‹stanbul T›p Fakültesinde 31 Y›ll›k Bilimsel
Araflt›rma Sonuçlar›
Scientific research results of ‹stanbul Faculty of Medicine in 31 years
Tzevat Tefik1, Baflak Varol2, Bilge Özerman Edis2, Fatih Tufan3, Mustafa Demirtürk3, Ayfle K›l›nçaslan4, Caner Befle1, Selçuk Erdem1, Muhammet Bektafl2, Atefl Kad›o¤lu1, M. Bilgin Saydam5
‹stanbul Üniversitesi, ‹stanbul T›p Fakültesi 1Üroloji Anabilim Dal›; 2Biyofizik Anabilim Dal›; 3‹ç Hastal›klar› Anabilim Dal›; 4Çocuk Ruh Sa¤l›¤› ve Hastal›klar› Anabilim Dal›; 5Psikiyatri Anabilim Dal›, ‹stanbul
Bu çal›flmada ‹stanbul T›p Fakültesi (‹TF)’nin ulusal ve uluslararas› bili-me katk›s›n› ortaya koymak üzere, bilimsel araflt›rmalar›n son 31 y›ll›k iz-lemi sunulmaktad›r. Çal›flmada PubMed, ISI Web of Sciences ve Google Scho-lar arama motorScho-lar›ndan yararlan›Scho-larak 31 y›ll›k süre içerisinde (Ocak 1980-Aral›k 2010) ‹TF adresli yay›nlanan özgün makaleler belirlenerek de¤erlendirmeye al›nd›. ‹stanbul T›p Fakültesi adresli toplam 4728 özgün makale saptand› [y›ll›k ortalama 151.5±145.9 (aral›k:14-479)]. ‹stanbul T›p Fakültesi adresli makalelerin, Türkiye’deki 1981 ile 2007 y›llar› ara-s›nda klinik t›p bilimleri kaynakl› makalelerin %3.5’i oldu¤u hesapland›. ‹stanbul T›p Fakültesi adresli 2005 ile 2009 y›llar› aras›ndaki 114 maka-lenin %6.3’ünün tez yay›n› oldu¤u anlafl›ld›. ‹stanbul T›p Fakültesi’nin 1980 y›l›nda 23 olan özgün makale say›s›n›n 2010 y›l›nda 443’e yükseldi-¤i görüldü. Otuz bir y›ll›k süre içerisinde en fazla yay›n›n Dahili T›p Bi-limlerine ait oldu¤u, bunu Cerrahi ve Temel T›p Bilimlerinin izledi¤i be-lirlendi. Son on iki y›lda (1999-2010) anabilim dallar›na göre yap›lan kar-fl›laflt›rmada, ö¤retim üyesi bafl›na düflen özgün makale say›s›n›n en yük-sek Dahili T›p Bilimlerinin T›bbi Genetik Anabilim Dal›’nda (2.6/y›l), Cerrahi T›p Bilimlerinin Kalp Damar Cerrahisi Anabilim Dal›’nda (1.87/y›l) ve Temel T›p Bilimlerinin T›bbi Biyoloji Anabilim Dal›’nda (1.05/y›l) oldu¤u tespit edildi. Bu y›llar içerisinde ö¤retim üyesi bafl›na düflen özgün makale say›s›n›n y›lda 0.2’den 1’e yükseldi¤i saptand›. 2011 y›l› sonu itibariyle yap›lan de¤erlendirmede 31 y›ll›k sürede yay›nlanm›fl olan makalelere yap›lan at›f say›s›n›n 28.750, etki de¤erinin 6.08 oldu¤u tespit edildi. Elli ve üzerinde at›f alan yay›n say›s›n›n ise 412 oldu¤u be-lirlendi. ‹stanbul T›p Fakültesi 1980-2010 y›llar› aras›ndaki toplam 4728 özgün makale say›s› ile ülkemizin bilgi üretimine önemli katk› sa¤lam›fl-t›r. Özellikle son on y›lda ulafl›lan bilimsel ivme ile ‹stanbul T›p Fakülte-si, ‹stanbul Üniversitesi’nin dünya s›ralamas›nda önemli derecede yüksel-mesine ve dünya üniversite s›ralamas›nda 383., t›p alan›nda da 156. s›ra-da yer almas›na katk›s›ra-da bulunmufltur.
