USBES V 2016 uluslararası sosyal bilgiler eğitimi sempozyumu: bildiriler kitabı

(1)

(2)

2 BİLDİRİLER KİTABI

PROCEEDINGS

______________________________________________

ULUSLARARASI SOSYAL BİLGİLER EĞİTİMİ SEMPOZYUMU 28-30 Nisan 2016, Pamukkale Üniversitesi, Denizli

INTERNATIONAL SYMPOSIUM ON SOCIAL STUDIES EDUCATION 28-30 April 2016, Pamukkale University, Denizli / TURKEY

_______________________________________________________

Pamukkale Üniversitesi Yayınları

Kınıklı Kampüsü/Denizli

Tel: +90 258 296 21 70

Faks: +90 258 296 23 28

Eposta: [email protected]

http://www.pau.edu.tr

Pamukkale Üniversitesi e- Yayınları No: 3

1.Baskı (Temmuz 2016)

ISBN 978-975-6992-68-5

Elektronik kitap/ e-book

(3)

(4)

BİLDİRİLER

KİTABI

PROCEEDINGS

________________________________

ULUSLARARASI

SOSYAL BİLGİLER

EĞİTİMİ

SEMPOZYUMU

28-30 Nisan 2016, Pamukkale

Üniversitesi, Denizli

INTERNATIONAL

SYMPOSIUM ON

SOCIAL STUDIES

EDUCATION

28-30 April 2016, Pamukkale

University,

Denizli / TURKEY

Pamukkale Üniversitesi Yayınları

Denizli

(5)

(6)

KAPSAM

Sunuş /

PREFACE

7 Kurullar/

COMMITTEES

8 Düzenleme Ekibi/

ORGANIZING COMMITTEE

11 Kongre Destekçileri

/

12 Açılış Konuşmaları/

OPENING SPEECHES

13 Bildiriler Listesi/

PROCEEDINGS LIST

21

(7)

Pamukkale Üniversitesi ve Sosyal Bilgiler Eğitimcileri Birliği Derneği işbirliğiyle V.’si yapılacak olan Uluslararası Sosyal Bilgiler Eğitimi Sempozyumunu duyurmaktan çok memnunuz. 28-30 Nisan 2016’da Pamukkale Üniversitesi ev sahipliğinde yapılacak sempozyumun ana temasını, SOSYAL BİLGİLER EĞİTİMİNDE AVANTGARTLAR VE EKOLLER (ÖNCÜLER VE ANA EĞİLİMLER) olarak belirledik.

Sosyal Bilgiler Eğitimi, son on yıllarda akademik alanda kendi başına yeni disiplin olarak büyümesini sürdürürken disiplinler-arası yanıyla başka alanların ilgisini her zaman çekebilmiş çoklu alanların bileşimini de anlatmaktadır. Fakat ne yazık ki, bugüne değin sosyal bilgiler eğitiminin öncü isimleri ve ekollerine yeterince eğilinmemiştir. Disiplinin ilk başlatıcısı kim olmuştur. Hangi etkenler bu disiplini gerekli kılmıştır? Hangi anlayış ve yaklaşımlar öne çıkmaktadır? Bu alana sonradan dâhil olup ilham verenler var mıdır? Kendini bir yere “konduramayıp” birkaç alanda koşturanlar olmuş mudur? Muhtemelen deneme ve tartışma içeriği taşıyacak bildirilerin hem bu sorulara cevap bulma çabasını, hem de disiplinin kendi içindeki muhasebesini yapmasına fırsat vereceğini düşünmekteyiz. Bir ölçüde arayış olacak bu sempozyumda, işte bu ana temayı kongrenin beşinci yılında belirlemeyi anlamlı ve uygun bulduk.

Sosyal Bilgiler Eğitimi, aynı zamanda doğal olarak güncel siyasi-toplumsal konulardan uzak kalamayan dahası bunları araştırma nesnesi yapan bir alanın adıdır. Bu bakımdan şu alt temalar da içine almaktadır/alacaktır. Güncel Olaylar, Sosyal Medya ve Demokrasi; Sosyal Bilgiler Bağlamında Nüfus, Beyin Dolaşımı, Çeşitlilik ve Göç; Küreselleşme ve Değerler Eğitimi; Avrupa Birliği ve Türk Eğitim Sisteminde Sosyal Bilgiler; Lisansüstü Eğitimde Sosyal Bilgiler; Sosyal Bilgiler ve Özel Eğitim; Sosyal Bilgiler ve Çocuk.

Yurt dışından da gelecek araştırmacıların katılımlarıyla sosyal bilgiler eğitimi alanında önemli paylaşımların gerçekleşeceğine inandığımız sempozyumumuz, siz değerli katılımcılarla amacına ulaşacaktır. Katkılarınız için şimdiden teşekkür ediyor saygılarımızı sunuyoruz.

(8)

Onur Kurulu /Honour Committee

Prof. Dr. Nabi AVCI (Milli Eğitim Bakanı)

Prof. Dr. Hüseyin BAĞCI (Pamukkale Üniversitesi Rektörü) Prof. Dr. Cemil ÖZTÜRK (SBEB Onursal Daimi Başkan)

Danışma Kurulu / Advisory Committee

Prof. Dr. Murry Nelson, Penn State University Prof. Dr. Mustafa Safran, Gazi Üniversitesi

Prof. Dr. H.Ahmet Özdemir, Necmettin Erbakan Üniversitesi Doç. Dr. Linda Bennett, University of Missouri

Doç. Dr. Steven L. Miller, The Ohio State University Prof. Dr. Ramazan Özey, Marmara Üniversitesi Doç. Dr. Peggy Placier, University of Missouri Doç. Dr. Sung Choon Park, University of Arkansas Doç. Dr. Karen Cockrell, University of Missouri

Prof. Dr. Ali Murat Sünbül, Necmettin Erbakan Üniversitesi Prof. Dr. Tuğba Yanpar-Yelken, Mersin Üniversitesi

Prof. Dr. Selma Yel, Gazi Üniversitesi Prof. Dr. Refik Turan, Gazi Üniversitesi Prof. Dr. Necdet Hayta, Gazi Üniversitesi Prof. Dr. Remzi Kılıç, Erciyes Üniversitesi

(9)

9

Bilim Kurulu / Scientific Committee

Dr. Adem ÖCAL (Gazi Üniversitesi) Dr. Adem SEZER (Uşak Üniversitesi) Dr. Adem BAŞIBÜYÜK (Erzincan Üniversitesi) Dr. Adnan ALTUN (Abant İzzet Baysal Üniversitesi) Dr. Ahmet DOĞANAY

(Çukurova Üniversitesi)

Dr. Ahmet ŞİMŞEK (Sakarya Üniversitesi) Dr. Ali MEYDAN

(Hacı Bektaş Veli Üniversitesi)

Dr. Ali Sinan BİLGİLİ (Atatürk Üniversitesi) Dr. Alper KESTEN

(Ondokuz Mayıs Üniversitesi)

Dr. Arife Figen ERSOY (Anadolu Üniversitesi) Dr. Bahri ATA (Gazi Üniversitesi) Dr. Bayram TAY (Ahievran Üniversitesi) Dr. B. Ünal İBRET (Kastamonu Üniversitesi) Dr. Bülent TARMAN (Gazi Üniversitesi) Dr. Cemal AVCI

(Abant İzzet Baysal Üniversitesi)

Dr. Cemil ÖZTÜRK (Marmara Üniversitesi) Dr. Christopher ROBBINS

(Eastern Michigan University)

Dr. Duran AYDINÖZÜ (Kastamonu Üniversitesi) Dr. Erkan DİNÇ (Uşak Üniversitesi) Dr. Erdoğan KAYA (Anadolu Üniversitesi) Dr. Elvan GÜNEL (Anadolu Üniversitesi) Dr. Emin KILINÇ (Dumlupınar Üniversitesi) Dr. Halil İbrahim SAĞLAM

(Sakarya Üniversitesi) Dr. Hakan AKDAĞ ( Gaziantep Üniversitesi) Dr. Handan DEVECİ (Anadolu Üniversitesi) Dr. Hüseyin ÇALIŞKAN (Sakarya Üniversitesi) Dr. Iftikhar AHMAD

(Long Island University)

Dr. İ. Hakkı DEMİRCİOĞLU (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Dr. İbrahim H. ÖZTÜRK

(Çanakkale Üniversitesi)

Dr. İskender DÖLEK ( Muş Alparslan Üniversitesi) Dr. İsmail ACUN

(Eskişehir Osmangazi Üniversitesi)

Dr. Kadir ULUSOY (Mersin Üniversitesi) Dr. Karen COCKRELL (University of Missouri) Dr. Karen COCKRELL (University of Missouri

(10)

10

Dr. Linda BENNETT (University of Missouri) Dr. Mehmet AÇIKALIN (İstanbul Üniversitesi) Dr. Merry MERYYFIELD

(Ohio State University)

Dr. Michele BERTANI (University of Verona) Dr. Mithat AYDIN

(Pamukkale Üniversitesi)

Dr. Murry NELSON

(The Pennsylvania State University) Dr. Muammer DEMİREL

(Uludağ Üniversitesi)

Dr. Mustafa SAFRAN (Gazi Üniversitesi) Dr. Nihat Gürel KAHVECİ

(İstanbul Üniversitesi)

Dr. Ö. Faruk SÖNMEZ (Gaziosmanpaşa Üniversitesi) Dr. Özlem YİĞİT

Dr. Peggy PLACIER (University of Missouri, Columbia) Dr. Ramazan SEVER (Giresun Üniversitesi) Dr. Selahattin KAYMAKÇI (Kastamonu Üniversitesi) Dr. Süleyman İNAN (Pamukkale Üniversitesi) Dr. Selçuk ŞİMŞEK (Pamukkale Üniversitesi) Dr. Tahir KODAL (Pamukkale Üniversitesi) Dr. Tilman GRAMMES, (Hamburg University) Dr. Yasemin K. KEPENEKÇİ (Ankara Üniversitesi) Dr. Yasin DOĞAN (Adıyaman Üniversitesi) Dr. Yaşar AKBIYIK

Dr. Yücel KABAPINAR (Marmara Üniversitesi) Dr. Zafer KUŞ

(11)

(12)

Kurumsal Destekçiler

Altın Destekçiler

Yayın Destekçileri

Yerel Organizasyon Destekçileri

Denizli’yi Tanıtım Destekçileri

Medya Destekçisi

(13)

13

(14)

14

Sempozyumumuza emek veren, verecek olan çok değerli bilim insanları, sempozyumun değerli eş başkanları, Sosyal Bilgiler Eğitimi Derneği’nin onursal başkanı ve başkanı, çok değerli öğretim üyeleri, eğitimciler, öğretmenler, öğrenciler.

