R i a I t o b a n y o b i n a s ı - Basei
M i m a r B e r c h e r v e T a m m
(Baumeister. München, 12, 1031) den
Büyük bir banyo binasının inşası yalnız onun bulun-duğu şehir için değil, ayni zamanda daha büytik mikyas-da meslek âlemi ve iştirak eden industri için bir hâdise-dir. Çünkü her yeni başarma, yeni baştan tatbik, tecrü-be ve kritik sahasında mühini terakki viicude getirir,
Âsyanın yıkanma kültürü Avrupaya Alhahıranın İıamamlarile girmiştir. Roma, hamamlarını (Thermleri-ni) bütün imparatorluğa yaymıştır. Daha şimalde buhar banyoları inkişaf tmiştir.
Açıkta yıkanmak fırsatı olmadığı zaman veya sene-nin mühim kısmı dışırda yıkanmıya brakmadığı zaman kapalı yerde yıkanmak, açıkta yıkanmak yerine kaim ol-muştur.
Orta Avrupada bütün zaman ve devirlerde bilhassa Alman Orta zamanında canlı bir banyo hareketi varken fransız etiketi (XIV. Lui) ve kilise taassubu 18 inci asır-da yalnız Fransa ve İtalyaasır-da değil diğer memleketlerde de bir inhitat ortaya koydu.
Baselde akar sulu ilk banyo 1822 de Rieheteiche de vücude getirildi. Bunu Rhein de ve göllerde yapılanlar takip etti. Sıhhiye Müsteşarı Wilhelm Klein 1882 de ilk ısıtılan kapalı banyo havuzu fikrini ortaya attı; maalesef sıhhat komisyonu bu fikri tahakkuk ettiremedi.
Bundan sonraki tecrübeler ve 1<K>8 de İsviçre
mi-marları arasında âçllah bir müsabaka da tahakkuk et-medi. İlk kuvvetli hususî teşebbüs 1932 de «Kapalı yüz-me havuzu banyosu anonim sosyetesi» tarafından yapı-larak inşaata karar verildi ve işe başlandı. Çelik iskeletli olarak yapılan bina mimar Bercher ve Tamm'ın proje ve nezaretile ikmal edildi.
Arsa en büyük gidiş geliş üzerinde, kalabalık şehir kısmına yakın, ve ayni zamanda rüzgârdan mahfuz, gü-neşli ve yeşil sahalara bitişiktir.
Bu müessese ekseri belediye hamamlarının aksine olarak hususî teşebbüs olduğu cihetle kârlı olmaya mec-burdur. Birbirini 11 metre irtifa farkile kateden iki cad-de alt kısma banyo ve yukarıya üst yolda ayrıca girişleri olan salonlar, lokanta, çay odası, dükkânlar, ticarî teş-kilât ve ikametgâhlar yapılmasına imkân vermiştir. Tek-nik tarafların yanı sıra, her şeyden evvel mimarları şe-hircilik alâkadar etmiştir.
Yukarıdan geçen yol ile aşağıdaki civar inşaat ve yeşil sahalar ile yüksek esas bina arasını teras şeklinde kademlenen ara inşaat bağlanmaktadır.
Baselde Rialto banyo binası. Kapalı yüzme havuzu. K a t plânları. Masaj odası. İlk temizlik odası. Roma - İrlanda hamamı dairesi.
Z*HİM KAT KÂNI
UtU. 6İ • İ ^
