bir a§Ik delikanhyd1.
Cumhurba§kanhg1 Ktilttir San at Btiytik Odtilti Ca hit Kille bi 'ye verildi.
Necati Cumah'nm 75, Can Yticel ve Mehmet Ba§aran'm 70. ya§
gtinleri ortak etkinliklerle kutland1.
Edip Cansever, 28 May1s 1 996'da, oltimtintin 1 0. y1hnda Aksa
nat'ta dtizenlenen " Derken Karanfil Elden Ele " adh bir toplant1yla amld1.
Edebiyat�Ilar Dernegi, 27-28 Ocak 1 996 gtinleri, Bursa'da, Bursa Btiytik§ehir Belediyesi ve Bursa Ktilttir Sanat ve Turizm Vakf1'nm katkilanyla " Ge�mi§ten Gtintimtize Bursa'da Edebiyat
Edebiyatta Bursa " konulu bir sempozyum dtizenledi. Sempozyum
da, diger konular arasmda " Eski Siirimiz ve Bursa " ( Ahmet Nec
det), " B ursa Kalesinde Naz1m " ( Ali Aksoy), " Celal Silay'm Siiri "
(Hilmi Ha§al), " Niyazi Akmc10glu ve Bursa " (Mehmet H. Dogan),
" Bursa'da Zaman 'm Anlam Boyutlan " (Mustafa Durak) adh bildiri
ler tarh§1ld1.
Sair Tank Gtinersel 'in 1 992'de istanbul'da kurmu§ oldugu Siir Atblyesi, bu y1hn Mart aymda, Mazhar Candan, Mehmet H. Dogan, Talat Halman, Gtilseli inal, Hakan i§cen, <:;:imen Keskin, Stikran Ko
zah, Nalan Mahsereci, Bora Okta§ ve Cengiz Yal�m 'm kuruculugun
da, bir torenle "Siir Uzay1 Laboratuvan " na donti§tti. Kurulu§ bu yil, 21 Nisan gtinti, istanbul ve Ankara 'da, " 100 1 Dilde Siir" slogamyla Dtinya Siir Gtinti adh iki toplant1; 19 Ekim 'de Yerebatan Sarm
c1' nda, istanbul Btiytik§ehir Belediyesi Ktilttir i§leri Daire Ba§kanh
gmm destegi ve Stikran Kurdakul, Mehmet H. Dogan, Alpay Kaba
cah, Gtiven Turan'm katkilanyla Ahmet Ha§im'e Sayg1 " adh bir panel dtizenledi. Aynca y1hn son aylannda Gtiven Turan "l 945'ten Gtintimtize Amerikan Siiri " , "I I. Dtinya Sava§1 'ndan sonra ABD 'de Edebiyat Ele§tirisi Ak1mlan " Yal�m Sadak ise Avangardizmin Ta
rihinde Siirsel ve Resimsel imgenin Rolti " konulannda hirer konfe
rans verdiler.
1 6- 1 9 May1s 1 996 tarihleri arasmda Bergama Geleneksel Akde
nizli Ozanlar Toplant1smm dordtinctisti yapild1. Ttirkiye 'nin yam sir a ingiltere, Filistin, Kuzey K1bns. israil, Fransa, Katalanya, Makedon-
18 Mehmet H. Dogan
ya ve italya'dan da �air vc yazarlann da katild1g1 toplant1da " Traged
ya " konusu tart1�Ild1.
Kocaeli Oniversitesi Siir Okulu 1 3- 1 8 May1s 1 996 tarihleri ara
smda bir dizi etkinlik di.izenledi. Siir sergileri, �iir dinletilerinden ba�ka " Siir ve Ya�am " " 1 980 Sonras1 Siirimiz" konulu ai;1k oturum
lar yapild1. Cahit Ki.ilebi 'nin de kat1hm1yla bir "Ca hit Ki.ilebi Gecesi "
di.izenlendi.
TYS ile (atalca Belediyesi. 4-5 Temmuz 1 996 tarihleri arasmda Balkan Siir Gi.inleri 'ni di.izenledi. " (agda� Makedon Siiri " sempoz
yumuna Ti.irk konu�macilar yamnda Makedon �air ve yazarlan da katild1. Toplu Siir Ak�amlan 'nda �airier �iirlerini ok,µdular.
Boylcce 1 996'y1 da geride b1rakt1k. Bi.iti.in bir y1hn i.iri.inlerinden bir sei;meyle kar�m1zday1z. Eksiklcrimiz. yanh�lanm1z gosterilir, ku
surlanm1z bag1�lamr umudu ve Yeni Yilhk'larda bulu�mak dilegiyle.
Ocak 1 997 Mchmet H. Dogan
BELGELiK
Dergilerde $iir Ozerine Yaz1lar-Tart1imalar ADAM SANAT
Riizgara Kar�1 Yiiriiyen Adam, Memet Fuat, Ocak
�iirce 15, Mehmet H. Dogan, Ocak
Halk1mm Fakir Ak�amlan, Yiicel Kay1ran, Ocak Sozciiklerin Bildirisi, Memet Fuat. �ubat
Dokiilen Giz, Persona Kent ve Erdal Alova'nm �iiri, Giiltekin Emre, �ubat
" Dogu " Tart1�malanmn Ortasmda Hiiseyin Ferhad �iiri, Ya�ar Giine�, �ubat
Doniip Dola�1p Beykoz, Memet Fuat, Mart
�iirce 1 6- 17, Mehmet H. Dogan, Mart
�iirce 1 8, Mehmet H. Dogan, Nisan
�iirce 1 9-20-2 1 , Mehmet H. Dogan, May1s
Garip<;ilerin Tiirk �iirinin iki Onemli Ad1yla ili�kileri, Hakan Saz- yek, May1s
�air Edip Cansever, Mehmet H. Dogan. Temmuz
<;i-rek Diinyalar Ozerine, Kemal Atakay. Agustos Eloglu, Mehmet H. Dogan, Kas1m
BiR YENi B i<;EM
" Siirgiin Abdal " , Mehmet H. Dogan, Ocak
M. Niyazi Akmc10glu ve "Bursa " �iiri, Mehmet H. Dogan, Mart
�iir-Somut �iir Aynmmda �iirin Tammma Dogru 1 -2, Mustafa Durak, Haziran-Temmuz
1 996 �iir Y1lhg1 Dolaylannda 0-r Soz, Adnan Sat1c1, Kas1m Ahmet Oktay ile " Smanm1� Soz " Ozerinc. Hilmi Ha�al. Kas1m CUMHURiYET KiT AP
Goziiniizii �iir Biiriisiin (Ye�im Salman). Yusuf Eradam, 4 Ocak Co�kun Bir �iir Irmag1 (Saliih Birsel), Giiltekin Emre, 4 Ocak
1 9
20 Belgelik
Sennur Sezer' le Soyle§i, Enver Ercan, 11 Ocak·
Salih Bolat'la Sbyle§i, Ece Temelkuran, 1 Subat
Siirimizin Kilikyah Kekligi (S. Bolat) Giiltekin Emre, 1 Subat Cerna) Siireya-Sairin Hayat1 Siire Dahil kitab1 iizerine yaz1lar Sen-
nur Sezer-Ece Temelkuran-Muzaffer Buyruk<ru, 1 5 Subat Enis Batur ile Soyle§i, Cihan Oguz, 1 5 Subat