Anahtar sözcükler:Bilimsel araflt›rma, özgün makale, t›p fakültesi.
The aim of this study was to present the 31 year scientific research of Istanbul Faculty of Medicine (IFM) and to evaluate its national and inter-national scientific contribution. The IFM addressed original research articles published in the 31-year period (January 1980-December 2010) were determined by using search engines PubMed, ISI Web of Sciences and Google Scholar were evaluated. A total of 4,728 IFM addressed original articles were identified [yearly mean: 151.5±145.9 (range: 14-479)]. The IFM articles were 3.5% of all medical articles originated from Turkey between 1981 and 2007. One hundred and fourteen IFM articles pub-lished between 2005 and 2009 were originated from thesis (6.3% of total IFM articles between the same periods). The number of original IFM articles in 1980 was 23 and increased to 443 in 2010. The highest num-bers of articles were published in the field of Internal Medicine, followed by Surgery and Basic Sciences during the 31 year period. In the last 12 years, the highest number of articles per faculty was found in the Department of Medical Genetics (2.6/faculty/year) in the field of Internal Medicine, Department of Heart and Vascular Surgery (1.87/faculty/year) in the field of Surgery and Department of Medical Biology (1.05/facul-ty/year) in the field of Basic Science. The number of articles increased from 0.2 to 1 per faculty between the same periods. Until the end of 2011 the total citations were 28,750, with an impact of 6.08. The number of articles with higher than 50 citations were 412. Istanbul Faculty of Medicine with its 4,728 original articles between 1980 and 2010 con-tributed crucially to scientific reproduction of our country. With a scien-tific acceleration in the last decade, Istanbul Faculty of Medicine con-tributed notably for Istanbul University to become the 383rd in general and 156th in the field of medicine among the leading universities of the world.
Key words:Medical faculty, original article, scientific research.
‹letiflim / Correspondence: Prof. Dr. M. Bilgin Saydam ‹. Ü. ‹stanbul T›p Fakültesi Dekanl›¤›, Fatih, Çapa, ‹stanbul
e-posta: [email protected]
Yüksekö¤retim Dergisi 2013;3(1):53-60. © 2013 Deomed
Gelifl tarihi / Received: Temmuz / July 1, 2012; Kabul tarihi / Accepted: Ekim / October 23, 2012; Çevrimiçi yay›n tarihi / Published online: fiubat / February 28, 2013
Özet Abstract
Ü
Ü