Eğitim fakültesinin ilk kez uluslararası düzeyde düzenlediği toplantıya ev sahipliği yapmaktan duyduğum memnuniyeti, 60 bin kişilik Pamukkale Üniversitesi ailesi adına sizlerle paylaşıyor, hepinize hoş geldiniz diyorum.

Her konuşmamda söylediğim bir söz var, artık ezberlendi. Bulunduğu yörenin özelliklerini dikkate alan bir üniversite, bütün projelerini ona göre yapıyor ve tek cümlelik bir paragrafa sığan bir giriş yapıyordum ama burada keserek söyleyeyim. Bu artık biliniyor.

Bu yörenin özelliklerinden biri de eğitime verilen önemdir. Bunu eğitim fakültesinin kurulduğu 1957 yılından bu yana her zaman söylemişizdir, söylüyoruz ve uygulamaya da sokuyoruz. Bunun önemli bir adımı Türk Milli Eğitim politikalarına buradan çıkan bilgilerin ne derece sunulmuş olmasıdır. Orada ne kadar karşılık almışsak, bunun önemini o doğrultuda ölçme ve değerlendirmeye tabi tutma imkânına sahip oluyoruz. Bu noktadan hareketle baktığımız zaman ilk kez düzenliyoruz Uluslararası Sosyal Bilgiler Eğitimi Sempozyumu’nu.

Adına dikkat çekmek istiyorum, sosyal bilimler değil “sosyal bilgiler”. Yani doğrudan eğitim politikalarını etkileyecek sonuçların bu toplantıdan çıkması gerekiyor. Şöyle baktım, bu noktada hayli mesafe almışız, ülke olarak da mesafe almışız. Şüphesiz eğitimcilerin, sizlerin büyük katkıları var ya da bu işte en yüksek payı olan sizlersiniz. Ancak, vurgulamak istediğim şey şu, uluslararası toplantıların, son zamanlarda eğitim fakültelerinin uluslararası toplantılar hem de yurtdışında düzenlendiğini biliyorum. Birkaç tanesine gitme fırsatı buldum. O toplantılarının sonuçlarını Türk Milli Eğitim politikalarına ne denli yansıttığını henüz test edemedim. Bu hemen test edilecek bir konu da değil. Ancak, anladığım kadarıyla biz uluslararası toplantılarımızı hep eğitime bu kadar önem vermiş ya da kendini ispatlamış, rüştünü ispatlamış bulunduğu yörenin özelliklerini dikkate alan kurumlarda yapmamızın, politika belirleme açısından daha anlamlı ve değerli olacağını düşünüyorum.

Bu noktada herkesin toplam kalite yönetimi çerçevesinde aynı noktada birleşeceğine olan inancım da bu sempozyumun da sonuçlarının bu bağlamda bize faydalar getireceğine inanıyor, siz katılımcılara çok teşekkür ediyor, bu toplantımızı destekleyen herkese çok teşekkür ediyorum.

Prof. Dr. Hüseyin BAĞCI Pamukkale Üniversitesi Rektörü

(15)

15

Sayın rektörüm, senato üyeleri Değerli bilim insanları

Sevgili öğretmen adayları, öğretmenler, misafirler “V. Uluslararası Sosyal Bilgiler Eğitimi Sempozyumu”na hoş geldiniz.

Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi olarak ilk uluslararası sempozyum düzenlemenin heyecanı ve mutluluğu içerisindeyiz. Bu heyecanı sempozyumun tüm aşamalarında yaşadık. Bu heyecanla sempozyumun yenilikçi anlayışla gerçekleştirilmesi yönünde oldukça titiz davrandık. Her aşamada yapılacak olanları önceden planladık, gerekli alt yapıyı oluşturduk, uygulama için gerekli olan insangücünü amaca uygun olarak seçtik ve eğittik. Tüm bunları gerçekleştiren düzenleme kurulu, Prof. Dr. Süleyman İnan başkanlığında büyük bir özveriyle çalıştı. Özverili çalışmalarından dolayı düzenleme kurulu başkanı Prof. Dr. Süleyman İnan’a ve ekibine çok teşekkür ediyorum. Umarım sizler de yenilikçi anlayışla hazırladığımız sempozyumdan memnun kalırsınız

Sempozyumlar / kongreler sıradan bilimsel etkinlikler değildir. Bilimsel olarak teori ve uygulamada alana katkısı olan etkinliklerdir. Sempozyumumuzdan sadece teorik olarak değil, uygulama olarak da azami düzeyde yararlanılabilmesi amacıyla sosyal bilgiler öğretmenlerinin en üst düzeyde katılımını sağlamak için Denizli İl Milli Eğitim Müdürlüğüyle işbirliği yaptık ve ortaokullara giderek öğretmenlerimizi bizzat sempozyuma davet ettik. Ayrıca uygulama alanında sempozyumun etkisini artırmak ve sosyal bilgiler eğitimiyle ilgili politika ve uygulamalara yön verebilmek amacıyla sunulan çalışmaların bir araya getirildiği bildiri kitabını Milli Eğitim Müdürlüğüne ve Bakanlığın ilgili birimlerine ulaştıracağız.

Sempozyumun sosyal bilgiler eğitimi alanına katkı getirmesi dileğiyle başta sempozyumun her aşamasında desteğini esirgemeyen sayın rektörümüz Prof. Dr. Hüseyin Bağcı olmak üzere emeği geçen herkese teşekkür eder; saygılar sunarım.

Prof. Dr. Ali Rıza ERDEM

PamukkaleÜniversitesi Eğitim Fakültesi Dekanı Sempozyum Başkanı

(16)

16

Sayın Rektörüm, Sayın Dekanlarım, kıymetli meslektaşlarım, geleceğimizin teminatı sevgili öğrencilerimiz hepinizi saygı ile selamlıyorum.

Değerli katılımcılar,

Öncelikle 5.sini düzenlemiş olduğumuz Uluslararası Sosyal Bilgiler Eğitimi Sempozyumu’nun Üniversitemizde gerçekleşmekte olmasından dolayı duyduğumuz memnuniyeti belirtir, şahsım ve Anabilim Dalımız adına Sempozyuma katkınızdan dolayı teşekkürlerimizi sunarız.

Kıymetli misafirler,

21. yüzyıl insanı, bugün gelinen noktada, eğitimde, düşüncede, hukukta, siyasette, sanatta edindiği tecrübe ve birikimle “modern çağ” dediğimiz yaşadığımız çağa ulaşmıştır. Kuşkusuz, beşeriyet durmuyor; nasıl ki dünyada bir hareket, bir değişim, bir dönüşüm varsa insan ve toplum yaşamında da farklı koşulların şekillendirdiği bir değişim ve dönüşüm vardır.

Bu nedenle de insanoğlunun yaşadığı çağı nasıl anladığı, çağının ulusal ve uluslararası sorunlarına ne tür çözümler üretebildiği her geçen gün çok daha fazla önem arz etmektedir. Dolayısıyla da dün olduğu gibi bugün de insanoğlunun bir “medeniyet” tasavvuru hep var olmuştur. Mustafa Kemal Atatürk’ün dedi gibi “Medeniyet yolunda yürümek, başarılı olmak hayatın şartıdır. Sosyal hayatta, iktisadi hayatta, ilim ve fende başarılı olmak için tek olgunlaşma ve ilerleme yolu budur.” Bu cümleden olarak ulusların gelecekteki varlığının uygar dünyada bulacağı yere ve saygınlığa bağlı olduğu bilinen bir gerçektir.

Bu noktada Sosyal Bilgiler Eğitiminin, öğretmenlere sınıf içi etkinlikleri organize etmenin ötesinde, bireyi keşfetmek, hayata hazırlamak ve mensup olduğu toplumu geleceğe taşıyacak değerlerle donatmak gibi görev ve sorumluluklar yüklediği bilinmektedir.

Bu bakımdan iyi insanı yaratmak arayışı ve iyi insanı bütünleyen sevgi, barış, hoşgörü, empati yapabilmek, yardımlaşma ve dayanışma, eleştirel ve hür düşünmek, çevreye saygılı olmak gibi değerlerin eğitimi, eğitim sistemimizin ana unsuru haline gelmiştir; gelmelidir de. Kuşkusuz, demokrasi kültürünü içselleştirmek, geliştirmek ve “erdemli insanı” yetiştirmek, eğitim sistemimizin güçlendirilmesine bağlıdır.

Bu çerçevede, sempozyumumuzun yol gösterici veriler ve çözüm önerileri ortaya çıkaracağına, çıktılarından geniş bir şekilde istifade edileceğine kaniiyim.

Bu bakımdan sempozyumumuza en büyük katkıyı yapacak olan siz bilim insanlarına bir kez daha şükranlarımızı sunarız.

Sempozyumun yararlı olması dileğiyle hepinizi tekrar saygıyla selamlıyorum.

Prof. Dr. Mithat AYDIN

Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Sosyal Bilgiler Eğitimi Anabilim Dalı Başkanı

(17)

17

Sayın Rektörüm, Değerli katılımcılar

Hepinizi saygıyla selamlıyorum. ***

Zor bir işim var. Biliyorsunuz, buradaki dinleyicilerin profillerine baktığımda, çalışmaları ve deneyimleri ile eğitime dair en azından bir nebze fikir sahibi olanlar karşımda. 6 dakikalık konuşmam içinde iki noktaya vurgu yapacağım: Merak ve şüphe.

***

Biz yetişkinlerin ve özellikle eğitimcilerin hâla çözemediği bazı sorular vardır.

Ve bunlar daha çok; kimlik, benlik, akıl, bellek, ruh, adalet gibi sosyal bilim kavramları üzerinedir. Küçükken sormuşuzdur bu soruları kendimize… Hem de heyecanla…

Ama şimdi… iş, güç, meşgale, yaşam mücadelesi yüzünden boşvermiş kıvamındayız. Bence bu sorulara kafa yormak için yine ve yeniden “çocukluğumuza” geri dönmeliyiz.

Zira Çocuklar, aynı zamanda iyi filozoflardır. Pek çok konuda Nedenli, niçinli, nasıllı meraklı sorular sorarlar.

