Dr. Yeflim Toduk Akifl
Güven ve Liderlik iliflkisi, son 5 y›ld›r akademik çal›flmalar›m› yo¤unlaflt›rd›¤›m bafll›ca konu... Beyin avc›l›¤› laboratuar›mda s›k s›k liderlerle bir araya geliyorum
ve onlar›n aras›ndaki farkl›l›klar› CEO’s Dergisi’nde okurlar›m›zla paylafl›yorum.
Kaan Terzio¤lu az bulunan liderlerden biri... Olaylara tepeden bakma becerisi, iletiflimindeki netlik, iliflki kurma yöntemindeki tevazu ve hepsinin ötesinde karfl›l›kl›
güven oluflturma becerisi ile fark yarat›yor. Ak›llarda ve gönüllerde taht kuruyor.
Güven ve Liderlik Teknoloji ve Verimlilik
Cisco Orta ve Do¤u Avrupa Bölgesi’nden Sorumlu Baflkan Yard›mc›s› olarak, Türkiye’de çok nadir bulundu¤unuzu biliyoruz. 18 ülkeden sorumlu Baflkan
Yard›mc›s›’n›n hayat› nas›l geçiyor?
Bu odaya, Amrop ‹stanbul ofisine her giriflimde içimde bir heyecan oluyor.
Cisco’yla ilk tan›flmam da 8 y›l önce bu odada olmufltu. ‹flime gelince, ben her günüme sabah beflte kalk›p havaalan›na do¤ru giderek bafll›yorum. Bu tempo bana enerji kat›yor.
Belçika’da yafl›yorsunuz, öyle de¤il mi?
Evet, Brüksel’de yafl›yorum. Bunun birkaç nedeni var. Biri, eflimin iflinin orada oluflu. Eflim Tulu Gümüfltekin, AB konusunda, özellikle Türkiye’deki flirketlerin AB regülasyonlar›na en uygun flekilde haz›rlanmas› konusunda
dan›flmanl›k veriyor. fiirketi de Brüksel’de.
Brüksel’de yaflaman›z için di¤er nedenler neler?
Lojistik olarak Brüksel mükemmel bir flehir. Havaalan› oldukça geliflmifl ve herhangi bir yerde sabah 9’da yap›lacak bir toplant›ya muhakkak bir uçak bulabiliyorum. Dolay›s›yla da bunu en iyi flekilde kullanmaya çal›fl›yorum. Ben haftada en az iki-üç operasyonu, yani ülkeyi dolaflmay› seviyorum. Böylelikle müflterilerle ve ifl ortaklar›m›zla konuflarak yeni fleyler ö¤reniyorum ve bunlara göre de sürekli stratejilerimizi de¤ifltiriyoruz. Çok ülkeli operasyonda olman›n en güzel taraf› çok de¤iflik insanlarla tan›fl›yorsunuz, de¤iflik kültürleri, de¤iflik ifl yapma flekillerini görüyorsunuz ve k›sa bir süre içinde çok daha yarat›c› ve çok daha verimli ifl yapma modelleri oluflturmaya bafll›yorsunuz. Benim en keyif ald›¤›m konulardan bir tanesi de bu. Bu nedenle de yönetim ekiplerine getirdi¤im kiflileri de¤iflik ülkelerden, o ülkelerin kuvvetli oldu¤u alanlar› düflünerek getiriyorum.
Tabii ki, ülkelerin Genel Müdürleri kendi ülkelerinden; ancak bu çok kültürlü
yap›daki insanlar, karar verme süreçlerinde, gündemdeki konulara getirdikleri bak›fl aç›lar›yla farkl› bir katma de¤er yarat›yorlar. Çeflitlilik ve çokseslilik, yarat›c›l›k ve performans› beraberinde getiriyor.
Çok ülkeli bir operasyonu yürütürken nas›l bir yap›da ve teknoloji ile çal›fl›yorsunuz?
Çok yatay bir yap›m›z var. Dolay›s›yla, iletiflim araçlar›n› çok yo¤un kullan›yoruz.
Ben asl›nda ofisi cebimde tafl›yorum.
Dolay›s›yla nerede oldu¤um hakikaten çok önemli de¤il. Büyük projeleri takip önemli. Kafamda hemen hemen her ülke için, önemli bir proje var; o projeyi takip ederek bir anlamda o ülkenin geliflimini görebiliyorum.
Ben biraz da teknolojiden bahsetmek istiyorum. Teknoloji tüketimi aç›s›ndan, Türkiye ve Romanya’y›
Polonya seviyesine, Polonya’y›
Çekoslovakya seviyesine ç›karmaktan bahsetmifltiniz. Bu teknoloji tüketimi
ekonomik geliflimi nas›l etkilemekte?
