G EBEL KTE B ESLENME..Ü. stanbul T p Fakültesi HASTA OKULLARI

(1)

G ^EBEL‹KTE B ^ESLENME

‹ . Ü . ‹ s t a n b u l T › p F a k ü l t e s i

HASTA OKULLARI

(2)

“BANA 3 SORU SOR”

Herkes sa¤l›kla ilgili konularda bilgi sahibi olmak, sorular›na cevap almak ister.

‹flte böyle zamanlarda sorman›z gereken 3 temel ve basit soru, nas›l sa¤l›kl› kalaca¤›n›z› veya nas›l iyileflece¤inizi ö¤renmenize yard›mc› olabilir.

Sa¤l›¤›n›z için sorman›z gereken “ÜÇ SORU”

1. Sorunum nedir?

2. Ne yapmam gerekiyor?

3. Bunu yapman›n bana ne faydas› olacak?

Ne zaman soraca¤›m?

• Doktorunuz, hemflireniz ya da eczac›n›zla görüfltü¤ünüz zaman

• T›bbi bir tetkik ya da iflleme haz›rland›¤›n›z zaman

• ‹laç kulland›¤›n›z zaman

Cevaplar› anlamakta güçlük çekerseniz, tekrar sorun!

Doktorunuzla iyi bir iletiflim için ipuçlar›

• 3 soruyu sorun.

• Doktorunuzu ziyarete gitti¤iniz zaman yan›n›zda mutlaka bir arkadafl›n›z› ya da ailenizden birini götürün.

• Doktorunuza rahatl›kla anlatabilmek için sa¤l›¤›n›zla ilgili s›k›nt›lar›n›z›n bir listesini yap›n.

• Doktorunuzu ziyarete gitti¤iniz zaman, kulland›¤›n›z tüm ilaçlar›n bir listesini yan›n›zda götürün.

• Kulland›¤›n›z ilaçlarla ilgili bir s›k›nt›n›z oldu¤unda, mutlaka eczac›n›za dan›fl›n.

Soru sormaya çekinmeyin.

Hastal›¤›n›z, tedaviniz ve bu tedavinin size ne fayda getirece¤ini bilmeniz doktorunuz için de önemlidir.

Gebelik, anne aday› olmak, efline ve kendine benzer bir canl›y›

vücutta tafl›mak çok özel ve sorumluluk isteyen bir süreçtir.

Bebe¤in büyümesi, sa¤l›kl› olmas›, ruhsal, fiziksel, zihinsel yönden iyi geliflmesi annenin sa¤l›¤› ve beslenmesi

ile do¤ru orant›l›d›r.

Annenin gebelik öncesi fiziksel geliflimini tamamlam›fl olmas›,

besin depolar›n›n yeterli olmas›

ve do¤um yafl›, hem bebe¤in hem de annenin

sa¤l›¤›n› koruyacak en önemli etkenlerdir.

Çünkü bebek

annenin besin yedeklerinden ve gebelik boyunca tükettiklerinden

kendisi için laz›m olanlar›

seçip alarak büyür, beslenir.

• • •

Doç. Dr. Serpil Bozkurt

‹stanbul T›p Fakültesi Ana Bilim Dal›

G EBEL‹KTE B ESLENME

Pfizer Türkiye Türk Böbrek Vakf›’n›n katk›lar›yla Araflt›rmac› ‹laç

Firmalar› Derne¤i

taraf›ndan desteklenmektedir.

(3)

kilde hem anne hem bebek sa¤l›¤› aç›s›ndan önemlidir.

GEBEL‹KTE BESLENMEYE

D‹KKAT ED‹LMEZSE NE OLUR?

