Haftaya Bakış
HAFTALIK EKONOMİ VE FİNANS BÜLTENİ
15 Mart 2010 / 11
İKTİSADİ ARAŞTIRMALAR BÖLÜMÜ
TÜİK Sanayi Üretim Endeksi TÜİK tarafından 2005=100 bazlı olarak yayımlanan Aylık Sanayi Üretim Endeksi, NACE Rev 1.1’de belirtilen enerji, imalat sanayi ve madencilik ve taşocak- çılığı sektörlerini kapsamakta olup TÜİK tarafından aylık ola- rak anketlerle derlenen verilere dayanmaktadır.
Sanayi kesiminde 20’den fazla çalışanla faaliyet gösteren şirket- lerin toplam katma değerinin
%80’ini kapsayan bir örnekleme sahip olan endeks, geniş kapsa- mı ve içerdiği alt sektörlere iliş- kin detaylar dolayısıyla Türk reel sektörüne ilişkin en önemli bilgi kaynaklarından biridir.
Geçen hafta Türkiye’de açıklanan iki önemli veri, TÜİK Ocak ayı Sanayi Üretim Endeksi ve TCMB Ocak ayı ödemeler dengesi istatistikleriydi. Yurtdışında ise ABD perakende satışlar ve dış ticaret verileri ile Euro Bölgesi’nde açıklanan sanayi üretimi ve dış ticaret verileri takip edildi.
TÜİK tarafından açıklanan verilere göre Sanayi Üretim Endeksi Ocak ayında, bir önceki yılın aynı ayına göre %12,1 artarken, bir önceki aya göre %15,3 geriledi. Diğer taraftan mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış endeks, bir önceki aya göre %0,3 artış kaydetti. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış serinin, sanayi üretiminde dip nokta olan 96,6 seviyesinin görüldüğü Ocak 2009’dan sonra teşvik ve önlem paketlerinin de etkisiyle yıl içinde tedricen yükseldiği ve Kasım 2009’da 110,7 değerini aldığı, ancak bu noktadan sonra yatay bir seyir izlemeye başladığı gözleniyor.
TCMB’nin açıkladığı ödemeler dengesi verilerine göre Ocak’ta cari açık, geçen yılın aynı ayına göre %503 artarak TL2,96 milyar oldu. Cari açıktaki artışın nedeni olan dış ticaret açığı da yine geçen yılın Ocak ayına göre %597 arttı ve TL2,7 milyar seviyesine yükseldi.
ABD’de, olumsuz hava koşullarının da etkisiyle Şubat ayında %0,2 gerilemesi beklenen pera- kende satışlar, beklentilerin aksine %0,3 arttı. Otomobil satışları hariç perakende satışlardaki artış da %0,8 oldu. Diğer taraftan Şubat’ta 73,6 seviyesinde olan ve 74’e yükselmesi beklenen Reuters/Michigan Üniversitesi Tüketici Güven Endeksi, Mart ayında gerileyerek 72,5 oldu.
Endeksin beklentilerle ilgili alt kalemlerinin de olumsuz gelmesi, tüketicilerin önümüzdeki aylara ilişkin olarak ekonomide iyileşme beklentilerinin zayıf olduğuna işaret ediyor. ABD-
’nin dış ticaret açığı ise Ocak’ta beklenmedik bir şekilde daralarak $37,3 milyara düştü. Ocak ayında ABD’nin ihracatı %0,3 gerilerken, yükselen petrol fiyatlarına rağmen ithalattaki azal- ma %1,7 oldu. Bu gerileme, Aralık ayında hem ithalatta hem ihracatta kaydedilen önemli yükselişlerin ardından geldiği için iç ve dış talebin seyrine ilişkin sonuçlar çıkartmadan önce önümüzdeki ayların verilerinin de beklenmesi gerekiyor.
Euro Bölgesi’nde sanayi üretimi, mevsimsellikten arındırılmış verilerle, Ocak’ta bir önceki aya göre %1,7 arttı. Enerji, aramalı, dayanıklı tüketim malları üretimi artarken; sermaye mal- ları ve dayanıksız tüketim malları üretimi %0,3 oranında geriledi. Toplam sanayi üretiminde- ki artışlar Almanya’da %1,6, Fransa’da %1,5, İtalya’da %2,6 oranlarında gerçekleşirken; İngil- tere’de toplam sanayi üretimi %0,3 geriledi.
