CUMHURİYET
1-7-M V
ó
t t / WCE:*
i i i i i i i i i i i i i i i i M i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i M i i i m m M i i i M i i i i i i i i i i i i i i i H i i i i i m i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i n i i i i f i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i m m ï i i M m i i i i i i i i i i i i i i i i m m M M i i !
— Bu düşünce nereden geldi size?
P i e r r e L oti k a h v es in d e y iz Haliç aşağıd a, d u r d u ğ u m u z ya m a c ın e te ğ in d e b i r g a r ip m is t ik göl. M e z a r l a r d a n , s e r v i le r den, c a m i le r d e n d ü n y a ötesi b ir şe y d ö k ü l m e d e s a n k i su y u n a , ü n l ü F r a n s ı z y a z a r ı P i e r r e Lo ti b u m a n z a r a y a v u r u l m u ş ol m alı. G elir, «Azade» sini y a z a r mış b u k a h v e d e . D ü n e k a d a r y ık ık d ö k ü k , b ı r a k ı l m ı ş gibi b ir köşe ydi k ü ç ü k k a h v e . Çayını içemez, i s k e m le s in d e r a h a t o tu r a m a zd ın ız a m a b ir b a ş k a y e r di y in e de, ç e k e r d i tâ b u E y ü p s ı r t la r ı n a .
Şi m di, e n e r j i d o lu b i r genç k a d ın b u r a y ı sekiz yıllığ ın a ki ra la m ış . M o d e rn t u r iz m d ü ş ü n cesi ile o n a r m a y a çalışıyo r Bina s ilk in ip k e n d in e gelm iş ad eta. Ö n ü n d e k i s e t le r m e z a r lık l a r a r a s ı n d a k i u y k u l a r ı n d a n u y a n m ışla r- Çekiç se sl eri. T aş lar k ır ılıy o r , d u v a r l a r ör ülü ■ yor. — P i e r r e Loti k a h v es i diye d u y a r d ım , g ö r e m e d iğ i m d e n de u ta n ı y o r d u m , diye a n l a t t ı Sa- biha A k d e m ir , M ayıst a b i r gün geldim b u r a y a , bu m a n z a r a y a b itt im . T u r i s t l e r v a r d ı. B ir Al m an ressam m e z a r ta ş la r ı n d a n m o ti f l e r çiz iy o rd u , «Bu m o ti fle rin b i r eşi d a h a y o k t u r d ü n y a da, dedi, na sı l böy le b ı r a k ı y o r sunuz?». B ir ş e y l e r y a p m a l ı bu k a h v e d e diye d ü ş ü n d ü m : m e se lâ P i e r r e L o ti ’n in k a r t p o s t a lla r ı s a t ıla b ilir d i. «ben bu işi y a p a r ım » dedim h e m e n a r k a d a ş la r ım a . am a k a h v e öyle b i r h a ld e y d i ki nası l y ü r ü r d ü iş? Yirm i d a k ik a d a k a r a r v e r dim, k a h v e y i a la c a k t ım , b u k ıy m e tli kö şe yi İ s t a n b u l 'a k a z a n d ı r a c a k tı m .
— İlk teşeb bü sünüz mü bu?
T u r iz m sah a s ın d a i l k t eş eb b ü s ü y d ü , f a k a t d a h a önce de iş h a y a t ı n a atılm ış sa y ıla b ilird i. Ç o c u k lu ğ u n d a n b e r i b i r şe y ler y a p ıp y a k ı ş t ı r m a y a he vesli ydi.
— Bebek elbiseleri dikerdim, diyor, sonra enstitüye girdim, bitirdim, evlend im. Üç y ıl önce resme merak sardım, Ak ad em i de ders aldım- Sergi açtım, hat tâ iki tablomu sattım. Bir ara kocama işinde yardımcılık et miştim, yol onarımını üstüne alıyordu . Ziftin kaynatılmasını ben kontrol ederdim. Yani, boş durdum mu hasta düşüyorum, böyle bir bünyem var, ille bir şe y ler yap malıyım.
— Turizm le ilginiz nasıl baş ladı?