Biliyorsunuz ki as›l öncelik verimlilik seviyesidir. Bir ülkenin verimlili¤ini art›rabilirseniz, asl›nda o ülkedeki refah seviyesini de art›r›yorsunuz. Verimlilik de do¤rudan ileri teknolojinin kullan›m›yla geliflmektedir. ‹leri teknolojiden sadece bilgisayar› anlamak do¤ru de¤il; bu üretim teknolojisi de, tar›m teknolojisi de olabilir. Bizim gördü¤ümüz ise, verimlilik art›fl›n›n art›k, öncelikle ileri iletiflim teknolojilerden kaynakland›¤›d›r.
Günümüz dünyas›nda, flirketler di¤er flirketlerle art›k tek bafllar›na rekabet etmiyorlar. fiirketler, tedarik zincirlerini oluflturan bir grup flirketle birlikte rekabet ediyorlar. Tedarik zincirleri tedarik zincirleriyle yar›fl›yor. Dolay›s›yla, rekabet gücünün farkl›l›¤› en zay›f halkay›
oluflturuyor. Bu zay›f halkalar›n en iyi ilac›
ise iletiflim ve bilgi teknolojileri. O yüzden, verimlili¤in en önemli gücü iletiflim teknolojisi. Ne mutlu ki, bu da Cisco’nun ana faaliyet sahas›.
Türkiye’de de flu an, Türk Telekom’da olsun di¤er flirketlerde olsun,
broadband’e do¤ru bir gidifl var. Bunu nas›l de¤erlendiriyorsunuz?
Bir havaalan›na gitti¤imde, yan›mdaki insan kablosuz Internet’e ba¤lan›p bir ifl yap›yorsa, bir fleyler paylafl›yorsa, ö¤reniyorsa hakikaten heyecan ve sevinç duyuyorum. Bunu, insanlar›n hayat›na yapt›¤›m›z önemli katk›lardan biri olarak görüyorum. ‹leride, Türkiye’de çok daha etkili olaca¤›m›z düflüncesindeyim; çünkü di¤er ülkelere k›yasla Türkiye’de
gerçekten iflin çok bafl›nday›z.
Biliyorsunuz, flirketimizin bir vizyonu var:
“Yaflam›n›z›, Çal›flman›z›, Ö¤renmenizi ve E¤lenmenizi de¤ifltirece¤iz.” Cisco olarak, e¤itime çok büyük katk›da bulunuyoruz.
Bugün Türkiye’de üniversiteler, ‹fl ve ‹flçi Bulma Kurumu ve birçok di¤er kurum ile ortak çabalar›m›zla, yaklafl›k 15.000 ö¤rencimize biliflim ve teknoloji e¤itimi veriyoruz. Ve bunda da, tabii ki yine Internet kaynaklar›n› kullan›yoruz. Bu beni çok keyiflendiriyor. ‹stanbul’da, katk›da bulunmufl olmaktan çok gurur duydu¤um “MOBESE” adl› bir proje var.
MOBESE sistemiyle mobil video görüntüleme flebekeleri kullan›larak
‹stanbul’un suç haritas›nda önemli de¤ifliklikler gerçeklefltiriliyor. Tabii ki, daha çok bafllang›ç noktas›nda. fiu anda 1.000 civar›nda kamera var ve bunun 20.000’e ç›kmas› Istanbul gibi bir flehirde inan›lmaz etkili olacakt›r. K›sacas›,
Verimlili¤in en önemli gücü iletiflim teknolojisi. Ne mutlu ki, bu da Cisco’nun ana
faaliyet sahas›.
geniflbant hayat›m›za önemli etkiler yapacak; verimlili¤i, h›zl› ö¤renmeyi, asayifli, güvenli¤i, e¤lenmeyi, geniflbantl›
eriflim teknolojileri kullanarak daha etkin, daha keyifli hale getirece¤iz.
Sizce, teknolojinin yo¤un kullan›m›
bireysel iliflkileri ve kiflisel konta¤›
azaltacak m›?
Bence, kiflisel kontak kesinlikle
de¤ifltirilemeyecek bir fley. Ama, bu kiflisel konta¤› belki çok farkl› ortamlarda yapmaya al›flmam›z laz›m. Bugün, hayat›m›z› okula gitmek, ifle gitmek,
akflam yeme¤e gitmek fleklinde kategorize ediyoruz ama asl›nda ileride çok farkl› bir yaflam tarz› kurulacak. Mesela,
Amerika’da Starbucks’›n baflar›l› olma sebebi, bir buluflma yeri haline gelmesi.
