AYT EDEBÝYAT

(1)

(2)

AYT

EDEBÝYAT

SORU HAZÝNESÝ

(3)

ÖN SÖZ

Altýn Anahtar Edebiyat Soru Hazinesi, 4 yýllýk (9, 10, 11 ve 12. sýnýflar) MEB lise Türk Dili ve Edebiyatý müfredatý ve ÖSYM edebiyat sorularý göz önünde tutularak hazýrlanmýþ kapsamlý bir soru bankasýdýr. Konu anlatýmý için, 4 yýllýk “Türk Dili ve Edebiyatý” müfredatýný kapsayan ayrýntýlý konu anlatýmlý Altýn Anahtar kitabýndan yararlanýnýz.

(4)

ÝÇÝNDEKÝLER

GÜZEL SANATLAR VE EDEBÝYAT

TEST 1 Güzel Sanatlar ve Edebiyat ... 8

TEST 2 Güzel Sanatlar ve Edebiyat ... 12

METÝN TÜRLERÝ TEST 3 Metin Kavramý ve Metinlerin Sýnýflandýrýlmasý... 18

TEST 4 Masal - Fabl... 21

TEST 5 Destan - Efsane - Halk Hikâyesi - Mesnevi... 25

TEST 6 Hikâye ve Roman... 28

TEST 7 Hikâye ve Roman... 32

TEST 8 Tiyatro... 36

TEST 9 Sanatsal (Edebî) Metinler / Karma... 39

TEST 12 Sanatsal (Edebî) Metin Yazarlarý ve Eserleri... 52

TEST 13 Biyografi / Otobiyografi... 55

TEST 14 Mektup - E-Posta... 59

TEST 15 Günlük - Blog... 63

TEST 16 Aný (Hatýra) - Haber Metni - Gezi Yazýsý... 66

TEST 17 Makale - Sohbet ve Fýkra... 70

TEST 18 Eleþtiri - Mülakat - Röportaj... 74

TEST 19 Deneme - Söylev (Nutuk)... 78

TEST 20 Öðretici Metinler / Karma... 81

TEST 23 Öðretici Metin Yazarlarý ve Eserleri... 94

TEST 24 Metin Türleri / Karma... 98

SÖZ SANATLARI TEST 32 ... 132 TEST 33 ... 136 TEST 34 ... 140 TEST 35 ... 144 TEST 36 ... 148

(5)

Ý Ç Ý N D E K Ý L E R ÞÝÝR TEST 37 ... 154 TEST 38 ... 158 TEST 39 ... 163 TEST 40 ... 167 TEST 41 ... 171 TEST 42 ... 175 TEST 43 ... 179 TEST 44 ... 183 TEST 45 ... 187 TÜRK EDEBÝYATININ DÖNEMLERÝ ÝSLAMÝYET ETKÝSÝNDEKÝ TÜRK EDEBÝYATI DESTAN DÖNEMÝ - ÝSLAMÝYET ÖNCESÝ TÜRK EDEBÝYATI VE ÝLK ÝSLAMÝ ÜRÜNLER TEST 46 ... 193 TEST 47 ... 197 TEST 48 ... 200 TEST 49 ... 204 TEST 50 ... 208 HALK EDEBÝYATI TEST 51 ... 214 TEST 52 ... 218 TEST 53 ... 222 TEST 54 ... 225 TEST 55 ... 229 DÝVAN EDEBÝYATI TEST 56 ... 234 TEST 57 ... 237 TEST 58 ... 241 TEST 59 ... 245 TEST 60 ... 249

ÝSLAMÝYET ÖNCESÝ VE ÝSLAMÝYET SONRASI TÜRK EDEBÝYATI KARMA SORULAR TEST 61 ... 254

TEST 62 ... 258

TEST 63 ... 263

BATI ETKÝSÝNDEKÝ TÜRK EDEBÝYATI TANZÝMAT EDEBÝYATI TEST 64 ... 270 TEST 65 ... 274 TEST 66 ... 278 TEST 67 ... 283 TEST 68 ... 287

(6)

Ý Ç Ý N D E K Ý L E R

SERVETÝFÜNUN VE FECRÝÂTÝ EDEBÝYATI

TEST 69 ... 292 TEST 70 ... 296 TEST 71 ... 300 TEST 72 ... 304 TEST 73 ... 308 MÝLLÎ EDEBÝYAT TEST 74 ... 312 TEST 75 ... 317 TEST 76 ... 321 TEST 77 ... 325 TEST 78 ... 328

TANZÝMAT SERVETÝFÜNUN VE FECRÝÂTÝ MÝLLÎ EDEBÝYAT DÖNEMÝ KARMA SORULAR TEST 79 ... 334 TEST 80 ... 339 TEST 81 ... 343 TEST 82 ... 348 TEST 83 ... 353 TEST 84 ... 358

CUMHURÝYET DÖNEMÝ TÜRK EDEBÝYATI TEST 85 Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatý / Öðretici Metinler... 364

TEST 86 Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatý / Þiir... 367

TEST 89 Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatý / Hikâye - Roman... 379

TEST 92 Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatý / Tiyatro... 391

TEST 93 Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatý / Karma... 394

BATI EDEBÝYATI VE EDEBÝYAT AKIMLARI TEST 102 ... 430

TEST 103 ... 433

TEST 104 ... 436

TEST 105 ... 439

TEST 106 ... 443

TÜRK VE BATI EDEBÝYATINDA ÖNEMLÝ ESERLER TEST 107 Türk Edebiyatýndaki Önemli Eserler... 448

TEST 108 Batý Edebiyatýndaki Önemli Eserler... 454

(7)

T E S T 6

28 1. Aþaðýdakilerden hangisinde “öykü veya romanýn

yapý ögeleri”yle ilgili doðru bir bilgi verilmemiþtir? A) Mekân, olayýn geçtiði yeri gösterir, olayýn veriliþ amacýyla uyum içindedir.

B) Olay örgüsü, öyküde olaylarýn belirli bir amaca ve zaman sýrasýna göre düzenlenmesidir.

C) Olaylarýn neden-sonuç iliþkisi içinde sýralanmasý, olay örgüsünün bir özelliðidir.

D) Öykü kiþileri insanlardýr; insan dýþý varlýklar öykü kahramaný olamaz.

E) Kiþiler gerçekten yaþayan insanlarýn özelliklerini taþýr, ancak onlarla özdeþ deðildir.

2. Aþaðýdakilerden hangisi anlatým tekniði deðildir? A) Diyalog B) Ýç monolog C) Ýç diyalog D) Özetleme

E) Çatýþma

3. Aþaðýdakilerden hangisi bir hikâyede okurun merak duygusunu oluþturur?

A) Zaman B) Olay C) Gerilim ve çatýþma D) Kiþiler E) Mekân

4. Aþaðýdakilerden hangisi öyküde de romanda da bulunmayabilir?

A) Tema B) Konu C) Çatýþma D) Kurgu E) Kiþileþtirme

Hikâye ve Roman

5. Türk hikâyeciliði ile ilgili olarak aþaðýdakilerden hangisinde bilgi yanlýþlýðý vardýr?

A) Ýlk hikâyeler, Ahmet Mithat Efendi’nin Letaif-i Rivayat adlý eseridir.

B) Olay hikâyesinin temsilcisi Ömer Seyfettin, rum hikâyesinin temsilcisi ise Sait Faik nýk’týr.

C) Samipaþazade Sezai’nin “Küçük Þeyler”i Batýlý baþarýlý ilk hikâye örneklerini içerir.

D) Türk edebiyatýnda önce modern (Batýlý) hikâyeler geliþim göstermiþ, sonra “masal, destan, halk hikâyesi, mesnevi” geliþim göstermiþtir.

E) Kerem ile Aslý, Ferhat ile Þirin halk hikâyesidir; Semaver, Kaþaðý ise modern (Batýlý) hikâyelerdir.

6. (I)Yaratýcý kurgusal yazýlardan masal, destan, hikâye, roman ve tiyatroda olaylar belli bir bakýþ açýsýndan anlatýlýr; durumlar, belli bir bakýþ açýsýyla sergilenir. (II) Bu tür yazýlarda yazarla anlatýcýyý karýþtýrmamak gerekir. (III) Yazar, gerçek biridir; anlatýcý ise, yazar tarafýndan canlandýrýlmýþ bir figürdür. (IV) Anlatýcý her ne kadar yazar tarafýndan canlandýrýlmýþ olsa da, yazar bir olayý, düþünce ve duyguyu aktarmak için anlatýcýya muhtaçtýr. (V) Ancak anlatmaya baðlý ya-ratýcý kurgusal yazýlarda her zaman bir anlatýcý bulun-mayabilir.

Bu parçadaki numaralanmýþ cümlelerden hangi-sinde doðru bir bilgi verilmemiþtir?

(8)

Hikâye ve Roman / TEST 6

7. Öykü veya romandan alýnan aþaðýdaki kurgusal parçalardan hangisinde “iç diyalog” söz konusu-dur?

A) Ben yalancýydým. Bütün anlattýklarým yalandý. Kýzlar belki biliyorlardý yalan olduðunu, belki miyorlardý. Yüzüme vursalardý bütün bunlarýn yalan olduðunu, bir daha hiç anlatmazdým. Ben kendim için uyduruyordum bütün bunlarý, onlar için deðil ki…

B) Üniversitede okuyorum, bir yandan da rum. Bir ailenin iki tatlý çocuðuna bakýyorum. Onlarda kalýyorum. Þimdi okul tatil, adadayýz. Ah, adadaki hayat nasýl güzel…

C) Bir sabah ninem uyanmadý. Güneþ doðmadan kalkardý oysa. Çok þaþýrmýþtým. Ellerini tuttum. Buz gibiydi. Saatlerce aðladým. On beþ gün þular bana baktýlar. Sonra nihayet annem geldi. D) Kýzgýnca uzaklaþtý. Ben ne yapacaðýmý bilirim. Ýkinize de gününüzü göstereceðim. Siz deðil siniz beni yarý yolda býrakan! Herkese de caðým iþlediðiniz suçlarý. Polise de ihbar ðim. Görün bakalým siz, kim kazanacak, diye çirdi içinden.

E) Nuriye Teyze, kültürlü bir ihtiyar. Konuþtu mu þiir dinler gibi dinleriz onu. Öyle “ýssýz adaya yim” türünden de deðildir, hayata sýký sýkýya lý, azimli bir kadýndýr.

8. I. Bizde ilk hikâye örnekleri Servetifünun’la birlikte verilmeye baþlanmýþtýr.

II. “Küçük Þeyler”, Samipaþazade Sezai’nin yazdýðý Batýlý anlamdaki ilk hikâye kitabýdýr.

III. Maupassant tarzý klasik hikâyede esas olan olaydýr.

IV. Çehov tarzý modern hikâyede olaydan çok nýn belli bir zaman dilimindeki durumu ön plana çýkarýlýr.

V. Bizde klasik öykünün öncüsü Sait Faik nýk, modern hikâyenin öncüsü de Ömer tin’dir.

Parçadaki numaralandýrýlmýþ yerlerden hangile-rinde bilgi yanlýþlýðý vardýr?