— A v r u p a ’ya g itm i ş t ik k o c am la. İ s v i ç r e ’yi, A l m a n y a ’yı, İn gil tere'y i, F r a n s a ’yı g ö r d ü m . E p ey k ald ım . T u r iz m in ne o ld u ğ u n u o r a d a n ö ğ re n d im . A v r u p a l I l a r m e m l e k e tl e r in i n h e r köşesini d e ğ e r l e n d i r i y o r l a r d ı . T u r iz m m il l e t l e r i b i r b ir i n e se v d iren , b i r m illete k a r ş ı saygı u y a n d ı ran şey. M e m le k e t i m e d ö n ü n ce
S a y fa m x ve S ix
I I I I H I İ I . I İ I . >111111111)111 . , 11II l ı l l l l l l l l l l l l i l l l l l l l l l l N e y y ir e K o ç er ve S a b ih a A k d e m i r L o ti ’n in g ü ç lü k l e seçilen b i r g r u p fo to ğ rafın ı in c e liy o r la r ( g r u p t a k a h v ec i ile zarif F r a n sız k a d ın l a r ı da v a r.) b u m e v z u u sık sı k d ü ş ü n d ü m . H e r k ö şe sin d e a n ıt l a r , tarih i e s e r l e r s a k lı b i r y u r d u m u z v a r. H e r u f a k köşe t u r iz m için b ir k a y n a k o lab ilir. Hepsi şahsî te ş e b b ü s le r i, p a r a y a t ı r ı m l a r ı n ı b e k liy o r . E s k id en h a y ı r s a h ip le ri ç e ş m e le r , c a m i l e r y a p a r l a r mış. B ir a z i m k â n ı o l a n l a r avnı h is le r le k ü ç ü k k ö ş e le r i ele al s a lar, h e r k e s k e n d i k u v v e ti n e göre b i r ş e y l e r yapsa ... İsted im ki u z a k t a n I s t a n b u l u g ö rm ey e g e le n l e r P i e r r e L o ti k a h v es i di ye b u r a y a k a d a r u z an ın ca öyle p e r iş a n b i r y e r değil, k a d ın e liy le d ü z e lm iş b i r köşe b u l s u n lar.— Bahçede, kahved e bir deği şik lik yapmayacağınızı uma rım...
— Hayır, ka t’iyen. Kendimize bas h av ay ı muhafazaya çalışa cağız, İki aydır bu gördükleri nizi ben yürüttüm, ondan
son-Röportaj : N. K.
rasını hocalarım yaptı. — Meselâ?
— Meselâ iç dekorları Güzel Sanatlar Akadem isi Türk Mo tifleri hocası Kenan bey üzeri ne aldı. Her şeyde bizim hava- mız olacak, du varlarda, bitki lerde bile. Servile r dikilecek her tarafa.
— Kahvenin önünde de bir
a s m a meselâ?..
— Saçak olacak önünde, eski zaman saçaklarından.
Bahçeye bütün bizim çiçekler dik ilecek; salkımlar, hanime), leri, sümbüller, mor zambak lar. lâleler, karanfiller, gece sa falar! . Ağaçlardan da ayva, nar, servi.
— Ayda bir kere elişleri ser gileri açmayı düşünüyorum. Bir ömür tük etilen o çevreleri, o sabır iş işlemeleri tanıtacağız. diyor. D a h as ı v a r , ge ce le ri K a rag ö z o y n a tı l a c a k . İ l k p e r d e bizde b a ş l a m a m ı ş mı? G encecik b ir lıe y k e lt r a ş kızım ız L o t i ’nin b ir b ü s t ü n ü y a p ıy o r . Y o r u ld u k ç a k a r a k o l u n b i r k ö şe sin d e u z an ıp d in le n iy o r m u ş . C a m iler, se rv ile r, ta ş la r ı y e r lere s e rilm iş m e z a r l a r , yassı s u l a r l a bir. o t la r l a ö r t ü l ü a d a c ık la rı ile Haliç... o sisli r ü y a l a r d a g ö rü len y e r le r i h a t ı r l a t ı y o r ; bizim d ü n y a y a h e m b e n ziyor, h e m hiç b e n z e m iy o r . Ha v a d a b i r h ü z ü n , o n l a r c a y ıl ön ce P i e r r e L o t i ’ye «Azade» yi y a z d ı r a n h ü z ü n bu. Z a m a n yok ki.
— Gidelim kahveyi görelim isterseniz dedi Sabiha Akdemir.
G irdik. E sk id en , L o ti’n in za m a n ı n d a s e d i r le r . v a r m ı ş p en ce r e n in ö n ü n d e . Y e n id e n olacak. Y e r d e n b i r k a r ış y ü k s e k l ik t e k i s e d i r le r in ü s t ü n d e y a s t ık l a r a d a y a n ı p «dibek kah v es i» içe ce k l e r t u r is tl e r . K a h v e ocağının y u k a r ıs ın a r e n k r e n k c a m lar y e r le ş t i ri l m i ş , s e m a v e r l e r dizi le cek b u r a y a N a r g i le le r içile cek. is tey e n t a v l a o y n a y a c a k , t e k oy u n tav la . K ü ç ü k pence r e le r e k ü r t k i li m le r i n d e n p e r d e le r k o n u la c a k , y e r e k ili m m o tif l e r i çizilecek.