Sözgelimi…

Niçin okula gitmek zorundayız?

Öğretmenler neden emir veya ödev verir?

Siyaset neden vardır? Yöneticiler olmazsa kendimizi idare edemez miyiz? Niçin dilimizi iyi kullanmalıyız

Onurumuz veya ideallerimiz için neden mücadele etmeliyiz. Otobüste göz kapayarak uyuma numarası yapmak neden ayıptır? İtiraf edelim, bu konularda onları ikna ettiğimizi söyleyemeyiz. ***

Çocukların sorularına biz yetişkinlerin cevabı çoğu zaman geçiştirme üzerinedir. Öğretmenlerin de öyledir….

En kolayı da “büyüyünce anlarsın” demektir. Ya da anlamsız ezberler, ezberler… yükleriz. ***

Bilimsel bir gerçek şudur: Özellikle 11-12 yaşındaki çocukların beyni yeniliklere açıktır.

O yaşlardaki çocukların beyinlerindeki her sinir hücresi yaklaşık 50 bin –evet 50 bin- başka sinir hücresiyle bağlantıdadır. Yetişkinlerdeki sinir hücresi ise, yalnızca 10 bindir.

Demek ki, yaş ilerledikçe kullanılmayan bağlantılar yavaş yavaş kesiliyor. Tabi geride, cevapsız kalan pek çok soruyla…

***

Çocuklar ayrıca şüphecidir.

“Düşünüyorum öyleyse varım” diyen ünlü Filozof Descartes’ın matematik yasalarına güvenmemesi gibi şüphecidir çocuklar.

Pekala kötü bir cin, bize, iki kere ikinin dört ettiğine inandırmış olabilir. Oysa hakikatte iki kere iki 5 ediyor olabilirdi.

Şüphe, bize bildiklerimiz hakkında yeniden düşünmemize imkân verir. ***

Hepimiz artık biliyoruz ki, bilimde ilerleme esasında çocukların sahip olduğu işte bu merak ve şüphe ile sağlandı.

Yetişkin olunduğunda bile devam ettirilen çocuksulukla sağlandı.

Bugün dünyanın en derinliklerinde “su”yun ya da “ateş”in olmadığını biliyoruz.

Ama bundan 2600 yıl önce insanoğlu dünyanın neden oluştuğunu kafa yoran soruları sormuştu. Düşünününüz, Edison, çocuk iken, anlaşılamadığı için kendi okulundan dışlanmamış mıydı? Walt Disney, hayal gücünden yoksun olduğu için gazetesinden kovulmamış mıydı?

Başarı, içimizdeki çocuğu, yaşat-mamızda.

Bunu hep hatırda tutmak için Einstein'in 72 yaşına girdiğinde dilini çıkardığı o meşhur fotoğraf pozunu gözümüzün önüne getirelim.

***

Kendileri küçük, soruları ve hayalleri büyük olan çocuklar bize yeniden ilham olmalı. Biz de öyle yaptık.

Bu kongremizin inceleme konusu, ana öznesi Çocuk. Ve tabi, ana temalarımızdan biri de Çocuk. Zira okul çağında, çocukca soruların cevap bulacağı ve şüphelerin giderileceği belki de yegâne ders, Sosyal Bilgilerdir.

(18)

18

Sosyal bilgilerin en genel tanımı, tarih, felsefe, sosyoloji, ekonomi gibi sosyal disiplinlerin kaynaştırılarak basitleştirilmesi değil midir?

Yani kısaca, hayatı anlamlandırmaya çalışmıyor muyuz? ***

Bir yandan Çocuk incelemeleri yaparken, diğer yandan çocuklardaki merak ve şüpheyi alarak sosyal bilgiler eğitimi alanının kökenlerini bulmak istedik.

Bildiklerimizi veya bildiğimizi sandıklarımızı yeniden sorguladık. Bizim alanımız ne zaman başladı? Ve neden?

Öncüler kimlerdi? Belli başlı ekollerden söz edebilir miyiz? Türkiye’de evrimi nasıl gerçekleşti? Ve Gerçekleşiyor?

İşte bu alanımızın bilim rehberliğinde nasıl gelişebileceğini değerlendirmek, tartışmak, müzakere etmek için buradayız.

İşte bu yüzden bilim insanları ve uygulamanın içinden gelen öğretmenlerle birlikteyiz. ***

Bu sözlerle, sempozyumumuzun başarı, somut ve gerçekçi öneriler getirmesi temennisiyle katkı koyan tüm kurumlara, panelistlerimize ve siz değerli katılımcılara teşekkür ediyor, hepinize iyilikler, güzellikler ulaşsın diyorum.

Prof. Dr. Süleyman İNAN

Pamukkale Üniversitesi Öğretim Üyesi Sempozyum Eşbaşkanı

(19)

19

Değerli Katılımcılar,

Pamukkale Üniversitesi ile ortaklaşa düzenliyor olduğumuz V. Uluslararası Sosyal Bilgiler Eğitimi Sempozyumuna “Hoş geldiniz” diyor, hepinizi saygı ile selamlıyorum. Bu güzel günde sempozyum açılışımıza katılarak bizleri onurlandırdığınız için Sosyal Bilgiler Eğitimcileri Birliği Derneği adına sizlere şükranlarımı sunuyorum.

Bu yılki teması "SOSYAL BİLGİLER EĞİTİMİNDE Öncüler ve Ana Eğilimler" olan sempozyumumuza katılan 500’ü aşkın akademisyen 360 sözlü bildiri sunacaklardır. Ayrıca çalıştay ve panellermizle tam bir bilim şenliği gerçekleştirileceğini ümit etmekteyiz.

Bu organizasyonun üniversitelerinin ev sahipliğinde gerçekleşmesini sağlayan Pamukkale Üniversitesi Rektörü sayın Prof. Dr. HÜSEYİN BAĞCI ’ya, Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dekanı Prof.Dr. ALİ RIZA ERDEM’e, Sosyal Bilgiler Eğitimi Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. MİTHAT AYDIN’a ve sempozyum hazırlama sürecince sürekli iletişim halinde olduğumuz özverili ve titiz bir çalışma sergileyen Sempozyum Eş Başkanı Prof. Dr. Süleyman İnan’a ve ekibine SBEB Başkanı ve Sempozyum Eş Başkanı olarak gönülden teşekkür ediyorum. Sempozyum organizasyonunun gerçekleştirilmesinde emeği geçen tüm Düzenleme ve Bilim Kurulu Üyelerine, hakem kurulunda yer alan ve değerlendirmeleriyle katkılarını esirgemeyen öğretim üyelerine, davetli konuşmacılarımız ve derneğimizin onursal başkanı olan Prof. Dr. Cemil Öztürk hocamıza, açılış oturumunda moderatör olarak görev alan Prof. Dr. Handan Deveci’ye ve davetli konuşmacımız Iowa Universitesinden Dr. Jason Harshman’a, tüm katılımcılara ve dinleyicilere, ayrıca sempozyumumuza destek veren bütün kurum, kuruluş ve sponsorlarımıza da şükranlarımızı sunuyorum.

İçinde yaşadığımız zaman diliminde Sosyo-kültürel ve ekonomik anlamda ülkemizde ve dünyada önemli gelişmelere şahit olmaktayız. Ülkemizin etrafında yaşanan savaşlar ve neden olduğu toplu göçler her türlü yaşam alanını etkisi altına almakta ve toplumsal dokuların ve alışkanlıkların da değişmesine neden olmaktadır. Bu durum, sosyal bilgiler eğitimcileri olarak yaşanan bu değişimlerin ve toplumumuz üzerindeki etkilerinin farkında olarak vatandaş yetiştirmede üzerimize düşen sorumlukları bir kez daha gözden geçirmemizi zorunlu kılmaktadır.

Kadim tarihimizin bize sunduğu zengin kültür yapısına sahip olan bir ülkede kalıcı barış ve huzurun tesisi için bünyesinde barındırdığı tüm kültür öğelerinin bir zenginlik kaynağı olduğunu kabul etmek, kimsenin renk, dil ve inancı nedeniyle aşağılanmadığı ve hor görülmediği bir toplum meydana getirmek gerekmektedir. Bu bilinçte bireyler yetiştirmek sosyal bilgiler ve vatandaşlık eğitiminin başlıca amaçlarından olduğu için biz sosyal bilgiler eğitimcilerini çok yakından ilgilendirmektedir. Kurulduğumuz ilk günden beri vurguladığımız gibi biz Sosyal Bilgiler Eğitimcileri Birliği ailesi olarak bu bilinçle hareket etmeye gayret ediyoruz. Bu nedenle aynı bilinçte olan tüm sosyal bilgiler eğitimcilerini bu yıl da bir araya getirmiş olan 5. Uluslararası Sosyal Bilgiler Eğitimcileri Sempozyumunun gerçekleşmesini görüyor olmaktan büyük mutluluk duymaktayım. Umudumuz odur ki bizimle aynı derdi paylaşan tüm sosyal bilgiler eğitimcileri ile bir araya gelerek özlemini kurduğumuz barış ve huzur dolu bir dünya için bir adım daha atılmış olacaktır. Yüreklerimizi parçalayan şehit haberlerini duymayacağımız, Özgecan’ların katledilmediği, Aylan bebek gibilerin kıyıya vuran cansız bedenleri ile karşılaşmadığımız kalıcı barış ve huzurun tesis edilebildiği bir dünyada yaşayabilmek ümidiyle Yararlı ve üretken bir sempozyum geçirmemizi diler, bu sempozyumun ülkemiz ve dünyadaki sosyal bilgiler eğitiminin gelişimine katkı yapmasını umarak hepinizi saygı ile selamlıyorum.