lkemizde 2011 y›l› itibar› ile Yüksekö¤retim Prog-ramlar› ve Kontenjanlar› k›lavuzunda mevcut 82 t›p fakültesi bulunmaktad›r (ÖSYM, 2011). ‹stan-bul Üniversitesi (‹Ü) ‹stan‹stan-bul T›p Fakültesi (‹TF), ülkemizin en eski t›p fakültesidir. Kökleri imparatorluk zaman›na, Fatih Sultan Mehmet taraf›ndan yapt›r›lan Sahn-› Semân’a (Fatih Darüflflifas›) dayanan fakülte, 1933 Üniversite Reformu ile bugünkü ‹stanbul T›p Fakültesi ismini alm›flt›r (Namal, 2012). ‹stanbul T›p Fakültesi Üniversite Reformu’ndan gü-nümüze de¤iflik dönemlerden geçmifl ve 1981’de yürürlü¤e giren 2547 say›l› Yüksek Ö¤renim Kanunu’na göre anabilim ve bilim dallar› fleklinde yeniden organize olmufltur. ‹stanbul T›p Fakültesi ülkemize e¤itim ve t›bbi hizmetin yan› s›ra bi-limsel araflt›rma alan›nda da önemli katk›da bulunmufl ve bu-lunmaktad›r. Bu çal›flman›n amac› ‹TF’nin son 31 y›ll›k arafl-t›rma ile ilgili verilerini de¤erlendirerek uluslararas› bilime katk›s›n› ortaya koymakt›r.Gereç ve Yöntem
‹stanbul T›p Fakültesi adresli uluslararas› bilimsel yay›n taramas› PubMed, ISI Web of Science ve Google Scholar internet sayfalar›ndan “Istanbul Faculty of Medicine, Istanbul Faculty of Medical, Istanbul School Medicine, Istanbul Medical School, Istan-bul Medical Faculty, Medical Faculty of IstanIstan-bul, Medicine Faculty of Istanbul” anahtar sözcükler seçilerek yap›ld›. ‹stanbul T›p Fakültesi ile ortak çal›flmalar d›fl›nda, “Cerrahpafla” ve “Mar-mara” sözcükleri elenerek taramalar gerçeklefltirildi. Science Citation Index Expanded (SCI-E) ve Social Sciences Citation In-dex’te (SSCI) yer alan dergilerde yay›nlanm›fl özgün makale-ler de¤erlendirildi. Dahili, Cerrahi ve Temel T›p Bilimmakale-lerin- Bilimlerin-deki farkl› anabilim dallar›nda yap›lan çal›flmalarda ilk yazar›n bulundu¤u birim de¤erlendirmeye al›nd›. Farkl› fakülteler ve-ya yurtd›fl› ortakl› çal›flmalarda ‹TF’de görev alan ve-yazarlar›n birinci s›rada olan› de¤erlendirildi.
Bulgular
Bu çal›flmada 1980-2010 y›llar› aras›nda SCI-E ve SSCI kapsam›ndaki dergilerde yay›nlanan ‹TF adresli toplam 4728 yay›n bulundu. ‹stanbul T›p Fakültesi’nin özgün makale ve yay›n say›s›n›n y›llar içerisinde artt›¤›, 1980 y›l›nda 23, 1990 y›l›nda 28, 2000 y›l›nda 233 ve 2010 y›l›nda 443 oldu¤u gö-rüldü (TTTfiekil 1, TTTTablo 1). Son befl y›lda ‹Ü’nün toplam makale say›s›n›n %30.6’s›n›n ‹TF kaynakl› oldu¤u saptand› (Yüksekö¤retim Kurulu, 2010). Bu oran›n son on y›ld›r ben-zer bir e¤ilim göstermekte oldu¤u bulundu. Ülkemizde 1981 ile 2006 y›llar› aras›nda 87.792 adet özgün klinik makale ya-y›nland›¤›, ayn› tarihlerde yay›nlanan ‹TF adresli 3.087 ma-kale oldu¤u ve ülkemize katk›s›n›n %3.5 oldu¤u saptand›.
‹s-tanbul T›p Fakültesi’nde 2005 ile 2009 y›llar› aras›nda 628 adet tez yap›ld›¤› ve bunlar›n 114’ünün yay›na dönüfltü¤ü, 2005 ile 2009 y›llar› aras›nda 1814 yay›n›n 114’ünün (%6.3) tez yay›n› oldu¤u anlafl›ld›.