Haydar Ergiilen ile Soyle§i, Cenk Koyuncu, 28 Subat Yalmz Bir Yild1z Gibi (H. Ergiilen), Ayten Mutlu, 28 Subat Ceyhun Atuf Kansu' nun Siiri Ozerine, Muzaffer Uyguner, 1 4 Mart Metin Cengiz ile Soyle§i, Feridun Anda<r, 4 Nisan
Mehmet Taner'le Soyle§i, Necati Tosuner, 4 Nisan Hilmi Yavuz ile Soyle§i, Osman Hakan A., 25 Nisan Giiltekin Emre ile Sbyle§i, Ece Temelkuran, 2 May1s
Oliimiiniin 1 0. Y1hnda Edip Cansever, Arife Kalender Onel, 2}
May1s
Abdiilkadir Budak ile Soyle§i, Mustafa Emre, 6 Haziran Aykm ve Kederli ... Siikrii Erba§, Giiltekin Emre, 1 8 Temmuz Ozdemir ince ile Soyle§i, Enver Ercan, 22 Agustos
Ozdemir ince Siiri Ozerine, Metin Cengiz, 22 Agustos
Yazm1m1zm Kuvay1 Milliyeci Sairi Cahit Kiilebi, Miinevver Ogan
Nuray Altmta§, 7 Kas1m
ilhan Berk ile Soyle§i, Turgay Fi§ek<ri, 21 Kas1m
Resim-Metin Eloglu-Siir, Arife Kalender One I, 28 Kas1m DAMAR
Sanat ve Bi<rim, Muhsin Sener, Mart DEFTER
Alegorinin Oliimii, Hiisn-ii A§k 'm Ozgiinliigii, Victoria Holbrook, Bahar J 996, Say1 27
Yap1<rbziim ve Kaynak Sorunsah, " Melih Cevdet Anday'm Kaynak
lan ", " Melih Ba§aran, Bahar 1 996, Say1 27 DERGAH
Giimrah Bir Siir Irmag1 (Turgut Uyar), Hakan Arslanbenzer, Ocak Sa§mp Kalan Sair Cahit S1tk1 Taranc1, Turan Karata§, Subat DONYA KiTAP
Ba§aran'm Siir Evreni. Emin Ozdemir, 5 Nisan Metin Cengiz ile Soyle§i, Ezgi Toprak, 17 May1s
Belgelik 21
Di.inya Kitap 4. Siir Odi.ili.ini.i Kazanan Si.imer Omay ile konu�ma, 6 Arahk
DUSLER
Attila ilhan ile Soyle�i, Erdal Dogan, Nisan, Say1 1 1 Adieu ismet bzel, Sahap Eraslan, Nisan, Say1 11 Siirin Yozla�mas1 ve Odi.il, Oktay Taftah, Eyli.il, Say1 1 2 Veysel (olak'a Sorular, Eyli.il, Say1 1 2
Derya (olpan ile Soyle�i, Eyli.il, Say1 1 2 DOS ON
Oyki.inme, Bi.iyi.i, Siir ve Dans 1-Il ·III, Alaeddin Elgalp. Say1 1 -3.
May1s-Eyli.il EVRENSEL K0LT0R
Makber bnemlidir. Af�ar Timw;in, Mart
Siirimizin Gene) Gori.ini.i�i.i-Ycni Bir Divan Siirine Dogru, Sennur Sezer, Agustos
Siirsel Yarat1da Bir A\1klanamazhk Olarak Esin, Filiz Ozdem, Ekim GO(,:EBE
Adorno. Yan-entelektiieller ve Ti.irk Siiri, Hasan bztoprak, S. 4 Bozkndan i�aretler. Osman (akmak\1, S. 4
Sarni Baydar Ozcrine Konu�ma. Haydar Ergi.ilen, S. 4 Bozkndan i�aretler, Osman (akmak\I, S. 5
Siir: Kaybedecek Hi\bir Seyimiz Yok, Hasan Oztoprak, S. 5 Siir ve Zaman, Oktay Taftah, S. 5
GOSTERi
iki Sair Konu�uyor Haydar Ergi.ilen-Turgay Kanti.irk, Ocak Dnanas'm Bilinmeyen iki Siiri, Baki Asilti.irk, Ocak
Sina'yla Ge\en �iirli Gi.inlerim, Haydar Ergi.ilen, Subat
bteki/Otedeki Siir : Haydar Ergi.ilen, Alihan Irmakkcsen, Subat Tugrul Tanyol 'dan Siirler Dinlcdiniz, Haydar Ergi.ilen
Son Kez Oldi.i Gomleksiz Bir Siir Gibi ( Erci.iment U\an), Hi.iseyin Alemdar, Mart
Adresi Siirdir Hulki Aktun\' un, Haydar Ergqlcn, Nisan Siirin Kalesinde Oturur Ali Cengizkan, Haydar Ergi.ilcn, May1s Aykm Sarkilann Ceng'iz'i, Gazanfcr Eryi.iksel, May1s
�iirdc Konu ve Ses S1khg1, Yavuz bzdem, May1s
22 Belgelik
Osman Hakan'la �iirin Kalbine 'Seyahat Hemen ! " , H. Ergtilen, Ha- ziran
Hakikatli �iir : Orhan Alkaya, Alihan Irmakkesen, Haziran Gtilten Akm'm �iirinde Kadm imgesi, Yticel Kay1ran, Temm uz Ozdemir ince ile Konu�ma, Erdal Dogan, Temmuz
Gtilseli inal ile Soyle�i. Engin Turgut, Temm uz
Oneil �iirin Yahn Hali : Gtiven Turan, Haydar Ergtilen, Agustos
�iir Bi�im mi Anlat1m m1?, Metin Cengiz, Eyltil
Ishk <;alan �iir: Ergin Gtin�e. Alihan Irmakkesen , Ekim
Oglum Ergin, Sen Galiba Oztinttilti Adamsm, Haydar Ergtilen, Ekim
Ozkan Mert ile Konu�ma, Nahit Kayaba�1, Kas1m iNSAN
�airane Yurt Tutan insandan Yurt Tutmayan �aire Bir K1sa Hei
degger Yolculugu I-IV, Ahmet inam, Yeni Dizi 1 -4 Suskun Oil, �tikrti Argm, Yeni Dizi 7
iZLEK
Egretileme/11, Nizamettin Ugur, Ocak
Sunay Akm �iirine Sayfa Ortas1 Notlan, A. Hikmet Eren, S. 29/30 Ttirk �iirinde Zaman ve Ki�i 112, A. Hikmet Eren, Ss. 3 1132, 33/34
�iir Dili, ilkel Oil, <;okanlamhhk, Anlams1zhk, A. �enel, S. 33/34 KiTAP-LIK
B u Dtinyamn �airi Degil (Sarni Baydar), Haydar Ergtilen, May1s/
Haziran
ilhan Berk'in �iir Logos'u, Metin CeJal, Eyltil/Arah k
Cerna) Stireya ile Her �ey Ozerine, Atilla Ozkmmh, Eyltil/Arahk Cerna) Stireya K1blesi, Enis Batur, Eyltil/Arahk
MO RCA
�iirimizde Anne " Temas1, M. Mahzun Dogan, �ubat
NAR Nurullah Ata�'m, Devrinin Yazarlan Hakkmdaki Gorti�leri, Alev Smar, Kas1m/Arahk
SOMBAHAR
izlekler A�1smdan Lale Mtildtir �iiri, Baki Asilttirk, Ocak/�ubat
Belgelik 23
Niiz1m Hikmet'in Bir �iir Ai;:1smdan " O ntoloji " Onder Oti;:u, Oc/�u.