Gebe anne iyi beslenmez ise; bebek, annenin vücudundaki besin depolar›n› tüketmeye bafllar. Böylece anne ve bebe¤in sa¤l›¤› tehlikeye girer. Bebekte; ölü do¤um, erken do¤um, dü- flük do¤um a¤›rl›¤›, bedensel ve/veya zihinsel özürler; annede ise kans›zl›k, bacaklarda flifllik, yorgunluk, kemiklerde zay›fl›k görülebilir. Ge- belikte beslenmedeki temel amaç; annenin fiz- yolojik ihtiyaçlar›n› karfl›lamak, annenin besin ö¤esi depolar›n› dengede tutmak, fetüsün normal büyüme ve geliflmesini sa¤lamak, emzirir- ken yeterli süt sal›m›na imkan vermek olarak s›ralanabilir.

Gebelik ve kafein

Kahve, çay, karbonatl› içecekler, alerji ve so¤uk alg›nl›¤› için kullan›lan ilaçlarda bulunur. Afl›r›

tüketimi erken do¤um, düflük do¤um a¤›rl›kl›

bebek ve anemi riskinin ortaya ç›kmas›na neden olur.

• 3 •

Gebelik, anne aday› olmak, efline ve kendine benzer bir canl›y› vücutta tafl›mak çok özel ve sorumluluk isteyen bir süreçtir. Bebe¤in büyü- mesi, sa¤l›kl› olmas›, ruhsal, fiziksel, zihinsel yönden iyi geliflmesi annenin sa¤l›¤› ve beslenmesi ile do¤ru orant›l›d›r.

Annenin gebelik öncesi fiziksel geliflimini tamamlam›fl olmas›, besin depolar›n›n yeterli olmas› ve do¤um yafl›, hem bebe¤in hem de annenin sa¤l›¤›n› koruyacak en önemli etkenlerdir. Çünkü bebek annenin besin yedeklerinden ve gebelik boyunca tükettiklerinden kendisi için laz›m olanlar› seçip alarak büyür, beslenir.

Çocu¤un bedensel ve zihinsel büyümesi, geliflmesi do¤um öncesi dönemde annenin iyi beslenmesi ile bafllar. Anne gebe kal›nca beslenmesine uygun flekilde ekleme yapmazsa, kendi vücudundaki besin ö¤esi depolar›n› harcar. Bu depolar bitince kendi sa¤l›¤› bozulur ve bebe-

¤ini de yeterince besleyemez. Bu kez bebe¤in büyümesi ve geliflmesi tam gerçekleflmifl olmaz ve bebek sa¤l›ks›z do¤ar. Hatta annenin gebe kalmadan önceki beslenme durumu da ayn› fle-

• 2 • ‹.Ü. ‹stanbul T›p Fakültesi · Hasta Okullar› Gebelikte Beslenme

(4)

için gerekli bir mineraldir. Gebelikte, normalde gerek duydu¤unuz miktar›n iki kat› kadar kalsiyum gereklidir. Çünkü gebelik boyunca difl ve kemiklerden sürekli bir kalsiyum eksilmesi ol- maktad›r.

Kalsiyum aç›s›ndan zengin besinler peynir, süt, yo¤urt ve yeflil yaprakl› sebzelerdir. Ancak süt ürünlerinin ya¤ aç›s›ndan da zengin olmas›n- dan dolay› ya¤› al›nm›fl süt ve yo¤urdu tercih etmeniz daha do¤ru olacakt›r. Brucella, tifo benzeri hastal›klardan korunabilmek için, tü- ketti¤iniz peynirin ve sütün hijyenik ve pastöri- ze olmas›na özen gösterin.

C vitamini

C vitamini demirin ba¤›rsaklardan emiliminde, vücudun hastal›k etkeni mikroorganizmalara karfl› ba¤›fl›kl›k direncinin artt›r›lmas›nda ve metobolizmam›zdaki pek çok biyokimyasal sü- reç için gerekli bir vitamindir. Düzenli bir flekilde beslenen gebelerde hap fleklinde vitamin al›nmas› önerilmemektedir.

C vitamini portakal, limon, k›rm›z› ve yeflil biber, domates, çilek, greyfurt, karn›bahar, laha-

• 5 •

GEBEL‹⁄‹N GEREKT‹RD‹⁄‹

ENERJ‹ VE BES‹N ÖGELER‹

Et, yumurta, kurubaklagiller

Beyin, kas, kemik ve difllerin geliflimi ve kan ya- p›m›nda görevlidir. Protein ve demir ihtiyac›n› karfl›- lar.

