Ö¤renme Biçimleri

Belgede Yetiflkin E itimi K lavuzu (sayfa 109-114)

5.1.3 ‹dari ‹liflkiler

5.2.2 Ö¤renme Biçimleri

Bireylerin ö¤renme durumlar›nda sürekli kulland›klar› yaklafl›m onlar›n ö¤renme biçimini verir. Bunlar›n neler oldu¤unu belirlemek, bireylere farkl› ö¤renme biçimlerine göre farkl› uyaranlar vermeye,

böylece daha etkili ö¤renme ortamlar›

haz›rlamaya yard›mc› olabilir. Bu amaçla haz›rlanan bir anket Ek 6’da verilmifltir.

Ö¤renenler, görsel, iflitsel, dokunsal (eylemsel) kanallar› ö¤renmede kullan›rlar.

Bireylerin kulland›¤› kanallar onlar›n en iyi nas›l ö¤rendi¤ini gösterir. Ayn› kifli birden fazla kanal kullanabilir; bir çal›flmada bir kanal, di¤erinde baflka bir kanal bask›n olabilir ya da ikisinin kar›fl›m›n› kullanabilir. Afla¤›da her ö¤renme biçimi ile ilgili k›sa bilgiler ve e¤iticiye bu yaklafl›mla ö¤renenlerle ilgili ipuçlar› sunulmufltur.

Ö¤renme Biçimleri

Görsel, iflitsel ve dokunsal (eylemsel) kanallar›n ö¤renmede ö¤renen taraf›ndan kullan›lmas›

‹flitsel Ö¤renenler:

Kendileriyle konuflurlar. Sessiz okurken dudaklar›n› oynat›rlar/ sesli okurlar. Okuma ve yazma ifllemlerini yaparken zorlan›rlar.

Bir meslektafllar›yla konuflurken ya da söyleneni dinlerken daha iyidirler. Bu ö¤renme biçimine göre,

• Yeni malzeme ö¤retmeye bafllarken k›sa bir bilgi vererek girifl yap›n›z,

• Ne ö¤retildi¤inin k›sa bir özetini yaparak konuyu bitiriniz; ne ö¤renilece¤ini ve ne ö¤renildi¤ini söyleyiniz,

• Sokrat yöntemiyle kat›l›mc›lara sorular yönelterek kat›l›mc›lar›n bildiklerini ortaya ç›kar›n›z, bunlara ba¤l› olarak düflün-melerini sa¤lay›n›z ve eksik kalan taraflar›

tamamlay›n›z,

• ‹flitsel etkinlikler yap›n›z, örne¤in beyin f›rt›nas›, tart›flma gruplar›, vb.,

• Etkinlikleri özetlemek için zaman ay›r›n›z.

Bu süreyi ö¤rendikleri aras›nda ba¤lant›

kurmak ve kendi durumlar›yla iliflkilen-dirmek için kullan›rlar,

• Sorular›n› sormalar› için olanak tan›y›n›z,

• Kendiniz ve kat›l›mc›lar aras›nda bir diyalog oluflturunuz.

Dokunsal-Eylemsel Ö¤renenler:

Dokunarak ve hareket ederek en iyi ö¤renirler. ‹ki kanallar› vard›r: Hareket ve dokunma. D›flardan bir uyaran/hareket yoksa ya da çok azsa konsantrasyonlar›n›

yitirirler. Bir sunufl dinlerken not alma gereksinimi hissederler. Okurken önce metni bir tararlar ve arkas›ndan ayr›nt›lara yo¤unlafl›rlar. Renkli dikkat çekici kalemler kullan›rlar; resim, diyagram, karalama çizerler. Bu yaklafl›mda olanlarla çal›fl›rken;

• Kat›l›mc›lar› aktif yapan etkinlikler kullan›n›z,

• Etkinlikler s›ras›nda uygun olan zamanlarda müzik kullan›n›z,

• Renkli kalem ya da tebeflirle önemli noktalara iflaret ediniz,

• S›k s›k vücudu (beyni) esnetme aralar›

veriniz,

• Elleriyle bir fleyler yapmalar› için oyun hamuru gibi malzemelerden yarar-lanabilirsiniz,

• Sak›z, fleker, de¤iflik kokular vb.

malzemeleri ipucu olarak kullan›n›z,

• Renkli kalem, iflaretleyici, vb.

kullanmalar›n› sa¤lay›n›z,

• Karmafl›k iflleri görsellefltirmeleri için onlar› yönlendiriniz,

• Verilen bilgileri bir ortamdan di¤er bir ortama, örne¤in metinden tahtaya geçirmelerini sa¤lay›n›z.