�iiR ULKESi
�iirini Dam1tan Ali Cengizkan, Muhsin �ener, �ubat
1 980 Sonras1 Tiirk �iiri Ozerine Bir Bak1�, Metin Cengiz, Haziran Kiii;:iik Seriivenlerin �iiri, Hiiseyin Ataba�, Say1 8
Ece Ayhan: Karanhk Denizler Yiiziiciizii, Metin Cengiz, Say1 8 TURK DiLi DERGiSi
Ui;:an Ui;:maga Ui;:tu, Eray Canberk, Mart/Nisan
Ases'ten (:arleston'a Saliih Birsel, Abdullah R1za Ergiiven, Kas1m/
Arahk VARLIK
Attila ilhan ve Bir �iir Anlay1�1. Tugrul Tanyol, Ocak
�iirin Soyagac1, Tugrul Tanyol, �ubat
Sonra i�te Ya�land1m (Giilten Akin) Sennur Sezer, Mart Gene Lumpenle�me ve �iirin Durumu, Tugrul Tanyol, Mart
Kiilebi ' nin �iirinde Doga, Yurt Goriiniimleri, Anadolu Geri;:egi, Konur Ertop, Haziran
Hilmi Yavuz'la (:bl �iirleri Ozerine Konu�ma, Osman Hakan A Ha- ziran
�iir, Teknoloji ve internet, Tugrul Tanyol, Haziran
�iirimizde Kent ve Konut Yans1malan, Sennur Sezer, Temmuz Doksan Dokuz Yiizii Yalmzhk Biri Kendi (Turgut Uyar), Bedirhan
Toprak, Agustos
1 996'DA �iiR ODULLERi Cumhurb�kanlrgr KUltur Sanat Buyuk Odulii Cahit Kiilebi
Cemal Sureya !jiir Odulii
Erdal Alova, Bitik Kent (Yay1mlanm1� Ki tap)
Yay1mlanmam1� Dosya Dahnda Odille deger eser bulunamad1.
Ceyhun Atuf Kansu !jiir Odulii Giiltekin Emre, Ta�1 Sula (Dosya)
ibrahim Y1/d1z $iir Odil/ii
Birincilik Odi.ili.i Yetkin Aroz, Gbriilmeyen Fotograflar Avni Cinozoglu, Albatroslar Yiiksekten U<;ar
Mansiyon Si.ireyya Erya�ar, Kami/ l:fendi (Dasya) Ali F. Bilir, Cb<; Dosyas1
Ovgi.iyc Deger Molla Demirel, Giiniin Giilii�ii Orhon Murat Artbumu $iir Odil/ii
�i.ikri.i Erba�, Dicle Ostii Ay Bulamk
Yelda Karata�, Orperme (Yay1mlanmam1� kitap) Beh<;et Necatigil $iir Odil/ii
Metin Cengiz. Sark1/ar Arkada� Z. Ozger $iir Odil/ii
Gazanfor Eryi.iksel, Jlep <;ocuk Kalan (Dosya) ilc Yi.icelay Sal, J (Dosya) arasinda payla�tmld1
Celal Soycan, Oy/e Kai (Dasya) ovgi.iye deger bulundu.
Hali/ Kocagoz $iir Odil/ii Haydar Ergi.ilen. Eskiden Terzi Yunus Nadi $iir Odil/ii
Aydin Afacan, Itir ve Giinq· (Dosya) Sina Akyol, Meger S<J::. Giimii� (Dasya) Beh<;et Aysan $iir Odil/ii
(Odi.ile deger yap1t bulunamad1)
Ergi.il (etin, Hilmi H a�al, Arife Kalender ve Saffel Soyoz'i.in �iirleri amlmaya deger bulundu.
Ali Rtza Ertan $iir Odil/ii Derya (olpan - Birinci Odi.il
Ti.ilay Koc;ak ve Aydin �im�ek - Ba�an Odi.illeri Ya�ar Nabi Nay1r Gen<;lik $iir Odil/ii
Derya (olpan - Odi.il
Seda Cebeci ve Yqim Saygin Armutak dikkate deger bulundu.
Belgelik 25
<;ankaya Belediyesi ve Damar Edebiyat De11:isi Ill. ilkbahar $iir Yarr�mas1
Birincilik : Gazanfer Eryi.iksel. A�k Hirlik Her Sey ikincilik ibrahim Oluklu, Kimi Zaman Bir Ba�ina D-;:i.inci.ili.ik Seti.ii Tanman. Ozgundii K1rlar Edebiyat Giincesi $iir Yarr�mas1
Birincilik Filiz Ozti.irk ikincilik Nam1k Ti.irksoy D-;:i.inci.ili.ik Servet Yi.iksel
Ankara Oniversitesi Kiiltiir ve Sanat Yarr�malar1 - $iir Odiilii Hakk1 Engin Giderer - Birincilik Odi.ili.i
Arif Berberoglu - ikincilik Odi.ili.i Aydin Afacan - D-;:i.inci.ili.ik odi.ili.i Abdi.ilkadir Paksoy - Birinci Mansiyon Cengis Temu-;:in Asilti.irk - ikinci Mansiyon Ergin c;'ift-;:i - D-;:i.inci.i Mansiyon
Sabri Altmel $iir Odiilii
I. Dcrya <:;olpan 2. Yunus Ya�ar 3. Osman <:;ah�kan Diinya Kitap $iir Odiilii Stimer Omay
26 Belgelik
1 996'DA YAYIMLANAN �iiR KiTAPLARI 1996 Y11ltgina Girmeyen 1995 Baskl/1 $iir Kitaplan
Agabeyoglu Selma, insam Ararken-Aglayacaksm, Prospero Yay.
Akgi.il Ahmet, Bakirkoy Siiri, Kozalak Yay.
Aydin Mehmet, l�tllllar, ilke Yay.
Benli Mahir irfan, A rllk Bu Kent Deli Bir Hayvandtr, Prospero Yay.
Bezel Nail, Bir Gun Bir (:ig (:ekirdek, Oteki Yay.
Bozkurt Aydan, Omur Olumiin Onsozii, (CJ Yaymlan Can Zeynel, Yakamozdaki Lti Sesi, Sorun Yay.