Süt ve süt ürünleri

Kemik, difl geliflimi ve büyüme ile görevlidir, Protein ve kalsiyum kayna¤›d›r.

Sebze ve meyveler

Büyüme ve geliflme için vitamin ve mineralleri sa¤lar.

Tah›l ve tah›l içeren besinler

Kalori ve B grubu vitaminler içerdiklerinden büyüme ve geliflme için önemlidir.

Enerji veren ya¤ ve flekerler

Sadece enerji içerir ve enerji aç›¤›n› kapat›rlar.

Bu besin gruplar›n› normal yaflant›m›zda oldu-

¤u gibi gebelikte de ayn› özenle tüketmeliyiz.

Kalsiyum

Kalsiyum bebe¤inizin 8. haftas›ndan itibaren oluflmaya bafllayan kemik ve difllerinin geliflimi

(5)

besinler önerilir. Proteinler, hayvansal ve bitki- sel proteinler olarak ikiye ayr›l›r. Hayvansal g›- dalardaki ya¤›n mümkün oldu¤u ölçüde al›na- rak, etin ya¤s›z flekilde tüketilmesi önerilir. Ay- r›ca bal›k da bebe¤in zeka geliflimi üzerinde olumlu etki yapar.

Günlük beslenmenizin büyük bir bölümünü oluflturmas› gereken lifli (posal›) yiyecekler, gebelikte s›k görülen kab›zl›¤›n ve ba¤›rsak tem- belli¤inin önlenmesinde çok yararl›d›r. Genel- likle tüm sebze ve meyveler lif aç›s›ndan zen- gindir. Her gün bolca yiyebilirsiniz. Kepekli besinler de lif içerir, ancak di¤er baz› besinlerin ba¤›rsaklardan emilimini azaltt›¤›ndan afl›r› tü- ketilmemelidir. Lifli g›dalar en s›k olarak kepekli ekmek, barbunya, kay›s›, kuru üzüm, be- zelye, p›rasa, esmer pirinç ve kuru yemiflte bol miktarda bulunur.

GEBEL‹KTE BULANTI

Sabahlar› yataktan kalkmadan önce tuzlu bir bisküvi, kraker veya ekmek tüketilmesi, bulan- t›y› azaltacakt›r. Az az, s›k s›k beslenerek al›m artt›r›lmal›d›r.

• 7 •

na, Brüksel lahanas› gibi pek çok taze meyve ve sebzede bulunur. Vücutta depolanmad›¤› için her gün belli bir miktar al›nmal›d›r.

Folik Asit

Bebe¤in merkezi sinir sisteminin geliflmesi için özellikle gebeli¤in ilk haftas›ndan itibaren folik asit al›nmas› çok önemlidir. Vücutta depolanmad›¤› ve gebelik süresince normalden faz- las›na gerek duyuldu¤u için her gün al›nmal›- d›r. Taze yeflil sebzeler folik asit kayna¤›d›r.

Ancak uzun süreli piflirilen ve uzun süre bekle- yen g›dalardaki miktar› azal›r. En çok ›spanak, yer f›st›¤›, f›nd›k, karn›bahar, kepekli ekmekte mevcuttur. Do¤al g›dalar gebenin folik asit aç›-

¤›n› tam olarak kapatamayaca¤›ndan ötürü, gebeli¤in ilk haftalar›ndan itibaren hap olarak d›flar›dan al›nmas› uygun olacakt›r. Gebelerde folik asit eksikli¤ine ba¤l› birtak›m anormallik- ler ç›kabilir.

Proteinler

Gebelikte artan protein gereksinimini karfl›lamak için k›rm›z› ve beyaz et, süt ve süt ürünle- ri, yumurta, bal›k, kuru baklagiller (fasulye, mercimek, barbunya...) gibi proteince zengin

(6)

• 9 • Gebelikte Beslenme

GEBEL‹KTE P‹KA

Bulant› hissini azaltaca¤› görüflü ile toprak yeme olay›d›r. Yetersiz beslenen annelerde s›kl›k- la görülür. Fe (demir) eksikli¤i anemisine neden olur.