Görsel Ö¤renenler:

‹ki kanal› vard›r: Dil ve uzam. Görsel-dilsel olanlar yaz›l› dil arac›l›¤›yla ö¤renmeyi severler; örne¤in yazmay› ve okumay›. Bir kereden fazla okumasalar bile yaz›lanlar›

hat›rlarlar. Yönlendirmeleri yazmak isterler.

Görsel malzeme varsa anlat›mlar› daha iyi dinlerler. Görsel – uzamsal olanlar›n iliflkileri yaz›l› metinlerle de¤il; grafikler, flekiller, gösterimler, videolar ve di¤er görsel malzemelerle daha iyidir. Yüzleri ve yerleri çok kolay hat›rlarlar, imgelemlerini kullan›rlar, yeni yerlerde kaybolmazlar. Bu tür ö¤renen kat›l›mc›lar için afla¤›dakileri yap›n›z;

• Grafik, flekil, gösterim ve di¤er görsel malzemeleri kullan›n›z,

• Anahatlar, listeler, notlar da¤›t›n›z,

• E¤itimden sonra tekrar tekrar okumak için okuma malzemeleri da¤›t›n›z,

• Da¤›t›lan notlar›n yan›na not al›nabilmesi için boflluklar b›rak›n›z,

• Dinleme durumunda ilgilerini korumak için soru sormalar›n› sa¤lay›n›z,

• Ka¤›tl› tahtay› etkin kullanarak ne anlat›ld›¤›n› ve ne anlat›laca¤›n› gösteriniz,

5.2.3 Yetiflkinlerde Ö¤renme

‹lkelerinin Uygulamaya Aktar›lmas›

Çocuklar ve ergenlerle karfl›laflt›r›ld›¤›nda yetiflkinlerin, ö¤renenler olarak farkl›

gereksinmeleri ve istekleri vard›r.

Yetiflkinlerde ö¤renme yeni bir çal›flma alan›d›r. Daha önceki bölümlerde de de¤inildi¤i gibi, bu çal›flmalar› ilk bafllatan M a l c o m K n o w l e s , y e t i fl k i n l e r i n ö¤renmesiyle ilgili özellikleri belirlemifltir.

Afla¤›da bu özelliklere uyacak teknik, taktik ve stratejiler verilmifltir.

• Not al›rken yararlanmalar› için önemli noktalara iflaret ediniz,

• ‹lgi da¤›lmas›na neden olabilecek uzun sözel anlat›mlara izin vermeyiniz,

• Metinleri görsel malzemeyle destekleyiniz,

• Ellerindeki notlar›n kenarlar›na flekil çizmelerini sa¤lay›n›z,

• Diyagramlar çiziniz ve aç›klay›n›z,

• Ö¤renilen durumu kafalar›nda veya rol yaparak canland›rmalar›n› sa¤lay›n›z.

Yetiflkinler özerktir, kendi kendilerini yönlendirirler.

Kendilerini yönetebilmek için özgür olmak isterler.

Bu nedenle;

E¤itici, yetiflkini muhakkak ö¤renme sürecine etkin olarak katmal›d›r ve kolaylaflt›r›c›

olmal›d›r, ‘ö¤retmen’ de¤il. Hangi konular›n ele al›naca¤› konusunda kat›l›mc›lar›n bak›fl aç›lar›n› ö¤renmelidir, ilgilerini yans›tan projelerde çal›flmalar›n› sa¤lamal›d›r.

Sunufllar için sorumluluk almalar›na ve grup liderli¤i yapmalar›na f›rsat vermelidir. E¤itici kolaylaflt›r›c› olarak davranmal›, onlara birtak›m olgular sunmak yerine kendi bilgilerine yönlendirmelidir. Son olarak, kat›l›mc›n›n amac›na ulaflmas› için grubun, nas›l katk›da bulunaca¤›n› da göstermelidir.

(Örne¤in bunun için kiflisel amaç belirleme yapraklar› kullan›labilir.)

Yetiflkinler, ifl yaflam›, aile sorumluluklar›n›

ve önceki e¤itimlerini de kapsayan temel yaflam deneyimleri ve bilgi birikimleri oluflturmufllard›r.

Yeni ö¤renmelerini bu bilgi/deneyim temeli ile iliflkilendirmek isterler.

Bunu yapabilmeleri için, kat›l›mc›n›n konuya iliflkin deneyimini ve bilgisini bulup ç›karmak gerekir. Kuramlar› ve kavramlar›

kat›l›mc›lar›n deneyimleriyle iliflkilendirerek bu sa¤lanabilir.

