İklim Değişikliği Koşulları Altında Su
Kaynaklarının Sürdürülebilir ve
Entegre Yönetimi
Doç. Dr. G. Duygu Semiz Ziraat Fakültesi
Tarımsal Yapılar ve Sulama bölümü [email protected]
Entegre Su Yönetimi
Tanım ve Kapsam
• Dünyanın kullanılabilir yenilenebilir tatlı su kaynakları göllerde, sulak alanlarda, nehirlerde ve akiferlerde (yeraltı su kaynakları)
bulunmaktadır. Bir nehir veya göl havzası, aynı çıkışa doğru akan bir akarsu ve nehir sisteminin havzalarıyla sınırlanan alandır. Nehirler söz konusu olduğunda bu genellikle denizdir, ancak göl veya bataklık gibi bir iç su kütlesi de olabilir. Bir yeraltı suyu havzası veya akifer, yer altı suyunun ayrı bir kütlesidir.
• Havza, su kaynakları yönetimi için pratik bir hidrolojik birim olarak kabul edilmiştir. Farklı disiplinler de İngilizce kaynaklarda havzayı,
‘’basin, catchment yada watershed’’ gibi farklı terimler ile ifade eder. • Dünyada 263 adet sınırı aşan büyük nehir havzası bulunmaktadır.
Entegre Su Yönetimi
• Entegre su kaynakları yönetimi yaklaşımı, sosyal, ekonomik ve
çevresel çıkarları dikkate alarak su kaynaklarının sürdürülebilir ve dengeli bir şekilde yönetilmesine ve geliştirilmesine yardımcı olur. Suyu kullanan, rekabet halindeki grupları, sektörleri ve ekosistemin ihtiyaçlarını tanır.
• Entegre yaklaşım, su kaynakları yönetimini paydaşlar arasında ve
yerelden uluslararasıya farklı ölçeklerde koordine eder. Ulusal politika ve kanun yapma süreçlerine dahil olmayı, iyi yönetişim kurmayı ve
daha adil ve sürdürülebilir kararlara giden yollar olarak etkili kurumsal ve düzenleyici düzenlemeler yaratmayı vurgular. Sosyal ve çevresel
değerlendirmeler, ekonomik araçlar ve bilgi ve izleme sistemleri gibi bir dizi araç bu süreci destekler
Havza Yönetimi
• Bir ülkede su kaynaklarının kullanımına ve korunmasına yönelik politikalar, ulusal hükümetler tarafından belirlenir. Bu politikaların uygulanması havza ölçeğinde etkili olsa da, 'tüm havza' çözümleri
sunma ve yukarı havza (nehir için) ve bölgeden bölgeye ( bir göl veya yer altı suyu kaynağı için) anlaşmazlıklar olabilir. 'Tüm havza' yaklaşımı, sistem düzeyinde etkinin değerlendirilmesine izin verir.
• Başka bir deyişle, ulusal politikaların yanı sıra sınırı aşan sular için uluslararası anlaşmalar ve bölgesel sözleşmeler doğal havzalara
uygulanmaktadır. Bir ülkedeki su kaynaklarının idaresi ile havzalardaki suyu yönetme arasındaki ilişki böylelikle dinamik hale gelir ve
çevresel, sosyal veya ekonomik olsun değişen koşullara daha duyarlı hale gelir.
Havza kuruluşları-örgütleri
• Havzaları yöneten her tür kuruma atıfta bulunmak için genel bir terim olarak 'havza örgütü-kuruluşu‘ ifadesi kullanılır. Bunlar resmi, büyük veya küçük kuruluşlar veya yalnızca gayri resmi insan grupları olabilir. Havza kuruluşları, kuruluşlarında kullanılan talimatlar ve yasal
• Bölgesel ve ulusal koşullar değiştiği için havza örgütleri de zamanla gelişir. Havza kuruluşlarının politik yöndeki değişikliklere, idari
reformlara veya kıyıdaş ülkeler arasındaki ilişkilere uyum sağlaması gerekir. Bu, örneğin, yönetişim sistemlerinde ve yapılarında
değişiklikler ve yetkilerinde değişiklikler gerektirebilir. Diğerlerinin yanı sıra iklim değişikliği, ekosistemlerin korunması gibi ortaya çıkan
sorunlara da uyum sağlamaları gerekir.
• Başlangıçta hükümet şemsiyesi altında kurulan kuruluşlar, bazıları özerk kurumlara dönüşen birkaç birime ayrılabilir.
• Havza örgütleri genellikle diğer kurumlar tarafından kapsanmayan
veya tam olarak ele alınmayan konularla ilgilenmek üzere kurulur. Bilgi ve veri toplama ve alışverişi, başlangıç havza yapılarını geliştirmek için genellikle başlangıç noktaları olmuştur. Pek çok durumda, köklü havza örgütleri bile başlangıçta paydaşları dahil etmedi (dünya genelinde). O zamandan beri, bu daha yaygın bir uygulama haline geldi ve halkın
• Sınır aşan havzalarda, havza işbirliğinin sağlanması, anlaşmazlıkların çözülmesi, su taşkınları ile mücadele ve altyapıyı tasarlama ve inşa
etme konusunda işbirliği yapma ihtiyacı duyulmaktadır. Karar vericiler paydaşları dahil etmenin değerinin farkına vardıklarında, havza
organizasyonlarının yetkileri de genişlemeketedir. Bazen, örneğin daha fazla ülke üye oldukça genişleyen sınıraşan havzalarda, havza
• Birçok havza organizasyonu türü vardır bunları tanımlamak için kullanılan terimler ülkeden ülkeye değişir. Havza örgütleri yeni
kurulmuş olabilir ancak eski örgütlerin mevcut duruma entegresi için görev, yetki ve sorumlulukları güncellenmiş de olabilir. Havza
organizasyonlarının kurumsal yapısı, yerel hukuk sistemlerine ve liderlik tarzlarına bağlı olacaktır, böylece bir ülkede havza konseyi olarak adlandırılan, başka bir ülkedeki havza konseyi olarak
• Dünya genelinde farklı havza organizasyon modelleri kullanılmaktadır. Temel ayırt edici özellikler, havza örgütünün kanunla korunan resmi bir hükümet organı, geçici bir resmi düzenleme, ancak sınırlı yasal yetkilere sahip olması veya yasal yetkileri olmayan gayri resmi veya sivil toplum kuruluşu olup olmadığıdır. Diğer ayırt edici özellikler,
havza organizasyonlarının işlevlerindedir: barajlar, kanallar, su yolları, hidroelektrik santralleri, bentler ve sulama işleri ve bu tür su altyapısı inşa etme, işletme ve bakımını yapma veya havza kuruluşlarının
