Bu Cyborg ‹nand›r›c›

Gençli¤imde do¤rulu¤unu kan›tlaya- mad›¤›m ama çok hofluma giden bir hika- ye duymufltum. Ünlü Rus piyanist Sviatos- lav Richter ABD’de verdi¤i ilk resitalde son parça olarak Beethoven’in Appasi- onata sonat›n› çalm›fl. Dinleyiciler coflkuy- la alk›fllam›fl. Genç okuyucular›m›z bilme- yebilir, klasik müzik konserlerinde alk›fl- lar normalin üstündeyse müzisyen prog- ramda olmayan bir parça çalarak dinleyi- ciye teflekkür eder. Ama Richter çalmak yerine el iflaretiyle alk›fllar› durdurup se- yirciye flunu söylemifl: “Bu sonattan son- ra çal›nacak ne var ki?”

Gençli¤imde bana edebiyata merakl›

bir kifli olmama ra¤men neden bilimkurgu kitaplar› okumad›¤›m› sorduklar› zaman akl›ma hep bu hikaye gelirdi. Sorana bir mazeret uydurur, kendi kendime “Deniz- ler Alt›nda 20.000 Fersah’› okuduktan sonra geriye ne kald› ki” diye m›r›ldan›r- d›m. Bu kitapta anlat›lanlar›n hepsi çok makul gelmiflti bana. Sonradan okumaya çal›flt›¤›m bir iki bilimkurgu kitab›n› bitir- meden b›rakt›m. 3250 y›l›nda yap›lan bir savafl, dünyan›n ortas›nda yaflayan cüce- ler, uçan atlar, do¤rusu çok sarmad› beni.

Bir gün o¤lumun ›srar› üzerine Termi- natör adl› filmi görmeye gittik. Tahmini- min aksine filmi çok be¤endim. Arnold Schwarzenegger müthiflti. Cyborg fikrini de hiç yad›rgamad›m. O s›rada canl› or- gan nakilleri zaten yap›l›yordu. Eninde so- nunda birisine metalik bir organ veya or- ganlar›n tak›lmas› gün meselesi diye dü- flünmüfltüm. Gelecekte dünya nüfusunun bir k›sm› belki de cyborglardan oluflacak- t›. Art›k bilimkurgu kitaplar› okumasam da o konuda yap›lm›fl filmlerin ço¤unu seyrediyordum. Bu arada Robocop’u çok baflar›l› buldu¤umu ve iki kere seyretti¤i- mi de belirtmek isterim.

Bu Cyborg ‹nand›r›c›

De¤il...

Bir gün Wired dergisini kar›flt›r›rken

‹ngiltere’de gerçek bir cyborg’un ortaya ç›kt›¤›n› okuyunca dünyalar benim oldu.

Hem de akademisyen bir cyborg. Cyborg 1 bafll›kl› makalesine Prof. Warwick flöyle bafll›yordu:

“Benim insan olarak do¤mam, zaman ve mekan›n bir cilvesiydi. Ben bu durumu de¤ifltirecek güçte oldu¤umuza inan›yo- rum. Nedenini size söyleyeyim. 1998 y›l›- n›n A¤ustos ay›nda kolumun içine bir sili- kon mikroçip yerlefltirildi. Bu çip sayesin- de, 1988 y›l›ndan beri profesör oldu¤um Reading Üniversitesi’nin Cybernatik Bölü- mü’nde dolafl›rken, bilgisayar hareketleri- mi izledi.” Bu sat›rlar sanki Frankenste- in’›n yazar› Mary Shelly’nin kaleminden ç›km›fl gibi geldi bana. Tüylerimin ürper- di¤ini hissettim. Herhalde, dedim kendi kendime, bu yeni Frankenstein baflta bö- lüm baflkan› olmak üzere rektöre kadar pataklamad›k akademisyen b›rakmaya-

cak. Ama Prof. Warwick Frankenstein’a, hele Terminatör’e nazaran, çok daha mü- layim bir insan. Hatta muhallebi çocu¤u demek daha do¤ru olur. Bak›n yaz› nas›l devam ediyor:

“Ana kap›ya geldi¤im zaman bilgisaya- ra ba¤l› bir spiker beni ‘Hello’ diye karfl›- l›yor, binan›n içinde yürürken bilgisayar nereye gitti¤imi izliyor, laboratuvar›ma yaklafl›nca kap› kendili¤inden aç›l›yor ve içeri girince ›fl›klar yine el de¤meden ya- n›yordu. Çipin içimde kald›¤› 9 gün bo- yunca sadece belirli bir yöne do¤ru yürü- mekle sanki sihirli ifller baflard›m.”

Tam bir düfl k›r›kl›¤›na u¤rad›m tabii Sihirli ifller buysa, normal ifllerin ne oldu-

Yaflam

82 Temmuz 2007 B‹L‹M

TEKN‹K

S a r g u n A . T o n t

Terminatör…

yasamTemmuz 19/6/5 18:34 Page 78

¤unu do¤rusu çok merak ediyorum. Ter- minatör ile Warwick aras›nda Himalaya da¤lar› kadar fark vard›. Aldat›ld›¤›m› his- settim. Teminatörle Warwick aras›nda en büyük fark Warwick’te sinir sisteminin devred›fl› b›rak›lm›fl olmas›yd›; yani sinir uçlar› çipe ba¤lanmam›flt›. Warwick’e ta- k›lan çip, sadece bu cyborg taklidinin ne- rede oldu¤unu gösteriyordu.

Hayvanlara tak›lan bilgisayar kontrollü çipler günümüzde zaten kullan›l›yor. Bu sayede çiftçi her an hayvan›n›n nerede ol- du¤unu biliyor. Bir ara bebeklere de bu tür çip takmak gündeme gelmiflti, ama il- gililerden izin ç›kt› m› bilmiyorum. Her neyse, flimdi benim gibi Warwick’le düfl k›r›kl›¤›na u¤rayanlara çok iyi bir haber vereyim.

Çip Böyle Tak›l›r...

Geçti¤imiz Nisan ay›nda, Case Western Reserve Üniversitesi’nde felç geçirdi¤i için bacak ve kollar›n› oynatamayan bir bayan, vücuduna yerlefltirilen bir çip saye- sinde elektrikle iflleyen tekerlekli sandal- yesini hareket ettirebilmifl. Nas›l m›? Dü- flünerek! Evet bu yeni çip, beyinden gelen sinyallerin ne içerdi¤ini belirleyip sinir sistemini harekete geçirebiliyormufl. Yani bu kez sinir sistemi çipe ba¤lanabilmifl.

(Doktorlar›n çok önemli bir uyar›s›n› he- men söyleyelim: Bu teknolojinin yayg›n bir flekilde uygulanabilmesi için 10 y›l ka- dar bir zaman gerekiyormufl.) Bana kal›r- sa art›k gerçek bir cyborg’un ortaya ç›k- mas› için bütün yollar aç›k, ama Ar- nold’un canland›rd›¤› kalitede birinin ç›k- mas› oldukça vakit alabilir. Belki bu olas›- l›¤› göze alan Arnold, Terminatör’lü¤ü Kaliforniya valisi olarak gerçek hayatta da sürdürüyor.

Terminatör Tekrar

‹flbafl›nda...

fiimdi farkl› olaca¤›n› zannetmiyorum ama bundan 20-30 y›l kadar önce Califor- nia ekonomisi ABD, Almanya, Fransa ve

‹ngiltere’den sonra 5. s›radayd›. Bu kadar kuvvetli bir ekonomi tabii ki çok enerji tü- ketir. Öte yandan uzun zamandan beri çevreye duyarl› eyaletlerin bafl›nda Cali- forniya gelir. Özellikle 1970’li y›llarda Arap ülkelerinin geçici olarak petrol ihra- cat›n› k›s›tlamas›ndan sonra eyalet hükü- meti alternatif enerji kaynaklar›na önem vermifl ve bu alanda çok say›da bilimsel projeleri desteklemifltir. Hava kirlili¤ini k›s›tlayan en çetin yasalar yine ilk kez Ca- lifornia’da uygulanm›flt›r. ABD Baflkan›

Bush’un çevre konusundaki içler ac›s›

davran›fllar›na bu sayfalarda zaten de¤in- mifltik. Neyse ki ülkede “e¤er federal hü- kümet bir fley yapm›yorsa bizler bir fley yapal›m” diyenlerin say›s› da az de¤il.