Saygılarımla…

Doç. Dr. Bülent TARMAN

(20)

(21)

21

(22)

22

ÖĞRETMEN ADAYLARININ SINIF YÖNETİMİ BECERİLERİNDEN “ÖĞRENCİYLE İLETİŞİM KURMA” YA İLİŞKİN YETERLİKLERİ HAKKINDAKİ GÖRÜŞLERİ

28 ÇOCUK VE SİYASET: SOSYAL BİLGİLER DERSİNDE (OKULLARDA) SİYASET EĞİTİMİ –BİR TEORİK ÇERÇEVE DENEMESİ-

38 SINIF VE SOSYAL BİLGİLER ÖĞRETMEN ADAYLARININ ARAP BAHARI KAVRAMINA İLİŞKİN ALGILARININ METAFORLAR YOLUYLA ANALİZ EDİLMESİ 47 BİR ÖNCÜ İSİM: ROBERT EDWİN JEWETT 65 SOSYAL BİLGİLER ÖĞRETMEN ADAYLARININ GÜNCEL OLAYLAR VE DERSTE

KULLANIMINA İLİŞKİN GÖRÜŞLERİ

69 8. SINIF T.C. İNKILAP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK DERSİNDE HARİTA ÜZERİNDE

OYNANAN KUTU OYUNLARI KULLANIMINA YÖNELİK ÖĞRENCİ GÖRÜŞLERİ

77 7. SINIF SOSYAL BİLGİLER DERSİ KAZANIMLARINDA DEMOKRASİ, İNSAN HAKLARI VE VATANDAŞLIK EĞİTİMİ İLE İLGİLİ KAVRAMLARIN ÖĞRETİMİNDE ELEŞTİREL VE YANSITICI DÜŞÜNCE DESTEKLİ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİNİN KULLANILMASI

89

SOSYAL BİLGİLER ÖĞRETMENLERİNİN SOSYAL BİLGİLER DERSİ ZÜMRE TOPLANTILARINA İLİŞKİN GÖRÜŞLERİ

101 BİR YANILSAMANIN GELECEĞİ: DEĞERLER EĞİTİMİ VE BATI’NIN YENİ İSLAM ALGISI ÜZERİNE

113 TEOG KAPSAMINDA DESTEKLEME VE YETİŞTİRME KURSLARININ SOSYAL BİLGİLER ÖĞRETMENLERİ GÖRÜŞLERİ DOĞRULTUSUNDA İNCELENMESİ

124 AKADEMİSYENLERİN VE ÖĞRETMENLERİN SOSYAL BİLGİLERDE KÜRESELLEŞME

İLE İLGİLİ GÖRÜŞLERİ

134 SOSYAL BİLGİLER ÖĞRETMENLERİNİN OKUL DIŞI ÇEVRELERE EĞİTİM AMAÇLI

GEZİ DÜZENLEYEBİLME ÖZ-YETERLİK İNANÇLARI

140 ÇEVRE EĞİTİMLERİNDE EKOLOJİK OKURYAZAR OLMAK 148 ÖĞRETİM ÜYELERİNİN GÖRÜŞLERİNE GÖRE ÇOK KÜLTÜRLÜLÜK 154 KIRŞEHİR VE ANKARA İLLERİNDEKİ ÖĞRENCİLERİN OYUNSALLIK DÜZEYLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI

165 SOSYAL BİLGİLER DERSİNDE DEPREMDEN KORUNMA YOLLARININ ÖĞRETİMİNDE İNTERAKTİF YAZILIMIN ETKİLİLİĞİ 175 SOSYAL BİLGİLER VE HAYAT BİLGİSİ PROGRAMINDA YER ALMASI GEREKEN BİR DEĞER: VİCDAN VE VİCDANLI ÖĞRENCİLER

185 EĞİTİM FAKÜLTESİ 1. ve 4. SINIFTA ÖĞRENİM GÖREN ÖĞRETMEN ADAYLARININ PORTRE DEĞERLER ANKETİNE GÖRE DEĞERLERE İLİŞKİN YÖNELİMLERİ

(AMASYA İLİ ÖRNEĞİ)

196

SOMUT OLMAYAN KÜLTÜREL MİRASA YÖNELİK TÜRKİYE’DE YAPILAN AKADEMİK ÇALIŞMALAR(LİTERATÜR TARAMASI ÖRNEĞİ)

(23)

23

HAYAT BİLGİSİ DERSLERİNDE KULLANILAN METİNLERE YÖNELİK “OKURDOSTU” METİN DEĞERLENDİRME RUBRİĞİ GELİŞTİRME ÇALIŞMASI

214 GÜNDELİK YAŞAMDA DEĞERLERİN YENİDEN İNŞASI: ANTİK TOPLUMLARDAN MODERN TOPLUMLARA DEĞERLER EĞİTİMİ

225 ORTAOKUL 6. SINIF SOSYAL BİLGİLER DERSİNDE İLKÇAĞ TARİHİ KONULARINDAN HİTİTLER KONUSUNUN ÖĞRETİLMESİNDE HİTİT MASALLARININ KULLANILMASININ ÖĞRENCİ GÖRÜŞLERİNE GÖRE DEĞERLENDİRİLMESİ

232

SOSYAL BİLGİLER VE TÜRKÇE ÖĞRETİM PROGRAMLARININ DİSİPLİNLER ARASI YAKLAŞIMA GÖRE İNCELENMESİ

243 ÖĞRENCİLERİN SOSYAL BİLGİLER DERSLERİNDE AKILLI TAHTA KULLANIMINA YÖNELİK TUTUMLARININ İNCELENMESİ

253 KAMU SPOTLARINDA ÇOCUK İMAJI 261 ZİHİNSEL YETERSİZLİĞE SAHİP ÖĞRENCİLERE YÖN, HARİTA ve PUSULA KAVRAMLARININ ÖĞRETİMİ

270 ÖĞRETMEN ADAYLARININ ARAŞTIRMAYA YÖNELİK DİRENÇ DAVRANIŞLARININ BELİRLENMESİ

278 İLKÖĞRETİM 4.5.6. VE 7.SINIF ÖĞRENCİLERİNİN KÜLTÜR KAVRAMINA İLİŞKİN BİLİŞSELYAPILARININ İNCELENMESİ

285 BİR LİSE TARİH DERS KİTABININ GÖRSEL AÇIDAN DEĞERLENDİRMESİ 295 SOSYAL BİLGİLER DERSİNDE BİR EYLEM ARAŞTIRMASI: POTANSİYEL KATKI, ZORLUK

VE FIRSATLAR 307

RESMİ BAĞIMSIZ ANAOKULLARI İLE ANASINIFLARI BULUNAN İLKOKUL VE ORTAOKULLARIN AÇIK OYUN ALANLARININ KARŞILAŞTIRMALI OLARAK İNCELENMESİ (DENİZLİ ÖRNEĞİ)

318

SOSYAL BİLGİLER ÖĞRETİM PROGRAMINDA YER ALAN MİLLİ KÜLTÜR KAVRAMINA İLİŞKİN ÖĞRENCİ ALGILARININ İNCELENMESİ

330 SOSYAL BİLGİLER ÖĞRETMEN ADAYLARININ MÜLTECİ KAVRAMINA İLİŞKİN ALGILARININ METAFORLAR YARDIMIYLA ANALİZ EDİLMESİ

340 OKUL İDARECİLERİNİN SÖZLÜ İLETİŞİM KURMADA DİKKAT ETTİKLERİ DEĞİŞKENLERİN BELİRLENMESİ

360 SOSYAL BİLGİLER ÖĞRETMEN ADAYLARININ ÇEVRE SORUNLARINA İLİŞKİN DUYARLILIKLARININ İNCELENMESİ 367 ORTAOKUL ÖĞRENCİLERİNİN PARALEL VE MERİDYEN KAVRAMLARINA İLİŞKİN

ZİHİNSEL MODELLERİ 377

ORTAOKUL ÖĞRENCİLERİNİN “MEDYA” KAVRAMINA İLİŞKİN ALGILARININ METAFORLAR YOLUYLA BELİRLENMESİ 388

(24)

24

SOSYAL BİLGİLER ÖĞRETMENLİĞİ VE FEN BİLGİSİ ÖĞRETMENLİĞİ PROGRAMLARINDA ÖĞRENİM GÖREN ÖĞRETMEN ADAYLARININ TEKNOLOJİYE YÖNELİK ALGILARININ BELİRLENMESİ VE KARŞILAŞTIRILMASI

398

ORTAOKUL ÖĞRENCİLERİNİN ÇEVRE ALGI DÜZEYLERİNİN ANALİZİ: DENİZLİ ŞEHRİ ÖRNEĞİ

407 ORTAOKUL SEKİZİNCİ SINIF ÖĞRENCİLERİNİN ATATÜRK İLE İLGİLİ ALGI VE GÖRÜŞLERİ

417 SOSYAL BİLGİLER ÖĞRETMENLERİNİN SOSYAL BİLGİLER ÖĞRETİM PROGRAMLARI UYGULAMALARINA İLİŞKİN ALGILARI ( DENİZLİ PAMUKKALE VE MERKEZEFENDİ İLÇE ÖRNEĞİ)

427

ÖĞRENCİLERİN SOSYAL BİLGİLER DERSİNE YÖNELİK DUYUŞSAL ÖNYARGILARI 438 SOSYAL BİLGİLER DERSİNDE YER ALAN TARİH KONULARININ ÖĞRETİMİNDE KULLANILAN YAZILI/GÖRSEL KAYNAKLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ VE BU KONUYA İLİŞKİN ÖĞRETMEN-ÖĞRENCİ GÖRÜŞLERİ

450

2015 SEÇİMLERİ İÇİN HAZIRLANAN SİYASİ PARTİ BEYANNAMELERİNE GÖRE EĞİTİM 469 İÇERİK OLARAK SOSYAL BİLGİLER DERSİNİN GÜNCELLİK İLKESİ ÇERÇEVESİNDE ÖĞRETMEN ALGILARINA GÖRE ANALİZİ

478 SOSYAL BİLGİLER EĞİTİMİNDE KÜLTÜR VE MİRAS ÖĞRENME ALANINA YÖNELİK İÇERİĞİN AKTARIMINDA MEDYANIN ROLÜ 483 SOSYAL BİLGİLER ÖĞRETMENLERİNİN PERSPEKTİFİNDE BİREYİN TOPLUMSALLAŞMA SÜRECİNİN ANALİZİ 489 İLKÖĞRETİM 5. SINIF ÖĞRENCİLERİNİN SOSYAL BİLGİLER DERSİNE İLİŞKİN

TUTUMLARI 495

SOSYAL BİLGİLER DERS KİTAPLARINDA KADIN KAVRAMI 504 SOSYAL BİLGİLER EĞİTİMİ VE ÖĞRETİMİNDE ÖĞRETMEN ROL MODELİ OLARAK AHMET YESEVİ

513 SOSYAL BİLGİLER EĞİTİMİNİN ÖTESİNDE “ÇOCUKÇA” ÇOCUK HAKLARI 522 SOSYAL BİLGİLER ÖĞRETMEN ADAYLARININ “BARIŞ ” KAVRAMINA İLİŞKİN METAFORİK ALGILARI