Son 31 y›ll›k süreç de¤erlendirildi¤inde ‹stanbul T›p Fakül-tesi’nde 1981’de Dahili T›p Bilimlerinde 15, Cerrahi T›p Bi-limlerinde 12 ve Temel T›p BiBi-limlerinde 8 anabilim dal› bu-lundu¤u (toplam 35), 2010 y›l›nda ise Dahili, Cerrahi ve Temel T›p Bilimlerinde anabilim dal› say›lar›n›n s›ras›yla 21, 13 ve 10 oldu¤u (toplam 44) belirlendi. ‹stanbul T›p Fakültesi’nde 1999 y›l›nda toplam 439, 2010 y›l›nda ise 473 ö¤retim üyesinin gö-rev yapt›¤› hesapland›. Y›llara göre ö¤retim üyesi say›lar› TTT Tablo 2 ve 3’te verilmektedir. Ö¤retim üyesi da¤›l›m›na bak›l-d›¤›nda iki binli y›llar›n bafl›nda 1/3 olan doçent/profesör ora-n›n›n 2010 y›l›na gelindi¤inde 1/8 düzeyine geriledi¤i görüldü. Dahili, Cerrahi ve Temel T›p Bilimleri bölümlerinde y›llar içerisinde genel art›fla paralel art›fllar gözlenmekle beraber y›l baz›nda özgün makale say›lar› aç›s›ndan farkl›l›klar gözlendi. Özgün makale alan›nda en fazla yay›n›n Dahili T›p Bilimlerin-de yap›ld›¤›, onu Cerrahi Bilimler ve Temel T›p Bilimlerinin izledi¤i saptand› (TTTfiekil 1). Makale say›s›n›n Dahili T›p Bi-limlerinde 2.559, Cerrahi T›p BiBi-limlerinde 1255 ve Temel T›p Bilimlerinde 914 olarak s›raland›¤› görüldü (TTTTablo 1).
Anabilim dal› olarak de¤erlendirildi¤inde, 1980 y›l›nda en yüksek özgün makale ve yay›n say›s›n›n Farmakoloji Anabilim Dal›’na ait oldu¤u saptan›rken (n:4), 1990 y›l›nda 5 yay›n ile Genel Cerrahi Anabilim Dal›’na, 2000 (n:30) ve 2010 (n:53) y›llar›nda ‹ç Hastal›klar› Anabilim Dal›’na ait oldu¤u saptan-d›. ‹kinci s›rada 1980 y›l›nda Biyofizik Anabilim Dal› (n:3), 1990 y›l›nda Farmakoloji Anabilim Dal› (n:4), 2000 y›l›nda
T T T Tablo 1 .
‹stanbul T›p Fakültesi bünyesindeki anabilim dallar›n›n son 31 senelik (1980-2010) SCI ve SCI-E kapsam›ndaki dergilede yay›nlan
an makale say›lar›. Anabilim dallar› 1980 1981 1982 1983 1984 1985 1986 1987 1988 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 Adli T›p 88 2 2 3 2 3 Aile Hekimli¤i 11 7 1 1 1 3 Anatomi 13 11 4 1 1 1 Anestezi ve Reanimasyon 1 1 1 132 1 2 4 1 446 1 1 1 3 9 1 3 5 645 4
Biyokimya ve Klinik Biyokimya
1 1 3 1 2 5 13 3 1 2 5 5 5 4 1 0 1 0 1 1 1 8 1 4 2 4 2 5 9 13 13 15 14 20 29 Biyofizik 3 1 6 642 2142 1 343 41 8 2 2 122 245 4 612 1 Çocuk Cerrahisi 1 2 2 1 1 1 1 1 2 111 2 334 3 1 1 3 Çocuk Psikiyatrisi 43 4 4 4 4 1 3 6
Çocuk Sa¤l›¤› ve Hastal›klar›
2 5 3 311 9569 3 1 0 5 9 1 3 1 9 9 1 0 1 6 1 4 1 6 1 2 1 8 1 9 1 8 2 4 3 0 3 0 1 5 2 3 3 7 Deontoloji ve T›p Tarihi 11 1 2 2 Dermatoloji 1 1 1 4 11 121 2 3 7 4 556 1 7 524 6 746 6 Farmakoloji 4 4 4 461 633 4 632 11 3 3 3 3 1 2 354 3 116 4
Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon
1 2 2 2 2 675 4 149 6 Fizyoloji 132 133 3 343 14 1 1 1 0 58 1 8 1 6 6 1 0 8 1 0 1 8 7 1 2 8 Genel Cerrahi 2 1 5 5 1 3352 6 424 1 1 1 7 6 1 2 7 2 4 1 3 2 2 1 2 1 7 2 3 3 1 2 3 2 6 2 8 2 9 Gö¤üs Cerrahisi 1 1 3 233 3 353 5 Gö¤üs Hastal›klar› 121 1 1 2 3 1 0 1 0 32 5 365 7 Göz Hastal›klar› 1 1 13 22 2 2 4 614 3 565 4 449 7 Halk Sa¤l›¤› 31 1 5 3 9 8 7 9 16 11 14 Histoloji ve Embriyoloji 1 1 1 3 2 1 26 6 6 6 2 457 1 2 ‹ç Hastal›klar› 1 2 2 165 3265 1 2 7 5 5 1 6 1 5 2 9 1 9 3 0 3 2 4 5 3 4 4 0 3 2 5 1 3 9 4 3 6 4 5 3
Kad›n Hastal›klar› ve Do¤um
1 1 4 2 5 162 4 354 64 1 2 1 3
Kalp Damar Cerrahisi
2 1 112 3 1 266 4 344 4 1 3 1 4 2 8 7 Kardiyoloji 1 1 1 3 2 2 1 1 6 1 0 1 1 8 16 17 13 14 17 23
Klinik Bakteriyoloji ve Enf. Hastal›klar›
1 5 6 1 5 853 5 441 1 KBB Hastal›klar› 1 1 2 1 5 3 5 4 346 3 1 3 6
Mikrobiyoloji ve Klinik Mikrobiyoloji
1 1 1 121 1 1 6 2 2 3 456 1 5 8 1 4 2 0 9 8 1 1 1 6 1 2 Nöroloji 1 1 1 2 1 4 1 4 5 3 10 9 1 2 1 5 1 9 1 0 1 0 1 5 6 22 14 33 37 Nöroflirurji 2 1 3 1 1 145 2 4 5 1 733 2 325 6 1 6 1 1 6 Nükleer T›p 1 5 8 2 2 1 322 333 1 0 654 4 Ortopedi ve Travmatoloji 1 1 1 1 2 2 1 1 3 2 3 11 10 5 6 5 1 0 6 17 10 Patoloji 1 1 1 1 2 1 1 2 1 1 2 3 1 1 51 7 1 7 1 42 42 2 3 5 1 62 72 5 2 2
Plastik ve Rekonstrüktif Cerrahi
1 1 2 1 78 2 4 1 6 7 5 59 1 5 Psikiyatri 1 1 1 1 1 1 3 2 3 1 4 2 5 2 12 5 8 8 11 10 11 11 11 Radyasyon Onkolojisi 41 4 1 1 1 6 1 2 8 4 562 2 1 5 Radyodiagnostik 2 1 1 2 2 1 9 2 11 3 1 1 1 22 01 2 1 5 2 31 91 7 1 4
Sualt› Hekimli¤i ve Hidroklimatoloji
21 1 342 8 161 2 T›bb› Biyoloji 1 2 1 144 9 325 2 756 4 T›bbi Ekoloji ve Hidroklimatoloji 11 1 2 T›bbi Genetik 1 3132 2 2 11 1 1 53 9 7 2 1 1 7 4 1 3 1 8 1 2 Üroloji 12 1 6 1 3 5 3 3 1 674 5 455 9 7 9 1 5 4 Toplam 23 14 37 22 47 20 45 22 49 54 28 40 42 67 55 77 87 89 128 142 233 248 349 274 305 320 352 326 337 479 443
Genel Cerrahi Anabilim Dal› (n:24) oldu¤u görülürken, 2010 y›l›nda ikinci s›ray› Çocuk Sa¤l›¤› ve Hastal›klar› ile Nörofli-rurji Anabilim Dal›’n›n (n:37) paylaflt›¤› belirlendi.
Anabilim dallar›ndaki özgün makaleler dikkate al›nd›¤›n-da en fazla say›al›nd›¤›n-da Dahili T›p Bilimlerinin Nöroloji (n:235), Radyodiagnostik (n:195) ve Kardiyoloji Anabilim Dal› (n:147), Cerrahi T›p Bilimlerinin Genel Cerrahi (n:335), Pa-toloji (n:252) ve Anestezi ve Reanimasyon Anabilim Dal› (n:110), Temel T›p Bilimlerinin Biyokimya (n:276), Fizyolo-ji (n:169) ve MikrobiyoloFizyolo-ji Anabilim Dal›’n›n (n:150) oldu¤u belirlendi (TTTTablo 1).