A) I ve III B) II ve V C) I ve V D) III ve IV E) IV ve V

9. Aþaðýdaki yazarlardan hangisi durum öyküleriyle ön plandadýr?

A) Ömer Seyfettin B) Refik Halit Karay C) Orhan Kemal D) Necati Cumalý

E) Memduh Þevket Esendal

10. Aþaðýdakilerden hangisi olay öykücüsüdür? A) Sait Faik Abasýyanýk

B) Hüseyin Rahmi Gürpýnar C) Leyla Erbil

D) Vüs’at O. Bener E) Haldun Taner

11. Aþaðýdakilerden hangisi olay hikâyesi temsilcileri arasýnda yer almaz?

A) Sabahattin Ali B) Ömer Seyfettin C) Ahmet Mithat Efendi D) Halide Edip Adývar E) Nezihe Meriç

(9)

12. Aþaðýdakilerden hangisinde betimleyici anlatým aðýr basmaktadýr?

A) – Beni evime kadar götürür müsün? Yalnýzým. Hem konuþuruz da, seni göreceðim geldi. – Nen var? diye sordu kadýn, çok fena, çok gun görünüyorsun.

B) O gün yalnýz ninem vardý evde. Onun saçýmý baþýmý kurulayýþý, annemin paylamasýndan da daha sert gelirdi bana. Sert gelirdi ya, beni taklayacak elin, yalnýz onun eli olmasýný cek kadar da severdim onu.

C) Büyük Çetin’le Ayý Metin, yepyeni bisikletlerini çamurlara göme göme geliyorlardý bize doðru. Kuru çayýrda bile daha gezmemiþti bu bisikletler; istasyon asfaltý ile onun sonundaki parke rýmdan baþka yol görmemiþlerdi.

D) Havada sonbahar esintisi var. Ýnceden. Gökyüzü solmuþ bir mavi. Bir tek beyaz bulut yok. Sol uçtaki, çok hafif, eflatunsu pembelik, hiç belli etmeden bulut olmaya çalýþýyor.

E) Yeþim, bu öykü üzerinde çalýþýrken aðlýyor. Bazen öyle çok aðlýyor ki, olduðu gibi býrakýyor. Bu kü bitti mi, daha yazýlacak mý o da pek yor.“Yazýlacak öyle çok aný var ki.” diye yor. Düþünüp kalýyor.

13. Aþaðýdakilerden hangisinde “iç diyalog” söz konu-sudur?

A) Bir vagonda yalnýz iki kadýndýk, rahat rahat

yabilirdik, arkadaþ haným ne kendi uyudu ne

beni uyuttu. Eskiþehir’den buraya kadar oðlu

ile kocasýnýn hikâyelerini dinledim.

B) Sinirliydim, büfeden bir kahve içmek istedim.

Kahveyi içip bitirinceye kadar oturmaya

madým, gene dýþarý çýktým. Yavaþ yavaþ istasyon

kalabalýklaþtý, benim gibi yolcularýný karþýlamaya

gelenler çoðaldý. Açelya gelmedi...

C) Bugünlerde ben bankaya uðramýyorum, kimseyi

de gördüðüm yok. Fahri, Aydýn’a gelmiþ, beni

aramýþ, bulamamýþ, eve bir mektup býrakmýþ.

Eve gitmiþtim. Ziynet ilkin bu mektubu verdi,

sonra da Ýskender’i hapsettiklerini söyledi. D) Ah Yasemin ah! Ne iþler geldi baþýma! Kurtulmam

lazým bu kýzdan benim. Hayýr, ne yapsam uzak

kalamýyorum ondan. Ýnsan kolunu kesebilir mi?

Ah Yasemin! Acý verse de kurtulacaðým senden! E) Güldü, cevap vermedi. Nedim Bey’le karýsýnýn

iyiliklerini, kendisine yardýmlarýný anlatmaya

baþladý. Lakýrdýyý uzattýk.

14. Aþaðýdakilerden hangisi öykü yazmamýþtýr? A) Füruzan

B) Leyla Erbil C) Vüs’at O. Bener D) Selim Ýleri E) Nurullah Ataç

15. Aþaðýdakilerden hangisi “hem roman hem öykü” yazan sanatçýlardan biri deðildir?

A) Yusuf Atýlgan B) Oðuz Atay C) Sait Faik D) Sabahattin Ali E) Haydar Ergülen

16. Aþaðýdakilerden hangisinin öyküsü yoktur? A) Hasan Ali Toptaþ

B) Kemal Tahir C) Tahsin Yücel D) Cemal Süreya E) Bilge Karasu Hikâye ve Roman / TEST 6

(10)

17. Biz bugünlere yetiþmedik. Biz yetiþtiðimiz zaman bu çiftlikler kesimcilere, ortakçýlara veriliyordu. Bu devir babalarýmýzýn gençliklerinde baþlamýþ. Benim aklým ermeye baþladýðý zaman para kimsede kalma-mýþtý. Araya birçok ölümler de girmesiyle, bizim ailemiz Hasan Bey’in ailesinden daha çabuk daðýldý. Biz, yedisi erkek, biri kýz, sekiz kardeþtik. Hepsi genç yaþlarýnda ya bir hastalýða tutularak yahut bir kazaya uðrayarak öldüler.

Yukarýdaki roman alýntýsýnda aþaðýdaki anlatým tekniklerinden hangisi söz konusudur? A) Diyalog B) Monolog C) Özetleme

D) Betimleme E) Gösterme

18. Ben biliyorum: Kadýn, kýzlarýný okutmuþ, yazdýrmýþ, adam etmiþ. Oðlunu da okutmak istemiþ ama Fuat okumamýþ. “Þoför olacaðým” diye tutturmuþ. Elde ne varsa satmýþ savmýþlar, kadýnýn gümüþ zarflarý, gümüþ kemeri, bir çift zümrüt küpesi de gitmiþ. Bun-larla Fuat’a az kullanýlmýþ bir otomobil almýþlar. “Ba-ri iþe yarasa!” Ýki hafta geçmeden otomobil bozul-muþ. Hadi tamire. En sonunda da Büyükdere yolunda bir hendeðe düþmüþ, hurda yerine satmýþlar. Yukarýdaki roman parçasýyla ilgili olarak aþaðýda-kilerden hangisi söylenemez?

A) Özetleme yapýlmýþtýr.

B) Hýzlandýrýlmýþ zaman söz konusudur. C) Gözlemci anlatýcý söz konusudur. D) Betimleme aðýrlýklý bir parçadýr. E) Öyküleme aðýrlýklý bir parçadýr.

19. – Evvel Otel burasý mý? – Burasý. – Çok deðiþmiþ. – Eee? – Ne? – N’olmuþ deðiþmiþ de? – Hiç. – Ne vardý? – Oda istiyorum, burasý otel deðil mi? – Kapýda yazýyor, otel. – Ýyi o zaman. Bir oda. – Kaç kiþisin? – Tek. Tek baþýmayým. – Kaç gün kalacaksýn? – Bilmiyorum. – Ýyi. Buyur, anahtar.

– Yerlere seramik döþetmiþsiniz, tahtaydý. Þu bina da yoktu. – Ne zaman? – Otuz sene evvel. Bu parçada hangi anlatým tekniði kullanýlmýþtýr? A) Ýç Monolog B) Ýç Diyalog C) Diyalog D) Özetleme

E) Betimleme

20. On iki yaþýndaydým. Þubat tatiliydi. Annem o gün erkenden uyandýrdý beni. Gün daha aðarmamýþtý. Kalk gidiyoruz dedi. Nereye, dedim. Babana dedi. Aldýrmadým, tekrar yorgana sarýldým. “Kalk dedim!” diye baðýrdý bu defa. Çok korktum, hemen fýrladým yataktan, giyindim. Sobayý yakmamýþtý. Evin içi buz gibiydi. Ýlk treni kaçýrdýðýmýz için bu kadar sinirli ol-duðunu sanýyordum. Ýstasyonda yan yana oturuyor-duk. Usulca anneme bakýyordum, çene kemikleri oynuyordu, çene kemikleri oynadýðý zaman annem-den çok korkardým.

Romandan alýnan yukarýdaki parça için aþaðýda-kilerden hangisi geçerlidir?

A) Romanýn sonuç bölümden bir alýntýdýr. B) Zamanda geriye dönüþ yapýldýðý bir bölümden alýnmýþtýr.

C) Alýntýda okurda “merak” unsuru yaratýlmamýþtýr. D) Dilde yabancý kelimelere aðýrlýk verilmiþtir. E) Diyalog ve betimleme aðýrlýklý bir parçadýr. Hikâye ve Roman / TEST 6

(11)

T E S T 3 3

1. Hani ne oldu aþkýmýz, þimdi bilmem ki nerdesin. Boþ geçmezdi bir anýmýz, þimdi esen yellerdesin. Sevgi denen þey yalanmýþ, daldan dala konar için. Her çiçeðin balý varmýþ aþk sarhoþu olmak için.

Yukarýdaki þiirin son dizesinde çiçeklerin “bal”ýnýn olmasý “aþk sarhoþu” olmaya baðlan-mýþ; yani bir olayýn ortaya çýkýþý gerçekliðe deðil de hayalî, baþka bir nedene baðlanmýþ ve hüsnütalil (güzel nedene baðlama) sanatý yapýlmýþtýr. Aþa-ðýdakilerden hangisinde buna benzer bir söz sanatýna baþvurulmuþtur?

A) Hiç boþ kalmayan ama hep yalnýz Bir otel odasý gibiydik seninle

B) Baharýn ilk müjdesin verir gül ile nergis Hayatýmda yüz bahar olsa ne fayda sensiz C) Bir gün öleceðim biliyorum

Bunu her an ölür gibi biliyorum D) Kolunu boynuma doluyorsun otobüste

Çocuðunu seven bir anne gibi

E) Odandaki nem oralarýn havasýndan deðil Duvarlara sinmiþ gözyaþlarýndan analarýn

2. Ne baþka yer ne baþka zaman Bizler için hâlâ bir yerlerde çalýnan Sis çanlarý var

Belki bir gün buluþur diye Ayný ormanda kaybolan çocuklar

Yukarýdaki þiirde aþaðýdaki söz sanatlarýndan hangisine baþvurulmuþtur? A) Hüsnütalil B) Tecahülüarif C) Mübalaða D) Ýrsalimesel E) Tevriye

Söz Sanatlarý

3. Aþktýr gülleri peyda eden, aþktýr gül yüzlüleri hüvey-da eden, aþktýr zülfleri reyhan gibi saçan, aþktýr çe-mende reyhanlar açan.