ABD’li valiler halk taraf›ndan seçildi¤i için yetki güçleri ve alanlar› bizimkilere nazaran çok daha genifltir. Ülke anayasa- s›na ayk›r› olmad›¤› sürece eyaletler tra- fik yasas›ndan tutun idam cezas›na kadar, hukuki düzenlemeleri kendileri haz›rlar ve özellikle ekonomik konularda kendi kaderlerini büyük ölçüde kendileri tayin eder. Ama do¤rusu, bir eyalet valisinin

“Küresel ›s›nma kap›da, Bush ne yaparsa yaps›n, biz kendi tedbirlerimiz al›r›z” di- yerek çok etkili bir yasay› eyalet meclisin- den geçirece¤i hiç akl›m›za gelmemiflti.

Ama Terminatör bu ifli baflard›. Bu yasa- ya göre küresel ›s›nmaya neden olan gaz-

Temmuz 2007 83 B‹L‹M

TEKN‹K

lar 2020 y›l›nda 1990 y›l›ndaki seviyeye indirilmifl olacak! ‹fl yerleri atmosfere sal- g›lad›klar› gaz miktarlar›n› hükümete bil- dirmek zorunda kalacaklar.

Kanun 14’’e karfl› 23 oyla kabul edil- mifl. ‹flin ilginç taraf› 23 oyu verenlerin hepsi Demokrat Partiye mensup. Termi- natör ise Cumhuriyetçi partiden. Kendi partisinden bu kanunu destekleyen tek bir oy alamayan Arnold acaba politik bir intihara m› teflebbüs etti diyorsan›z yan›- l›rs›n›z. Çünkü Arnold önümüzdeki Kas›m ay›nda yap›lacak seçimde ayn› partiden seçime girece¤ini söylüyor. Zengin ifla- damlar› “Bu eyalette art›k ifl yap›lamaz”

diye feryat ededursun, yap›lan anketler Terminatör’ün büyük bir farkla tekrar se- çilece¤ini gösteriyor. Arnold’u bu yasay›

ç›karmas› için destekleyenlerin bafl›nda, aralar›nda Müslümanlar›n da bulundu¤u, eyaletin önde gelen din adamlar› var.

Yabanc› bir ülkede do¤du¤u için (Al- manya) Arnold baflkan seçilemez. Çok ya- z›k, seçilebilseydi ABD’yi kurtar›rd›. Ge- çenlerde yap›lan bir TV program›nda ko- medyen Jay Leno, Arnold’a Bush ile ayn›

partiye mensup oldu¤unu hat›rlat›nca ün- lü aktör “Benim Bush ile iliflkim, Oscar ödülü ile olan iliflkim seviyesindedir” de- mifl. Hollywood’dakiler kime oy verecek- lerini bilmiyor. Umar›z gelecek y›l›n Nobel Komitesi ayn› hatay› yapmaz.

Notlar:

Arnold’un Bush ile kavgas› için bak›n›z: www.cbsnews.com Oct. 25, 2006 Oct. 25, 2006

California’n›n gelmifl geçmifl çevre politikalar› için en iyi web sayfa- s›: http://www.solutionsforglobalwarming.org/index.php Yasan›n meclisten nas›l geçti¤i için: http://www.sfgate.com 30 Au-

gust, 2006.

Prof Warwick’in kendi hikayesi için: http://www.wired.com/wi- red/archive/8.02/warwick.html

Hastaya tak›lan çip için: http://www.columbusdispatch.com/dis- patch/content/science/stories/2007/04/03/

yasamTemmuz 19/6/5 18:34 Page 79