Yrd.doç.Dr. H. Deniz GüllerOĞlu
Psikolojik Ölçme Araçlarının Sınıflandırılması Çerçevesinde Tipik Performans Testleri/ Çeşitli
Karar Alanlarında
(seçme,sınıflama,yerleştirme,rehberlik vb.) Tipik Performans Testlerinin Kullanımı
• Çağımızda, psikolojik ölçme araçları öğretim dışında da oldukça yaygın bir biçimde kullanılmaktadır. Bu nedenle, psikolojik ölçme araçlarının amaçlarında ve kullanma yöntemlerinde farklılıklar olacağı beklenmelidir.
• Uzun süre, psikolojik ölçme araçlarıyla ilgili olanların çalışmaları, bu araçların geliştirilmelerine ve araçlardan birey hakkında elde edilen sonuçları anlamaya, açıklamaya yönelik olmuştur.
• (Özgüven, 2012)
• Yakın geçmişte ise, psikolojik ölçme araçlarını kullananlar daha çok bu araçların birey veya gruplar için kullanılmasındaki işlemler üzerinde durmaya başlamışlardır.
• Psikolojik ölçme araçları eğitim uygulamalarında farklı amaçlar için kullanılmaktadır.
• (Özgüven, 2012)
• Cronbach (1970) testlerin kullanım amaçlarını işlevini dört grupta toplamıştır. Bunlar (1) kişilerin seçimi, (2) bireylerin sınıflanması, (3) uygulanan yöntemlerin değerlendirilmesi ve (4) araştırmalarda bilimsel denencelerin kontrol edilmesidir.
• (Özgüven, 2012)
• Test kavramına çeşitli açılardan bakıldığında farklı sınıflamalar yapılabilmektedir. Bunlar;
1.Maksimum Performans- Tipik tepki
2.Standart testler- Öğretmen yapımı testler
3.Norm dayanaklı- Ölçüt (kriter) dayanaklı testler 4.Hız testleri- Güç testleri
5.Objektif testler-subjektif testler 6.Bireysel testler- Grup testleri
• (Kilmen, 2014)
Maksimum Performans- Tipik Tepki
• Testler ölçülmek istenen davranış/psikolojik özellik türü bakımından iki kategoriye ayrılır. Bunlar; maksimum performans ve tipik tepki testleridir (Cronbach, 1990).
• Maksimum performans testlerinde temel amaç, katılımcıların olası en iyi performanslarını ortaya çıkarmaktır. Standart ve öğretmen yapımı başarı testleri, zeka ve yetenek testleri, iş performansı testleri maksimum performans testlerine örnektir.
• Tipik Tepki testlerinde kişilik, ilgi, tutum gibi psikolojik özellikler ölçülmeye çalışılır. Dolayısıyla bu türden doğru/en doğru yanıt/tepki söz konusu değildir.
• (Kilmen, 2014)
Standart Testler- Öğretmen Yapımı Testler
• Testler, hazırlayanın uzmanlığı ve test sonuçlarının benzer gruplarla karşılaştırılabilirliği açısından ele alındığında standart testler ve öğretmen yapımı testler olmak üzere iki kategoriye ayrılır:
• Öğretmen yapımı testler öğretmen tarafından kendi sınıfında kullanılmak üzere hazırlanmış testlerdir. Bu türden testlerin kalitesi öğretmen bilgi ve becerisine bağıldır.
• Standart testler ise uzmanlar ya da bir ölçme kuruluşu tarafından test geliştirme süreçleri izlenerek hazırlanmaktadır.
• (Kilmen, 2014)
Norm Dayananklı– Ölçüt Dayanaklı Testler
• Değerlendirme sürecinde test puanlarının yorumlanmasında kullanılan ölçüte göre testler norm dayanaklı ve ölçüt dayanaklı olmak üzere ikiye ayrılmaktadır.
• Norm dayanaklı testler başarı, tutum, kişilik, ilgiler açısından bireyler arası farkları ölçmeye yönelik olarak hazırlanmaktadır.
• Ölçüt dayanaklı testlerde ise öğrencinin belli bir alanda hazırlanmış başarı testinden aldığı puan ölçüt olarak kullanılır.
• (Kilmen, 2014)
Hız Testleri- Güç Testleri
• Testler verilen maddeleri yanıtlama süresinin yeterliği açısından da ikiye ayrılmaktadır. Bunlar hız testleri ve güç testleridir.
• Hız testleri kısa sürede nispeten kolay çok sayıda bir dizi soruyu yanıtlamayı gerektiren testlerdir. Bu türden testlerde kısa sürede en fazla sayıda maddeyi doğru yanıtlayanlar daha fazla puan alır.
• Güç testlerinde ise, katılımcılara yeterli süre verilir.
Verilen süre, ortalama bir test alanın testteki maddelerin tümüne erişmesini sağlayacak bir süredir.
• (Kilmen, 2014)
Objektif Testler-subjektif Testler
• Testler puanlama yöntemi bakımından objektif ve subjektif testler olmak üzere iki kategoride de ele alınabilir.
• Objektif testler test maddelerine verilen tepkilerin puanlanmasının önceden tanımlanmış bir anahtara göre yapılabildiği testlerdir. Yani puanlamayı kim yapıyor olursa olsun öğrencinin alacağı puanın değişmediği testlerdir.
• Subjektif testlerde ise yanıtlar kesin ve net değildir. Bu nedenle bu tür testlerde öğrencinin alacağı puan puanlayıcıdan puanlayıcıya değişebilmektedir.
• (Kilmen, 2014)
Bireysel Testler –Grup Testleri
• Testler tek oturumda uygulanan kişi sayısına göre bireysel testler ve grup testleri olarak ikiye ayrılmaktadır.
• Tek oturumda çok sayıda bireye uygulanan testler grup testleri olarak adlandırılmaktadır. Vize ve final sınavlarında kullanılan testler, KPSS, ALES bu türden testlere örnektir.
• Bireysel testler ise tek oturumda sadece bir kişiye uygulanabilirler. Okul öncesi ve okuma yazma bilmeyenler için hazırlanan testler, belli bir performansın sergilenmesini gerektiren testler bireysel olarak uygulanmayı gerektirir.
• (Kilmen, 2014)
kaynakça
• Kilmen, S. (2014). Ölçme ve değerlendirmede temel
kavramlar. N. Çıkrıkçı-Demirtaşlı (Ed.). Eğitimde ölçme ve değerlendirme içinde (s.34-68). Ankara: Edge
Akademi.
• Özgüven, İ. (2012). Psikolojik testler. Ankara: Nobel yayıncılık.