Yetiflkin Ö¤renen Özellikleri Yetiflkin Ö¤renen Özellikleri:

• Özerktir

• Deneyimleri önemlidir

• Amaca dönüktür

• ‹liflkileri önemser

• Uygulamaya dönüktür

• Kendisine sayg› duyulmas›n› bekler

yo¤unlafl›rlar. Bilgi sahibi olmak için ö¤renmek istemezler.

Bu nedenle, e¤iticinin ö¤renilecek olan fleylerin ifllerine nas›l yarayaca¤›n›

anlatmas› gerekir.

Her ö¤renen gibi yetiflkinler de kendilerine sayg› duyulmas›n› beklerler.

E¤iticiler yetiflkinlerin s›n›f ortam›na getirecekleri deneyimlerini önemsemelidir.

Deneyim ve bilgi birikimi aç›s›ndan kendilerine eflit davran›lmal›, s›n›f ortam›nda görüfllerini, düflüncelerini özgürce söylemeleri için ortam yarat›lmal›d›r.

Yetiflkinlerin tercih ettikleri ö¤renme durumlar› ile ilgili öneriler afla¤›da sunulmufltur.

Yetiflkinler uygulamaya ve probleme dönük durumlar› tercih ederler.

Bu nedenle;

• Derslerinizi, genel bilgi, özetler, örnekler ve öykülerle zenginlefltiriniz.

• Yeni bilginin do¤rudan uygulanmas›n›

planlay›n›z.

• ‹flbirli¤ine dayal›, problem çözme yaklafl›m› kullan›lan tasar›mlar yap›n›z.

• Yeni ö¤renilenlerin uygulamaya Yetiflkinler amaca dönüktürler.

Bir kursa kat›lmaya karar verdiklerinde ulaflmak istedikleri amaçlar› bellidir.

Bu nedenle, e¤itim programlar›n›n iyi örgütlenmifl ve ögelerinin aç›k-seçik tan›mlanm›fl olmas›n› isterler. E¤iticiler, yetiflkinlere, birlikte olduklar› grubun kendi amaçlar›na ulaflmada nas›l katk›da bulunaca¤›n› göstermelidirler. Amaçlar›n ve e ¤ i t i m p r o g r a m › n › n h e d e f l e r i n i n s›n›fland›r›lmas› program›n bafllang›c›nda belirlenmelidir.

Yetiflkinler iliflkileri önemserler.

Bir fleyi ö¤renmeleri için bir nedenleri olmal›d›r. Ö¤rendiklerinin ifllerinde veya onlar için de¤erli olan bir baflka alanda uygulanabilir olmas› gerekir.

Bu nedenle e¤iticiler, program bafllamadan önce kat›l›mc›lar için hedefleri belirlemifl olmal›d›r. Bu ayn› zamanda, kuramlar›n ve kavramlar›n kat›l›mc›lar›n bildi¤i bir alanla iliflkisi olmas› gerekti¤i anlam›na gelmektedir.

Bu, kat›l›mc›lara kendi ilgi alanlar›n›

yans›tan projelerde çal›flma f›rsat› verilerek sa¤lanabilir.

Yetiflkinler, uygulamaya dönüktür:

‹fllerinde en çok yararlanacaklar› alanlara

aktar›lmas›nda karfl›lafl›labilecek olas›

sorunlara yer veriniz.

Uyar›: Çok kuramsal yaklaflmay›n›z, uygulamadan uzaklaflmay›n›z.

Yetiflkinler olumlu benlik kavramlar›n›

besleyen durumlar› tercih ederler.

Bu nedenle;

• Küçük gruplarda düflük riskli etkinlikler tasarlay›n›z.

• Zaman içinde baflar›l› olduklar›n›

gösterecek tasar›mlar yap›n›z.

• Daha etkili ve yeterli olmalar› için yard›mc› olunuz.

Uyar›: Ö¤renmeye haz›r olmak benlik sayg›s›yla iliflkilidir, dikkate al›n›z.

Yetiflkinler yeni ö¤renilenleri bilinenlerle birlefltiren durumlar› tercih ederler.

Bu nedenle;

• Yeni ö¤renilenlerle iliflkili olarak onlar›n bildiklerini hat›rlamalar›na yard›mc›

olunuz.

• Yeni bilgilerin onlar› nas›l ilgilendire-ce¤ini gösteriniz.

• Deneyimlerini birbirleriyle paylaflmalar›

için olanak yarat›n›z.

Uyar›: Kat›l›mc›lar›n bildiklerini önceden ö¤renmenin yollar›n› aray›n›z.