— AvrupalI arkadaşlarım var dır, diyor Sabiha Akdemir, ge lir bende kalırlar. Söyledikleri hep ş u .o l u y o r d u ; bu kadar gü zel işlemeleriniz, eşyalarınız var da, neden evlerinizi kendi nize has döşemiyorsunuz? Ya bancılar burada bizi bulmak
istiyorlar, kendi kopyelerini de
f il. Şimdi iste bunu yapmak is
tiyorum kahvede- Sedirlerin önlerine rahleler konulacak Pierre Loti’nin bütün eserleri ııi bulup satın aldım, masa ye rine o rahlelere kovup okuya bilecekler. Yemek masası yeri ne de hamur tahtaları kullana cağız, hani köylülerin kullan dıkları. Misafirlere gülsu yu ik ram edeceğiz, kışın mangalla ısıtılacak burası, artık va elekt rikli ya kömürlü, onu bilmiyo rum, köşelere kavu kluk lar ver leştireccğiz, duvarlarda sap de metlerinden sü sler olacak. Yal nız n eyle klâsik Türk müziği çalınacak kahvede. Am pullerin yerini gaz lâmbaları alacak.
Ve başı nda fesiy le P i e r r e Lo t i ’nin kocam an h ı r p o r tr e s i S a b ih a A k d e m i r ’in d e y iş iy le «bu ş a h a n e k ah v ey i» gece g ü n d ü z s e y r e d e c e k : g ü n d ü z le r i g ü n lü k k o k u l a r ı içinde, gecele ri gaz lâ m b a la r ın ı n ay d ın lığ ın d a . Sey- —»deeek O m u z la r ın d a fotos
ra f m a k i n e le r i, saka llı, çıplak baldı ı lı e r k e k l e r i , f u lârlı, pan toloıılu, y a n ık yüzlü kızları, e l leri b a s to n lu i h t i y a r l a r ı y l a a k ın a k ın ge len bu in sa n k a la balığı nı b ir z a m a n l a r ö lü m k o k u l u b i r içki gibi sessizliği içtiği bu köşeyi d o l d u r m a l a r ı n a ne d iy e cek bilinm ez .
Yeni P i e r r e Loti k a h v e s i İ t a l y a n la r ın gü zel C a p ri a d a s ın d a k i A xel M u n t h e ’ni S a n M i c h è l e ’- sini ne k a d a r h a tı r l a t ıy o r . Cap- r i ’ye gönül v e r e n isveçli h e k im F r a n s a ’d a k i göz k a m a ş t ı r a n şö h retini. m ev k iin i, ve b ü t ü n d ü n yayı b ır a k ı p A k d e n i z ’e b ir t e penin ü s t ü n d e n b a k a n küçük villâsı S a n M ic h ele ’ye s ığ ın mış, b u g ü n o ra s ı m üze o lm u ş . C a p r i’ye g eli p de onu g ö r m e y e n yok. O r a d a da t a b i a t nefes k e secek k a d a r g ü zel, b u r a d a da yalnız b i r f a r k v a r ; S a n Miche- le’nin k ö şe sin d e n mav i s u l a r a b a k a r k e n içinize b i r y a ş a m a is teği d o lar, L o ti ’nin g ö r d ü ğ ü Haliç 'd e ö l ü m ö tes in d e n b u ş e y ler gizli, a n la t ıl m a z b i r şey, P i e r r e Loti b u r a d a «Azade» yi yazmış, b e n ce b ü t ü n A z a d e le rin, b ü t ü n a ş k l a r ı n ötes in de, d a ha d e rin b i r şey v a r bu
yerde-S a b ih a A k d e m i r de, b i r k a d ın d an ge ld iği için b ü s b ü t ü n d e ğ e r le n e n , k a r a r ı n ı g e r ç e k le ş t ir i r k e n P i e r r e Loti k a h v e s in in d u v a r t a ş la r ı n a , k ireç badana - sın a k a d a r g ö ste rd iğ i s a y g ıy a b a k ıl ırsa , b u n u böylece hisset- -’-üs olmalı.
Pierre Loti Kahvcsi'nden Haliçin görünüşü
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği Taha Toros Arşivi