Bugün, Amerika’daki toplant›lar›n neredeyse %20’si için adres Starbucks olarak gösteriliyor. Yar›n öbür gün, bankaya gitmek de bu tarz bir deneyim olacak. Ve zannediyorum ki, tüketim al›flkanl›klar›m›z› bu gidiflle çok farkl›
noktalara getirece¤iz. Son günlerde popüler olan, “Revolutionary Wealth” adl›
bir kitapta “Üreten Tüketici” diye yeni bir
kavramdan bahsediliyor. Tüketicilerin asl›nda yavafl yavafl tüketirken ürettikleri ve bunu farketmediklerinden, bunun da ekonomiye çok büyük katk›s›
oldu¤undan söz ediliyor. Mesela, evinizden bir bankac›l›k ifllemi yapt›n›z, uçak bileti ald›n›z veya otel rezervasyonu yapt›n›z. Siz asl›nda, fark›nda olmadan bankan›n, seyahat acentas›n›n
eleman›s›n›z ama onlar size maafl vermiyor. O ifllemi bundan y›llar önce baflka birileri yap›yordu. Belki, o zaman›
ve verimlili¤in sa¤lad›¤› art› de¤eri kullanmak ve çok daha farkl› bir flekilde, e¤lenmenizi, çal›flman›z› ya da
ö¤renmenizi sa¤layacak bir platforma tafl›mak mümkün.
Çal›flanlar›n hayat›, teknoloji ile nas›l de¤ifliyor?
Örne¤in, flirket olarak kendimizde bu de¤iflimi görüyoruz. Müflterilerimize kendi kendilerine hizmet verebilecekleri araçlar› verdi¤imizde, o insanlar çok daha memnun ayr›l›yorlar.
Bu bir de¤iflim süreci; bu de¤iflim içerisinde self-service ortamlar›n› gün geçtikçe daha fazla görece¤iz. Teknoloji evden -ve her yerden- çal›flmay›
kolaylaflt›rd›kça, özellikle kad›nlar ve emekliler icin yeni istihdam f›rsatlar›
ç›kaca¤›na inan›yorum.
Sizce Türkiye bu teknolojilerin neresinde? Türkiye’de avantaj haline getirebilece¤imiz nokta ne olabilir?
Cisco olarak vizyonda ne görüyorsunuz?
Birtak›m rekabet avantajlar› var ki, bunlar hakikaten kal›c›. Dört mevsim, günefl, genifl arazi, genç insan... Türkiye bunlara sahip; bu yüzden de önemli olan verimlili¤i art›rmaya odaklanmak.
Türkiye’nin gelece¤i mutlaka teknoloji sektöründe olacak diye bir fley yok.
Türkiye’nin gelece¤i büyük ihtimalle enerji, bioteknolojik tar›m ve turizmde olacak. Hangi sektör olursa olsun, önemli olan o sektör için verimlili¤i art›ran teknolojinin kullan›lmas›.
Teknoloji evden -ve her yerden- çal›flmay›
kolaylaflt›rd›kça, özellikle kad›nlar ve emekliler icin
yeni istihdam f›rsatlar› ç›kaca¤›na inan›yorum.
Verimlilikle ilgili bir modeliniz var m›? Müflterilerinize, de¤iflik ülkelere, çal›flanlar›n›za anlatt›¤›n›z bu verimlilik modelinden bahsedebilir misiniz?
Biz bu konuda ciddi araflt›rmalar yapt›k.
Tüm bu araflt›rmalara göre, verimlili¤imizi her sene mutlaka %7-8 seviyesinde art›rmam›z gerekli. Ancak bu yolla refah seviyesini 8 sene içinde 4 kat›na ç›karabilmemiz mümkün olabilir.
Verimlili¤i ise do¤rudan teknolojiyi kullanarak art›rabilirsiniz. Çözümü çok basit olmakla beraber, sonuca ulaflmak için öncelikle e¤itim seviyesini art›rman›z laz›m. Bugün, e¤itimsizlikten dolay›, do¤ru insan›n do¤ru ifli yapmamas›ndan dolay› çok büyük kay›plar›m›z var. Çok ufak de¤iflikliklerle ve çok k›sa bir dönem içerisinde, Türkiye’nin verimlili¤ini %8- 10’lar civar›nda art›rabilece¤imize inan›yorum. Geniflbant eriflime ulaflan kifli say›s›n›n, son 24 ayda, 50 binden 2 milyona ç›kmas›n›n bile, çok k›sa zamanda sonuçlar› gelecektir. Senede iki kere, 10-15 günlük resmi tatil yapma al›flkanl›¤›ndan da kurtulmam›z laz›m;
Türkiye bu kadar zengin de¤il. Dolay›s›yla ülkelerin, verimlili¤i art›r›c› programlara muhakkak odaklanmas› laz›m. Ben, otomotiv, mobil telefon gibi belirli sektörlerdeki yüksek vergilendirmeyi de çok büyük bir verimsizlik kayna¤› olarak görüyorum. Bunun da mutlaka optimize edilmesi laz›m.