Almanya’nın dış ticaret fazlası, Aralık’taki €16,6 milyar seviyesinden Ocak’ta €8,7 milyara geriledi. Bu gelişmede, ihracattaki gerilemeyle birlikte ithalattaki artış da etkili oldu. Fransa’- da dış ticaret açığı Aralık’a göre bir miktar düştü ve €3,68 milyar olarak belirlendi. İngiltere’- de ise dış ticaret açığı artarak £7,99 milyar oldu ve son 17 ayın en yüksek seviyesine geldi.
İthalat %1,6 gerilerken, ihracattaki düşüşün %6,9 oranında gerçekleşmesi, dış ticaret açığını artırdı. Para birimindeki değer kaybına rağmen miktar bazında ihracatın %8 gerilemesi, olumsuz bir gelişme olarak yorumlanıyor.
Neden Önemli
İktisadi Araştırmalar Bölümü İzlem Erdem - Müdür +90 (212) 316 16 50 [email protected] om.tr Figen Yılmaz - Müd. Yrd.
+90 (212) 316 16 78 [email protected] om.tr Özgür Demirtaş - İktisat Uzmanı +90 (212) 316 16 85
[email protected] om.tr Aslı Göksun Ş at - İktisat Uzm. Yrd.
+90 (212) 316 16 94 [email protected] om.tr İlker Ş ahin - İktisat Uzm. Yrd.
+90 (212) 316 16 82 [email protected] om.tr Özge Çataklı - İktisat Uzm. Yrd.
+90 (212) 316 16 89 ozge.c [email protected] om.tr
15 Mart 2010
Geçtiğimiz hafta Citigroup’un mali durumuna ilişkin yapılan olumlu açıklamalar paralelinde, ABD’de hisse senedi piyasaları bankacılık hisseleri önderliğinde alıcılı seyretti. Yurtiçinde ise İMKB, Türkiye’nin IMF ile 20. kez stand-by anlaşması yapması olasılığının en az 1 yıl ortadan kalkmasıyla düşüş kaydetti. Bu konuyla ilgili belirsizliğin bir süredir devam etmesi ve hükümet tarafından yapılan açıklamaların piyasalardaki tedirginliği azaltması nedeniyle, İMKB’de gerçekleşen satışlar nispeten sınırlı dü- zeyde kaldı. İMKB’de haftalık bazda en yüksek düşüş mali kuruluşların endeksinde %1,33 oranında gerçekleşti. İMKB-100 endek- si ise haftayı %0,75 gerileyerek 52.233 puandan kapattı.
IMF ile stand-by anlaşmasının yapılmayacağının kesinleşmesi nedeniyle IMKB’de bu hafta da satıcılı bir seyir izlenmesini bekliyoruz.
Hisse Senedi Piyasaları
Tahvil-bono piyasası geçtiğimiz haftaya küresel piyasalardaki olumlu havanın etkisiyle alımlarla başladı. Ancak, IMF ile stand-by anlaşmasının yapılmayacağının açıklanması piyasaya sınırlı da olsa satış getirirken, Hazine ihalelerine gelen talep de beklentileri karşılayamadı. Hafta sonuna doğru ise tepki alımları ile faizlerin bir miktar gevşediği gözlendi. 16.11.2011 itfa tarihli gösterge tahvilin bileşik faizi haftayı 3 baz puanlık yükselişle %9,18 seviyesinden kapattı.
Bu hafta, TCMB’nin PPK toplantısında gelecek dönem politikasına ilişkin vereceği ipuçlarının yanı sıra iç ve dış piyasalardaki gelişmelerin yakından izleneceğini; tahvil-bono faizlerinin %9,00-9,30 bandında hareket edeceğini düşünüyoruz.