Yukarýdaki cümlede olduðu gibi cümle içinde birden çok sözcüðün sonlarýndaki ses benzerli-ðiyle oluþan söz sanatý aþaðýdakilerden hangi-sidir? A) Aliterasyon B) Kafiye (uyak) C) Cinas D) Seci E) Akis (çaprazlama)

4. Aþaðýdakilerden hangisinde “abartma” yapýl-mýþtýr?

A) Daha çocuktuk gizlenmiþtik bir kovukta Bizi ýsýtan tek þeydi kendi soluðumuz B) Ýsli camlar titrerdi buðulu bir sese

Ve hýçkýrarak inerdi ekim yaðmuru C) Taze sabahlarýn uyuduðu suyun üstünde

Ani bir esintiyle eski bir gece titrerdi D) Anlatmak için her dizede bin kez yandým

Ve bin kez dondum küllerinde dilsizliðin E) Bilirim hiç incinmeyecek uykularým

Düþlerimde dolaþtýkça güzel ellerin

5. Attilâ Ýlhan’ýn hayatý nasýl algýladýðýný en güzel þu dizelerde görürüz:

Nasýl doðmakla baþlarsa ölüm Ölmekle baþlar öyle hayat

Attilâ Ýlhan’dan alýnan bu dizelerde aþaðýdaki söz sanatlarýndan hangisi vardýr?

A) Tezat B) Kinaye C) Tevriye D) Hüsnütalil E) Mecazýmürsel

(12)

Söz Sanatlarý / TEST 33

6. Aþaðýdaki beyitlerden hangisinde adý verilen söz sanatýna baþvurulmamýþtýr?

A) Leff ü Neþr:

Yanaðýn u dudaðýn u teninle suretin olmuþ Biri rengîn, biri þîrin, biri nâzik, biri rânâ B) Ýrsalimesel:

Allah’a sýðýn þahs-ý halîmin gazabýndan Zirâ “Yumuþak huylu atýn çiftesi pektir.” C) Teþbih:

Gül, hasretinle yollara tutsun kulaðýný Nergis gibi kýyâmete dek çeksin intizâr D) Tecahülüarif:

Nedîm- zârý bir âfet esir etmiþ iþitmiþtim Sen ol cellâd-ý din ol düþmen-i imân mýsýn kâfir E) Cinas:

Sînede evvel ne muhrik arzûlar var idi Lebde serkeþ ahlar aheste hûlar var idi 7. Aþaðýdakilerden hangisinde kiþileþtirme sanatýna

baþvurulmuþtur? A) Sen elimden tutunca Bir mavilik çökerdi gözlerime

B) Sonra tüm denizler çekilir Bir orman uðultularla sarsýlýr C) Bir güvercin sürüsü havalanýrdý

Kýþ bürümüþ yüreðimden D) Sen tutunca ellerimden

Beyaz taþlara dökülürdü yapraklar E) Ve ben günlerce o kýrgýn yapraklara

Gömülüp ölmek isterdim. 8. I. Dedim dilber yanaklarýn kýzarmýþ Dedi çiçek taktým gül yarasýdýr II. Ben âþýkým el göðüste yüz yerde Gel efendim del sinemi yüz yerde III. Yusuf’u kardeþi kuyuya attý Hakk’ýn emriyle bezirgân tuttu

Yukarýdaki dizelerde sýrasýyla aþaðýdaki söz sa-natlarýndan hangileri vardýr?

A) Hüsnütalil – Cinas – Telmih B) Tezat – Telmih – Hüsnütalil C) Cinas – Kiþileþtirme – Telmih D) Kiþileþtirme – Cinas – Hüsnütalil E) Hüsnütalil – Kinaye – Telmih

9. Bir ben miyim periþan gecenin karanlýðýnda? Yosun tuttu gözlerim yalnýzlar rýhtýmýnda.

Yukarýdaki dizelerde sanatçý kendi durumunu bilip de bilmezlikten gelerek tecahülüarif (bilmez-likten gelme) sanatýna baþvurmuþtur. Aþaðýdaki-lerden hangisinde buna benzer bir sanat kulla-nýlmýþtýr?

A) Kanun çalacaðým diye çýkýp orta yere Kanunu çaldýlar yere

B) Hayyam’ý sevenler gece toplanmýþlar; Sazlarla, þiirlerle coþup anmýþlar C) Gelmiþem dünyaya bir daha gelmem

Âlem bir yana olsa o yâri vermem D) Þu dönen kubbe su renginde midir?

Yoksa gözyaþlarým mý gökyüzünü kaplamýþtýr? E) Þarkýlarda ne ararsan var:

Bahar, çiçek, yaðmur ve mutluluk

10. Kanûnî’nin içki yasaðý üzerine içkiyi býraktýðý söylenen Bâkî, þu beytiyle söylentilere son verir:

Bâkî yine mey içmeðe and içti demiþler Dîvâne midir bâde dururken içe andý.

Yukarýdaki “Dîvâne midir” sözüyle aþaðýdaki sa-natlardan hangisine baþvurulmuþtur?

A) Tecahülüarif B) Seci C) Hüsnütalil D) Kiþileþtirme E) Mecazýmürsel

11. Aþaðýdakilerden hangisinde güzel nedene baðlama vardýr?

A) Bu dünya,

Yoruldu mu kuþlar konsun diyedir. B) Yepyeni bir kent kurmalý

Mercan limanýnda yakuttan gemiler yüzen C) Yalnýz

Hüznü vardýr kalbi olanýn. D) Ve ben

En son senin sesini duyacaðým E) Perdeler

(13)

12. Aþaðýdakilerden hangisinde benzetmeye baþ-vurulmamýþtýr?

A) Eski küçük bir limandýr gülmen, sýðýnýlan. B) Önümden camlarý bezgin yüzlerle kaplý otobüsler

geçti.

C) Elleri yaprak gibi titriyordu ihtiyar kadýnýn. D) Çocukluðumuzu eski bir harita gibi önümüze

serdi.

E) Zaman, gölgesini denize býrakmýþ bir daðdý.

13. Aþaðýdakilerden hangisinde “tezat” sanatýna baþvurulmuþtur?

A) Sar beni ey aþk ey ölümsüz rüya Ey unutuþ ülkesi ey yeni dünya B) Ölüm geliyor aklýma birden ölüm

Bir aðacýn gövdesine sarýlýyorum C) Yürürsün, þekillerle deðiþtirerek yüzünü

Günün düzelttiði her þeyi buruþturur gece D) Bir ada ýssýzlýðýnda keþfettiðim gerçek

Aþktý ölümü geçersiz kýlan tek seçenek E) Ve soranlara durmadan þunu söyleyin

Tüm kâinat küçük bir kýzýn kalbiyle yaþar

14. Aþaðýdakilerden hangisinde istiareye baþvurul-muþtur?

A) Beyaz bir sayfa gözlerin Üstüne ne yazsam yalnýzlýk B) Git diyemiyorum sana

Yokluðunla üþür deniz C) Gözlerine benzer yaðmur

Ne zaman seni düþünsem D) Her þey bir yalana karýþacak

Kaygan kül gibi ne kara ne ak E) Soðuk, karlý bir günde gelmiþtin

Hoþ bir yaz akþamýydý gözlerin

15. Aþaðýdakilerden hangisinde cinas vardýr? A) Konsul üstünde pekmez

Muhabbet candan gitmez Senin aldýðýn para Benim süsüme yetmez B) Turnamýn kanatlarý

Kýrmýzý yanaklarý Açýlmýþ güle benzer Yârimin dudaklarý C) Akan sular olaydým

Kýz testine dolaydým Gümüþten kollarýna Bir bilezik olaydým D) Al benden al benden Yeþil senden al benden

Ya benim muradým ver Ya bu sevdayý al benden E) Sabah oldu uyan yâr

Misk ambere boyan yâr Yastýk seni incitir Gel göðsüme dayan yâr

16. Aþaðýdakilerden hangisinde “kiþileþtirme” sana-týna baþvurulmuþtur?

A) Bak, nasýl da dayamýþ yanaðýný eline! Ah, eline giydiði eldiven olsaydým da Dokunsaydým yanaðýna.

B) Koru onlarý, olduklarý gibi,

Ve getir, ne getirebilirsen o aþktan sende kalan, Geri getir bu gece.

C) Ve çocuklarýn ilk gülüþü gibi Bir nar fýþkýracak gün ýþýðýnýn Göðsünden.

D) Þiire, aþka ve ölüme inanýyorum, diyor Ýþte bu yüzden ölümsüzlüðe de Ýnanýyorum.

E) Ne bölme, ne çýkarma. Kendinden ötelere Bakabilmek. “Yalnýz sen” olmak deðil, “Sen de” olmak.

(14)

17. Yüzün kýzarmadý mý sahiden Alýrken çiçeði onun elinden

Yukarýdaki þiirde “yüzün kýzarma”sý hem gerçek hem de mecaz anlama gelen bir ifadedir. “Yüzün kýzarma”sý sözü ile asýl olarak mecaz anlam kastedilmiþ ve bu söz “kinaye” li bir biçim-de kullanýlmýþtýr. Buna benzer bir kullaným aþaðý-dakilerden hangisinde vardýr?

A) Yaðmurlu bir gece, çýt çýkmýyor yollarda Onun kalp atýþlarýndan ve yaðmurdan baþka B) Sen raksýna dalarken için titrer derinden

Çiçekli bir sahnede bir beyaz kelebeðin C) Her gün bu kadar güzel mi bu deniz?

Böyle mi görünür gökyüzü her zaman? D) Uzak, çok uzaðýz þimdi

Çocuk sesinden, gül ve sarmaþýktan E) Göz açtýrmadý kimseye sabaha dek

Iþýðýn etrafýnda durmadan dönen kelebek

18. Odunsuz bir sobanýn Yanýnda titreyen Çocuðu görse yaðmur Gözyaþlarýný odaya Tavan arasýndaki delikten Usulca býrakýr

Yukarýdaki þiirde aþaðýdaki söz sanatlarýndan hangileri vardýr? A) Hüsnütalil – Kiþileþtirme B) Teþbih – Tezat C) Hüsnütalil – Kinaye D) Tevriye – Ýstiare E) Tariz – Tecahülüarif

19. Ekonomik kriz insanlarýn sadece cüzdanlarýný deðil saðlýklarýný da etkiliyor. Ýçinden çýkýlmasý zor ekono-mik sýkýntýlarla boðuþmak bir süre sonra insanlarda ruhsal ve bedensel hastalýklara neden oluyor. Dün-yanýn çeþitli üniversitelerinde yapýlan araþtýrmalar, krizin insan saðlýðýný tehdit ettiðini ortaya koydu. Yukarýdaki parçada altý çizili sözle hangi söz sa-natýna baþvurulmuþtur? A) Benzetme B) Ad Aktarmasý C) Ýstiare D) Kiþileþtirme E) Kinaye

20. Sansürlü, sýkýyönetimli günler… Hüseyin Cahit, Ziya Gökalp ve beraberindekiler, Ankara Viranbað’da öðle yemeði yemektedirler… Bir ara Ziya Gökalp’in kýzý Hürriyet’in ortadan kaybolduðu fark edilir. Gökalp saða sola bakýndýktan sonra, baþlar baðýrmaya: “Hürriyet! Hürriyet!” Hüseyin Cahit, acý bir gülüþle çevresindekilere döner ve þöyle der: “Ziya Bey, hür-riyetin kaybolduðunu yeni fark etti galiba!” Yukarýdaki parçada altý çizili sözle hangi sanata baþvurulmuþtur? A) Kinaye B) Cinas C) Mecazýmürsel D) Tevriye E) Hüsnütalil

(15)

T E S T 6 4

270 1. Aþaðýdakilerden hangisinde Tanzimat

edebiya-týyla ilgili yanlýþ bir bilgi verilmiþtir?