Kaan Bey, flu anki konumunuz, y›llard›r çok az kimsenin bulunabildi¤i bir pozisyon. Bu ba¤lamda,
okurlar›m›z›n bir k›sm› da “acaba ayn›
tür pozisyona nas›l gelinebilir” diye düflünüyorlar. Biraz bu pozisyona geçiflinizden bahsedebilir misiniz?
Özellikle de son dönemde yapt›¤›n›z hangi projeler böyle bir pozisyona gelmenize yol açt›?
1990 senesinde Bo¤aziçi ‹flletme’den mezun olup ifl hayat›na Arthur Andersen’da bafllad›m. 1,5 sene kadar Arthur Andersen’da denetimci olarak çal›flt›ktan sonra kariyerimi yönetim dan›flmanl›¤›na do¤ru kayd›rd›m. Arthur Andersen’da Chicago’ya giderek yönetim dan›flmanl›¤› konusunda ilk yurtd›fl›
deneyimimi kazand›m. Yurtd›fl›nda çal›fl›rken özellikle bilgi yönetimi konusunda uzmanlaflt›m. Daha sonra Belçika’ya geçtim ve dan›flmanl›k faaliyetlerime orada da devam ettim. Tam o s›ralarda Internet geliflmeye bafllam›flt›
ve ben de bilgi ekonomisi ve dijital ekonomi ile ilgili projelerde çal›fl›yor, pazar› takip ediyordum. 1999 senesinde, yine bu odada, Amrop International’da, Cisco bana Türkiye bazl› bir görev önerdi ve ben ilk aflamada reddettim. Benim en önem verdi¤im fleylerden bir tanesi, yönetimde “hay›r” demeyi bilmektir;
çünkü, ilk baflta “hay›r” demeniz, sonras›nda çok farkl› baflar›lar› getirebilir.
O gün, “hay›r” diyerek ç›kt›m. Daha sonra ise bana yurtd›fl›nda, dan›flmanl›k grubunda bir görev önerdiler ve onu kabul ettim. 4 y›l boyunca Cisco’nun bu dan›flmanl›k operasyonunda görev ald›m.
Cisco’yu flirket olarak çok sevdi¤imi ve önemsedi¤imi hissettim ama, Cisco’nun ana ifli olan teknolojiye geçmem
gerekti¤ini biliyordum. Böylece, bana ileri teknoloji grubunun sorumlulu¤u verildi ve 3 ay içerisinde Avrupa’da Cisco’nun ileri teknoloji konusundaki sözcüsü oldum.
Cisco’da teknolojideki son trendleri ö¤renmek kolay m›yd›?
Disiplin ve çal›flmak herfleyi kolaylaflt›r›yor. Ancak, birtak›m
teknolojilerin içinde olmama ra¤men, bir teknolojiyi bir analistle konuflabilecek kadar ö¤renmek Cisco gibi bir flirkette
oldukça zor. fiu anda Cisco’da, flirketin ileri teknolojilerini a’dan z’ye bilen iki üç kifliden biriyim. Onun bana getirdi¤i çok büyük bir katk› oldu.
Teknolojiyle çal›flma sorumlulu¤u içerisinde neler yapt›n›z?
‹leri teknoloji konular›ndan en önemlisi, stratejik pazarlama metodolojisidir. Benim uzmanl›k alan›m da o dönemde buydu.
Belirli sektörlerden hedef seçip, mesela MOBESE gibi iki-üç önemli proje yap›p, daha sonra bir standart haline, platform haline gelmesini sa¤lad›k.
Bu baflar›lardan sonra, yeni göreviniz olan baflkan yard›mc›l›¤› nas›l geliflti?
Bu senenin bafl›nda, dünyadaki sat›fl örgütümüz tekrar yap›land› ve geliflmekte olan ülkelerden sorumlu bir bölge olufltu.