GEBEL‹K VE KABIZLIK

Kab›zl›k oluflumunu engellemek için posadan zengin besin (kepekli ürünler, sebze ve meyveler) ve s›v› tüketimini artt›rmak, s›k s›k beslenmek önerilebilir.

TEMEL BES‹N GRUPLARI VE

ALINMASI GEREKEN M‹KTARLAR

Besin Miktar›

Süt ve - 2 su barda¤› süt veya yo¤urt, süt ürünleri - 1 porsiyon peynir (2 dilim)

veya 2 yemek kafl›¤› çökelek

Et, yumurta, - 1 yumurta, 1 porsiyon et, kurubaklagiller bal›k, tavuk, hindi (60-90 gr),

- 1 porsiyon kurubaklagil yeme¤i (120 gr)

Taze sebze ve - 2 porsiyon piflmifl taze sebze, meyveler - 3 porsiyon çi¤ taze sebze,

- 2-3 adet orta boy meyve veya taze meyve suyu

Tah›llar - 6-8 ince dilim ekmek,

- 1 porsiyon pilav veya makarna, - 1 porsiyon çorba

Ya¤lar - 3 - 4 silme yemek kafl›¤›

s›v› ya¤

fiekerler - 1-2 tatl› kafl›¤› bal, reçel veya pekmez

GEBE ANNELER ‹Ç‹N 2000 KALOR‹L‹K MENÜ ÖRNE⁄‹

Sabah 1 bardak süt, 1 yumurta, 1 dilim peynir, 1 dilim ekmek, 1 domates,

1 salatal›k, maydonoz, yeflil biber, dereotu vb.

Ara ö¤ün 1 meyve,

1 bardak ayran, 1 ince dilim ekmek

• 8 • ‹.Ü. ‹stanbul T›p Fakültesi · Hasta Okullar›

(7)

GEBELERE YÖNEL‹K BESLENME ÖNER‹LER‹ VE D‹KKAT

ED‹LMES‹ GEREKEN KURALLAR

• Doktora dan›fl›lmadan ilaç kullan›lmas› sak›n- cal›d›r.

• Sigara (annenin yetersiz beslenmesine neden olarak bebe¤in geliflmesini engeller) ve alkol (kullan›m›na ba¤l› olarak bebekte çeflitli sakat- l›klara yol açabilir) kullan›lmamal›d›r.

• fiiflmanl›k söz konusu ise flekerli, unlu, ya¤l›

besinlerin fazla tüketilmemesi gerekir.

• Gebelik bafllang›c›nda annenin a¤›rl›¤› normal ise her ay ortalama 1 - 1,5 kg a¤›rl›k kaza- nacak flekilde beslenmelidir.

• Yemekler düzenli ö¤ünler fleklinde tüketilme- li, ö¤ünler azar azar ve s›k s›k olmal›d›r.

• ‹yotlu tuz kullan›lmal›d›r.

• Gerekliyse, su kaynat›ld›ktan sonra içilmelidir.

• Hazm› zor olan k›zart›lm›fl ve a¤›r ya¤l› besin- lerden sak›n›lmal›d›r.

Ö¤le 1 porsiyon etli kurubaklagil yeme¤i, 1 porsiyon pilav veya makarna, 1 bardak ayran,

1 porsiyon salata, 1 orta dilim ekmek, 1 adet meyve

Ara ö¤ün 1 dilim ekmek, 1 dilim peynir, Domates ve salatal›k, 1 adet meyve

Akflam 1 porsiyon et, bal›k, tavuk (sebzeli), 1 porsiyon zeytinya¤l› sebze yeme¤i, 1 bardak ayran,

1 porsiyon salata, 1 orta dilim ekmek

Gece 1 su barda¤› süt veya 1 porsiyon sütlü tatl›, 1 porsiyon meyve

Kahvalt›da veya ara ö¤ünlerde 5 zeytin, 1 tatl›

kafl›¤› bal, pekmez, reçel tüketilebilir. 1 porsiyon meyve, k›fl›n 1 orta boy elma, portakal, kü- çük bir salk›m üzüm, ince bir dilim karpuz veya kavun, yar›m muz yenilebilir.