Canay S1tk1, itiraf ve Gizem, Asanat Yay.
Ciravoglu Oner, Kalepark, Yaprak Yay.
\'ak1rc1oglu Serdar, Evet A�k, Pencere Yay.
\'etin Ergi.il, ilk Sozleri Soylenmemi� Bir A�km Son Sozleri, Prospe
ro Yay.
Erkan Osman, Beni Nereye Sakladm, Kendi Yay.
Erkekli Osman Serhat, Yoksulluklar (Sec;meler), Hera �iir Eroglu Serhan Oytun, Marttlar Dondii, Pencere Yay.
Funda Name Kahveci, Her�eye Ragmen, Funda Yay.
Karagoz Berdan, (:algmm Ondortliisii, Atika Yay.
Kutlutan Kemal Nahit, Dip ve Zirve, Kendi Yay.
Odaba�1 Y1lmaz, Cehennem Bileti, Oteki Yay.
Olmu� Osman, fliit (:etesi, Korsan Yay.
Ozdem Oguz, Su ir;mek Giizeli, Atika Yay.
San Mustafa, Di4 Kovalamaca, Be�eri Yay.
Sanalioglu Kenan, Ayna Rubaileri, Anadolu Sanat Yay.
Sezgin Mustafa Si.ireyya, Bir Tutam Sevgi, Kendi Yay.
Topc;ugil Hi.iseyin, Tohumdaki Sanct, Gerc;ek Sanat Yay.
Ti.irker Seher, Sis (:ekildi, Marmara Yay.
Yalkm Sabahattin, (:ocuk Deliceleri, \'ankaya Belediyesi Yay.
1996 Y1/mda Yay1mlanan !jiir Kitap/an Ada Ahmet, Kii�iik Bir A nmalik, Hera �iir Yay.
Afacan Aydm, ltir ve Giinq, Doruk Yay.
Belgelik 27
Agabeyoglu Selma, Biitiin Fotograflanm Siyah (:1k1yor, Suteni Yay.
Agaoglu Ye�im, Hirs1zlama A!jklar Gri Yalmzliklar, Liman Yay.
Ahmet Cerna!, Ge�mi� Bir Dua Kitabmdan, iyi�eyler Yay.
Akdamar Emin, Agustos Yazdan Sayilmaz, Suteni Yay.
Aker U. Ahmet, Giilistan, BVB Yay.
Akm Giilten, Toplu $iirler 1945-1991, Yap1 Kredi Yay.
Akyol Sina, A vluda, Yap1 Kredi Yay.
Akyol Sina, Meger Soz Giimii�·. Varhk Yay.
Anday Melih Cevdet, Rahall Ka�an Aga� (Toplu �iirler I ) Adam Yay.
Anday Melih Cevdet. Oliimsiizliik Ardmda Gilgam� (Toplu �iirler I I ) Adam Yay.
Arslan ismail, Ozgiirliik Ya Da Boy Ot�iisii, Kendi Yay.
Asena inci, (:1plak Bakam1yorum, Adam Yay.
Ayberkin Ahmet, Giil Parmaklan Giinqin, Kendi Yay.
Aydm Cengiz, Olii (:ocuklar Korosu, Koca Yay.
Aydm Rehber, Doga Tiirkiileri, Giildikeni Yay.
Ayta� Aziz, (:ocuktuk, Kendi Yay.
Baki Hayati, Usu/ca ve Yegnik, Ekin Yay.
Barut Ali Asker, A�ag1 Oskiidar, Yap1 Kredi Yay.
Ba�kalem 1�11, l�te Sensizlik Bu, Liman Yay.
Batur Enis, Opera 1-4004, Altikirkbe� Yay.
Baydar Sarni, (:iirek Dunyalar, Yap1 Kredi Yay.
Baykal Sururi, C, Yann Yay.
Berk ilhan, A vluya D�en Gaige, Adam Yay.
Birsel Salah, (:arleston, Adam Yay.
Birsel Salah, Ko�ek�eler, (Toplu �iirler I) Adam Yay.
Bozkurt Ayhan, Omiir Oliimiin Onsozii, C Yay.
Calap Neriman, A k�amd1 DokUlen, Kar�1 Yay.
Celal Metin, A d1m Oliim-Kendi Kendini Tatmin, Era Yay.
<;:ahku�u Mehtap, Penceresiz Ev, Sanat Kitabevi Yay.
<;:ah�kan Osman, Ta�lar Ba�lar, Kendi Yay.
Degirmenci Turgay, Dalgalann Valsi, Suteni Yay.
Demirag Fikret, $iirin Vaktine Mezmur, I�1k Kitabevi Yay.
28 Relxelik
Demirci Nuri, irerden Kilitli Odadakiler, Uludag Oni. Eg. Fa. Yay.
Demirta� Metin, <;ocuklar Kediler Uskumrular, Onur Yay.
Demirta� Rasim, insan Saati, insan Saati Yay.
Durmaz Adnan. Yann Yeniden, Ger<;ek Sanat Yay.
Diindar Suca. Menhir ve Pelerin, Ulusal Yay.
El<;i Hiiseyin, Kalbimin Ururtmalan Yaraltdir Simdi, Kora Yay.
Erba� �iikrii, Ku! Uzun Siirer, Omit Yaymc1hk
Erdogan Altay Omer, Kent Diiellosu, Ege Kiiltiir Kitaphg1 Yay.
Ertan Ali R1za. Dii�·kmm1 (Toplu �iirler) Etki Yay.
Ertiik Bahattin A., Yorxun Hiiziin, ileri Kitabevi Yay.
Eryiiksel Gazanfer, Hep <;ocuk Kalan, May1s Yay.
Evren Ergun. Odiinsiiz Ya!}amlar irin, Giildiken Yay.
Fmd1kr,;1 Metin, Ve Kalbim Sular Altmda. Yaz1h Giinler Yay.
Gc)nen As1m, Yaramdan Hasretin A kt1, Ege Kiiltiir Kitaphg1 Yay.
Giil Gilzide, Kitap A("tk Tenimdl:', Kendi Yay.
Giinay 0 .. Siirendurumlar, Suteni Yay.
Giircan Nedret, Tutkun ve Kirxm. Yaprak Yay.
Giirsel Nedim. Kirk K1.1a Siir, Sel Yaymc1hk
Giizel Muhammct. Ozxiirlii/fe Yoriiktiik. Arda's Yay.
Giizelgoz Efe, Ne Kald1 Yanna, Marmara Yaym.
ince Ozdemir. Uykusuzluk, Varhk Yay.
Kabaday1 Celal, Nast!sa Sabah Olacak, Kendi Yay.
Kanar Ha�im, Aynhk Tiirkiisii Mavilim. ilke Yay.
Kantiirk Turgay, Ay irin Kiiriik Seyler, Sel Yaymc1hk Kantiirk Turgay, Oteki Sahni:', BDS Yay.
Karabulut Co�kun, Bizim Olan Ne Var Ki, Toplumsal Dc)nil�iim Yay.
Karab ulut Mehmet, Siva.1· Ostiinde Bir ince Bulut, Kendi Yay.