528 SOSYAL BİLGİLER ÖĞRETMEN ADAYLARININ SOSYAL MEDYA KULLANIM DURUMLARI İLE KÜLTÜRLERARASI DUYARLILIKLARI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ

539

SOSYAL BİLGİLER ÖĞRETMEN ADAYLARIYLA DİĞER ÖĞRETMEN ADAYLARININ NİĞDE’NİN TARİHİ-KÜLTÜREL MİRASIYLA İLGİLİ FARKINDALIK DÜZEYLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI

546

SOSYAL BİLGİLER ÖĞRETMENLİĞİNE ÖĞRETMEN ADAYLARININ GÖRÜŞLERİ IŞIĞINDA FENEMOLOJİK BİR BAKIŞ

(25)

25

SOSYAL BİLGİLER ÖĞRETMENLERİNİN ALTERNATİF ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ALANINDA Kİ ÖZ YETERLİLİK İNANÇLARININ VE KAVRAM YANILGILARININ BELİRLENMESİ

565 SOSYAL BİLGİLER ÖĞRETMENLERİNİN İYİ VATANDAŞ KARAKTERİNE YÜKLEDİKLERİ ANLAMLAR

576 DEMOKRASİ EĞİTİMİNE TEORİK BİR BAKIŞ 585 TÜRKİYE-İRAN 6. ve 7. SINIF SOSYAL BİLGİLER ÖĞRETİM PROGRAMLARININ KARŞILAŞTIRILMASI

594 XIX. YÜZYIL SONU XX. YÜZYIL BAŞLARINDA SOSYAL BİLİMLER ALANINDA DÜZENLENEN TOPLANTILAR

604 SOSYAL BİLGİLER 4. SINIF ÖĞRETİM PROGRAMI, DERS KİTAPLARI VE ÖĞRENCİ ÇALIŞMA KİTAPLARINDA ORTAK MİRAS ÖĞELERİ

613 ÖĞRENCİLERİN SOSYAL BİLGİLER DERSİNDE ALDIKLARI DEĞER EĞİTİMİNİ HAYATLARINDA İÇSELLEŞTİRME DURUMLARI 626 SOSYAL BİLGİLER ÖĞRETMENLERİNİN SINIF YÖNETİMİNE İLİŞKİN BENİMSEDİKLERİ YAKLAŞIMLARIN BELİRLENMESİ 635 ORTAOKUL 8. SINIF ÖĞRENCİLERİNİN SOSYAL MEDYAYI KULLANIM DURUMLARININ İNCELENMESİ 644 OKUL ÖNCESİ ÖĞRENCİLERİNİN VATAN KAVRAMINA YÖNELİK GELİŞTİRDİKLERİ METAFORLARIN İNCELENMESİ 650 SOSYAL BİLGİLER ÖĞRETMENLERİNİN GÖRÜŞLERİNE GÖRE SOSYAL BİLGİLER ÖĞRETİM PROGRAMLARINDA YAPILMASI GEREKEN DEĞİŞİKLİKLER 658 SOSYAL BİLGİLER DERSİNDE ÜRÜN (SEÇKİ) DOSYASI OLUŞTURULMASINA YÖNELİK ÖĞRENCİ VE VELİ GÖRÜŞLERİNİN İNCELENMESİ

666 TÜRKİYE’DEKİ LİSANSÜSTÜ SOSYAL BİLGİLER EĞİTİMİNİN GENEL ANALİZİ 676 İLKOKUL 3. SINIF ÖĞRENCİLERİNİN SEVGİ DEĞERİNE YÖNELİK GÖRÜŞLERİ VE

EDİNİM DURUMLARI 687

TABLETLERİN OKULLARDAKİ KULLANIMININ TEORİK ESASLARI VE COĞRAFYA DERSİNDE UYGULANABİLECEK PRATİK OLANAKLAR 706 SOSYAL BİLGİLER ÖĞRETMENLİĞİ VE FEN BİLGİSİ ÖĞRETMENLİĞİ PROGRAMLARINDA ÖĞRENİM GÖREN ÖĞRETMEN ADAYLARININ TEKNOLOJİYE YÖNELİK ALGILARININ BELİRLENMESİ VE KARŞILAŞTIRILMASI

714

LİSE ÖĞRENCİLERİ SÖZLÜ TARİH ÇALIŞIYOR: TEKNOLOJİYE YENİK DÜŞMÜŞ BİR MESLEK OLARAK MUTEMETLİK (BİR TÜBİTAK PROJESİ ÖYKÜSÜ)

722 ÖZEL YETENEKLİ ÖĞRENCİLERDE GÖRSEL OKUMA BECERİSİNİN GELİŞTİRİLMESİNE YÖNELİK BİR UYGULAMA

728 7. SINIF SOSYAL BİLGİLER DERSİNDE YARATICI DÜŞÜNME ETKİNLİKLERİNİN KULLANIMI: AYDIN ÖRNEĞİ

(26)

26

ÖĞRENCİLERİN GÖZÜNDEN SOSYAL MEDYANIN YARAR VE RİSKLERİ ÜZERİNE BİR İNCELEME

743 KÜLTÜR AKTARIMI BOYUTUYLA HAYAT BİLGİSİ ÖĞRETİM PROGRAMI KAZANIMLARI

755 EMEKLİ SOSYAL BİLGİLER ÖĞRETMENLERİNİN KULLANDIĞI YÖNTEM VE TEKNİKLER ÜZERİNE SÖZLÜ TARİH ÇALIŞMASI 763 MEVZUATÜ’L-ULÛM VASITASIYLA GELENEK VE MODERNİTE MEYANINDA SOSYAL BİLGİLER EĞİTİMİNE MÜTEVAZI BİR KATKI 769 SOSYAL BİLGİLER ÖĞRETMENLİĞİ ÖĞRENCİLERİNİN ÇEVRE BİLİNCİ VE ÇEVRESEL DUYARLILIKLARININ İNCELENMESİ: PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ ÖRNEĞİ 777 SOSYAL BİLGİLER ÖĞRETMENLİĞİ ÖĞRENCİLERİNİN COĞRAFYA DERSİNE YÖNELİK TUTUMLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ: Pamukkale Üniversitesi Örneği 790 SOSYAL BİLGİLER BAŞARISI İLE ÇOKLU ZEKÂ TÜRLERİNİN İNCELENMESİ 799 GERÇEK HAYATLA TANIŞMAK: PASVAK AŞEVİ PROJESİNE İLİŞKİN SOSYAL BİLGİLER ÖĞRETMEN ADAYLARININ GÖRÜŞLERİ 808 SOSYAL BİLGİLER ÖĞRETMENLERİNİN SOSYAL BİLGİLER ÖĞRETİMİNDE KARŞILAŞTIKLARI SORUNLAR: DENİZLİ VE ERZURUM ÖRNEĞİ 818

(27)

27 TAM METİN BİLDİRİLER/

Proceeding

(28)

28

ÖĞRETMEN ADAYLARININ SINIF YÖNETİMİ BECERİLERİNDEN

“ÖĞRENCİYLE İLETİŞİM KURMA” YA İLİŞKİN YETERLİKLERİ HAKKINDAKİ GÖRÜŞLERİ Ali Rıza ERDEM

ÖZET

Eğitim ve öğretim uygulamalarında öğrencilerin bireysel farklılıkların dikkate alınarak, öğrenme ve öğretme süreçlerinin bireyselleştirilmesi ve her bir öğrencinin sahip olduğu potansiyel değerlerin en üst düzeye çıkarılması için öğretmen - öğrenci, öğrenci - öğrenci, öğrenci - aile ve öğretmen – aile arasındaki iletişimin sağlıklı olması zorunluluğu vardır. Öğretmenler açısından sağlıklı ve etkili iletişim daha çok önemlidir. Çünkü eğitimin amaçlarının en üst düzeyde gerçekleşebilmesi ve bireysel farklılıkların gözetilebilmesi için öncelikle kaynak konumunda olan öğretmenin öğrencileriyle sağlıklı ve etkili bir iletişim kurması gerekmektedir. Bunun için öğretmenin sağlıklı ve etkili iletişimin nasıl sağlandığını bilmesi ve bunu sınıfta uygulaması büyük önem taşımaktadır. Öğretmen, sınıf içerisinde öğrenmeyi sağlama ve rehberlik etme konumunun yanında iletişim becerilerini etkili bir şekilde işe koşması gerektiğinin de bilincinde olmalıdır. Öğretmen sadece eğiten-öğreten değil aynı zamanda sınıfa örnek olan bir kişi olduğu için, öğrencileriyle gerçekleştirdiği sözel ve sözel olmayan iletişim öğrenciler üzerinde son derece etkilidir. Bu çalışmada öğretmen adaylarının sınıf yönetimi becerilerinden “öğrenciyle iletişim kurma” ya ilişkin yeterlikleri hakkındaki görüşleri araştırılmıştır. Araştırma betimsel bir araştırmadır. Araştırmanın evreni Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesinde okuyan öğretmen adaylarıdır. Örneklemi ise Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesinde okuyan 4. sınıf öğretmen adaylarından amaçlı, oranlı küme ve random örnekleme yoluyla seçilen 839 öğretmen adayı oluşmaktadır. Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilmiştir. Veri toplama aracında “öğrenciyle iletişim kurma” ya ilişkin 11 soruya yer verilmiştir. Kapsam geçerliği için uzman görüşüne başvurulmuştur. Seçeneklerde “Kendimi çok yeterli görüyorum”, “Kendimi iyi düzeyde yeterli görüyorum”, “Kendimi orta düzeyde yeterli görüyorum”, “Kendimi az yeterli görüyorum”, “Kendimi hiç yeterli görmüyorum” şeklinde beşli Likert tipi dereceleme ölçeği kullanılmıştır. Cronbach Alpha değeri 0.90 olarak bulunmuştur. Dağılımın normal olup olmadığını belirlemek için Kolmogorov Simirnov testi uygulanmıştır. Elde edilen sonuçlara göre verilerin normal dağılım göstermediği belirlenmiştir (K-s)-z =1,816 p=0.003). Çözümlemelerde de parametrik testlerden yüzde, aritmetik ortalama; non-parametrik testlerden ise Man Whitney U ve Kruskal Wallis kullanılmıştır. Süreksiz olan ölçekteki cevap seçenekleri, istatistiksel işlemlerle elde edilen sonuçların yorumlanabilmesi için geliştirilen bir ölçekle “sürekli” hale getirilmiştir. Sorunla karşılaşma derecesi bölümündeki 4 aralık 5 seçeneğe bölünmüş (4: 5 = 0.80); bulunan sayı seçenekleri temsil eden en alt sayıdan itibaren ilave edilerek: 1.00 – 1.80 Kendimi hiç yeterli görmüyorum, 1.81 – 2.60 Kendimi az yeterli görüyorum, 2.61 – 3.40 Kendimi orta düzeyde yeterli görüyorum, 3.41 – 4.20 Kendimi iyi düzeyde yeterli görüyorum, 4.21-5.00 Kendimi çok yeterli görüyorum şeklinde yorumlanmıştır.

