Etkili ‹letiflim ve S›n›f ‹çinde Problemli Davran›fllar

Belgede Yetiflkin E itimi K lavuzu (sayfa 116-119)

5.1.3 ‹dari ‹liflkiler

5.2.5 Etkili ‹letiflim ve S›n›f ‹çinde Problemli Davran›fllar

S›n›f içi etkileflim, kolaylaflt›r›c› ve kat›l›mc›lar›n ürettikleri bilgileri birbirleriyle paylaflt›klar›, iletilerini anlamaya, yorumlamaya çal›flt›klar› bir süreçtir. Bu süreci kolaylaflt›ran ya da engelleyen ögeler vard›r; beden duruflu, mesafe, göz temas›, yüz ifadesi ve ses tonu.

Beden diline iliflkin önemli konular yukar›da verilmifltir. Bu bölümde etkili iletiflim için gerekli olan etkin dinleme, empati ve geri bildirimle ilgili baz› noktalar hat›rlat›lacakt›r.

Etkin bir dinleyici olmak için;

• Daha iyi bir dinleyici olmaya istekli olmak,

• Konuflmay› b›rakmak,

• Konuflan kifliye bakmak,

• Duygular› bir kenara b›rakmak,

• Baflka fleylerle oyalanmamak,

• Söylenen ana noktalar› yakalamak,

• Dinleme s›ras›nda söylenenlere itirazlar haz›rlamamak,

• Söylenmeyen fleyleri dinlemek (sat›r aralar›n› okumaya çal›flmak),

• Bir an önce sonuca gelmekten kaç›nmak,

• Acele kararlardan kaç›nmak,

• Kendi ön yarg›lar›m›z›n fark›nda olmak gerekmektedir. Dinleme s›ras›nda anlamaya yönelik sorular sorabilirsiniz;

ancak sorular›n›z yarg›lay›c›, cevab› belli, çapraz sorgulama tipinde olmamal›d›r.

Anlamad›¤›n›z noktalarda, kat›l›mc›lara

Etkili dinlemenin önemli bir aflamas› da geri bildirim vermektir. Geri bildirim,

• Zaman›nda

(Uygulama öncesi, s›ras› ve sonras›)

•Gözlenebilir, somut bilgi içeren,

• Tan›mlay›c› (yarg›lay›c› de¤il),

• Kendi ad›na (baflka fleyler demek istemeden),

• Önce olumlu, sonra gelifltirmeye yönelik olarak verilmelidir (Yal›n ve Ark. ,2008).

“Biraz daha anlatabilir misiniz?” veya “ne dedi¤inizi anlamama yard›mc› olur musunuz?” vb., sorular yöneltebilirsiniz.

Etkili dinlemede kat›l›mc›lar› cesaret-lendirmek, söylenenleri yeniden ifade ederek netlefltirmek, yeniden söylemek (empati) ve özetlemek kolaylaflt›r›c›n›n unutmamas› gereken noktalard›r. Etkin dinleme yoluyla bir iletinin do¤ru anlafl›l›p anlafl›lmad›¤› kontrol edilmifl olur. Böylece yanl›fl anlamalar ortadan kalkar.

Karfl›m›zdaki kiflinin kendini do¤ru ifade etmesine yard›mc› olur, kendini özgürce ifade edebilece¤i bir ortam yarat›r. Ayr›ca karfl›m›zdaki kiflinin de bizi dinleme iste¤ini art›r›r (Yal›n ve Ark. 2008).

Geri Bildirim

Tanık olunan bir davranıflla ilgili bir gözlem ya da bilgiyi, ilerde istenen düzeye getirmek amacıyla, davranıflı gerçeklefltiren kifliye iletmek.

Empati

Bir kiflinin kendisini karfl›s›ndaki kiflinin yerine koyarak olaylara onun bak›fl aç›s›yla bakmas›,o kiflinin duygu ve düflüncelerini do¤ru olarak anlamas›, hissetmesi ve ona iletmesi sürecidir.

e¤er anlad›¤›m›z› ona ifade etmezsek empati kurma sürecini tamamlam›fl say›lmay›z (Yal›n ve Ark. 2008).

S›n›f içi etkileflim her zaman planland›¤›

biçimde geliflmeyebilir. Kat›l›mc›lar›n kimi problem davran›fllar› iletiflimi olumsuz etkileyebilir ve kolaylaflt›r›c›n›n ve e¤itimin amac›na ulaflmas›n› olumsuz etkileyebilir.

Sayfa 118’deki tabloda, e¤itimin etkilili¤ini art›rmak amac›yla, yetiflkinlerin geliflim özelliklerini göz önünde bulundurarak, s›n›f içi sorunlarla bafl etmek için baz› ipuçlar›

verilmifltir.

Ayn› flekilde, kolaylaflt›r›c›n›n kat›l›mc›-lardan geri bildirim almas› da s›n›f içi etkileflim sürecinin önemli bir parças›d›r.

Kolaylaflt›r›c›, geri bildirim istemeli, verilen geri bildirimi dinlemeli ve tart›flmadan, savunmaya geçmeden kabul etmelidir.

Etkili s›n›f içi iletiflimde önemli kavram-lardan biri de empatidir.

Empati kurmak için gerekli ögeler flöyle s›ralanabilir:

• Empati kuracak kifli kendisini karfl›s›ndaki kiflinin yerine koymal›, olaylara onun bak›fl aç›s›yla bakmal›d›r;

karfl›m›zdaki kiflinin rolüne girerek empati kurdu¤umuzda o kiflinin rolünde k›sa bir süre kalmal›, daha sonra bu rolden ç›karak kendi yerimize geçebilmeliyiz.