Böyle bir yap›lanman›n paralelinde, bir gün telefonum çald› ve baflkan›m›z beni arad›. Çok k›sa bir telefon konuflmas›n›n ard›ndan bu göreve geldim. 1 A¤ustos 2005’te yeni görevime bafllad›m.
Neler yapt›n›z flu son bir y›l içerisinde?
En önemlisi cok iyi bir ekip kurdum.
Benim matriks bir örgütüm var: bir tarafta 5 tane operasyon alt›nda grupland›rd›¤›m ülkeler, di¤er tarafta da önemli telekom flirketleri ve kamu sektörü gibi baz› dikey gruplar var. fiimdi yeni olarak, bunlara tüketici sektörünü de ekledim. Buradaki tüm liderler benim için çok önemlidir.
Zaman›m›n %80’ini bu ekibin
oluflturulmas›na ve kuvvetlendirilmesine harcad›m, diyebilirim. Ve flu anda diyorum ki: Dünyan›n 1 numaral› sat›fl örgütüne sahibim. Hem ülkeler hem de insanlar›n kalitesi olarak hakikaten daha etkin bir sat›fl ekibi örgütü oldu¤unu zannetmiyorum. Son üç ayda, bölgede yaklafl›k 100 kifli yeni ifllerine bafllad›. Bu
Türkiye’nin gelece¤i mutlaka teknoloji sektöründe olacak, diye bir fley yok.
Türkiye’nin gelece¤i büyük ihtimalle enerji, bioteknolojik tar›m ve turizmde olacak.
Hangi sektör olursa olsun, önemli olan o sektör için verimlili¤i art›ran
teknolojinin kullan›lmas›.
h›zl› büyümeyi, neredeyse hiç insan kaybetmeden gerçeklefltirdik. Cisco’da insanlar›n isteyerek iflten ayr›lmas› çok nadir olur. Zaten, ülke genel
müdürlerinin en önemli hedeflerinden bir tanesi de her ülkede en iyi iflveren ödülünü kazanabilmektir.
Cisco ifl kültürü nas›ld›r?
Biz, bir Amerikan flirketi olarak, etik konusunda hakikaten afl›r› duyarl›y›z ve politikalara, prosedürlere sad›k kalmay›
severiz. Di¤er taraftanda da, flirket içi karar verme iletiflimimiz son derece h›zl›
geliflir. Karar verme ve onay
mekanizmalar› aç›s›ndan, flu anda örnek flirketler aras›nda oldu¤umuzu
düflünüyorum.
Kaan Terzio¤lu’nun liderlik özellikleri neler? Nas›l bir lidersiniz?
Liderlik kavram›nda en önemli fleylerden biri, “sözünde duran” bir insan olarak bilinmeniz ve “güven ortam›”
yaratabilmenizdir. O güven ortam›n›
yaratabilmek, hakikaten insan›n önemli bir zaman ve çaba harcamas›n›
gerektiriyor. En önemli prensiplerimden birisi verdi¤im sözü muhakkak tutmakt›r.
Bir liderin en önemli iki silah›, güven ve etkin iletiflimdir. Do¤ru iletiflim için, gerekiyorsa bir fleyi, üç kere, befl kere, yedi kere, ayn› sab›rla, de¤iflik programlarla, de¤iflik ifadelerle tekrarlamak gerekti¤ine inan›r›m. Ben, ekip olarak ayn› dili konuflabilmeye çok önem veririm. Dolay›s›yla, ekip toplant›lar›m›z›n da önemli bir k›sm›
vermemiz gereken mesajlar ve att›¤›m›z ad›mlar›n nas›l ifade edilmesi gerekti¤ini planlamakla geçiyor. Bizim flirketimizde en önemli performans kriteri zaten, lider olabilmek ve ekip kalitesini sürekli olarak iyilefltirebilmektir.
Türk olman›z yurtd›fl›nda nas›l karfl›land›? 18 ülkedeki merak, tepki
nas›ld›?
Ben bu ülkelere ve yöneticilerine daha önceki görevlerimde hep yak›nd›m. Ben, Türk olman›n hiçbir negatif etkisini görmedim; hatta pozitif oldu¤u yanlar var. Ben, Türk olmay› önemseyen biriyim.
Bana problemler yaratmas›na ra¤men
pasaportumu da hâlâ de¤ifltirmedim.
De¤ifltirmeyece¤im de. Her sene 10 günümü vize kuyruklar›nda geçirmeme neden olmas›na ra¤men Türk olmak markas›n› seviyorum. “Türk’tür, herfleyi yapabilir” diye bir mana ifade etti¤ine inan›yorum.