Öğretmen adaylarının sınıf yönetimi becerilerinden “öğrenciyle iletişim kurma” ya ilişkin yeterlikleri hakkındaki görüşleri 4.01 aritmetik ortalamayla “Kendimi iyi düzeyde yeterli görüyorum” şeklindedir. Öğretmen adaylarının cinsiyetine, öğretim türüne ve anabilim dalına göre görüşleri arasında farklılık vardır.

Anahtar kelimeler: öğretmen adayı, sınıf yönetimi becerileri, öğrenciyle iletişim kurma, yeterlik, görüş

(29)

29

OPINIONS OF TEACHER CANDIDATES ABOUT ONE OF THE CLASSROOM MANAGEMENT SKILLS "COMMUNICATION WITH STUDENTS"

ABSTRACT

In order to individualize the periods of teaching and learning and increase the level of students' level of potential values at maximum by considering their personal differences, the communication between teacher-student, student-student, student-family and family-teacher must be healthy, because in order to perform the aims of education at the highest level and consider the personal differences, the teacher as a resource must own a healthy communication with the students. Therefore, s/he must know how to provide a healthy and efficient communication and apply these skills in class. Apart from providing the teaching atmosphere and guiding the students, s/he must be aware of the fact that s/he is to use the communication skills effectively. As the teacher is not only an educating-teaching figure, but also a role model, s/he is very efficacious on verbal and non-verbal communication with the students. In this study, the ideas of teacher candidates about one of the classroom management skills "communication with students" are studied.

This is a descriptive research. The research population consists of the teacher candidates at Pamukkale University, Faculty of Education. Its sample consists of 839 teacher candidates who were elected among final year undergraduate students at Faculty of Education in Pamukkale University. The means of database was developed by the researcher. There are 11 questions about "communicating with students" in means of data gathering. For the validity of scope, the ideas of an expert were consulted. Five point likert scale type is used as a way of grading in multiple choice. The so-called choices are: "I am a very sufficient person" , "I am a high-level sufficient person" , " I am a middle-level sufficient person", "I am a low-level sufficient person", "I am not a sufficient person" . The level of Cronbach Alpha level is 0,90. Kolmogorov Simirnov test was used so as to check the normality of variation. According to the results, the outcome was defined to be abnormal (K-s) -z= 1,816 p=0,003) . While resolving, percent in parametric tests, arithmetic mean; Man Whitney U and Kruskal Wallis in non-parametric tests were used. The multiple choices in discontinuous scale changed into "continuous" with a developed scale used to analyze the results in statically transaction. The 4 parts about level of facing with problems divided into 5 choices ( 4:5=0,80); the choices of numbers are added to each other starting from the lowest level :1.00-1.80 "I am not a sufficient person " , 1.80-2.60 "I am a low-level sufficient person" , 2.61-3.40 "I am a middle-level sufficient person " 3.41-4.20 "I am a high-level sufficient person" , 4.21-5.00 "I am a very sufficient person".

The opinions of teacher candidates about one of the classroom management skills, "communication with students” are concluded as 4.01 with the arithmetic mean which can be concluded as "I am a high-level sufficient person". These opinions differentiates depending on the teacher candidates' sex, kind of education and department.

Key words: teacher candidate, classroom management skills, communication with students, sufficiency, opinion.

(30)

30

GİRİŞ

Toplumsal yapının temelini oluşturan iletişim bilgi üretme, aktarma ve anlamlandırma veya duygu düşünce, tutum ve bilgilerin akla gelecek her türlü yolla başkalarına aktarılması sürecidir. İletişimde kimi zaman ses, kimi zaman yazı ya da resim, kimi zaman da sözel olmayan hareketler araç olarak kullanılmaktadır. İletişim anlama, anlaşma / anlaşılma ve anlatma gibi ihtiyaçlardan doğar. Topluluk içinde yaşayan her birey çevresine kendini anlatmak ve onları anlamak zorundadır. İletişim karmaşık, simgesel, kapsam ve ilişki boyutu olan etkileşimsel bir süreçtir. Bu süreçte yer alan öğeler kaynak, mesaj, kanal, alıcı ve dönüttür. İletişim iki birim arasında ileti alış-verişidir. İletişim bir başkasıyla konuşmadır; televizyondur, gazetedir; yazılı veya sözlü bir eleştiridir; saç ve giyim biçimimizdir; ilk çağlarda duvara çizilen bir resimdir; bazen duymak, bazen dokunmak bazen de görmektir. İletişim, insanların birbirlerini anlamaları için gerekli olan bir köprüdür. İletişim, bir düşüncenin, bir duygunun yüz anlatımı, el, kol, baş hareketleri, konuşma ya da yazı, telefon, televizyon gibi bildirişim araç ve gereçlerinden yararlanarak bir kimseden başka bir kimseye iletilmesidir. İletişim, bir alıcı ile gönderici arasında belirli bir ölçüde anlaşma sağlayan mesajların, düşüncelerin ve tutumların paylaşılmasıdır. İletişim emirlerin, bilgilerin, düşüncelerin, açıklamaların ve soruların bireyden, bireye ve gruptan, gruba aktarılması sürecidir. İletişim, insanların davranışlarını değiştirmek için bir haberleşme ağı kurmak, kişiler ve gruplar arası ilişkileri geliştirmek, yetkinin görevlerini gerçekleştirmek ve etkili bir koordinasyonu sağlamaktır. İletişimle bilgilerin, düşüncelerin, duyguların ya da tutumların benzeşmesi, ortaklaşması amaçlanır. Bu yüzden iletişim için "simgelerin paylaşılması süreci" de denebilir. İletişim tek yanlı değil, çift yönlü işleyen bir süreçtir. İletişimde ileten ve iletilen sürekli değişkendir. Toplumsal yapının temelini oluşturan iletişim, bilgi üretme, aktarma ve anlamlandırma veya duygu düşünce, tutum ve bilgilerin akla gelecek her türlü yolla başkalarına aktarılması sürecidir. (Demirel & Ün, 1987; Aydın,1988; Alıç,1991; Bursalıoğlu,1991; Demirel,1993; Zıllıoğlu, 1996; Tutar, Yılmaz, 2003; Engin & Aydın, 2007; Yılmaz & Yoncalık & Çimen, 2010; Tomul, 2011; Akbaşlı, 2012; Maden, 2013; Araç, 2014).

Eğitim ve öğretim uygulamalarında öğrencilerin bireysel farklılıkların dikkate alınarak, öğrenme ve öğretme süreçlerinin bireyselleştirilmesi ve her bir öğrencinin sahip olduğu potansiyel değerlerin en üst düzeye çıkarılması için öğretmen - öğrenci, öğrenci - öğrenci, öğrenci - aile ve öğretmen – aile arasındaki iletişimin sağlıklı olması zorunluluğu vardır. Öğretmenler açısından sağlıklı ve etkili iletişim daha çok önemlidir. Çünkü eğitimin amaçlarının en üst düzeyde gerçekleşebilmesi ve bireysel farklılıkların gözetilebilmesi için öncelikle kaynak konumunda olan öğretmenin öğrencileriyle sağlıklı ve etkili bir iletişim kurması gerekmektedir. Bunun için öğretmenin sağlıklı ve etkili iletişimin nasıl sağlandığını bilmesi ve bunu sınıfta uygulaması büyük önem taşımaktadır (Engin & Aydın, 2007; Yılmaz & Yoncalık & Çimen, 2010; Habacı & Ürker & Bulut & Atıcı & Habacı, 2013).

Sınıf Yönetiminde Öğrencilerle İletişim Kurabilmenin Önemi

Etkili bir sınıf yönetimi, sınıf ortamının fiziksel düzeni, plan-program etkinlikleri, sınıfta kuralların belirlenmesi, geliştirilmesi, öğretmenin liderlik özellikleri, iletişim ve sunum becerisi, motivasyon yönetimi, sınıf içinde zaman kullanımı, sınıf organizasyonu ve etkili bir öğretme ortamı için olumlu bir sınıf iklimi oluşturma gibi çok geniş bilgi ve beceri alanını kapsamaktadır. Etkili sınıf yönetiminde eğitimin amaçlarının üst düzeyde gerçekleştirilebilmesi açısından öğretmenlerin öğrencilerle iletişim kurabilmeyle ilgili yeterlikleri oldukça önemlidir. Eğitimin, kişilerarası gerçekleşen bir etkileşim, bir iletişim süreci olması öğretmenlerin de bu sürecin en etkili yönlendiricisi olması nedeniyle, öğretmenlerin iletişim becerilerini bu süreçte ne derece etkili kullandığı oldukça önemlidir. Öğretmenlerin, sınıf içerisinde öğrenmeyi sağlama ve rehberlik etme konumunun yanında iletişim becerilerini etkili bir şekilde işe koşması gerektiğinin bilincinde olmalıdır. Öğretmenlerin öğrencileriyle olan etkileşiminde kullandığı iletişim becerileri önemli bir yere sahiptir. Öğretmenlerin iletişim becerileri “empati”, “eşitlik”, “etkililik” ve “yeterlilik” alt boyutlarında ele alınmaktadır. Öğretmenler sadece eğiten-öğreten değil aynı zamanda sınıfa örnek olan bir kişi olduğu için, öğrencileriyle gerçekleştirdiği sözel ve sözel olmayan iletişim öğrenciler üzerinde son derece etkilidir. Öğretmenler öğrenme-öğretme sürecine rehberlik ederken sözel ve sözel olamayan iletişimden etkin bir şekilde yararlanmaktadır. Öğrenme-öğretme sürecinde öğretmenler hem iletişim sürecini başlatan kaynak hem de iletişimde hedef konumunda olan alıcıdır. (Yalçınkaya & Tonbul, 2002; Engin &

(31)

31

Aydın, 2007; Zeki, 2009; Yılmaz & Yoncalık & Çimen, 2010; Nacar & Tümkaya, 2011; Uğurlu, 2013; Kayabaşı & Akcengiz, 2014).