Tahvil-Bono Piyasaları
49.500 51.000 52.500 54.000
500 1.000 1.500 2.000 2.500 3.000
05.Mar 08.Mar 09.Mar 10.Mar 11.Mar 12.Mar
İşlem Hacmi İMKB-100 Endeksi
Hacim (milyon TL) İMKB-100
%0,83
%0,00
%1,00
%2,00
%3,00
%4,00
%5,00
%6,00
%7,00
%8,00
Mar.09 Nis.09 May.09 Haz.09 Tem.09 Ağu.09 Eyl.09 Eki.09 Kas.09 Ara.09 Oca.10 Şub.10 Mar.10
Beklenen Reel Faiz (%) ENDEKS 05.Mar 12.Mar Değişim
İMKB-100 52.626 52.233 -%0,75
İMKB-30 65.234 64.863 -%0,57
Sınai 40.854 40.749 -%0,26
Hizmetler 34.817 34.805 -%0,03
Mali 79.518 78.463 -%1,33
Kaynak: İMKB
TAHVİL-BONO Değişim
BİLEŞİK FAİZLERİ (%) 05.Mar 12.Mar (Puan)
TRT161111T14 9,15 9,18 0,03
TRT190111T13 7,92 7,93 0,01
TRT031110T10 7,60 7,43 -0,17
TRT090113T13 9,98 9,94 -0,04
TRT020211T11 7,99 7,89 -0,10
İMKB DİBS Fiyat Endeksi 133,76 134,48 0,72 Kaynak: İMKB
15 Mart 2010
Döviz Piyasaları
Gelişmekte olan ülke eurotahvilleri piyasası, Fransa’dan gelen, gerektiği takdirde AB’nin Yunanistan’a yardım edeceği ve Dubai World’ün borcunun yeniden yapılandırılması için yatırımcılara bir plan sunacağı yönündeki açıklamalar paralelinde haftaya alımlarla başladı. Diğer taraftan, Çin’de tüketici enflasyonunun öngörülerin üzerinde gerçekleşmesine paralel olarak Çin Merkez Bankası’nın faiz artırımına başlayabileceği yönündeki algılamalar, ABD’de tüketici güveninin beklentilerin altında kalması, kredi derecelendirme kuruluşu Fitch’in Portekiz’in kredi notunun indirilebileceğine ve İngiltere’nin bütçe açığına işaret eden açıklama- ları piyasalardaki risk algılamasını artırdı. Türk eurotahvilleri de IMF ile anlaşma yapılması ihtimalinin ortadan kalkmasıyla satı- cılı seyretti. Ancak, hafta sonuna doğru Romanya ve İsrail eurotahvillerine gelen yoğun talep paralelinde risk primleri bir miktar
Eurotahvil Piyasaları
80 85 90 95 100 105 110 115
1,15 1,20 1,25 1,30 1,35 1,40 1,45 1,50 1,55 1,60 1,65
Mar 09 Nis 09 May 09 Haz 09 Tem 09 Ağu 09 Eyl 09 Eki 09 Kas 09 Ara 09 Oca 10 Şub 10 Mar 10
€ / $ $ / ¥
€ / $ $ / ¥
EUROTAHVİL HAFTALIK DEĞİŞİM
Değişim 05.Mar 12.Mar (Puan) EMBI+
Ende ks 505,38 510,01 4,63
Spre ad 273 260 -13
Türkiye
Ende ks 348,29 349,14 0,85
Spre ad 215 212 -3
Kaynak: JP Morgan
17,58
5 15 25 35 45 55
Mar.09 Nis.09 May.09 Haz.09 Tem.09 Ağu.09 Eyl.09 Eki.09 Kas.09 Ara.09 Oca.10 Şub.10 Mar.10
VIX Endeksi
Geçtiğimiz hafta döviz piyasasında dar bantta ama dalgalı bir seyir izlendi. Euro Alanı ekonomilerine dönük kaygıların canlılığını korumaya devam etmesinin yanı sıra çeşitli kredi derecelendirme kuruluşlarının Yunanistan ve Portekiz başta olmak üzere Euro Ala- nı’ndaki problemli ülkelere dönük not düşürme ihtimalini yineliyor olmaları, özellikle Euro üzerinde belirgin bir baskı oluşturuyor.
Bununla birlikte €/$ paritesinin geldiği düşük seviyeler, paritenin daha da gerilemesini engelliyor. Ayrıca, hafta sonuna doğru Dolar üzerinde oluşan küresel satış baskısı pariteyi tekrar yukarı taşıdı. Haftalık bazda %1 yükselen €/$ paritesi 1,3761 değerini aldı. Kötü gelen makroekonomik verilerin ardından Japonya Merkez Bankası’nın para politikasını bir nebze daha gevşetebileceği haberleriyle Yen hafif geriledi. Buna bağlı olarak $/¥ paritesi haftayı %0,2 artışla 90,46 seviyesinden kapattı.
Yurt içinde TL Dolar karşısında değer kaybederken, Euro karşısında değerini korudu.
Bu hafta, TCMB Para Piyasası Kurulu’nun yanı sıra ABD ve Japonya Merkez Bankaları toplantıları yapılacak. Herhangi bir faiz değişikliğinin öngörülmediği bu toplantıların ardından yapılacak açıklamalar piyasalar tarafından yakından izlenecek.