• 10 • ‹.Ü. ‹stanbul T›p Fakültesi · Hasta Okulu

(8)

• Emzikli kad›nlar da gebeler gibi doktora da- n›flmadan ilaç kullanmamal›d›rlar. Çünkü baz›

ilaçlar süte geçebilir ve bebek için sak›ncal› olabilir.

• Anne emzirmeye istekli olmal›d›r. Bu istek anne sütü sal›n›m›n› artt›ran bir faktördür.

• Anne psikolojik yönden rahat ve huzurlu olmal›d›r.

• S›k s›k emzirme, meme bezlerini uyararak süt yap›m›n› artt›r›r.

GEBEL‹KTE KARfiILAfiILAN SA⁄LIK SORUNLARININ SEBEPLER‹ NELERD‹R?

• S›k s›k tekrarlayan enfeksiyonlar.

• S›k do¤um yapma ve do¤um say›s›n›n fazla olmas›.

• Gebelik öncesi ve gebelik süresince annenin beslenmesinin kötü olmas›.

• Annenin 18 yafl›ndan küçük veya 35 yafl›ndan büyük olmas›.

• Çay yerine yemeklerden 1 - 2 saat sonra fazla olmamak flart›yla aç›k ve limonlu çay içilebilir.

• Gebelikte kab›zl›k s›k görülür. Bunu önlemek için düzenli bir beslenme uygulanmal›, taze sebze meyve, kuru erik, kuru kay›s› vb. ile bunlar›n kompostolar›n›n tüketimi artt›r›lmal›d›r.

Uzun süreli ve beslenme ile düzelmeyen kab›z- l›klarda doktora baflvurulmal›d›r.

• Bulant› ve kusmay› önlemek için sabah yataktan kalkar kalmaz 1 - 2 adet tuzlu bisküvi veya benzeri kuru besinler tüketilmeli, yemek s›ra- s›nda su içilmemelidir.

• Bulant› önleyici ilaçlar doktora dan›fl›lmadan al›nmamal›d›r.

• Yeterli D vitamini al›nabilmesi için, uygun ha- valarda güneflten yararlan›lmal›d›r.

ANNE ADAYI EMZ‹KL‹ ‹SE NE YAPMALI?

Emziklilikte anne süt salg›lar. Bu süt annenin ald›¤› besinlerin ürünüdür. Bu nedenle yeterli miktarda süt yap›m› için gerekli besinler annenin kendi ihtiyac›na ek olarak düflünülmelidir.

(9)

• Gebelikte d›flar›dan hap olarak al›nmas› gereken iki madde folik asit ve demirdir. Dengeli beslenebilen bir gebede bunlar›n harici vitamin veya mineral al›m› gereksizdir. Piyasada pek çok multivitamin ad› verilen ve içinde pek çok vitamin ve mineralleri bar›nd›ran ilaç vard›r.

Bunlar ço¤u hekim taraf›ndan reçete de edil- mektedir. Ancak son y›llarda yap›lan bilimsel çal›flmalar, gebelikte d›flar›dan hap olarak al›- nan A, C, E vitaminleri ile magnezyum, kalsiyum, çinko, selenyum, bak›r, flor gibi eser ele- mentlerin gebelik üzerine herhangi bir olumlu etkilerinin olmad›¤›n› göstermifltir. E¤er gebeli-

¤e ba¤l› bacak kramplar›n›z oluyorsa magnezyum, preeklampsi (gebelik zehirlenmesi) riski- niz varsa kalsiyumu ilave olarak doktorunuz size reçete edebilir.