‹lk yazar ismi ‹TF olan makale oran› %85 (n:4019) olarak saptand›. Özgün makalelerin %5.1’inin (n:240) Türkiye kay-nakl› dergilerde, %94.9’unun (n:4488) ise yurtd›fl› dergilerde yay›nland›¤› görüldü. Çal›flmalar›n %25.8’inin (n:1220) bir-den fazla anabilim dal› kat›l›m› ile gerçeklefltirildi¤i hesaplan-d›. En fazla Patoloji ile Genel Cerrahi Anabilim Dal›’n›n (n:48) ortak özgün makalesi bulundu¤u saptand›. Bunu Pato-loji ile ‹ç Hastal›klar› Anabilim Dal› (n:47) ve Genel Cerrahi ile Radyodiagnostik Anabilim Dal›’n›n (n=34) takip etti¤i gö-rüldü. ‹stanbul T›p Fakültesi ile yurtd›fl› merkezlerin ortak yay›nlar›n›n %7.7 (n:362) oldu¤u, bunlar içinden ilk yazar is-mi ‹TF olan makalelerin %25 (n:89), ilk isim yabanc› merkez olan çal›flmalar›n da %75 (n:273) oldu¤u hesapland›.
Ö¤retim üyesi bafl›na düflen makale say›lar› son on iki y›l-da Dahili T›p Bilimlerinde ortalama 0.84±0.56, Cerrahi T›p Bilimlerinde 0.62±0.44 ve Temel T›p Bilimlerinde 0.60±0.38 olarak hesapland›. Ö¤retim üyesi bafl›na düflen özgün makale say›s› 1999 y›l›nda 0.2 iken bu rakam›n 2010 y›l›na kadar sü-rekli artarak 0.93’e ulaflt›¤› görüldü (TTTfiekil 2). Anabilim dal-lar›ndaki ö¤retim üyesi say›lar› dikkate al›nd›¤›nda son on iki y›lda ö¤retim üyesi bafl›na düflen özgün makale say›s› en yük-sek Dahili T›p Bilimlerinin T›bbi Genetik Anabilim Dal›’nda 2.6, Radyodiagnostik Anabilim Dal›’nda 1.65 ve Enfeksiyon Hastal›klar› Anabilim Dal›’nda 1.6 olarak hesapland›. Bu say› Cerrahi T›p Bilimlerinin Kalp Damar Cerrahisi Anabilim Dal›’nda 1.87, Gö¤üs Cerrahisi Anabilim Dal›’nda 1.41 ve Patoloji Anabilim Dal›’nda 1.4 olarak saptan›rken, Temel Bi-limlerde T›bbi Biyoloji Anabilim Dal›’nda 1.05, Histoloji-Embriyoloji Anabilim Dal›’nda 0.94 ve Biyokimya Anabilim Dal›’nda 0.91 olarak bulundu (TTTfiekil 3a-c).
‹stanbul T›p Fakültesi kaynakl› ve 1980-2010 y›llar› ara-s›nda 4728 makaleye 2011 y›l› sonu itibariyle toplam 28.750 at›fta bulunuldu¤u saptand›. Bu at›flarla ortalama etki de¤er 6.08 olarak hesapland›. Yay›nlanan makalelerden 412’sinin 50’nin üzerinde at›f say›s›na ulaflt›¤› görüldü. Yüksek at›f alan bu makalelerden birinin 1000’in, beflinin 500’ün, 124’ünün ise 100’ün üzerinde at›f ald›¤› saptand›. Yüksek at›fl› ö¤retim üyelerine ait ‹TF adresli makalelerin yap›lan at›f
de¤erlendi-TTTTablo 2.‹stanbul T›p Fakültesi ö¤retim üyesi say›s›.