DÖVİZ KURLARI
05.Mar 12.Mar Değişim
Dolar (¹) 1,5383 1,5190 -%1,25
Euro (¹) 2,0896 2,0896 %0,00
Sepet (²) 3,1473 3,1280 -%0,61
€/$ Paritesi (³) 1,3621 1,3761 %1,03
$/Yen Paritesi (³) 90,29 90,46 %0,19 (¹) TCMB'nin gösterge niteliğindeki döviz alış kurudur.
(²) 1$ + 0,77 €
(³) Uluslararası piyasalardaki kapanış verileridir.
Emtia Piyasaları
Geçtiğimiz hafta ABD petrol stoklarındaki gerileme ve eko- nomik toparlanmanın petrol talebine olumlu yansıyacağı algısına rağmen, OPEC ülkelerinin yılın II. çeyreğinde petrol arzında kısıntıya gitmeyip kotaların üzerinde sevkiyata de- vam edeceği haberleriyle petrol fiyatları geriledi. Petrol fiyat- larının düşüşünde emtia fiyatlarındaki genel seyir de etkili oldu. Brent türü petrolün spot fiyatı haftalık bazda %0,9 gerileyerek $/varil 78,57 seviyesine indi.
Önceki haftalarda döviz piyasalarındaki seyre bağlı olarak yukarı yönlü hareket eden altın fiyatlarının, geçtiğimiz hafta yüksek seviyeden gelen kâr realizasyonları ve emtia piyasala- rında yaşanan satışlar paralelinde gerilediği gözlendi. Hafta- lık bazda %2,6 gerileyen altın fiyatları $/ons 1.102,05’e indi.
Bu Haftanın Gündemi
15 Mart TÜIK Aralık 2009 Dönemi İşgücü İstatistikleri (İşsizlik Oranı Gerçekleşme: %13,5) TUİK Ocak Ayı Sanayi Ciro ve Sipariş Endeksleri
ABD Şubat Ayı Sanayi Üretimi Verisi (Gerçekleşme Aylık: %0,1 Artış) Euro Alanı 2009 Yılı IV. çeyrek İstihdam Verileri (Gerçekleşme:%0,2 Azalış) 16 Mart TÜİK Şubat Ayı Tüketici Güven Endeksi
ABD Merkez Bankası (FED) Açık Piyasa Komitesi (FOMC) Toplantısı ve Basın Açıklaması (Piyasa Beklentisi: Faiz- ler Değişmeyecek)
ABD Şubat Ayı Yeni Konut İnşaatları (Piyasa Beklentisi: 570 Bin Adet)
Euro Alanı Şubat Ayı Tüketici Fiyat Enflasyonu (HICP) (Piyasa Beklentisi Aylık:%0,9) 17 Mart Hazine İç Borç Ödemesi (TL56 Milyon)
ABD Şubat Ayı Üretici Fiyat Enflasyonu (PPI) (Piyasa Beklentisi Aylık: -%0,2, Çekirdek Aylık: %0,1) Japonya Merkez Bankası (BOJ) Faiz Kararı (Piyasa Beklentisi: Faizler Değişmeyecek)
18 Mart TCMB Para Politikası Kurulu Toplantısı (Tahminimiz: Faizler Değişmeyecek)
ABD Şubat Ayı Tüketici Fiyat Enflasyonu (CPI) (Piyasa Beklentisi Aylık: %0,1, Çekirdek Aylık: %0,1) Euro Alanı Ocak Ayı Dış Ticaret Verisi
19 Mart TOBB Şubat Ayı Kurulan ve Kapanan Şirketler
15 Mart 2010
Petrol Altın
78,57
30,00 40,00 50,00 60,00 70,00 80,00 90,00
Mar 09 Nis 09 May 09 Haz 09 Tem 09 Ağu 09 Eyl 09 Eki 09 Kas 09 Ara 09 Oca 10 Şub 10 Mar 10
$/varil
1.102
700,00 800,00 900,00 1.000,00 1.100,00 1.200,00 1.300,00
Mar 09 Nis 09 May 09 Haz 09 Tem 09 Ağu 09 Eyl 09 Eki 09 Kas 09 Ara 09 Oca 10 Şub 10 Mar 10
$/ons
15 Mart 2010
Uyarı Notu:
Bu rapor Türkiye İş Bankası A.Ş. tarafından güvenilir olduğuna inanılan kamuya açık kaynaklardan elde edilen bilgiler kullanılmak suretiyle,
