GÖRSEL KÜLTÜR 2. Görüntü ve İktidar
Yrd. Doç. Dr. Tuğba Taş
Temsil kavramı çevremizdeki dünya hakkında anlam yaratmak için dili ve görüntüleri kullanmamız anlamında kullanılır.
Gördüğümüz dünyayı anlamak, açıklamak ve tanımak için kelimeleri ve imgeleri kullanırız. Bu süreç dil ve görsel medya gibi temsil sistemleri yoluyla mümkün olur.
Temsil kavramına yönelik üç farklı yaklaşım vardır:
1- Yansıtmacı yaklaşım 2- Amaççı yaklaşım 3- İnşacı yaklaşım.
Temsil
Rene Magritte, İmgelerin İhanet, 1928-1929.
Resmin altında Fransızca “Bu bir pipo değildir” yazıyor.
“Fotografik gerceklik” mit
• Başından beri fotoğrafın gerçeği yansıttığı inancı hâkimdi.
• Fotoğraf, Avrupa’da Ondokuzuncu yüzyılın başlarında pozitivist bilim hüküm sürmekteyken gelişmiştir. 1839 yılında fotoğrafın icadı ilan edildiğinde Auguste Comte, Pozitf Felsefe Üstüne Notlar’ı yazmaktaydı.
• Pozitivizm, deneysel gerçeklerin gözlem yoluyla elde edilebileceğini düşünür. Bu düşünceye göre makineler, insanlardan daha güvenilir sayılırlar. Fotoğrafçılık da görüntünün mekanik bir kaydıdır ve el çizimlerinden daha güvenilirdir.
• Pozitivizm bağlamında fotoğraf makinesi gerçeğin kaydı için bilimsel bir araçtır ve erken dönem savunucuları tarafından dünyayı el yapımı görüntüden daha doğru bir şekilde temsil ettiği söylenmiştir.
• Fotoğrafın gücü gerçekliğinden ve kanıt olma niteliğinden kaynaklanır.
• Fotoğraflar, gerçekliğin basit birer kaydı gibi, kaydettikleri olayların basit birer izi, dünyanın dolaysız birer kopyası gibi görünürler.
• Ancak fotoğraf makinesiyle yaratılan görüntü daima seçim,
çerçeve, kişiselleştirme açısından çeşitli derecelerde öznellik
taşır.
İmge ve ideoloji
• Tüm görüntüler toplumsal iktidar ve ideoloji dinamikleri içinde üretilir.
• İdeoloji, bir toplumdaki insanların paylaştığı değerler ve inançlar setidir.
• İdeolojilerin en önemli özelliği doğal ya da verili gibi görünmeleridir. Oysa ideolojiler bir kültürün belirli bir yolla işlemesi için ürettiği bir inanç sistemidir.
• Görüntüler de ideolojilerin üretildiği ve dağıtıldığı önemli bir araçtır.
• Görüntüler ve medya temsilleri insanların diğer insanları belirli görüşleri ya da değerleri benimsemeleri ya da benimsememeleri için ikna eden formlardan biridir.
• 1994 yılında eski Amerikan futbolu yıldızı O. J. Simpson bir cinayetin zanlısı olarak tutuklandı. Simpson’ın görüntüleri eskiden spor medyası, reklamlar ya da magazin medyasında görülüyordu. Ama onun Time ve Newsweek dergilerinin kapağında yayınlanan mugshot’ı onu farklı bir kamusal figür haline getirdi.
• Newsweek dergisi mugshot’ı olduğu gibi kullanırken, Time dergisi
kontrastını artırmış ve Simpson’ın teninin rengini koyulaştırmıştır. Time dergisi bunu “estetik” nedenlerle yaptığını savunmuştur.
• Peki bu estetik kavramının altında ne gibi bir ideolojik varsayım yatıyor olabilir? Time’ın koyu ten tonunun kötülüğü ve suçu çağrıştırdığına dair tarihsel gelenekleri kullandığını söyleyebiliriz.