Öğretmenin eğitimin amaçlarını en üst düzeyde gerçekleştirebilmek için ders içinde öğrencilerle etkili iletişim kurabilmesi gerekmektedir. Öğretmenlerin sahip olmaları gereken iletişim becerileri üzerine yapılan araştırmalarda, eğitimcilerden ve öğrencilerden bir sıralama yapılması istendiğinde, eğitimcilerin genel olarak sınıf-içi akademik süreçleri temel aldıkları görülürken; öğrencilerin günlük iletişim süreçlerinde ağırlık kazanan özellikleri öne çıkardıkları belirlenmiştir (Yılmaz & Yoncalık & Çimen, 2010; Çetinkaya, 2011). Bulut’a (2004: 435) göre kadın öğretmenler erkek öğretmenlere göre iletişim becerisi “etkililik” ve “yeterlilik” alt boyutlarında daha yüksek beceriye sahiptir. Naçar & Tümkaya’ya (2010: 506) göre öğretmenlerin iletişim becerileri ile kişilerarası problem çözme becerileri arasında anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Empati, eşitlik, etkililik ve yeterlilik alt boyutlarında öğretmenlerin iletişim becerilerinin kadın öğretmenler lehine anlamlı bir şekilde farklılaştığı görülmüştür. Erdem & Okul’a (2015: 7) göre ilkokullarda görev yapan sınıf öğretmenleri öğrencilerle iletişim becerilerine ilişkin olumlu görüş bildirmişlerdir.

Öğretmen adayları hizmet öncesi eğitimde iletişimle ilgili bilgi ve becerileri kazanmak için hem sınıf yönetimi dersinin içinde bir konu olarak hem de 2006-2007 eğitim-öğretim yılından itibaren “etkili iletişim” adıyla genel kültür derslerinden biri olarak eğitim almaktadır. Etkili İletişim, öğretmen adaylarının hizmet öncesi eğitiminde zorunlu ya da seçmeli olarak üç veya iki kredilik teorik ders şeklinde verilmektedir. Etkili iletişim dersi öğretmen adaylarının iletişim becerilerini anlamlı bir şekilde farklılaştırmaktadır (Deniz, 2015; Elkatmış, 2015). Ocak & Erşen’e (2015:10) göre öğretmen adaylarının iletişim becerileri algılarının (x =103.59) yüksek düzeydedir. Maden’e (2010: 152) göre Türkçe öğretmeni adaylarının sözlü iletişim yeterlikleri genel olarak ortalamanın üstündedir. Çetinkaya’ya (2011: 574) göre kız öğretmen adayları, erkek öğretmen adaylarına göre iletişim becerilerine ilişkin daha olumlu görüş bildirmişlerdir. Ocak & Erşen’e (2015:10) göre öğretmen adaylarının iletişim becerileri algıları kız öğretmen adayları lehine farklılaşmaktadır. Özerbaş & Bulut & Usta’ya (2007: 130) göre öğretmen adaylarının iletişim becerileri düzeyi öğretim türüne göre göre normal öğretim lehine farklılaşmaktadır fakat öğrenim gördükleri anabilim dalına göre farklılaşmamaktadır.

Öğretmen adaylarına hizmet öncesi eğitimde uygulanan program hedeflerinden biri de eğitimde öğrencilerle etkili iletişimi gerçekleştirebilecek bilgi ve becerileri kazandırmaktır. Ocak & Erşen’e (2015:3) göre Avrupa’da son yirmi yılda öğretmen eğitimi üzerinde yapılan çalışmaların en önemli konularından biri, öğretmenlerin iletişim becerisi yeterliliği üzerinedir. Bu çalışmada öğretmen adaylarının sınıf yönetimi becerilerinden “öğrenciyle iletişim kurma” ya ilişkin yeterlikleri hakkındaki görüşleri araştırılmıştır. Bu çerçevede ele alınana alt problem şunlardır: (1) Öğretmen adaylarının sınıf yönetimi becerilerinden “öğrenciyle iletişim kurma” ya ilişkin yeterlikleri hakkındaki görüşleri nedir? (2) Öğretmen adaylarının sınıf yönetimi becerilerinden “öğrenciyle iletişim kurma” ya ilişkin yeterlikleri hakkındaki görüşleri (a) cinsiyete (b) öğretim türüne (c) anabilim dalına göre farklılık göstermekte midir?

YÖNTEM

Araştırma betimsel bir araştırmadır. Araştırmanın evreni Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesinde okuyan öğretmen adaylarıdır. Örneklemi ise Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesinde okuyan 4. sınıf öğretmen adaylarından amaçlı, oranlı küme ve random örnekleme yoluyla seçilen 839 öğretmen adayı oluşmaktadır. Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilmiştir. Veri toplama aracında “öğrenciyle iletişim kurma” ya ilişkin 11 soruya yer verilmiştir. Kapsam geçerliği için uzman görüşüne başvurulmuştur. Seçeneklerde “Kendimi çok yeterli görüyorum”, “Kendimi iyi düzeyde yeterli görüyorum”, “Kendimi orta düzeyde yeterli görüyorum”, “Kendimi az yeterli görüyorum”, “Kendimi hiç yeterli görmüyorum” şeklinde beşli Likert tipi dereceleme ölçeği kullanılmıştır. Cronbach Alpha değeri 0.90 olarak bulunmuştur. Dağılımın normal olup olmadığını belirlemek için Kolmogorov Simirnov testi uygulanmıştır. Elde edilen sonuçlara göre verilerin normal dağılım göstermediği belirlenmiştir (K-s)-z =1,816 p=0.003). Çözümlemelerde de parametrik testlerden yüzde, aritmetik ortalama; non-parametrik testlerden ise Man Whitney U ve Kruskal Wallis kullanılmıştır. Süreksiz olan ölçekteki cevap seçenekleri, istatistiksel işlemlerle elde edilen sonuçların yorumlanabilmesi için geliştirilen bir

(32)

32

ölçekle “sürekli” hale getirilmiştir. Sorunla karşılaşma derecesi bölümündeki 4 aralık 5 seçeneğe bölünmüş (4: 5 = 0.80); bulunan sayı seçenekleri temsil eden en alt sayıdan itibaren ilave edilerek: 1.00 – 1.80 Kendimi hiç yeterli görmüyorum, 1.81 – 2.60 Kendimi az yeterli görüyorum, 2.61 – 3.40 Kendimi orta düzeyde yeterli görüyorum, 3.41 – 4.20 Kendimi iyi düzeyde yeterli görüyorum, 4.21-5.00 Kendimi çok yeterli görüyorum şeklinde yorumlanmıştır.

BULGULAR ve YORUM

Araştırmanın birinci alt problemi “Öğretmen adaylarının sınıf yönetimi becerilerinden “öğrenciyle iletişim kurma” ya ilişkin yeterlikleri hakkındaki görüşleri nedir?” şeklinde belirtilmişti. Araştırmaya katılan öğretmen adayları “sınıf yönetimi becerilerinden “öğrenciyle iletişim kurma” ya ilişkin yeterlikleri hakkında” 4,01 ortalama ile “Kendimi iyi düzeyde yeterli görüyorum” şeklinde görüş belirtmişlerdir. Öğretmen adaylarının öğrenciyle iletişim kurmaya ilişkin “Kendimi iyi düzeyde yeterli görüyorum” şeklinde görüş belirtmesi ileriye yönelik meslek yaşantılarında ders içi öğrenciyle iletişimini olumlu yönde etkileyeceği söylenebilir.

Tablo 1

Öğretmen adaylarının sınıf yönetimi becerilerinden “öğrenciyle iletişim kurma” ya ilişkin yeterlikleri hakkındaki görüşleri

SIRA Ölçek Maddeleri N 𝑋 Ss KATILIM

DÜZEYİ

S3 Öğrencileri etkin dinlemede ₈₃₉ _{4,29 0,813} Kendimi çok

yeterli görüyorum

S4 Öğrencilerle empati kurmada 839 4,20 0,859 Kendimi iyi

düzeyde yeterli görüyorum S8 Sınıf hâkimiyetini sağlamada göz temasını

etkin kullanmada 839 4,04 0,918

S6 Öğrencilerle iletişimde jest ve mimikleri etkin

kullanmada 839 4,03 0,919

S2 Türkçeyi öğrencilerle yazılı iletişimde doğru ve

etkin kullanabilmede 839 4,00 0,870

S7 Öğrencilerle iletişimde beden dilini etkin

kullanmada 839 4,00 0,917

S1 Türkçeyi öğrencilerle sözlü iletişimde doğru ve

etkin kullanabilmede 839 3,97 0,875

S5 Öğrencilerle olan iletişim engellerini ortadan

kaldırmada 839 3,97 0,820

S10 Öğrencilere olumlu geri bildirim vermede 839 3,96 0,840 S11 Öğrencilerle iletişimde duygularımı doğru bir

biçimde göstermede 839 3,94 0,847

S9 Öğrencilerle iletişimde iletiyi kısa ve çarpıcı

şekilde oluşturmada 839 3,79 0,854

Tablo 1 incelendiğinde araştırmaya katılan öğretmen adaylarının “Öğrencileri etkin dinleme” maddesine 4,29 ortalama ile en yüksek düzeyde katılım gösterilirken, “Öğrencilerle iletişimde iletiyi kısa ve çarpıcı şekilde oluşturma” maddesine 3,79 ortalama ile en düşük düzeyde katılım gösterilmiştir. Bu bulgu diğer araştırma sonuçlarıyla da örtüşmektedir. Ocak & Erşen’e (2015:10) göre öğretmen adaylarının iletişim becerileri algılarının (x =103.59) yüksek düzeydedir. Maden’e (2010: 152) göre Türkçe öğretmeni adaylarının sözlü iletişim yeterlikleri genel olarak ortalamanın üstündedir.

(33)

33

Araştırmanın ikinci alt problemi “Öğretmen adaylarının sınıf yönetimi becerilerinden “öğrenciyle iletişim kurma” ya ilişkin yeterlikleri hakkındaki görüşleri (a) cinsiyete (b) öğretim türüne (c) anabilim dalına göre farklılık göstermekte midir?” şeklindedir.