A) Tanzimat romanýnda savunulan düþüncelerde Fransýz düþünürlerinin payý büyüktür.

B) Tanzimat tiyatrosu ürünleri önceleri sahnelenme-ye, sonralarý ise okunmaya uygun biçimde yazýl-mýþtýr.

C) Tanzimat romanýnda olay ilahi anlatýcýnýn deðil de kahramanlarýn aðzýndan aktarýlmýþtýr.

D) Tanzimatçýlar heceyi savunmakla birlikte genel olarak aruzu kullanmýþlardýr.

E) Tanzimat edebiyatýnda birçok Fransýz edebiyatý yapýtý dilimize çevrilmiþtir.

2. Aþaðýdakilerden hangisi edebiyatýmýza Tanzi-mat’la birlikte giren edebî türlerden deðildir? A) Roman

B) Hikâye C) Makale D) Mektup E) Eleþtiri

3. Türk gazeteciliðinin özel alandaki ilk baþarýsý ... dir. 1860’ ta Agâh Efendi’nin çýkardýðý; ama büyük oranda Þinasi’nin yönettiði gazetede, ilk tiyatro eserimiz ... de tefrika edilmiþtir. Ancak Agâh Efendi ile aralarýndaki anlaþmazlýk yüzünden Þinasi, kendi özel gazetesi olan ... 1862’de çýkarýr. Parçada boþ býrakýlan yerlere sýrasýyla aþaðýdaki-lerden hangisi getirilmelidir?

A) Ceride-i Havadis – Zoraki Tabip – Tasvir-i Efkâr B) Tercüman-ý Ahval – Þair Evlenmesi – Tasvir–i Efkâr C) Tasvir-i Efkar – Zoraki Tabip – Tercüman-ý Ahval D) Ceride-i Havadis – Þair Evlenmesi – Tercüman-ý Ahval E) Tercüman-ý Ahval – Þair Evlenmesi – Ceride-i Havadis

Tanzimat Edebiyatý

4. Aþaðýdakilerden hangisi divan edebiyatý ile Tanzi-mat edebiyatýnýn ortak bir özelliði olamaz? A) Nazým ve nesir türünde eserler verilmiþtir. B) Genellikle aruz vezni kullanýlmýþtýr.

C) Yüksek zümreye seslenmek amaçlanmýþtýr. D) Arap ve Ýran edebiyatý nazým þekilleri kullanýlmýþtýr. E) Arapça ve Farsça sözcükler kullanýlmýþtýr.

5. Ýbret gazetesindeki bir yazýsýndan dolayý uzaklaþtý-rýlmak amacýyla mutasarrýf olarak Gelibolu’ya gön-derildi. Bir piyesinin Gedikpaþa Tiyatrosu’nda gös-teriminin coþkusu Saray üzerinde korku yaratýnca bu kez Kýbrýs’a Magosa zindanýna sürüldü. Parçada bahsedilen Tanzimat sanatçýmýz kimdir? A) Namýk Kemal

B) Ziya Paþa C) Nabizade Nazým D) Þinasi

E) Recaizade Mahmut Ekrem

6. Tanzimat dönemi edebiyatýnýn bu üretken yazarý bir “yazý makinesi” gibi “halk için roman” anlayýþýyla ömrünün sonuna dek býkýp usanmadan hikâyeler, romanlar yazmýþtýr.

Parçada hakkýnda bilgi verilen yazar aþaðýdaki-lerden hangisidir?

A) Ziya Paþa

B) Hüseyin Rahmi Gürpýnar C) Namýk Kemal

D) Ahmet Mithat Efendi E) Þinasi

(16)

7. Aþaðýdakilerden hangisinde yanlýþ bir deðerlen-dirme söz konusudur?

A) Tanzimat II. topluluðu “bireysel konulara yönel-me” bakýmýndan I. topluluktan ayrýlýr.

B) Tanzimat romanýnda Avrupa özentili tipler, köle-lik ve cariyeköle-lik kurumu eleþtirilmiþtir.

C) Tanzimat edebiyatý yenileþme hareketlerinin doðal bir sonucudur.

D) Tanzimat II. topluluðunda realist-naturalist özel-likler kendini göstermeye baþlamýþtýr. E) Tanzimatçýlar roman ve hikâyede ilk örnekler

olmasýna karþýn usta eserler vermiþlerdir.

8. Divan þiiri ile ilk hesaplaþma ... tarafýndan kale-me alýnan “Þiir ve Ýnþa” makalesiyle baþlar. Namýk Kemal’in ... adlý eseriyle sürer.

Parçada boþ býrakýlan yere sýrasýyla aþaðýdaki-lerden hangisi getirilmelidir?

A) Þinasi – Harabat

B) Ziya Paþa – Tahrib-i Harabat C) Þinasi – Takip

D) Ziya Paþa – Harabat E) Þinasi – Tahrib-i Harabat

9. Az eser vermekle birlikte Sergüzeþt gibi edebiyat tarihimiz bakýmýndan önemli bir romana imza atan yazarýn sohbet, aný ve gezi yazýlarýndan oluþan Ru-muzü’l Edeb adlý kitabý da vardýr.

Bu parçada aþaðýdaki sanatçýlarýn hangisinden söz edilmektedir?

A) Þemsettin Sami B) Namýk Kemal C) Sami Paþazade Sezai D) Recaizade Mahmut Ekrem E) Ahmet Vefik Paþa

10. (I) Celaleddin Harzemþah, Moðollar’a karþý Ýslam dünyasýný koruyan Celaleddin Harzemþah’ýn ki-þiliði çevresinde geliþir.

(II) Yurtseverlik ve kahramanlýk temalý Vatan yahut Silistre adlý eseri yalnýz ülke içinde deðil, Avru-pa'da da ilgi uyandýrmýþ ve beþ dile çevrilmiþtir. (III) Magosa’da yazdýðý Akif Bey'de, yurtsever bir deniz subayýnýn göreve koþtuðu sýrada karýsýnýn kendisine baðlýlýk göstermeyiþini anlatýr. Yukarýda hakkýnda bilgi verilen üç eserle ilgili olarak aþaðýdakilerden hnagisi söylenebilir? A) Bir tanesi romandýr.

B) Ýkisi ayný yazara aittir. C) Ýki tanesi tiyatrodur. D) Üçü de ayný yazara aittir. E) Üçü de farklý türlerde yazýlmýþtýr.

11. Ýnsanýn anlatmaya dayanan ilk sanat eseri olarak ortaya koyduðu türün destan olduðu konusunda araþtýrmacýlarýn çoðu birleþir. Bu destanlarýn da akýlda kalmasý kolay olduðu için manzum olarak vücut bulduðu söylenir. Gerçekten de çeþitli toplumlarýn edebiyatlarýna bakýldýðýnda baþlangýçta destanýn olduðu, bunlarýn çoðunun da manzum olarak düzen-lendiði görülür. Destaný masal, efsane, menkýbe, halk hikâyesi gibi türler takip eder. Saydýðýmýz lerin hepsi de anlatma esasýna dayanan edebî tür-lerdir. Bu bakýmdan bizde Tanzimat’la baþlayan ... ve ... baþlangýcýný destana kadar götürmek mümkündür.

Parçada boþ býrakýlan yerlere aþaðýdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) gezi yazýsý – þiirin B) modern hikâye – romanýn C) tiyatro – romanýn D) eleþtiri – makalenin E) tiyatro – makalenin Tanzimat Edebiyatý / TEST 64

(17)

Tanzimat Edebiyatý / TEST 64

12. Tanzimat dönemi içerisinde Türk tarihi yanýnda Türk dili üzerinde ilmî araþtýrmalar ve bazý teklifler de olur. Onun Türk atasözlerini Durub-ý Emsâl-i Osma-niye adýyla derlemesi bunlardan biridir. Yine onun uzun yýllar üzerinde çalýþtýðý hâlde ölümü sebebiyle tamamlayamadýðý ve bugüne kadar elimize geçme-miþ olan Türkçe sözlüðü de hatýrlanmalýdýr. Parçada adý geçen derleme aþaðýdakilerden han-gisine aittir?

A) Ahmet Vefik Paþa B) Ziya Paþa C) Þemsettin Sami D) Þinasi

E) Ahmet Mithat Efendi

13. Aþaðýdakilerden hangisi Tanzimat dönemi sanat-çýlarýndan deðildir?

A) Abdülhak Hamit Tarhan B) Hüseyin Rahmi Gürpýnar C) Ahmet Vefik Paþa D) Ahmet Mithat Efendi E) Recaizade Mahmut Ekrem

14. (I) Namýk Kemal ve Þinasi’yle birlikte, Tanzimat’la baþlayan Batýlýlaþma hareketinin etkisinde geliþen ve çaðdaþ Türk edebiyatýnýn ilk aþamasýný oluþturan üç yazardan biridir. (II) Hece ile yazýlmýþ birkaç þar-kýsý dýþýnda, biçim bakýmýndan divan þiiri geleneðine baðlý kalmýþtýr. (III) Þiirlerinde, divan edebiyatýndan beri savunulagelen hak, adalet, özgürlük, uygarlýk gibi kavramlarý savunmuþ; toplumdaki bozukluklar üzerinde durarak “yeni insan”ý var edebilecek yeni bir düzenin nasýl oluþmasý gerektiðini iþlemiþtir. (IV) Kendi duygu ve düþünce evrenini dile getirdiði þiirlerinde de felsefi yaný aðýr basar. (V) “Terci-i Bend”de insanýn yaþam gerçeði karþýsýnda anlaþ-mazlýklar içindeki durumunu, us ve inançlarý arasýn-daki gizi, “Terkib-i Bend”de de gene “kiþinin küçük-lüðünü, insan iradesinin ve gücünün reddi”ni tema olarak iþlemiþtir.

Ziya Paþa’yla ilgili olan bu paragrafta kaç numaralý cümlede bir bilgi yanlýþlýðý vardýr?

A) I B) II C) III D) IV E) V

15. I. Âkif Bey II. Ýçli Kýz III. Ýntibah

Yukarýda verilen eserlerin ortak yönü nedir? A) Göstermeye baðlý metinler olmalarý

B) Ayný yazara ait olmalarý C) Roman olmalarý

D) Türlerinin ilk örnekleri olmalarý E) Ayný dönemde yazýlmýþ olmalarý

16. Batýlýlaþma sorununa yaklaþýmýnda savunduðu dü-þünceleri gazeteciliði aracýlýðýyla halka iletmiþtir. Bu amaçla kaleme aldýðý yazýlarýný önce Tercüman-ý Ahvâl’de daha sonra da Tasvir-i Efkâr’da yayTercüman-ým- yayým-lamýþtýr. Ýmparatorluðun iktisadi ve toplumsal yapý-sýnýn geliþimine iliþkin sorunlara deðinerek, halkýn yönetiminde söz sahibi olmasý düþüncesini savun-muþ, “ulus”, “özgürlük”, “kamuoyu”, “yasal haklar”, “basýn özgürlüðü” gibi, o günün düþün yaþamýna henüz girmemiþ birtakým yeni kavramlarý tartýþma gündemine getirmiþtir. “Vatan Þairi” olarak ünlen-miþtir.