Sentetik multivitamin haplar› dengeli beslene- meyen gebelerde destekleyici olarak verilse de do¤al g›dalar›n yerini hiçbir zaman tutmaya- cakt›r.

• Gebeli¤in ilk aylar›nda yap›lan “toxoplasma testleri” sonucunda vücudunuz bu parazitle ön- ceden hiç karfl›laflmam›flsa baz› önlemleri alma-

GEBEL‹KTE NELERE D‹KKAT ED‹LMEL‹?

• Ö¤ünleriniz s›k ve az az porsiyonlar halinde olmal›d›r. Ne uzun süre aç kal›n, ne de t›ka ba- sa midenizi doldurun.

• Ald›¤›n›z g›dalar›n taze olmas›na dikkat edin.

Konserve, beklemifl g›dalar ve içinde katk›

maddeleri bulunan g›dalar yerine taze ve do¤al olanlar› tüketmeye özen gösterin.

• Yedi¤iniz g›dalarda ”çeflitlili¤e” önem verin.

Bu flekilde pek çok vitamin ve minerali alman›z mümkün olacakt›r.

• Afl›r› ya¤l›, tatl›, baharatl› ve kalorili g›dalar yerine protein ve karbonhidrattan zengin, ya¤

oran› düflük besin ö¤elerine yönelin. Unutma- y›n ki önemli olan sizin kilo alman›z de¤il, bebe¤in içeride yeterli flekilde beslenebilmesidir.

Preeklampsi durumu veya riski varsa, protein al›m›n›z› artt›rman›z gerekebilir veya gebeli¤e ba¤l› fleker hastal›¤› (gestasyonel diyabet) söz konusu ise, diyetisyeninizin önerece¤i flekilde kalori k›s›tlamas›na gitmeniz gerekebilir.

(10)

içindir. Süt içemiyorsan›z yo¤urt veya ayran tü- ketin. Peynir veya çökelek de tüketebilirsiniz.

Süt ve süt ürünlerinin pastörize olmas›na dikkat edin.

• Yemeklerde iyotlu tuz kullan›n. Yüksek tansi- yonunuz varsa yemekleri az tuzlu piflirin. Son aylarda olan ödemlerin azalt›lmas› amac›yla bu dönemlerde tuzu azalt›n.

• Genelde sabahlar› yataktan kalk›nca bafllayan bulant›larda bir dilim peynir, bir iki grisini rahatl›k sa¤layabilir. Özellikle gebeli¤in ilk üç ay›nda olan bu bulant› ve kusmalardan kendi- nizi korumak için bu dönemde kat›, kuru ve ya¤s›z olan g›dalar› tercih edin. Mutfak kokula- r›ndan ve a¤›r parfümlerden uzak durun.

YETERS‹Z BESLENME ANNE VE BEBE⁄‹ NASIL ETK‹LER

Gebelik süresince bebek iyi beslensin diye fazla ve dengesiz beslenmek do¤ru olmad›¤› gibi, do¤um sonras› eski görünüme ulaflmak için az yemek de do¤ru de¤ildir. Temel prensip içeri- deki bebe¤in yeterince yararlanaca¤› do¤ru ve dengeli bir beslenme olmal›d›r.

n›z flartt›r. Özellikle kedi ve köpek d›flk›lar›yla bulaflan bu rahats›zl›k gebelik döneminde ortaya ç›karsa, bebekte ölümcül veya sakatl›klara yol açan problemlere neden olabilir. Toxoplas- ma özellikle iyi y›kanmam›fl sebze ve meyveler ile iyi piflmemifl çi¤ etlerden geçer.

• Toxoplasmadan korunmak için ellerinizi ye- mekten önce iyice y›kay›n. Sebze ve meyveleri de tüketmeden önce uzun süreli y›kay›n. Evi- nizde kedi veya köpek besliyorsan›z afl›lar›n› ihmal etmeyin, onlara da çi¤ et vermeyin ve on- larla yak›n temastan kaç›n›n. Çi¤ veya iyi piflmemifl et ve et ürünlerinden kaç›n›n.