Tablo 2

Öğretmen adaylarının sınıf yönetimi becerilerinden “öğrenciyle iletişim kurma” ya ilişkin yeterlikleri hakkındaki görüşlerinin “cinsiyet” e göre farklılığı (Mann Whitney U Testi)

Cinsiyet N Sıra ortalaması Sıra toplamı U P

Kız ₅₇₉ _435,06 _251900,00 6,655E4 0,007*

Erkek ₂₆₀ _386,46 _100480,00

* p<0,05

Tablo 2’ de görüldüğü gibi araştırmaya katılan öğretmen adaylarının sınıf yönetimi becerilerinden “öğrenciyle iletişim kurma” ya ilişkin yeterlikleri hakkındaki görüşlerinin cinsiyete göre anlamlı bir biçimde farklılaştığı görülmektedir [U =6,655E4, p=0,007]. Kız öğretmen adaylarının erkek öğretmen adaylarına göre “öğrenciyle iletişim kurma” ya ilişkin yeterlikleri hakkındaki görüşleri daha olumludur. Bu bulgu diğer araştırma sonuçlarıyla da örtüşmektedir. Çetinkaya’ya (2011: 574) göre kız öğretmen adayları, erkek öğretmen adaylarına göre iletişim becerilerine ilişkin daha olumlu görüş bildirmişlerdir. Ocak & Erşen’e (2015:10) göre öğretmen adaylarının iletişim becerileri algıları kız öğretmen adayları lehine farklılaşmaktadır.

Tablo 3

Öğretmen adaylarının sınıf yönetimi becerilerinden “öğrenciyle iletişim kurma” ya ilişkin yeterlikleri hakkındaki görüşlerinin “öğretim türü” ne göre farklılığı (Mann Whitney U Testi)

Öğretim türü N Sıra ortalaması Sıra toplamı U P

Normal öğretim ₄₉₃ _435,44 _214672,50 7,768E4 0,027*

İkinci öğretim ₃₄₆ _398,00 _137707,50

* p<0,05

Tablo 3’ de görüldüğü gibi araştırmaya katılan öğretmen adaylarının sınıf yönetimi becerilerinden “öğrenciyle iletişim kurma” ya ilişkin yeterlikleri hakkındaki görüşlerinin öğretim türüne göre anlamlı bir biçimde farklılaştığı görülmektedir [U =7,768E4, p=0,027]. Normal öğretim öğretmen adaylarının ikinci öğretim öğretmen adaylarına göre “öğrenciyle iletişim kurma” ya ilişkin yeterlikleri hakkındaki görüşleri daha olumludur. Bu bulgu diğer araştırma sonuçlarıyla da örtüşmektedir. Özerbaş & Bulut & Usta’ya (2007: 130) göre öğretmen adaylarının iletişim becerileri düzeyi öğretim türüne göre göre normal öğretim lehine farklılaşmaktadır.

Tablo 4

Öğretmen adaylarının sınıf yönetimi becerilerinden “öğrenciyle iletişim kurma” ya ilişkin yeterlikleri hakkındaki görüşlerinin “anabilim dalı” na göre farklılığı (Kruskal Wallis Analizi)

Anabilim Dalı N Sıra ortalaması sd Chi-Square P FARK

1-Sınıf öğretmenliği 174 446,99 8 28,129 0,000* 1-2/3

2-Okulöncesi öğretmenliği 157 376,53 2-6/7/9

3-Sosyal bilgiler

öğretmenliği 97 402,34

3-6/9

4-Fen bilgisi öğretmenliği 70 353,19 4-6/7/8/9

5-PDR 126 401,64 5-6/7/9

(34)

34

7-Resim-iş öğretmenliği 69 476,91

8-Türkçe öğretmenliği 85 429,71 8-9

9-İngilizce öğretmenliği 42 515,93

* p<0,05

Tablo 4’ de görüldüğü gibi araştırmaya katılan öğretmen adaylarının sınıf yönetimi becerilerinden “öğrenciyle iletişim kurma” ya ilişkin yeterlikleri hakkındaki görüşlerinin anabilim dalına göre anlamlı bir farklılık gösterdiği görülmektedir [Chi-Square=28,129, p=0,000]. Bu farkın hangi anabilim dalı arasında olduğunun belirlenmesi amacıyla Mann Whitney U Testi yapılmıştır. Testin sonucunda elde edilen sonuçlar Tablo 5’de gösterilmiştir.

Tablo 5

Öğretmen adaylarının sınıf yönetimi becerilerinden “öğrenciyle iletişim kurma” ya ilişkin yeterlikleri hakkındaki görüşlerinin “anabilim dalı” na göre farklılığını gösteren Mann Whitney U testi sonuçları

Gruplar (Anabilim

dalları) N Sıra ortalaması Sıra toplamı U P

Sınıf öğretmenliği 174 179,15 31172,00 1,137E4 0,008* Okulöncesi öğretmenliği 157 151,43 23774,00 Sınıf öğretmenliği 174 141,06 24544,50 7,558E3 0,154 Sosyal bilgiler öğretmenliği 97 126,92 12311,50 Sınıf öğretmenliği 174 130,47 22701,50 4,704E3 0,005*

Fen bilgisi öğretmenliği 70 102,69 7188,50

Sınıf öğretmenliği 174 157,25 27361,00 9,788E3 0,113 PDR 126 141,18 17789,00 Sınıf öğretmenliği 174 95,09 16546,50 1,322E3 0,151 Müzik öğretmenliği 19 114,45 2174,50 Sınıf öğretmenliği 174 119,38 20771,50 5,546E3 0,355 Resim-iş öğretmenliği 69 128,62 8874,50 Sınıf öğretmenliği 174 131,97 22963,00 7,052E3 0,544 Türkçe öğretmenliği 85 125,96 10707,00 Sınıf öğretmenliği 174 105,12 18291,50 3,066E3 0,106 İngilizce öğretmenliği 42 122,49 5144,50

Okulöncesi öğretmenliği 157 124,61 19563,00 7,160E3 0,424

Sosyal bilgiler

öğretmenliği 97 132,19 12822,00

PDR 126 146,55 18465,00

Okulöncesi öğretmenliği 157 85,18 13373,50 970,500 0,013*

Müzik öğretmenliği 19 115,92 2202,50

Okulöncesi öğretmenliği 157 105,66 16588,00 4,185E3 0,006*

Resim-iş öğretmenliği 69 131,35 9063,00

Türkçe öğretmenliği 85 132,08 11226,50

Okulöncesi öğretmenliği 157 92,95 14593,00 2,190E3 0,001*

İngilizce öğretmenliği 42 126,36 5307,00

Sosyal bilgiler

öğretmenliği 97 87,96 8532,00

3,011E3 0,212

Sosyal bilgiler

öğretmenliği 97 112,04 10867,50

6,108E3 0,994

(35)

35

Sosyal bilgiler öğretmenliği 97 55,65 5398,50 645,500 0,039* Müzik öğretmenliği 19 73,03 1387,50 Sosyal bilgiler öğretmenliği 97 77,59 7526,00 2,773E3 0,060 Resim-iş öğretmenliği 69 91,81 6335,00 Sosyal bilgiler öğretmenliği 97 88,66 8600,50 3,848E3 0,437 Türkçe öğretmenliği 85 94,74 8052,50 Sosyal bilgiler öğretmenliği 97 64,32 6239,50 1,486E3 0,011* İngilizce öğretmenliği 42 83,11 3490,50

Fen bilgisi öğretmenliği 70 91,70 6419,00 3,934E3 0,210

PDR 126 102,28 12887,00

Fen bilgisi öğretmenliği 70 40,96 2867,50 382,500 0,005*

Müzik öğretmenliği 19 59,87 1137,50

Fen bilgisi öğretmenliği 70 60,09 4206,50 1,722E3 0,003*

Resim-iş öğretmenliği 69 80,05 5523,50

Fen bilgisi öğretmenliği 70 69,46 4862,50 2,378E3 0,031*

Fen bilgisi öğretmenliği 70 47,83 3348,00 863,000 0,000*

İngilizce öğretmenliği 42 70,95 2980,00 PDR 126 70,25 8851,50 850,500 0,042* Müzik öğretmenliği 19 91,24 1733,50 PDR 126 92,00 11592,00 3,591E3 0,045* Resim-iş öğretmenliği 69 108,96 7518,00 PDR 126 103,05 12984,50 4,984E3 0,392 Türkçe öğretmenliği 85 110,37 9381,50 PDR 126 78,86 9936,00 1,935E3 0,009* İngilizce öğretmenliği 42 101,43 4260,00 Müzik öğretmenliği 19 47,63 905,00 596,000 0,546 Resim-iş öğretmenliği 69 43,64 3011,00 Müzik öğretmenliği 19 64,00 1216,00 589,000 0,066 Türkçe öğretmenliği 85 49,93 4244,00 Müzik öğretmenliği 19 31,82 604,50 383,500 0,809 İngilizce öğretmenliği 42 30,63 1286,50

Resim-iş öğretmenliği 69 82,79 5712,50 2,568E3 0,184

Resim-iş öğretmenliği 69 54,70 3774,00 1,359E3 0,584

Türkçe öğretmenliği 85 59,39 5048,50 1,394E3 0,044*

Mann Whitney U Testi sonuçlarında anabilim dalları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir görüş farklılığın olduğu anlaşılmaktadır. Tablo 5’deki Mann Whitney U Testi sonuçlarına göre 6 anabilim dalı arasında anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Bu bulgu diğer araştırma sonuçlarıyla da örtüşmemektedir. Özerbaş & Bulut & Usta’ya (2007: 130) göre öğretmen adaylarının iletişim becerileri düzeyi öğrenim gördükleri anabilim dalına göre farklılaşmamaktadır.

SONUÇ ve ÖNERİLER

Araştırmaya katılan öğretmen adaylarının sınıf yönetimi becerilerinden “öğrenciyle iletişim kurma” ya ilişkin yeterlikleri hakkındaki görüşleri 4.01 aritmetik ortalamayla “Kendimi iyi düzeyde yeterli görüyorum” şeklindedir. Öğretmen adaylarının öğrenciyle iletişim kurmaya ilişkin “Kendimi iyi düzeyde yeterli görüyorum” şeklinde görüş belirtmesi ileriye yönelik meslek yaşantılarında ders içi öğrenciyle