arapça ibrahim fidan

arapça ibrahim fidan

61 Mübâlağalı İsm-i Fâil

Aşağıdaki kelimeleri inceleyiniz, okunuş ve anlam bakımından ortak yönlerini tespit ediniz.

Çok sabırlı }:&` Çok bağışlayan }F>v

Çok doğru sözlü }{† ` Çok hibe eden }F=

Çok bilen }  FC Çok yalancı }F\

Bu kelimelerden her biri eylem veya niteliğin abartılı bir biçimde gerçekleştiğini veya bulunduğunu anlatan sıfat anlamlı sözcüklerdir. Böyle kelimelere mübalağalı ism-i fâil adı verilir. Sağ sütunda bulunan kelimeler }0F( veznindedir. Bu vezin mübalağalı ism-i fâilin en yaygın veznidir.

Sol sütunda bulunan kelimeler ise mübalağalı ism-i fâilin ikincil derecede yaygınlığı olan vezinlerine ait örnek kelimelerdir.

Aşağıda bazı mübalağalı ism-i fâil örnekleri yer almaktadır. Bunların okunuşlarını, anlamlarını ve hangi vezinde geldiklerini inceleyiniz.

Vezin ← Anlam ← Mübalağalı

İsm-i Fail

}0F( ^{← Çok bilen ←} }. FC

}0F( ^{← Çok örten ←} }F

}0F( ^← Tövbeleri çok

kabul eden ← }F:!

}0F( ^{← Çok öven ←} }fF 

}0:( ^← Çok şükreden ← }:S

}0:( ^{← Çok zâlim ←} }.:3

}0:( ^{← Çok câhil ←} }0:RE

}0:( ^← Sevgisi çok

olan ← }%=%=

} F( ^← Çok anlayışlı ← } FR

}'i( ^{← Çok bilen ←} }i

arapça ibrahim fidan

62 Sıfat-ı Müşebbehe

Büyük }›& ^Kırmızı #AW

Zor }(` ^Topal "#W

Güzel }89$

Korkak }B&E ^Susuz B_o

Cesur }1dS ^Kızgın B&Yv

Yukarıdaki kelimeleri inceleyiniz, okunuş ve anlam bakımından ortak yönlerini tespit ediniz.

Bu kelimelerin her biri anlam bakımından maddî veya manevî bir özelliği anlatmaktadır.

Böyle kelimelere sıfat-ı müşebbehe adı verilir. Bunların ism-i failden farkı şudur: İsm-i fâil, bir eylemi gerçekleştiren kişiyi gösterirken sıfat-ı müşebbehede herhangi bir eylem söz konusu değildir.

Yukarıda verilen örnekler sıfat-ı müşebbehenin en çok kullanılan vezinleri olup sol sütunda bulunanlar semaîdir. Sağ sütunda bulunan iki grup ise kıyasî olup kendilerine özgü çekim düzenleri vardır. Buna göre:

- #AW ^ve "#W gibi renk veya kusur ifade edenler '(W vezninde gelir ve müennesleri + C(

veznindedir. Bu durumda #AW kelimesinin müennesi +#A ^, "#W kelimesinin müennesi

+E# ^olur.

- B_o grubunda olan ve doluluk, boşluk gibi bir durumu veya bir iç duyguyu gösteren

kelimeler ise B C( vezninde gelir ki bunların müennesi œ( veznindedir. Buna göre

B_o kelimesinin müennesi œ_o ^olur.

- Bu ikisi dışında sıfat-ı müşebbehenin en çok kullanılan vezinleri şunlardır:

}›& ^← }'i(

}(` ^← }'(

}f# ^← }'(

}89$ ^← }'(

}B&E ^← }0(

}1dS ^← }0(

}†iŠ ^← }'(i

arapça ibrahim fidan

63 Aşağıda bazı sıfat-ı müşebbeheler yer almaktadır. Bunların okunuşlarını, anlamlarını ve hangi vezinde geldiklerini inceleyiniz.

Vezin ← Anlam ← Sıfat-ı

Müşebbehe

'(W ^{← Sarı ←} #>`W

'(W ^{← Mavi ←} t|W

'(W ^{← Yeşil ←} #YDW

'(W ^{← Siyah ←} %:W

'(W ^{← Beyaz ←} iJW

'(W ^{← Dilsiz ←} JW

B C( ^{← Sarhoş ←} B#

B C( ^{← Tok ←} B(&S

B C( ^{← Aç ←} B:E

}'i( ^{← Cömert ←} }ž#

}'i( ^{← Güzel ←} }'in

}'i( ^{← Mutlu ←} } i(

}'i( ^{← Çirkin ←} }i&p

}'i( ^{← Büyük ←} }i4

}'i( ^{← Uzun ←} }':Š

}'i( ^{← Şiddetli ←} }  S

}'( ^{← Kolay ←} }'R

}'( ^{← Sert ←} }8_D

}'( ^{← Kahraman ←} }'oJ

}0( ^{← Helal ←} }0 C$

}0( ^{← Haram ←} }.#$

}0( ^{← Tatlı ←} }0 /|

}'(i ^{← Efendi ←} } †i

}'(i ^{← İyi ←} } †iE