Bu parçada hakkýnda bilgi verilen sanatçý aþaðý-dakilerden hangisidir? A) Ziya Paþa B) Nabizade Nazým C) Þinasi D) Muallim Naci E) Namýk Kemal

17. Aþaðýdakilerden hangisinde Türk edebiyatýnýn dönemleriyle ilgili yanlýþ bir bilgi verilmiþtir? A) Divan edebiyatýnda kafiye göze göre, halk

edebi-yatýnda kulaða göredir.

B) Tekke edebiyatýnda da âþýk edebiyatýnda da þiirleri söyleyenler bellidir.

C) Divan ve Tanzimat edebiyatý þairleri, aruzu dene-mekle birlikte aðýrlýklý olarak heceyi kullanmýþ-lardýr.

D) Tanzimat ve divan edebiyatlarý arasýnda biçimsel bakýmdan bir ortaklýk vardýr.

E) Ýslamiyet öncesinde de Ýslamiyet sonrasýnda da dini inanýþlarýn etkisi büyüktür.

(18)

Tanzimat Edebiyatý / TEST 64

18. Aþaðýdakilerden hangisinde doðru bir bilgi verilmemiþtir?

A) Yenileþme dönemini ortaya çýkaran zihniyet devrimin temelinde Rönesans, reform, pozi-tivizm, akýl, teknoloji, bilim ve hukuk gibi kavram-lar ve düþünce akýmkavram-larý vardýr.

B) Yenileþme hareketleri ilk kez kendini askerî sitemde göstermiþtir.

C) Osmanlý devletinde modernleþme hareketleri yönetici sýnýftan kiþilerin deðil halkýn isteðiyle gerçekleþmiþtir.

D) Yenileþme dönemi, Osmanlý devletinin gerile-yiþinin bir sonucudur.

E) Osmanlýyý yeniden eski günlerine döndürmek isteyen Osmanlý aydýnlarý Osmanlýcýlýk, Ýslam-cýlýk, Türkçülük ve Batýcýlýk akýmlarýna yönelmiþ-lerdir.

19. Klasik doðu kültürü ile yetiþmiþ, bununla birlikte Batý kültürünü de bilen bir þairdir. Bu nedenle bir yandan Tanzimat edebiyatýnýn özelliklerini yansýtan eserler verirken diðer yandan klasik þiir geleneðinin her türünde þiir yazmýþtýr. Tanzimat’ýn getirdiði bütün yenilikleri benimsemiþ, yeni düþünceleri eski nazým biçimleri ile dile getirmiþtir. Böylece Batý etkisi altýnda yeni Türk edebiyatýnýn kurulmasýnda oldukça büyük hizmetlerde bulunmuþtur. Ama her zaman düþünceleri ile Avrupalý, duygularý ile yerli kalmaya özen göstermiþtir.

Parçada aþaðýdaki þairlerden hangisi hakkýnda bilgi verilmiþtir?

A) Abdülhak Hamit Tarhan B) Ziya Paþa

C) Tevfik Fikret D) Cenap Þahabettin E) Muallim Naci

20. Ahmet Mithat Efendi, gazetesinde o meþhur tefrikalarýndan birini sürdürürken, eþ dosttan bazýlarý: “Üstad,” demiþler, “bitir artýk þu tefrikayý, çok uzadý, çok dal budak sardý.” Onlara hak veren Ahmet Mit-hat, roman kahramanýný iki gün içinde öldürüp tef-rikayý bitirmiþ. Vay! Sen misin bitiren! Gazeteye mektuplar yaðmaya baþlamýþ. Okuyucular, “Kahra-maný niye öldürdün?” diye sitem ediyor, yazarý eleþ-tiriyorlarmýþ. Ahmet Mithat çok geçmeden gazetede þu notu yayýmlatmýþ: “Saygýdeðer okuyucularým, size bir müjde vereceðim: Geçenlerde öldüðünü yazdýðýmýz roman kahramanýmýz meðer ölmemiþ, sadece bayýlmýþ. Þimdi saðlýk durumu çok yerinde olduðundan tefrikaya kaldýðýmýz yerden devam ede-ceðimizi müjdeleriz.”

Yukarýdaki parçadan hareket ederek aþaðýdaki-lerden hangisine varýlamaz?

A) Ahmet Mithat Efendi, halkýn nabzýný göz önünde tutan bir yazardýr.

B) Ahmet Mithat Efendi, halka ulaþmak için gaze-teyi de araç olarak kullanmýþtýr.

C) Ahmet Mithat Efendi, teknik bakýmdan baþarýlý romanlar ortaya koymuþtur.

D) Ahmet Mithat Efendi, okurlarýnýn beklentilerine yanýt vermeyi ön plana almýþtýr.

E) Ahmet Mithat Efendi, romanlarýyla belli bir popü-lerlik kazanmýþtýr.

(19)

T E S T 7 2

304 1. Aþaðýdakilerden hangisi Edebiyatýcedide

döne-mi coþku ve heyecana dayalý metinleri için söyle-nemez?

A) Terzarima, balad, sone gibi nazým þekillerini kul-lanmýþlar, “göz için kafiye” anlayýþýna uygun ha-reket etmiþlerdir.

B) Anlam bir dizede tamamlanmamýþ, anlamý ta-mamlayacak sözcükler diðer dizelere býrakýlmýþ-týr.

C) Nazmýn nesre yaklaþtýrýldýðý þiirlerde konu bütün-lüðü þiirin tamamýna yayýlmýþtýr.

D) Divan þiirindeki müstezat þeklini geliþtirilerek oluþturduklarý serbest müstezatla baþarýlý þiirler yazmýþlardýr.

E) Þiirin, iç ve dýþ unsurlar bakýmýndan geliþme gösterdiði, Türk þiirinin olgunlaþtýðý bir dönem görümündedir.

2. Aþaðýdaki eserler türleri bakýmýndan ikiþerli sý-nýflandýrýlýrsa hangisi dýþta kalýr?

A) Mai ve Siyah B) Mürebbiye C) Suriye Mektuplarý D) Frankfurt Seyahatnamesi E) Elhan-ý Þita

3. Aþaðýdakilerden hangisi Tevfik Fikret için söy-lenemez?

A) Aruzun kalýplaþmýþ þeklini bozarak þiiri nesre yaklaþtýrmýþtýr.

B) Serbest müstezat nazým þeklini þiirlerinde baþa-rýyla kullanmýþtýr.

C) Þiirlerinde noktalama iþaretlerini kullanmaya önem vermiþtir.

D) Tanzimat dönemindeki fikirleriyle Servetifünun’ un hazýrlayýcýsý olmuþtur.

E) 1901’den sonra sosyal konularý iþleyen þiirler yazmaya baþlamýþtýr.

Servetifünun ve Fecriâti

4. Aþaðýdakilerden hangisi ötekilerden farklý tür-dedir? A) Ferdi ve Þürekâsý B) Rübâb-ý Þikeste C) Þýk D) Aþk-ý Memnu E) Mürebbiye

5. Aþaðýdaki eser / tür / yazar eþleþtirmelerinden hangisinde bir yanlýþlýk yapýlmýþtýr?

A) Þermin / þiir / Tevfik Fikret

B) Elhan-ý Þita / þiir / Cenap Þahabettin C) Takdir-i Elhan / roman / Hüseyin Cahit Yalçýn D) Mezardan Sesler / mensur þiir / Halit Z. Uþaklýgil E) Yadigar-ý Þebap / þiir / Recaizade M. Ekrem

6. Edebiyatýn birçok türünde eser vermekle birlikte asýl kiþiliðini ortaya çýkaran eserleri roman ve hikâye türlerindedir. Roman ve hikâyelerinde realizmden etkilenmiþtir. Hikâyelerinde Maupassant tarzý ege-mendir. Romanlarýnýn konularýný Ýstanbul’un zengin ve aydýn kesiminden seçmiþtir. Roman ve hikâyeleri teknik yönden çok saðlamdýr. Cumhuriyet öncesi dönemin en önemli romancýsý olarak deðerlendirilen yazarýn yerilen yönü süslü dilidir.

Parçada sözü edilen yazar aþaðýdakilerden han-gisidir?

A) Ahmet Mithat Efendi B) Nabizade Nazým C) Þemsettin Sami D) Halit Ziya Uþaklýgil E) Namýk Kemal

(20)

Servetifünun ve Fecriâti / TEST 72

7. Baba ile kýzý arasýnda ne Behlûl’e ne Bihter’e iliþkin bir küçük söz edilmiþti. O uðursuz anýdan kaçýyorlar-dý. Geçmiþten son yýllarý unutmuþ gibiydiler. Gelecek için seyrek dakikalarda bir iki sözle hülya kuruyorlardý. Bu parça aþaðýdaki romanlardan hangisine ait olabilir? A) Zehra B) Araba Sevdasý C) Aþk-ý Memnu D) Eylül E) Karabibik

8. Türk edebiyatýnda popüler roman anlayýþýnýn en bü-yük temsilcilerindendir. “Halk için roman” geleneðine sýký sýkýya baðlý kalmýþtýr. Töre romanlarý yazmýþtýr. Gözleme dayalý bir roman anlayýþý vardýr. Tipleri ve olaylarý eleþtirirken mizahý kullanmýþtýr. Kahramanla-rýný, özellikle mahalle kadýnlaKahramanla-rýný, kendi söyleyiþ özelliklerine uygun olarak konuþturmuþtur. Parçada sözü edilen yazar aþaðýdakilerden han-gisi olabilir?

A) Ahmet Mithat Efendi B) Halit Ziya Uþaklýgil C) Mehmet Rauf

D) Hüseyin Rahmi Gürpýnar E) Ahmet Hamdi Tanpýnar

9. Þiir hakkýndaki görüþlerini Þiir Hakkýnda Bazý Müla-hazalar baþlýðý altýnda ortaya koyan Fecriâti’nin bu büyük þairine göre “Gerçek þiir, herkesin kendisine göre yorumlayabileceði þiirdir."

Bu parçada hangi þairden söz edilmektedir? A) Ahmet Haþim

B) Fuat Köprülü C) Cenap Þahabettin D) Tahsin Nahit E) Süleyman Nazif

10. Üst taraftaki komþu Emeti Haným, bahçe duvarýnýn önünde dibi yukarý, yani ters dönmüþ bir eski küfenin üstüne çýkarak kýnalý saçlarýný gösterip:

–A, çocuklar nedir telaþýnýz? Výcýr výcýr gene orada ne görüþüyorsunuz?

Bedriye Haným – Kuyrukluyu söyleþiyoruz Emeti

Hanýmcýðým.

Emeti Haným – Hangi Kuyrukluyu?

Bedriye Haným – A, kaç tane var kadýným? Emeti Haným – Kaç tane istersen… Sokak dolusu

var.

Bedriye Haným – Biz o sokaktaki kuyruklularý

söyle-miyoruz caným… Gökteki kuyrukluyu konuþuyoruz. Birkaç haftaya kadar dünyaya çarpacakmýþ. Bu parçanýn alýndýðý roman aþaðýdaki yazarlarý-mýzdan hangisine aittir?