Karabulutgil Aliyc Nedret. Fbrucu, Korfezin Sesi Yay.
Karata� Yelda, Orperme. Hera �iir Yay.
Kayabay Bilal, Bahar Kai, Damar Yay.
Keskin Battal, Ayk1r1 insan, Kendi Yay.
Keskin Sirhan, Cinayet K1�·1 + iki Mektup, Gi)<;ebe �iir Kit. Yay.
K1yat Mehmet, A ctlar Bize Kahyor, Kar�1 Yay.
K1yat Mehmet, Ses ve Doku, Kar�1 Yay.
K1yat Mchmet, izini Siiren. Kar�1 Yay.
K1yat Mehmet, Gill ve Defne, Kar�1 Yay.
K1yat Mehmet, Yilregim Yuregim, Kar�1 Yay.
Ko<rak Serdar. Ban�ma!ar, Gb<rehe �iir Kitaplan Yay.
Koryilrek Ceylan, Seytan ve $iir, Kar�1 Yay.
Koyuncu Cenk, Yiiz 'de Yilz, Sel Yaymc1hk
Belgelik 29
Ku�konmaz Sahri, Olilmsilz Rcsimler Ge�idi, Kora Yay.
kil<rilk iskender, Giizel A nnemin Haya! Gucil, Hera �iir Yay.
kil<rilk iskender, Suzidilara, Adam Yay.
Lav Ercilmend Behzad, Biltiln Eserleri, Haz. Dogan H1zlan, Yap1 Kredi Yay.
Maden Mehmet, A ll�mak Aynllklara, Suteni Yay.
Mahmutogullan Haluk, Bir Tek /�1kt1m Bin Bir Renge Boyand1m, ilkyaz Yay.
Margulies Roni, Bilirim Niye Yanik Oter Ney, Yap1 Kredi Yay.
Matur Bejan, Rilzgdr Dolu Konaklar, Avesta Yay.
Mendi Burhan, i�imdeki Uzaklar, Ozgiln Yay.
Meri<relli Ami, istanbul Gozlerimin Ucunda, Graphis Yay.
Nazh Berrin, Huznil Denesem Yalan, Bilgi Yay.
Necatigil Beh<ret, $iirler 1972-1979, Yap1 Kredi Yay.
Nida Omer, Dikenler de Ok�·amr, Toplumsal Dbnil�ilm Yay.
Odaha�1 Yilmaz, Gunlerin c;arm1hmda, Doruk Yay.
Oktay Ahmet, Gozilm Segirdi Vakitten, Yap1 Kredi Yay.
Oktay Ahmet, Sbz Ac1da Smand1, Yap1 Kredi Yay.
Oktay Ahmet. Az Kald1 K1�a, Sel Yay.
Once Cem, Mavi Guncemin Km, Graphis Yay.
Oneill Tamer, i Hora-Seher, Pygmalion Yay. (Lefko�a) Oneill Tamer, Yitik A�klar Sokag1, Pygmalion Yay.
Ozdem Yavuz, Ad1mz Kime, tilmzamanlaryaymc1hk Oz�en Sezer. A niltl, Kendi Yay.
Oztoprak Hasan, Agalar, Goi;ehe �iir Kitaplan Yay.
Oztilrk As1m, Sensiz Bir Yilzle Ya�amak, Ozan Yay.
Oztilrk Kenan, Gozlerini Resimliyorum, Belgi Yay.
Ozyilrekli Timu<rin, Ufk11muz Sonsuz, Ege Killtilr Kitaphg1 Yay.
Paksoy Ahdillkadir-Sanaslan Cmit, Ba�ak v e Asma, E Yay.
30 Belgelik
Pmar Babtir, Bir Uzun Yolda, Saypa Yay.
Ptitmek Metin, O�urum Koynuma Alsam Gunqi, Be�yeri Yay.
Saka Zekeriya, Adi Kalsm, Prospero Yay.
Sal Yticelay, J, Piya Yaymlan
Sarsmaz Mehmet, Yok Kitap, Teas Yay.
Sat1c1 Adnan, Dokuzuncu Blues, Ekin Yay.
Savh Hakan, Kopukler, Adam Yay.
Sezer C,::igdem, Kapalt Gi�e J/uzunler, Kar�1 Yay.
Sonmez Hasibe, Ruzgann lsltklan, Koca Yay.
Sonmez Htilya, Sevgi Golgeniz Olsun, Marmara Yay.
�afak Halim, Ba�tan Sona Susmak, Suteni Yay.
�en Ramazan, Deprem Oda/an, [C] Yaymlan
�i�li Hasan, Turkiye Parmakizim, Akdeniz Sanatevi Yay.
Timucrin Af�ar, A k�am TurkUleri, Sarmal Yay.
Topcru i hsan, 0 Yitik K1pirll, Suteni Yay.
Turan Gtiven, JOI Bir Dize, Yap1 Kredi Yay.
Tuzcu Mehmet Mtimtaz, Sevda Ad1yla, Etki Yay.
Ttifekcri Nazh Deniz, Aglama Dunya, Kendi Yay.
Ucran Erctiment, Y1rt1ks1z Sozler, Hera �iir Yay.
O nver M. Naci, Yagmurlarla Gel Bana, Suteni Yay.
Osttindag Mctin, Zemheri, Parantez Yay.
Varol Hasan, A�ka Sur Portakal <;ir;egim, Gtine� Yay.
Yalkm Sabahattin, Beni Yasaklama, Yann Yay.
Yavuz Hilmi, <;al Siirleri, Varhk Yay.
Y1ld1z Hasan, Dar Gunlerin ipek Yurekli Perisi, Kar�1 Yay.
Y1ld1z irfan, <;i<;ek Tozu Gunleri. Gocrebe �iir Kitaplan Yay.
Y1ld1z Mustafa, Yanna, Yaba Yay.
Yurtta� Htiseyin, Sevgiyle Donsun Dilnya, Bilgi Yay.
Yticel Mtisltim, ipekyolu. Ege Ktilttir Kitaphg1 Yay.
Zeki Ali, Sonsuz Bir Efsane, I�1k Kitabevi Yay.
Belgelik 3 1
$iir Oz.erine Deneme-Eleitiri, Yaiamoykiisii Kitaplarr, Antolojiler Dipyaz1lar, Ece Ayhan, Yap1 Kredi Yay.
$air ve Otorite-Siir ve Yamlsama, Hayati Baki, Suteni Yay.
Logos, ilhan Berk, Yap1 Kredi Yay.
Siir ve Ya�am, Ali Cengizkan. Yap1 Kredi Yay.
$air Siir Yaztlan, Mustafa bnq, Oglak Yay.
Cumhuriyet Donemi Tiirk $iirinde Garip Hareketi, Hakan Sazyek, Tilrkiye i� Bankasi Killtilr Yay.
Siirin Diyalektigi, Muhsin Sener, Suteni Yay.
Siir ve Siir Kuram1 Ostiine Soy/em/er, Dilzlem Yay.
Yalmz Sova/ye Attita ilhan, Zeynep Ankara, Bilgi Yay.