Yetiflkinler ö¤renen bireye sayg› gösterilen durumlar› tercih ederler.

Bu nedenle;

•Ara vererek; at›flt›r›lacak (ufak) yiyecekler, çay, kahve ikram ederek, rahat bir ortam sunarak gereksinmelerini karfl›lay›n›z.

• Kaliteli, zaman› etkili kullanan, iyi örgütlenmifl bir e¤itim program› sununuz.

• Özel dil (Jargon) kullanmay›n›z, kat›l›mc›lara karfl› yukar›dan bir söylem kullanmay›n›z.

• Kat›l›mc›lar›n bilgilerine, katk›lar›na ve baflar›lar›na de¤er veriniz ve kabul ediniz.

• Yapt›¤›n›z iflle ve düflüncelerinizle ilgili görüfllerini/geri bildirimlerini al›n›z, katk›da bulunmalar› için olanak sa¤lay›n›z.

Uyar›: Yanl›fl alg›lamalar› önlemek için sözcük seçiminize özen gösteriniz.

Yetiflkinler deneyimlerine önem veren durumlar› tercih ederler.

Bu nedenle;

• Kat›l›mc›lar›n bildiklerini ihmal etmeyiniz. Sizin için önemli birer kaynak olduklar›n› unutmay›n›z.

• ‹çeri¤i onlar›n deneyimleriyle uyumlu duruma getirmek için onlar›n bilgi ve deneyimlerini kulland›¤›n›z alternatif etkinlikler haz›rlay›n›z.

• Uygulamalar boyunca kat›l›mc›lar›

dinleyiniz.

Uyar›: Eski al›flkanl›klar› de¤ifltirme gereksinimi hissetmeleri için olanak yarat›n›z.

Yetiflkin Ö¤renenleri Güdüleyen Faktörler

• Toplumsal iliflkiler

• D›fl beklentiler

• Toplumsal yarar

• Kiflisel geliflme

• Kaç›fl/uyaran

• Biliflsel ilgi

Toplumsal Yarar: ‹nsanl›¤a hizmet etme, içinde yaflan›lan toplulu¤a hizmet sa¤lama, becerilerini gelifltirme iste¤i, yeni teknolojileri ö¤renirken kap›ld›klar› kayg›

yetiflkin ö¤renenleri güdüler.

Kiflisel Geliflme: ‹flinde daha yüksek bir statü edinmek, mesleki geliflimi garantilemek, rekabet edilenleri bertaraf etmek güdüleyici faktörler aras›ndad›r.

Kaç›fl/Uyaran: Can s›k›nt›s›ndan kurtulmak, ev-ifl rutininden uzaklaflmak, yaflam›n di¤er ayr›nt›lar›na bir alternatif oluflturma iste¤i yetiflkin ö¤renenleri isteklendirebilir.

Biliflsel ‹lgi: Ö¤renmek için ö¤renmek, merak eden bir akl› doyurmak iste¤i güdüleyici etmenlerdendir.

Güdülenme ve Engeller

Çocuklar›n ve ergenlerin tersine, yetiflkin-lerin ö¤renme istemini bast›racak sorumluluklar› olabilir. Bu sorumluluklar, yetiflkinlerin ö¤renmeye kat›l›m›n›

engelleyebilir. Bu engellerden baz›lar›, zaman, para, kendine güven, ilgi yoklu¤u, e¤itim program›na iliflkin bilgi sahibi olmama, programa dahil etmede sorunlar, evdeki di¤er kiflilerle ilgili sorumluluklar ulafl›m sorunlar›, vb. olarak s›ralanabilir., Yetiflkinler seçime ve kendi

yönlendir-melerine izin veren durumlar› tercih ederler.

Bu nedenle;

• Planlar›n›z› onlar›n gereksinmelerine göre yap›n›z, amaçlar›n› ve var olan durumu karfl›laflt›r›n›z.

• Gündeminizi, varsay›mlar›n›z› paylafl›n›z ve onlar›n görüfllerini al›n›z.

• Konuyla ilgili neler bildiklerini/ neler ö¤renmek istediklerini sorunuz.

• Gerekirse yeniden uyarlama yapmak üzere program›n›zda alternatif çal›flmalar bulundurunuz.

• E¤itimden sonras› için, izleme önerileri gelifltiriniz.

Uyar›: Program›n›zda kat›l›mc›lar›n geliflme düzeylerine göre uyarlama yap›n›z.

5.2.4 Yetiflkin Ö¤renenlerin

Belgede Yetiflkin E itimi K lavuzu (sayfa 109-114)