A) Recaizade Mahmut Ekrem B) Ahmet Mithat Efendi C) Halit Ziya Uþaklýgil D) Hüseyin Rahmi Gürpýnar E) Sait Faik Abasýyanýk

11. Aþaðýdakilerden hangisi Ahmet Haþim’e ait deðil-dir? A) Sanata Dair B) Gurabahane-i Laklakan C) Göl Saatleri D) Piyale E) Bize Göre

12. Aþaðýdaki sanatçýlardan hangisi roman türünde eser vermemiþtir?

A) Halit Ziya Uþaklýgil B) Tevfik Fikret

C) Hüseyin Rahmi Gürpýnar D) Mehmet Rauf

(21)

13. Her türlü siyasi baskýdan uzak olduklarý hâlde sanatý toplum yararýna kullanmak istemediler. Üyeleri sa-natta yenilik yapmak amacýyla bir araya geldi. Þiirde sembolizm ve parnasizm akýmlarýndan etkilendiler. Parçada sözü edilen edebiyat topluluðu aþaðý-dakilerden hangisidir? A) Fecriâticiler B) Edebiyatýcedide C) Tanzimatçýlar D) Garipçiler E) Millî Edebiyatçýlar

14. 20 Mart 1909’da Hilâl gazetesi matbaasýnda topla-narak yeni bir edebiyat topluluðu kuran gençler, bu yeni topluluk için önceleri Sina-yý Emel (Emelin Zir-vesi) ismini düþünseler de bu isimden vazgeçerek Fecriâti (Geleceðin Þafaðý) adýný uygun bulurlar. Fecriâticiler, kendisi ile ayný adý taþýyan bir dergi çýkarmaya karar verseler de Servet-i Fünun’un ürünlerini yayýmlamasý üzerine bundan vazgeçerler. Fecriâticiler edebî anlayýþlarýný ortaya koyan bildiri-lerini de 24 Þubat 1910’da Servet-i Fünun’da ya-yýmlarlar.

Aþaðýdakilerden hangisi bu parçada adý geçen topluluðu baþlatan sanatçýlardan deðildir? A) Refik Halit Karay

B) Yakup Kadri Karaosmanoðlu C) Ahmet Haþim

D) Mehmet Fuat Köprülü E) Reþat Nuri Güntekin

15. Aþaðýdaki sanatçýlardan hangisi Servetifünun veya Fecriâti topluluklarý içinde yer almamýþtýr? A) Mehmet Rauf

B) Þemsettin Sami C) Ahmet Haþim D) Hüseyin Cahit E) Tahsin Nahit

16. Aþaðýdakilerden hangisi Fecriâti topluluðu için söylenemez?

A) Çoðunlukla aþk ve doðayla ilgili konularý ele al-dýlar.

B) Aruz ölçüsünü ve serbest müstezatý kullandýlar. C) Tiyatrodaki durgunluða, teknik yönden baþarýlý

eserleriyle son verdiler.

D) Günlük konuþma dilinden uzak bir dil kullandýlar. E) Fransýz sembolistlerini yakýndan tanýmaya

çalýþ-týlar.

17. Türk edebiyatýnda Millî Edebiyat akýmý öncesinde Tanzimat ve Servetifünun topluluklarý etkin görünür. Aþaðýdaki seçeneklerin hangisinde Tanzimat ve Servetifünun sanatçýlarý bir arada verilmiþtir? A) Mehmet Rauf – Tevfik Fikret

B) Cenap Þahabbettin – Tevfik Fikret C) Recaizade Mahmut Ekrem – Mehmet Rauf D) Cenap Þahabettin – Halit Ziya Uþaklýgil E) Muallim Naci – Sami Paþazade Sezai

18. “Kýrk Yýl”da özel aile ortamý, çevre ve arkadaþ orta-mýyla zamanýnýn edebiyat ve kültür dünyasýný bizlere anlatan, siyasal ve toplumsal konulara daha az yer ayýran yazar, “Saray ve Ötesi”nde Osmanlý Ýmpara-torluðu’nun içinde bulunduðu o en bunalýmlý dönemin üç yýllýk bir kesitini dile getirmektedir. Bu eser de önce üç cilt olarak yayýmlanmýþ, ikinci baskýsýný yapan yayýnevi onu da tek ciltte toplamýþtýr. Anýlarý-nýn üçüncü bölümü tek bir cilttir. “Bir Acý Hikâye” adýný taþýyan bu son aný kitabý, onun genç yaþta yitirdiði büyük oðlu Vedat üzerinedir ve bir anýlar dizisinden çok bir çýðlýk niteliðindedir.

Parçada “aný” türündeki eserleri hakkýnda bilgi verilen yazar aþaðýdakilerden hangisidir? A) Hüseyin Rahmi Gürpýnar

B) Refik Halit Karay C) Halit Ziya Uþaklýgil D) Yahya Kemal Beyatlý E) Halide Edip Adývar

(22)

19. Aþaðýdakilerden hangisi Servetifünun dönemi anlatmaya baðlý edebî metinleriyle ilgili söy-lenemez?

A) Konu ve karakter seçimine dikkat edilmiþtir. B) Hikâyeler durum hikâyesi anlayýþýna uygundur. C) Mekân tasvirleri gerçeklik duygusu uyandýracak

ustalýkta yazýlmýþtýr.

D) Süslü ve aðýr bir dil kullanýlmýþtýr.

E) Kahramanlar aydýn, zengin kiþilerden seçilmiþtir.

20. Aþaðýdakilerden hangisinde doðru bir bilgi veril-memiþtir?

A) Servetifünun romanlarýnda olay örgüsünün, ko-nularýn, konuþmalarýn baþarýlý bir biçimde yer aldýðý görülür; bu nedenle bu dönemin romaný Tanzimat romanýndan daha saðlam bir tekniðe sahiptir.

B) Edebiyatýcedide içinde dilinin yalýnlýðýyla dikkati çeken Ahmet Hikmet Müftüoðlu, Ýkinci Meþruti-yet’ten sonra, daha çok millî duygularý dile geti-ren öyküler yazmýþtýr.

C) Fecriâti topluluðunun amaçlarý dil ve edebiyatýn geliþmesine çalýþmak, konferanslar düzenlemek, kamuoyunu aydýnlatmak, Batýnýn önemli eserleri-ni çevirtmek, Batý’daki benzer oluþumlarla iliþki kurmaktýr.

D) Servetifünun döneminde “lirik” þiirin divan edebi-yatý içindeki biçimi olan “gazel”de sosyal konular iþlenir; “kaside”lerde peygamberler yerine bazý bürokratlar (paþalar) ululanýr.

E) Sözcüklerin þiire anlamdan çok müzik deðerleri ile girdiðini savunan, konuyu sadece bir araç olarak gören Ahmet Haþim, müzik yönünden yetersiz bulduðu için heceyi deðil, hep aruzu kullanmýþtýr.

(23)

T E S T 8 6

367 1. Bir ayna parçasýndan baþka beni kim anlar,

Bir mum erirken bu bitmeyen düðünde? Bir kardeþ tecellisi verir bana aynalar; Aynalar da olmasa iþim ne yeryüzünde?

Bu þiir dil, anlatým ve içerik özellikleri düþünül-düðünde aþaðýdaki þairlerden hangisine ait ola-bilir?

A) Cahit Sýtký Tarancý B) Ýsmet Özel C) Ataol Behramoðlu D) A. Kadir E) Ercümend Behzad Lav

2. I. Millî anlayýþa geçiþinde Ziya Gökalp’ten sonra etkisinde kaldýðý bir baþka önemli isim Ahmet Hikmet Müftüoðlu’dur. Son yýllarýnda metafizik konulara merak salmýþ ve tekrar aruz vezniyle ve eski kelime ve tamlamalarla dolu bir dil ve üslupla þiirler yazmýþtýr. Þiir kitaplarý þunlardýr: Miras, Vâridât-ý Süleymân, Güneþin Ölümü (Mi-ras’la birlikte)

II. Öncelikle bir gurbet ve yalnýzlýk þairi olarak bili-nir. Ýþgal yýllarýnýn ve Ýstiklâl Harbi’nin þairidir. Gurbet konulu baþlýca þiirleri þunlardýr: “Gurbet”, “Hazan Yolcusuna”, “Gurbet Gecelerinde”, “En-ginde Hatýralar”. Paris’te bulunduðu yýllarda da ülkemizi özlemiþ ve oradaki gurbet duygularýný da “Gurbette Renkler” þiirinde yansýtmýþtýr. Yukarýdaki numaralanmýþ parçalarda haklarýnda bilgi verilen þairler aþaðýdakilerden hangisinde bir arada verilmiþtir?

A) Zeki Ömer Defne – Kemalettin Kamu B) Enis Behiç Koryürek – Kemalettin Kamu C) Zeki Ömer Defne – Ömer Bedrettin Uþaklý D) Enis Behiç Koryürek – Ömer Bedrettin Uþaklý E) Zeki Ömer Defne – Enis Behiç Koryürek

Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatý

Þiir

3. Aþaðýdaki þairlerden hangisinin þiirlerinde “mem-leket sevgisi” en temel duygulardan biri olarak öne çýkmaz?

A) Necmettin Halil Onan B) Þükûfe Nihal

C) Halide Nusret Zorlutuna D) Behçet Kemal Çaðlar E) Asaf Hâlet Çelebi

4. Aþaðýdakilerden hangisi öz þiir anlayýþýnýn bir özelliði deðildir?

A) Ahmet Haþim ve Yahya Kemal öncüleridir. B) Biçime önem verilir.

C) Bireysel temalar modern bir üslupla ifade edilmiþtir. D) Sembolizmden etkilenmiþlerdir.

E) Ýlk örnekleri Cumhuriyet Dönemi’nde verilmiþtir.

5. Aþaðýdakilerden hangisinde adý anýlan þairle il-gili doðru bir bilgi verilmemiþtir?

A) Attilâ Ýlhan, çaðdaþ kentli bireyin duygularýný yansýtan lirizmiyle ve gelenekten, özellikle müzi-kal deðerler bakýmýndan, kendine özgü yararlan-ma tarzýyla dikkat çeker.

B) Ece Ayhan’ýn þiir temalarý, daima bir rüya etrafýn-da aþk, ölüm, hayat, tabiat, sanat olarak belirle-nebilir.

C) Rýfat Ilgaz’ýn þiirlerinde öyküleme ve ironi ile yer yer yaþamdan gelen yoksul sahnelerin lirizmi dikkati çeker.

D) Destansý söyleyiþten imgeyi benimsemiþ top-lumsal duyarlýlýða uzanan tavýr ve sözcük çeþitli-liði Ahmet Oktay’ýn þiirlerinin belirgin özellikleri arasýndadýr.

E) Asaf Hâlet Çelebi, divan þiiriyle Batý’daki soyut þiir akýmlarýnýn çarpýcý bir sentezini vücuda geti-rerek saf þiire ulaþmaya çalýþan bir þairdir.