Toplumcu Siirlerimizde Bir Kanai Kemal Ozer, Mustafa Bayram M1sir, Y ordam Kitaplan
TUrk Edebiyatinda Unutulmayan A�k $iirleri Antolojisi, Haz. Edip Cansever-Emine Kerse, Kedi Siir Kitaphg1
Bugiiniin Diliyle Divan Siiri 'nden Ser;me Beyitler, Haz. Ertugrul Ayaydm, Kendi Yay.
1945 Sonras1 isver; Siiri Antolojisi, Haz. Liltfi Ozki:ik-Yilksel Peker.
Yap1 Kredi Yay.
Buluntu $iir Antolojisi, Der. Levent Kavas, Alt1kirkbq Yay.
<;agda� <;in Siiri Antolojisi, Haz. Erny Canberk, Yon Yay.
Siir Atlas1 3. (Haz. Cevat <;:apan). Yap1 Kredi Yay.
Astl1 Eros, <;:eviri Siirleri, ilhan Berk, Yap1 Kredi Yay.
Siirlerle Ban�, (Haz. A. Tekin. M. Demirta�, H. Cahit Kerse) Altm Portakal Killtilr ve Sanat Vakfi Yay.
<;eviri $iir Kitaplarr
William Blake, Hasta GUI (<;:ev. Dost Ki:irpe) Kabalc1 Yay.
F. G. Lorca, Ser;ilmi� Siirler (<;:ev. Sabri Altmel). Adam Yay.
F. G. Lorca, "Canto londo " Siiri. (<;:ev. Sabri Altmel), Adam Yay.
Rimbaud, Ser;ilmi� Siirler (<;:ev. ilhan Berk). Adam Yay.
Pu�kin, insaniistii Bir Amt Diktim Kendime (<;:ev. Ataol Behramog
lu) Adam Yay.
Sylvia Plath. A riel (<;:ev. Yusuf Eradam) image Yay.
Pablo Neruda, Makasr;1 Uyansin (<;:ev. Nice Damar) Evrensel Killtilr Kitaphg1
Frans a 'dan Bir Giildeste, Elveda Genr;lik Yasemini Omriin, ( <;:ev.
Hilseyin Demirhan) Akdeniz Yay.
Claude Esteban. Diiniin Yedi Giinii (<;:ev. Hilseyin Ba�) iyi Seyler Yay.
32 Befgefik
Henrik Nordbrandt, ikimiz A rastnda (<:;ev. Murat A lpar) iyi �eyler Yay.
Jean Follain, Bahr;elerin Beyaz GUne�·i (<:;ev. S. Rifat) iyi �eyler Yay.
Friedrich Holderlin, Deliligin A rifesinde (<:;ev. Ahmet Cemal) Yap1 Kredi Yay.
Peter Poulsen, Durduramazs111 Diinyay1 (<:;ev. Murat Alpar) iyi �ey
ler Yay.
Paul Celan, Zaman K1rm1z1S1 Dudak/aria (<:;ev. G. Durusoy-A. Nec
det. Broy Yay.
Samuel Taylor Coleridge, ihtiyar Denizcinin Ezgisi (<:;ev. Alper
<:;eker), Alt1k1rkbe� Yay.
Claude Esteban, Sabahtn Basamaklannda (Kolektif <:;ev.) Metis
Divan Yay.
Ahmet Muhip Diranas 33
Abmet Mubip Diranas
( 1 908-.1 980) Baki Asilttirk, D1ranas'm 1933'te "Milli Mecmua"da yay1mlanmasma kar�m kitaplanna almad1g1, bilinmeyen bir �iirini ortaya i;:1kard1.
YOLDAN GE(ENLER Bir rtiyada ytirtir gibi gei;:erler Evimin bntinden her ak�am tistti Ytizleri bir duman gibi dagm1k Sonmti� sai;:lannda son damla 1�1k Bir korkulan var gibi her ak�am Evimin bntinden gei;:erler onlar Ne sesleri 1shk i;:alan bir rtizgar Ne de omuzlan yali;:m bir dagdir Dmit gozlerinde olu bir bak1�
Sayha bir btiktilti� dudaklannda Bulamad1klan nedir ki yaz, k1�
Dola�1rlar �ehrin sokaklannda ...
Onlar - omuzlan ne yali;:m bir dag Ne sesleri 1shk i;:alan bir rtizgar - Bir rtiya ii;:inde gibi her ak�am Kopan ve uzayan �ekiller ile Sanki nehir gibi akmaktad1rlar Derinden ruhlan i;:ag1ran sese.
(Milli Mecmua, no: 1 40-1 41, Cilt 12, 1 ikincikanun !933'ten Gdsteri 182, Ocak 1996)
34 flwl llusnu Dag/area
Fazil Hiisnii Daglarca
( 19 14)
KONU
Gorunmeyen i�<;:idir konu'lar Ahr gotlirur i<;:indekileri En uzaklara
Oylesine degi�ik uyandmc1 saydam Oylesinc <;:oktur ki yollan
Nice yurunse bitirilememi�tir ilk imden beri
Konulanm1z Belki de solugudur Olamn olmayanm
Onlardir damarlanm1z bizim Govdemizdeki
Evren govdemizdeki
N ah it Ulvi Akgiin
( Milliyet Sanat 3R9, I Agustos 1996)
Nahit Ulvi Akgun'i.i ( 19 18- 1996) 12 Kas1m 1996 gunu yitirdik. OIU
mUnden bir ay i'mce Adam Sanat'ta yay1mlanan son �iirleriyle amyoruz onu.
DENiZ'E OVGO
Sen bir masah ammsat1yorsun Peri padi�ahmm kli<;:Uk km Bir bak�adir geccsi gunduzu Guzelligin daglara ta�lara vursun K1�m gozun bir yana edan bir yana Bir ellerin var� kalem kam1�tan
T1rnaklann oyle pembe gilmil§ten Neler neler soylemez ki anlayana Ay dogar sevirn;:ten alkI§ tutar sana
Nahit Ulvi Akgiin 35
(Adam Sanat 131, Ekim 1996)
ilhan Berk
ilhan Berk (1918) bu y1l Avluva Dii�·en Giilge'yi yay1mladL Y1llard1r dergilerde silrdilrdilgi.i Logos'lan, vc §iir �evirilerini kitapla�t1rdi: As1lt Eros.
<;iGNENMiS GOL
(ignenmi§ gill diyor kim var orda?
Bir giln ge�mi§tim yam s1ra uyuyan otlann Usumda hala o ses gidcr geliL
Gille i�kindir ilk kez duydugumuz her �ey.
Ni§aburlu Attar bunu biliyor muydu bilmem Gille sonsuzluk bi�crken.
Sonsuzluk! Sanmm aga�lann en eski tinidir Kunt bir nchi"re donil§meyi beklcyen.
Bana gelince. ben sessizlikle buyruldum Sana sessizlikle sesleniyorum.
SUY A BAKIYORSUN
Suya bak1yorsun. Masada bir gill duruyor Masada durmak olan i§i.