• Beslenmede suyu asla ihmal etmeyin. Günde en az 8 - 10 bardak su için. Yaz aylar›nda bu miktar 15 barda¤a kadar ç›kabilir. Özellikle ile- ri aylarda kab›zl›k flikayeti varsa bol su içerek, kabu¤u ile yenen meyveleri tüketerek, her ö¤ünde sebze ile salataya yer vererek ve yürü- yüfl yaparak bu sorunun önüne geçebilirsiniz.

• Günde 1 - 2 bardak süt içmeniz gebelikte ortaya ç›kan kalsiyum kay›plar›n› yerine koymak

(11)

kar. Ayr›ca böyle durumlarda difl çürü¤ü görül- me riski de artar.

Anemi (kans›zl›k)

Gebelik döneminde vücudun demir ihtiyac› art- t›¤›ndan demir emilimini azaltan etmenlerden kaç›n›lmal›d›r.

Örne¤in;

• Yemek aras›nda çay içilmemeli

• Demir içeri¤i yüksek besinlerle birlikte, mutlaka C vitamini içeren besinlerin al›nmas›na özen gösterilmeli.

• Etli ya da kuru baklagil yemekleri ile taze salata ya da meyve tüketilmeli.

• Mayaland›r›lmadan yap›lm›fl ekmek tüketi- minden sak›n›lmal›d›r.

Ayr›ca sindirim sistemi bozukluklar› ve parazit- ler, bulant› ve kusma anemiye neden olan etmenlerden baz›lar›d›r.

Gebelik toksemisi (gebelik zehirlenmesi)

Gebelik toksemisi denilen rahats›zl›k yetersiz ve dengesiz beslenen kad›nlarda daha s›k görü-

Zay›fl›k

Zay›fl›k yetersiz ve dengesiz beslenmeye ba¤l›

olarak gebelikte artan enerji ve besin ö¤esi ge- reksinimlerinin tam olarak karfl›lanmamas› sonucu ortaya ç›kar. Normal kilolu bir gebelikte ilk 3 ayda, her ay 1 kg; sonraki aylarda ise 1,5 - 2 kg a¤›rl›k kazanmal›d›r.

fiiflmanl›k

fiiflmanl›k özellikle dengesiz ve tek yönlü beslenmeye veya afl›r› besin tüketimine ba¤l› olarak oluflan bir sa¤l›k sorunudur. fiiflmanl›k do-

¤um s›ras›nda hem anne, hem de bebek için çe- flitli güçlüklere ve sorunlara neden olabilece-

¤inden, istenmeyen bir durumdur. Gebelik sü- resince kad›n›n 9 - 14 kg almas› normal kabul edilir. A¤›rl›k al›m› 9 kg'dan az oldu¤unda za- y›fl›k, 14 kg'dan fazla oldu¤unda ise fliflmanl›k ortaya ç›kar.

Osteomalazi

Gebelik süresince artan kalsiyum ve D vitamini gereksinimi karfl›lanamad›¤›nda kemiklerden kalsiyum çekilmesi nedeniyle kemik yumuflama- s› ile belirlenen osteomalazi hastal›¤› ortaya ç›-

(12)

YEN‹ ‹LAÇLAR VE ÖNEM‹

Yeni ilaçlar sayesinde birçok hastal›k tedavi edilebilmektedir.

Tüm dünyada, üniversite ve ilaç firmalar›ndaki araflt›rmac›- lar›n ortak amac›; sa¤l›¤›m›z için kullan›lan afl› ve ilaçlar›n daha iyi hale getirilmesi ve tedavisi bugün için mümkün ol- mayan hastal›klar için çözüm bulunmas›d›r.

30 y›l önce çocuk felci binlerce çocu¤un hayat›n› etkiler- ken, bugün neredeyse sona ermifltir.

10 y›l önce AIDS hastal›¤›nda kullan›labilecek bir ilaç yok iken, bugün yaflam süresini uzatabilen tedaviler uygulan- maktad›r.

Yeni ilaç, araflt›rma gelifltirme çabalar›n›n ve bilgi birikiminin geliflimi ile mümkündür.