(24)

Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatý / Þiir / TEST 86

6. Aþaðýdakilerden hangisi Behçet Necatigil’e ait deðildir?

A) Çevre B) Divançe

C) Körfez D) Dar Çað E) En/Cam

7. 1921-1925 yýllarý arasýnda Berlin’de tiyatro öðrenimi gören þair, Batý dünyasýndaki yeni þiir akýmlarýyla ilgilenmiþ, yurda döndükten sonra, Gerçeküstücülük, Gelecekçilik, Dadacýlýk gibi akýmlarýn etkisinde þiirler yayýnlamaya baþlamýþtý. Eski þiire karþý çýkýþta ser-best nazmý seçmiþ olmanýn ötesinde. Nâzým Hikmet’ le ortak bir yaný yoktu, ondan etkilenmiþ de deðildi. Serbest nazmý Batý’da görüp özenmiþ, yýkýcý yönü-ne yakýnlýk duymuþ, toplumsal bir eylem için kullan-mayý düþünmemiþti. Sonradan, 1950’lerde, ortaya çýkan toplumsalcý eðilimleri de o günlerde açýk deðil-di. Gene serbest nazým anlayýþý içinde, ama daha çok biçimsel kaygýlarla, seçkin aydýnlara dönük bir þiir yazýyordu. Ýlk kitabý S.O.S. 1931’de. Ýkincisi Ka-os, 1934’te yayýnlanmýþ, fazla bir ilgi görmemiþti. Parçada hakkýnda bilgi verilen þair kimdir? A) Ercümend Behzad Lav

B) Asaf Halet çelebi C) Hasan Ýzzettin Dinamo D) Ýlhami Bekir Tez E) Nail V.

8. Aþaðýdakilerden hangisinde hakkýnda deðerlen-dirme yapýlan þairle ilgili doðru bir bilgi verilme-miþtir?

A) Rýfat Ilgaz, ölçü, uyak, benzetme, imge gibi þiir araçlarýna uzak durmuþ bir þairdir.

B) Bedri Rahmi Eyüboðlu, halkýn beðenisine halk þiirine yaslanarak ulaþmak istiyordu.

C) Ahmet Muhip Dýranas, Garipçilere, Ýkinci Yeni’ye uzak durarak kendi anlayýþýnda direnen bir þair olmadý; akýmlarla iliþki kuran, arayan, deðiþmek-ten korkmayan bir þiire yöneldi.

D) Ahmed Arif, Doðu Anadolu halkýnýn türküleri, aðýtlarý, masallarýyla beslenen þiir yazdý. E) Hasan Hüseyin Korkmazgil’in, toplumsal

geliþ-meler karþýsýnda yankýlanmayý görev bilen yük-sek sesli, kavgacý bir þiiri vardý.

9. Yoðunlaþan toplumsal olaylarýn etkisi, þiire Ýkinci Yeni’nin eteklerinde baþlamýþ olan …….., …….., …….., ……, …….. gibi genç þairler Ýkinci Yeni’den gittikçe uzaklaþarak toplum sorunlarýna aðýrlýk veren bir anlayýþa yöneldiler. Belli bir þiir kuramý çevresinde birleþmiþ olmayan bu gençlerin ortak özellikleri Ýkin-ci Yeni’ye sýrt çevirmeleriydi.

Bu parçada boþ býrakýlan yerlere aþaðýdaki þair-lerden hangisi getirilemez?

A) Özkan Mert B) Ataol Behramoðlu C) Ýsmet Özel D) Süreyya Berfe E) Haydar Ergülen

(25)

10. Olabildiðince sade bir dille yazar, “arý bakýþ”ýn doðal bir sonucu olarak, arý-duru þiirlere imza atar. Ýmge yoðunluklu hiçbir þiirine rastlayamazsýnýz. Þaþýrtmaz onun þiiri, düze denilecek bir biçimde yürür ve öyle de sonlanýr. Neyi anlatacaðýdýr önemli olan; nasýl anlatacaðýný o kadar da önemsemez. Hayatla nere-deyse birebir iliþkisi olan durum þiirleridir bunlar. Anýlara, tanýklýklara dayanýr genelde. Samimiyet esastýr, suyu bulandýrmamak da… Öyküye oturmuþ ama þiirle kalkmýþ gibi duran isimlerden biridir. Bu parçada hakkýnda deðerlendirme yapýlan þair 1980 Kuþaðý içinde hangi anlayýþa yakýn durmak-tadýr?

A) Ýmge Þiiri B) Anlatýmcý Þiir C) Folklorik/Mitolojik Þiir D) Metafizik Þiir E) Geleneksel Þiir

11. Aþaðýdakilerden hangisi Fazýl Hüsnü Daðlarca’ya ait deðildir?

A) Türkçem Benim Ses Bayraðým/Türk Dil Kurumu Koçaklamasý

B) Batý Acýsý C) Delice Böcek D) Çakýrýn Destaný E) Çaðrýlmayan Yakup

12. Aþaðýdaki þair / þiir kitabý eþleþtirmelerinden han-gisi doðru deðildir?

A) Ceyhun Atuf Kansu / Sakarya Meydan Savaþý B) Fazýl Hüsnü Daðlarca / Aç Yazý

C) Cahit Külebi / Adamýn Biri

D) Sabahattin Kudret Aksal / Çocuk ve Allah E) Özdemir Asaf / Dünya Kaçtý Gözüme

13. Aþaðýdaki “akým – temsilcisi” eþleþtirmesinden hangisi doðru deðildir?

A) Varoluþçuluk – Edip Cansever B) Dadaizm – Mümtaz Zeki Taþkýn C) Gerçeküstücülük – Rýfat Ilgaz D) Fütürizm – Nâzým Hikmet

E) Sembolizm – Ahmet Muhip Dýranas

14. Aþaðýdaki þiir – þair eþleþtirmelerinden hangisi doðru deðildir?

A) Açlarýn Gözbebekleri – Nâzým Hikmet B) Orada Bir Köy Var Uzakta – Ahmet Muhip

Dýra-nas

C) Bir Yolcuya – Necmettin Halil Onan D) Git Bahar – Halide Nusret Zorlutuna E) Pia – Attilâ Ýlhan

15. Aþaðýdakilerden hangisi Cumhuriyet dönemi âþýklarýndan deðildir? A) Âþýk Þeref Taþlýova B) Neþet Ertaþ C) Âþýk Veysel D) Erzurumlu Emrah E) Âþýk Murat Çobanoðlu Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatý / Þiir / TEST 86

(26)

16. Aþaðýdaki þiir – þair eþleþtirmelerinden hangisi doðru deðildir?

A) Hancý – Bekir Sýtký Erdoðan B) O Kadýn – Gültekin Samanoðlu C) Bu Vatan Kimin – Orhan Þaik Gökyay D) Gün Eksilmesin Penceremden – Ahmet Kutsi Tecer E) Aðrý – Ahmet Muhip Dýranas

17. Aþaðýdakilerden hangisi Attilâ Ýlhan’a ait deðildir? A) Duvar

B) Sisler Bulvarý C) Ben Sana Mecburum D) Elde Var Hüzün E) Dirlik Düzenlik

18. Aþaðýdaki þair / þiir kitaplarý eþleþtirmesinden hangisi doðru deðildir?

A) Cemal Süreya: Beni Öp Sonra Doður Beni, Sýcak Nal ve Güz Bitiði

B) Ýlhan Berk: Çivi Yazýsý, Mýsýrkalyoniðne, Otað C) Edip Cansever: Petrol, Kirli Aðustos, Bezik

Oy-nayan Kadýnlar

D) Ece Ayhan: Kýnar Hanýmýn Denizleri, Bakýþsýz Bir Kedi Kara, Zambaklý Padiþah

E) Sezai Karakoç: Arz-ý Hâl, Her Pazartesi, Divan

19. Halk þiiri geleneðinden gücünü alan ………, hamasi vadide eserler vermiþtir. Millî bir edebiyatýn halk kaynaklarýndan beslenmesi fikrine sahiptir. Millî Mücadele ve Anadolu etrafýnda kaleme aldýðý þiirle-rinde kendine has bir söyleyiþle, ilk hececilerin dü-þünce ve duyarlýlýðý sürdürür.

Bu parçada boþ býrakýlan yere aþaðýdaki þairler-den hangisi getirilebilir?

A) Ýlhan Berk

B) Orhan Þaik Gökyay C) Ataol Behramoðlu D) Orhan Veli E) Attilâ Ýlhan

20. Duvara bir titiz örümcek gibi, Ýnce dertlerimle iþledim bir ah. Ruhum gün doðunca sönecek gibi, Þimdiden hayata ediyor vedâ. Kalbim yýrtýlýyor her nefesinde; Kulaðým rûhumun kanat sesinde, Eserim duvarýn bir köþesinde; Dýþarda çýðlýðým geziyor dað dað.

“………, ilk kitabýna adýný da veren Örümcek Aðý adlý yukarýdaki þiirini okuyan Ahmet Haþim’e: “Bu sesi nereden buldun çocuk?” dedirtecektir.” Bu cümlede boþ býrakýlan yere aþaðýdaki þairler-den hangisi getirilmelidir?

A) Necip Fazýl Kýsakürek B) Ahmet Hamdi Tanpýnar C) Yahya Kemal Beyatlý D) Cahit Sýtký Tarancý E) Ahmet Muhip Dýranas Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatý / Þiir / TEST 86

(27)

T E S T 9 0

383 1. Aþaðýdaki “roman anlayýþý” – “yazar”

eþleþtirmele-rinden hangisi doðru deðildir?

A) Toplumcu gerçekçi anlayýþ – Yaþar Kemal B) Postmodern roman anlayýþý – Peyami Safa C) Modern roman anlayýþý – Yusuf Atýlgan D) Toplumcu gerçekçi anlayýþ – Orhan Kemal E) Postmodern roman anlayýþý – Latife Tekin

2. Aþaðýdakilerden hangisi modernizmi esas alan eserlerin bir özelliði deðildir?

A) Bilinç akýþý, iç konuþma, geriye dönüþ gibi an-latým teknikleri kullanýlmýþtýr.

B) Olay, karakter, mekân unsurlarý önemsizleþtiril-miþtir.

C) Simge, bakýþ açýsý, ironi, imge eserlerde önem kazanmýþtýr.

D) Yalnýzlýk, bireyin bunalýmý, huzursuzluk gibi tema-lar iþlenmiþtir.

E) Büyük kentlerde yaþayan iþçilerin, emekçilerin, yaþam mücadelelerini ele almýþlardýr.

3. Yayýnlandýðý yýllarda büyük bir yanký uyandýran ilk romaný ……..’da, Türk okurunu deðiþik bir dünyanýn insanlarýyla karþýlaþtýrýr: Geçimini denizden saðlayan Bodrum balýkçýlarý... Aslî kiþi Süleyman Kaptan’ýn Ege kýyýlarýnda geçen coþkulu serüveni.

Bu parçada boþ býrakýlan yere aþaðýdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) Aganta Burina Burinata B) Siyah Kehribar C) Huzur

D) Lüzumsuz Adam E) Kayýp Aranýyor

Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatý

Hikâye - Roman

4. Aþaðýdakilerden hangisinde romanla romanýn kahramaný eþleþtirmesinde yanlýþlýk yapýlmýþtýr? A) Anayurt Oteli – Zebercet

B) Sodom ve Gomore – Necdet C) Yaban – Selim Iþýk

D) Yalnýzýz – Samim E) Fatih Harbiye – Þinasi

5. Aþaðýdakilerden hangisinde doðru bir deðerlen-dirme yapýlmamýþtýr?

A) Mustafa Kutlu, hikâyelerinde kahramanlarýnýn dýþ dünyalarý kadar iç dünyalarýný da yansýtmaya özen göstermiþtir.