Su zamam dil§ilndilrilr der Borges Sanki �ocuklar, sanki kil�ilk koykrdir su Zamanda dola§maya �1km1§tlf.
36 ithan Berk
Zaman ki
her yerde zamandir, Aralar sac;:lanmn tiitiiniinii.
Ben ki otum diigiimlii sana Kec;:i yoluyum, gec;:esin diye.
Su kar topluyor.
Govde tutucu.
Soy beni.
Oliimii okuyan yok.
Saldh Birsel
(Adam Sanat 132, Kas1m 1996)
Salah Birsel'in yeni �iir kitab1 (:arleston ile Toplu !jiirler l'i Korekre
/er yay1mland1 bu y1I.
KIVRAK B iLiM Bir �iir ne zaman §lk eder Ne zaman c;:alc;:enede usta Ost-tetikte sava�c;:1 Ban� yanhs1 ne zaman
�iir k1vrak bilimdir
Tirmamr tek kiirekle dolunaya Kendi ku�unda biricik-bir Takla atar kendi diinyasmda Kimi �iir uyamk
Yelin sirtmda ve kablolu Arkada�mdan artik G1d1klar boyuna okurlan Kimisi yanh� �iir
Fermuan bozuk bir yiiz Vergisiz bak1�lar
Bilekleri gev�ek mi gev�ek
L1kir hkird1r kimisi de
Bir ba�kas1 hem k1kirt1 hem h1�Irt1 U<;:i.inci.isi.i sozci.iklere vurgun
<;ogu da durmadan hava atar Lebbeyk kimisi dizelerini Uhularla ayakta tutar Kimisi Agn D agmdadir Kimisi son can ile doki.ili.ir
Sa/ah Birsel 37
(Bir Yeni Bic;em 38, Haziran 1 996)
Can Yiicel
Can Yi.ice! ( 1 926) bir y1l daha gen<;:le�erek 70 ya�ma girdi bu y1l.
PEMBE KALEM
Beyaz <;:ar�afh sedirde yat1yorsun Ben de yuvarlak masamn ba�mday1m Gece
Kalkt1m i.i<;: a<;:1dan bakt1m sana
Once ayaklanndan yukan <;:izdik resimler
<;1plak omuzundan, sonra ba�mdan a�ag1 Resmen <;:izdim seni defterime
Uyand1m uyand1racakt1m seni Sen uyandm
Sonra ikili bir resim <;:izdik
Picasso'nun ay1phk resimleri haltetmi� yamnda Beyaz gomlegi parampar<;:a, Tisbe
Paralanm1� bir aslan tarafmdan Burcunu bellemi�ler libido�lar
•
( E vrensel Killtilr 50, �ubat I 996)
38 Erciiment Ui;an
Ercument Ufari
Erci.iment Ui;an 'y1 ( 1 928-1 996) 22 Ocak 1 996 gi.ini.i yitirdik. �airi, iili.imi.inden sonra da Adam Sanat'ta yay1mlanmaya devam eden �iirlc
rindcn hiriyle amyoruz.
BOGAZi<;i
cgik vi.icuduma ahanarak hai;1m1 kendim ta§iyorum dag ta§ demir dolu sis has1yor
kazaklar halalayka i;ahyor katirt1rnag1 i;ii;ekleri sapsan ai;Ilm1�lar az tepelerde
yumu§akhg1 ya§am1n gi.illerle kollad1m hir ii;ini
pcmhe ak1yordu mehtap lahirentlerin aralanndan seslcrin scssiz yirt1k bli.imli.i kb§ehentlerindeki anlamh golge
nerden geliyor ellerime s1cak canh
divan �iiri si.innet di.igi.inleri i;uhukluda
ortada
hokkahazlar gozi.ikti.i ai;1k perdeleri ziller koi;ekce teller koyu gi.iri.ilti.iler ud kanun sesleri koyu sag1r renk di.izeni pirpirh zamandan c1mh1zlarla i;ekilirken martilar hep i.isti.imde donen bi.iyi.ikdere §irket-i hayriye
vapurlar tistlerini kar bast1 saat rakkaslannm defterlerinden stirtiltip gidiyorken bisikletler bogazi«i yagmur kokuyor yinc incccik ytizti
umut pardostistinti «1kard1 ne gtizel gece
orfoz var
dalgm durgun ktirekleri nadasdan kurtanlm1� tarlas1 ponponlu alacag1m denizi iri terlikleri olacak tizerleri kadm kokulu parlak kara noktalan olan
Ali Yuce
( 1 928)SEN GENE GlJZELSiN Masai tilkesinden gelmi�
Bir ku�un vard1 senin Koynuna yuva yapard1 Yans1 keklik sekerdi yerde Yans1 havada gtivercin u«ard1 Sen «ocuktun o zaman Masai yer masal i«erdin Havadan inmezdi ku�un Dal begenmezdi konacak Ozgtirltikle beslerdin sen onu Kulagma ban� ttirktileri soylerdin A�k merhemi stirerdin yarasma Gagasmm ucundan operdin
�iir sagardm memelerinden Sen bir gen« k1zdm o zaman Duygu yer duygu i«erdin
Frciimcnt Uran .19
(Adam Sana! 123, Suhat 1996)
40 Ali Yiice
Ban�tan gi.ivercinden ha�ka Kimse girmezdi di.i�lerine Kucaklay1p bperdin di.inyay1 I�1k yer 1�1k i<;:erdin
Kap1 kap1 dola�arak Safsata satard1 softalar Bunca aydmhktan soma
�imdi de sat1yorlar En verimli topraklara Sava� tohumlan ekerdi Korku ekerdi korkucular Si.ingi.isi.ini.i bperdi parah asker Ti.ifeginin namlusunu bperdi Vurulan ogullanmn k1zlanmn Oli.isi.ini.i bperdi analar Bunca uygarhktan soma
�imdi de bpi.iyorlar Yer yara gok yara Agit gozya�1 kan Her �ey kirli ilkel <;:irkin Bunca acilardan soma Sen gene aydmhk ahm11 Gene gi.izelsin
Cemal Siireya
((agda:j Tiirk Dili 98, Nisan 1996)
Cerna! Si.ireya'nm ( 1 93 1 - 1 990) 1988'de " Conk" dergisinde yay1m
lanm1�. kitaplanna girmeyen hir �iiri hulundu. Sew/a Si>zleri adim ta�1- yan Bi.iti.in �iirleri. daha onceki kitaplanna girmeyen eklerle yeniden ya
y1mland1.
PAPENDREU iLE LiANi Resifler i.izerinde has1k gi.ine�lcr Ba� dondi.ire dondi.ire sbnerler.
Bundan soma mutlu olamazsamz da inamn bu kadan hepimize yeter.
Gizlidir a�k ama her an a<;:1klanmak ister Yasa d1�1dir ama yasal olmamak i<;:in <;:irpmir, Siz ilan ederken a�kmlZI biittin diinyaya Nasil da 1�1ttm1z <;:ok �eyi diizelttiniz bozdunuz.
El ele resminizi goriince gazetede Geli�igiizel �eyler geldi akhma
Bekaret nedir diye dii�iimdiim sozgelimi Yalmz ku�siitii ikram edilen sofra.