Dünyada ortalama insan ömrü son 100 y›lda 40’l› yafllardan 70’li yafllara ulaflm›flt›r. Bu ilerlemedeki en önemli neden- lerden biri, ilaç alan›ndaki araflt›rma ve gelifltirme çal›flmalar› sonucu ortaya ç›kan yeni tedavilerdir.

‹laç alan›ndaki araflt›rma ve gelifltirme çal›flmalar›, uzun sü- reli ve yüksek maliyetlidir. Tek bir molekülün keflfedilerek bir ilaç haline gelmesi ve t›bb›n hizmetine sunulmas›na kadar yaklafl›k 12-15 y›l geçmektedir.

Bu nedenle ilaç asl›nda bilgi üretimidir. (1)

‹lac›n de¤erli ve faydal› olmas›n› sa¤layan, t›bb›n hizmetine sunulmas›na kadar süren titiz ve kapsaml› araflt›rmalard›r.

(1) Charles M. Caruso, International Patent Counsel, MSD

Gebelikte Beslenme

lür. Yüksek tansiyon, göz kapaklar›nda, ayak ve ayak bileklerinde ödem, bafl a¤r›s›, kulaklarda u¤ultu, bulan›k görme, fliddetli bulant› ve kusma ile ortaya ç›kar. Hastan›n vücut a¤›rl›¤› ge- nellikle olmas› gerekenden fazlad›r. Vücutta su ve tuz tutulmas› vard›r. Hemen tedaviye al›n- mayan vakalarda bebek kaybedilebilir.

Guatr

As›l nedeni yetersiz iyot al›m› olan guatr, hor- monal de¤iflikliklere ba¤l› olarak tiroid bezin- deki bozukluklar nedeni ile hamilelerde de görülebilir.

• • •

(13)

‹STANBUL TIP FAKÜLTES‹

G e ç m i fl t e n g e l e c e ¤ e . . . .

T›p e¤itimine 1470 y›l›nda bafllayan ‹stanbul T›p Fakültesi ülkemizin ve tüm dünyan›n en köklü yüksek ö¤retim

kurulufllar› aras›nda yer almaktad›r.

Fakülte, geçen yüzy›llar boyunca bir yandan Türk Milleti’ne hekimler yetifltirerek sa¤l›k hizmeti üretmifl, öte yandan bilimsel araflt›rmalarda ülkemizin

en önde gelen kurumlar›ndan biri olmufltur.

Cumhuriyet döneminde, her koflulda

Atatürk ‹lke ve Devrimleri’nin y›lmaz bir savunucusu olan

‹stanbul T›p Fakültesi, siyasal ve sosyal yönlerden de ülkeyi etkileyen çal›flmalar›n içinde yer alm›flt›r.

Fakülte, halen 112.000 m²kampüs alan› içerisindeki 25 ayr› yap›da, yaklafl›k 2500 ö¤renciye e¤itim vermekte

ve ülke sa¤l›k ordusuna her y›l ortalama 450 hekim kazand›rmaktad›r.

Söz konusu hekimlerin yetiflmesinde rol alan yaklafl›k 500 ö¤retim üyesi ve yard›mc›lar›, ayn› zamanda 1800 yatak

kapasiteli hastanede y›lda 35.000 yatan hastaya ve 500.000 poliklinik hastas›na da hizmet vermektedir.

Bu özellikleri ile dev bir sa¤l›k kuruluflu olan

‹stanbul T›p Fakültesi, 1997 y›l›ndan bu yana gerçeklefltirdi¤i “Hasta Okulu” program› ile de kamuya yönelik önemli bir sa¤l›k hizmetini

yerine getirmenin gururunu yaflamaktad›r.

‹stanbul T›p Fakültesi

“e¤itimde, bilimde, hizmette”

‹stanbul T›p Fakültesi Hasta Okullar› Yay›nlar›: 2007 Gebelikte Beslenme

Haz›rlayan: Doç. Dr. Serpil Bozkurt