B) Peyami Safa, bireyin iç dünyasýný konu alan ya-zarlarýn öncülerinden biridir.

C) Orhan Pamuk, romanlarýnda aða - köylü, öðret-men - imam, halk - yönetici çeliþkisini ele almýþtýr. D) Yakup Kadri, romanlar, realist hikâyeler ve mistik

mensur þiirler yazmýþtýr.

E) Sabahattin Ali, roman ve hikâyelerinde insan ruhunu realist bir bakýþla yansýtmayý baþarmýþtýr.

6. Deðirmen’de bir Anadolu kasabasýnýn kendi hâline terk edilmiþliði, idarecilerin vurdum duymazlýðý ko-mik bir olay çevresinde iþlenir. Miskinler Tekkesi’nde, toplumsal bir eleþtiri yapýlýr. Günümüze kadar taþýn-mýþ olan dilencilik konusu ele alýnarak para dilencili-ðinden, devlet dairelerindeki manevî dilenciliðe ka-dar gidilir. Son Sýðýnak’ta ise amatör bir tiyatro top-luluðunun çektiði sýkýntýlar dile getirilir.

Parçada eserleri hakkýnda bilgi verilen yazar aþaðýdakilerden hangisidir?

A) Reþat Nuri Güntekin B) Peyami Safa C) Halide Edip Adývar D) Orhan Kemal E) Refik Halit Karay

(28)

Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatý / Hikâye - Roman / TEST 90

7. “Edebiyat dünyasýna pek erken girdim denilebilir. Gerçekten çocuk denecek yaþta yazýyordum ben. Ýlk þiirimi ilkokul üçteyken ilk romanýmý da orta 2’de öðrenciyken yazdým. Yazmak bende önüne geçilmez bir hevesti. Þiiri de o gün duygulanýp þiir olarak ya-zýp býrakmýyorum. Yazmak benim için sürekliliktir. Liseye kadar bu þekilde sürekli olarak yazdým. 1946’ da lise 2. sýnýftayken Cabbar Oðlu Mehemmed adlý þiirimle Cahit Sýtký’nýn Otuz Beþ Yaþ þiirinin ardýndan ikinci oldum. Ve edebiyat alanýna paraþütle bir iniþ yaptým. Kendimi bir anda þiir dünyasýnda buldum. Aslýnda o ana kadar yazýlmýþ on romaným vardý. O on romaný yayýnlayamadým. Ve artýk beðenmediðim için de yayýmlamayacaðým. “Sokaktaki Adam” yani basýlan ilk romaným benim on birinci romanýmdýr.” Bu parçada kendinden bahseden yazar aþaðýdaki-lerden hangisidir?

A) Fazýl Hüsnü Daðlarca B) Nâzým Hikmet C) Attilâ Ýlhan

D) Sabahattin Kudret Aksal E) Oktay Rifat

8. Modernist hikâyede gerçeklik karþýsýnda kuþkucu ve tedirgin olan, iç dünyasýna çekilen, topluma yabancýlaþ-mýþ, karamsar, bunalýmlý bir birey konu edilmiþtir. Buna göre aþaðýdaki yazarlardan hangisi modernist hikâyeler yazmýþtýr?

A) Orhan Kemal B) Sabahattin Ali C) Oðuz Atay

D) Memduh Þevket Esendal E) Halikarnas Balýkçýsý

9. Aþaðýdakilerden hangisi Rasim Özdenören’in bir özelliði deðildir?

A) Ýlk hikâyelerinde büyük þehrin kenarýnda deðer-lerinden koparýlmýþ insanýn yalnýzlýðýný anlatýrken; ikinci dönemde aile kurumundaki çözülmeyi öne almýþtýr.

B) Hikâyelerinin ana konusu toplumsal hayat ve deðerlerdeki deðiþme ve çözülme; bunun getir-diði yabancýlaþmadýr.

C) Hikâyelerindeki psikolojik ve metafizik buhran içindeki insan, çözümü metafizik teslimiyette bulur.

D) Ýnsanýn iç dünyasýný baþarýyla tahlil eden, çevre-yi, mekâný konunun atmosferini saðlamak üzere tasvir eden, yer yer þiire yaklaþan bir dil ve üs-lubu vardýr.

E) Yazarlýðýnýn birinci döneminde mensur þiire yak-laþan þiirsel bir üslupla romantik ve masa baþý hikâyeler yazarken ikinci döneminde sosyal ger-çekçi hikâyeler yazmýþtýr.

10. “Memleket hikâyeleri” çerçevesinde deðerlendirebi-leceðimiz 150 civarýndaki hikâyesinde büyük ölçüde Söke ve civarýndaki insanlarýn hayatlarýný anlatýr. Topraða baðlý bir hayat sürdüren bu insanlar (ortak-çýlar, ýrgatlar, köylüler), özellikle makinenin (traktör) tarýma girmesinden sonra pek çok problemle yüz yüze kalýrlar.

Parçada hakkýnda deðerlendirme yapýlan yazar aþaðýdakilerden hangisidir?

A) Samim Kocagöz B) Sabahattin Ali C) Sait Faik Abasýyanýk D) Sadri Ertem E) Halikarnas Balýkçýsý

11. Aþaðýdakilerden hangisi Cumhuriyet Dönemi Türk edebiyatý öykü yazarlarýndan deðildir? A) Orhan Duru B) Ferit Edgü C) Demir Özlü D) Ahmed Arif E) Nazlý Eray

(29)

12. Aþaðýdakilerden hangisi Memduh Þevket Esen-dal’ýn bir özelliði deðildir?

A) Aile kurumu, yöneten-yönetilen iliþkisi, günlük hayatý çerçevesinde küçük insan, yozlaþma, çocuk ve çocukluk gibi birkaç ana konu etrafýnda yoðunlaþmýþtýr.

B) Olay örgüsü için büyük olaylar ve çatýþmalara ihtiyaç duymaz.

C) Doðallýk, yalýnlýk, açýklýk, iyimserlik ve yer yer mizahilik, onun üslubunun belli baþlý nitelikleridir. D) Okuyucunun merak duygusunu kamçýlayacak

gerilimlerden uzak durur.

E) Yabancýlaþma olgusundan kurtulamayan içe dönük kahramanlarýn bunalým ve çatýþmalarýný derinlemesine çözümlemeye çalýþýr.

13. Aþaðýdakilerden hangisi Sait Faik Abasýyanýk’ýn bir özelliði deðildir?

A) Kelime hazinesi zengindir. B) Bol mecaz kullanýr.

C) Sýcak, samimi ve þiirli bir üslûbu vardýr. D) Yaþamýndaki daðýnýklýk, zaman zaman dili ve

üslûbuna da yansýmýþtýr.

E) Kendi yaþamýný konu edinmeyi pek sevmeyen bir yazardýr.

14. Aþaðýdakilerden hangisinde öykücü/eserleri eþleþ-tirmesinde yanlýþlýk yapýlmýþtýr?

A) Reþat Nuri Güntekin: Türk Kalbi, Türk’ün Kitabý, Bu Topraðýn Kýzlarý

B) Memduh Þevket Esendal: Otlakçý, Mendil Altýn-da, Temiz Sevgiler

C) Mustafa Kutlu: Uzun Hikâye, Ya Tahamül Ya Se-fer, Hayat Güzeldir

D) Halikarnas Balýkçýsý: Merhaba Akdeniz, Ege’nin Dibi, Yaþasýn Deniz

E) Kenan Hulusi Koray: Bir Yudum Su, Bahar Hikâ-yeleri, Bir Otelde Yedi Kiþi

15. Aþaðýdakilerden hangisi Millî Edebiyat anlayýþýný sürdüren, Cumhuriyet’in ilk hikâyecilerinden de-ðildir?

A) Aka Gündüz B) Refik Halit Karay C) Reþat Nuri Güntekin D) Halide Edip Adývar E) Vüs’at O. Bener

16. Aþaðýdakilerden hangisi kentli aydýn bunalýmýný yansýtan romanlardan deðildir?

A) Aylak Adam B) Tutunamayanlar C) Ölmeye Yatmak D) Bir Gün Tek Baþýna E) Týrpan

17. Aþaðýdakilerden hangisinde adý verilen yazarla ilgili doðru bir bilgi verilmemiþtir?

A) Samiha Ayverdi, romanlarýnýn yapýsýný geçmiþ-þimdi çatýþmasý üzerine kuran romancýlardan biridir.

B) Mehmet Seyda, 1923-1946 yýllarý arasýnda Tür-kiye’deki toplumsal deðiþikliklerin geleneksel Türk ailesinde yaptýðý yýkýmlarý, büyük bir ailenin parçalanýþý ve çözülüþünü iþleyen romanlar yaz-mýþtýr.

C) Füruzan, Berlin’in Nar Çiçeði’nde Almanya’daki Türk iþçileri ile ilgili anýlarýný romanlaþtýrýr. D) Abdülhak Þinasi Hisar, konularýný çocukluk ve

ilk gençlik yýllarýnda yakýn çevresinde tanýk oldu-ðu olaylardan ve bu çevredeki insanlarýn yaþam öykülerinden alan romanlar yazmýþtýr. E) Halikarnas Balýkçýsý, Ýstanbul’un kibar

semtlerin-den seçtiði eðlenmekten ve dedikodu yapmak-tan baþka bir iþleri olmayan varlýklý insanlarýn hayatlarýný verirken geçmiþe ait özlemlerini de dile getirir.

(30)

18. Aþaðýdakilerden hangisinde “içedönük bireysel eðilimleri ya da geçmiþe özlemi” iþleyen yazarlar bir arada verilmiþtir?

A) Abdülhak Þinasi Hisar – Samiha Ayverdi – Ah-met Hamdi Tanpýnar

B) Orhan Kemal – Kemal Tahir – Reþat Enes Aygen C) Refik Halit Karay – Reþat Nuri Güntekin – Yaþar

Kemal

D) Sabahattin Ali – Kemal Bilbaþar – Kerim Korcan E) Rýfat Ilgaz – Aziz Nesin – Dursun Akçam

19. Aþaðýdakilerden hangisinde verilen yazarla akým arasýnda yakýnlýk yoktur?

A) Selahattin Enis – natüralizm B) Reþat Nuri Güntekin – varoluþçuluk C) Yakup Kadri Karaosmanoðlu – realizm D) Leyla Erbil – varoluþçuluk

E) Refik Halit Karay – realizm

20. Aþaðýdaki eserlerden hangisi postmodern eðilim-ler taþýmamaktadýr?

A) Bir Cinayet Romaný (Pýnar Kür) B) Bin Hüzünlü Haz (Hasan Ali Toptaþ) C) Boðazkesen (Nedim Gürsel)

D) Puslu Kýtalar Atlasý (Ýhsan Oktay Anar) E) Karartma Geceleri (Rýfat Ilgaz)