Yalmzhane Sokag1 ' m dii�iindiim, Gaziantep'te, C::ok daha eski bir kentin on uzant1s1,
Cerna! Sureya 41
Konya'da Osmanh tahvillerinin arkasma yazilm1� mektuplar Cografya ve i<;: avlu.
Sizin i<;:in Orda i�te Ayasofya 'm1z.
Acelesiz zeytin agac1 ve yapragindaki renk tozu Almmm sag yanmda bir agn yild1z bi<;:iminde, Biitiin bir Akdeniz kiilttiriinii ba�tan <;:1kardm1z Yeni bir bahar noktas1 getirdiniz dostluga Biitun say1lan sadele!ftirdiniz.
Olagan �eyler aramzdaki sirdir K1�m kar yagmas1 soz gelimi,
Ak�amiistti ortahgm kararmas1, mendiller, Art1k soyleyecek daha r;:ok �ey var.
Asil ne yaptm1z biliyor musunuz.
Oziir dilemeye
Anadolu'da da ge<;:erlilik kazandirdm1z.
Bunu yazan delisi giizel
Okuyana denizanalan fundalar diirttiler.
(Conk, Arahk 1988)
42 Sait Maden
Sait Maden
( 1 932)
NE KALABiLiR SEN DEN
Ne kalabilir senden, yilzilniln i;:izgileri mi kurumu§ bir yapragm okunmaz i;:izgilerinde;
ne kalabilir senden, sesin mi. bir bilinmedik 1rmaktaki sazlar arasmdan yilksclcn, kuytu kurbaga sesinde; suyun gelip gelip dogdilgil 1ss1z bir k1y1daki yosunlar, i;:ak1lta�lan ne saklayabilir gblgenden senin; her saniye milyonlarca dogu§un, blilmiln, yenileni§in arasmda var m1 yer sana. gok mil umursad1 yer mi seni §imdiye dek; clinc gei;:irdigin bilttin ui;:lar, gorilnmez iplc1in bilttin ui;:lan seni i;:1karmad1ysa bir yerlere, dtinilp donilp sende dilgilmleniyorsa hepsi ne bu i;:1rpmma, i;:ektigin gibi ilstilnc gccenin yorgamm
saklan olup bitecek her §eyden sonsuza degin, gbr, dil§ mil gircr koynuna art1k y!ld1z m1 girer, hayvans1 bir uykuyla dal gitsin, ne var kalacak senden bu 1p1ss1z i;:olde, ril;rgar dakikada bir yeni haritalar i;:izdiki;:e §U w;:suz bucaks1z kum y1gmlanna, sbyle. ne var kalacak senden belleginde ku§un agacm suyun, kor bir sfenks umursamazhg1yla kendi ii; uzayma dalm1§
zamamn i;:evresindc cserken milyonlarca toz, toz benzeri bilttin gei;:mi§ler, biltiln gelecekler? ..
(Gijsteri 186, May1s 1996)
Giilten Akin 43
Giilten Akin
Gtilten Akm 'm ( 1 933) Toplu Siirler (1956-1991) 'i yeniden yay1mlan-
SYCLAMEN iLAHi
ittim kap1y1 girdim ii;eri, cesurca ya da aptalca o ve i;ocuklard1 - dtinya -
yalmzhg1m yitti kar�1hgmda
bir saks1 beyaz syclamen
siyah gtideriden eldiven, renkli camlar ac1dan bir ayla ortasmda
ai;maya korkulan mutluluklar, gizli keyifler girdi hayat1ma
s1cak bir bak1�, bir yads1ma salim bir bfke girdi hayat1ma
hatalanm kesinle�ti ytiztime vuruldugunda savunmad1m kendimi - art1k i;ok gei; -
�en elmalar gibi yuvarland1 ortahga titizce saklad1klanm
du rd urn
lekeli bereli gtine�in tam ortasmda
Cevat r;;apan
( 1 933)
SiMYA
Yan yana gelince sbzctiklcr, kendi anlamlanndan soyunup bir yagmur tanesi gibi yuvarlamveriyorlar kavruk otlanna scssizligin, ya da parhyorlar
( Varhk 1062, Mart 1 996)
44 Cevat (:apan
bir gozya�1 gibi gencecik aym inceligini yans1tan.
Uzaktan,
kanh naralan duyuluyor dev tutkulu ci.icelerin yan yana gelen sbzci.iklerin arasmdan.
Sitki Salih GOr
( 1 934)
0RKEK VE DAGSI Yi.iregime bahk ag1 sarm1� bir
(Milliyet Sanat 390, 15 Agustos 1996)
gi.il tanesinin, gi.il emen, gi.il doguran tepenin eteklerine gerdanhklanm sermi� oturuyorsun oyle kendince, temm uz gogsi.ine vurmu� alevden 1�1gm1.
Ben. Jrmagm durgun k1y1c1gmda, durmu�um, yaz s1cag1m eme eme yi.iri.iyorum. kanatlan go! kokan
bahi;:e korkulugundan atlay1p pencereme.
Oyle s1cak ve oyle dayamlmaz gi.inqin, s1ms1cak oklanndan kai;:1yorsun o daga, i;:1plak ve ye�il ve yemye�il o daga, kmk tarihini yaza yaza mermerin.
Derken ve ans1zm gokyi.izi.inde o dagm i;:1plak eteginde martilar, denize dogru son h1zla ui;:u�uyorlar, ku�Iarm tarihi bu, sanki �ark1h koro.
O�tiyorsun, oysa 1rmagm ta�km sulan, gogstine ku�lann stirerken kanad1m, belki uzun ve unutulmaz bir oykti sesin, belki haykm�md1, h1crklfman, aglay1�m kim bilir hangi koyda unutulan nefesin.
Dag, hem ozgtir hem tutsak hem alkollti gibi durdugun yerde hahn, kilimin, giysin.
Suki Salih Gar 45
(�iir-lik 30, Agustos 1 996)
Ahmet Oktay
Ah�et Oktay ( 1 935) dergilerde s1k gortinmese de bol kitaph bir yil gecrirdi. Uc;: �iir kitab1 yay1mland1 y1l icrinde: Goziim Segirdi Vakitten; Soz Actda Smandt; A z Kaldt K1�·a.
PAZARLARI KIYIDA K1y1ya iniyorlar Pazarlan;
tek gtin kalm1� sanki omtirlerinden, ya�amak istiyorlar ttim yazlan;
karanhk, kentin tisttine crokmeden.
Acr1lm1�, geceden hazlf nevale;
bebelere kurulmu� salmcaklar, ya�hlar agacrlarm golgesinde, her telden crahyor pilli radyolar.
Balkonda duran yeti�kin besleme, hem ozlemle bakarken hem de hayret, ayn dti�ttigti cumhurm1 �enligine;
yay1hyor gozbebegine kasvet.
Kovulmu� her hayalet kalplerinden;
a�lolan crocuklarm kahkahas1;
s1zhyor gibi olsa da derinden, geldikleri o yerlerin ams1.