• Aksi halde özdeflim kurmufl ya da sempati duymufl oluruz.

• Empati kurmufl say›lmam›z için karfl›m›zdaki kiflinin duygular›n› ve düflüncelerini do¤ru olarak anlamam›z gereklidir. Karfl›m›zdakinin yaln›zca duygular›n› ya da yaln›zca düflüncelerini anlam›fl olmak yeterli de¤ildir.

Empati kuran kiflinin zihninde oluflan empatik anlay›fl›n karfl›daki kifliye iletilmesi gerekir. Karfl›m›zdaki kiflinin duygular›n›

ve düflüncelerini tam olarak anlasak bile

Di¤er ipuçlar› flöyledir.

• Kat›l›mc›lar› derse gelirken selamlay›n›z, kendilerini tan›tmalar›na izin veriniz, ayr›l›rken kat›ld›klar› için teflekkür ediniz,

• Kat›l›mc›lar›n isimlerini ö¤reniniz ve ders s›ras›nda kullan›n›z,

• Katk›lar› ve kat›l›m› takdir ediniz,

• Derste daha önce bir kat›l›mc›n›n söyledi¤i bir söz veya soruya ilgi kurunuz,

• Kat›l›mc› görüfllerini tahtaya yazarken ifadeleri de¤ifltirmeyiniz,

• Herkesle göz temas› kurunuz; sürekli kürsü, masa, vb. arkas›nda durarak kendinizi s›n›ftan uzaklaflt›rmay›n›z,

• Yan›ts›z kalan sorular› tart›flarak veya dersi özetleyen çal›flmalarla ifllenenleri pekifltiriniz,

• Ders malzemenizi, içeri¤i, sunum s›ras›n›

ve etkinlikleri çok iyi biliniz,

• Kullanaca¤›n›z araç gereci önceden deneyiniz,

• Di¤er… (siz ekleyiniz)

Problem Davran›fllar Bafl etme yollar›

Kat›l›mc›lar›n kendi aralar›nda konuflmalar›

• Durumu sayg›s›zl›k olarak almay›n›z.

• Derse devam ederken konuflanlara do¤ru yürüyünüz.

• Olumlu bir örnek vererek konuflanlar›n isimlerini kullan›n›z:

‘Melek Han›m’›n bir hastay› güler yüzü ile karfl›lamas›n› düflünün’.

Bir kat›l›mc›n›n di¤erlerini bast›rmas› ve konuflmalar›

tekeline almas›

• Bu kiflinin kat›l›ma çok istekli oldu¤unu düflününüz, di¤erlerini de derse ve tart›flmaya kat›lmaya yüreklendiriniz.

• S›n›f›n farkl› bölümlerine bakarak di¤erlerini cesaretlendiriniz.

Derste elektronik cihazlar›

kullanma

• Elektronik cihazlar›n kullan›m› ile ilgili kesin kurallar koyarak uyulmas›n› sa¤lay›n›z.

• Ders ve teneffüs zamanlar›n› duyurunuz ve telefonlar›na aralarda cevap verebileceklerini hat›rlat›n›z.

• Teneffüslerden sonra derse girerken kurallar› hat›rlat›n›z.

• Ders s›ras›nda bir telefon ya da mesaj sesi duyarsan›z, ara verip rahats›z oldu¤unuzu belirtiniz.

S›k›lma ve b›kk›nl›k • Derse ara veriniz /ara vermeyi öneriniz.

• K›sa bir canland›r›c› etkinlik yap›n›z.

• Etkileflimli bir etkinlik yap›n›z.

‹çe kapanma • Kat›l›mc› rahats›z ya da yorgun olabilir. Ayr›ca kiflisel, ailevi bir s›k›nt›s› da olabilir.

• Teneffüste hat›r›n› sorunuz (‘Kiflisel bir sorununuz mu var?’ gibi bir soruyla yönlendirmekten kaç›n›n›z).

• Derste yapt›¤› katk›lar› takdir etti¤inizi söyleyiniz.

• Kendisini emniyette ve güvende hissetmiyor olabilir, bu nedenle kendine güvenmesini ve iyi hissetmesini sa¤lamaya çal›fl›n›z.

Baflka fleylerle meflgul olma

• Teneffüste ilgili kifliye dersin ihtiyaçlar›na/beklentilerine cevap verip vermedi¤ini sorunuz.

• Baflka bir derse, seminere, vb. kat›lmas›n› öneriniz.

Konudan sapma • Süreçle ilgili öneri getirerek ana konuya dönmeyi sa¤lay›n›z.

• Kat›l›mc›n›n söyledi¤ini özetleyerek esas konu ile iliflkilendiriniz.

• Özetleyiniz ve yeniden yönlendiriniz.

Tablo 6: S›n›f ‹çi ‹letiflimde ‹p Uçlar›

Ayr›ca, kat›l›mc›lar›n fiziksel özelliklerini / engellerini dikkate alarak gerekli ön haz›rl›k yap›lmas›nda yarar vard›r. Solak, görme ya da fiziksel engelli kat›l›mc›lar olup olmad›¤› önceden belirlenerek uygun e¤itim-ö¤retim ortam› ya da araç gereç haz›rlanmal›d›r. Bu ba¤lamda olanaklar izin veriyorsa ‘solaklar için kolçakl›

sandalye’ temin edilebilir; tekerlekli sandalye kullanan kat›l›mc› varsa ve e¤itim yap›lan binada rampa yoksa, e¤itim salonu olarak girifl kat›nda bir yer kullan›labilir.

Belgede Yetiflkin E itimi K lavuzu (sayfa 116-119)