Y›l Yard. Doç. Doç. Prof. Toplam
1999 1 135 303 439 2000 1 138 321 460 2001 - 131 339 470 2002 - 108 370 478 2003 - 111 378 489 2004 - 110 393 503 2005 - 98 405 503 2006 - 71 426 497 2007 - 84 413 497 2008 - 76 410 486 2009 1 59 415 475 2010 3 54 419 476
TTTTablo 3.Ö¤retim üyelerinin Dahili, Cerrahi ve Temel T›p Bilimlerinde y›llara göre da¤›l›m›.
Y›l Dahiliye Cerrahi Temel Bilimler Toplam
1999 186 183 70 439 2000 205 183 72 460 2001 215 182 78 470 2002 219 182 77 478 2003 222 186 81 489 2004 237 185 81 503 2005 238 182 83 503 2006 240 179 78 497 2007 240 180 77 497 2008 240 175 71 486 2009 236 169 70 475 2010 239 170 67 476
TTTfiekil 2.Y›llara göre ö¤retim üyesi bafl›na düflen özgün makale
rilmesinde; ilk s›rada Nöroloji Anabilim Dal› olmakla bera-ber, arkas›ndan Dahili Bilimlerden Onkoloji, T›bbi Genetik, Romatoloji ve Nefroloji Bilim Dallar›, Cerrahi Bilimlerden Üroloji ve Temel Bilimlerden Biyokimya ile Fizyoloji Anabi-lim Dallar›n›n takip etti¤i görüldü. Son 31 y›ll›k sürede ‹TF’de 20 ve 20’nin üzeri h-index’ine sahip 6, 5’in üzeri h-in-dex’ine sahip 114 ö¤retim üyesinin görev ald›¤› ya da almak-ta oldu¤u bulundu. Yirmi ve üzeri h-index’ine sahip ö¤retim üyeleri aras›nda üçünün 23, birinin 21 ve ikisinin ise 20 h-index’inin oldu¤u bulundu.
Tart›flma
Türkiye, TÜB‹TAK ULAKB‹M taraf›ndan 1981 ile 2007 y›llar› aras›nda bilimsel yay›n say›s›n›n bildirildi¤i raporda, üretti¤i 120.562 makale ile ortalama 27. s›rada yer almaktad›r (Ak›ll› ve ark., 2009). Güncel olarak TÜB‹TAK taraf›ndan Türkiye’nin bilimsel yay›n say›s›n›n 2010 y›l›nda 28.194 oldu-¤u ve 18. s›rada yer ald›¤› bildirilmifltir (TÜB‹TAK ULAK-B‹M, 2012). Türkiye %1.3 katk› ile (n:84.507 adet özgün ma-kele) Institute for Scientific Information (ISI) taraf›ndan haz›rla-nan at›f indekslerine göre 1980 ile 2010 y›llar› aras›nda t›p ala-n›nda 6.518.506 adet makale aras›nda 16. s›rada yer almakta-d›r (Thompson Reuters, 2012). Ayn› listede ‹stanbul Üniver-sitesi 6798 yay›n ile 323. s›rada bulunmaktad›r. Yüksekö¤re-nim alan›nda en etkili de¤erlendirme otoritelerinden biri ola-rak kabul edilen Shanghai Academic Ranking of World Universi-ties (ARWU) s›ralamas›na göre ‹stanbul Üniversitesi 385. s›ra-da yer alm›flt›r (ARWU, 2012). Orta Do¤u Teknik Üniversi-tesi University Ranking by Academic Performance (URAP) Arafl-t›rma Laboratuvar› “Üniversiteler 2011 Y›l› Akademik Perfor-mansa Dayal› Baflar› S›ralama” listesine göre ‹stanbul Üniver-sitesi t›p alan›nda dünyan›n en iyi üniversiteleri aras›nda 156. s›rada yerini alm›flt›r. Ayn› listede Türkiye’de ilk s›rada yer alan ‹stanbul Üniversitesi’ni, Hacettepe ve Ankara Üniversite-leri izlemifltir. TÜB‹TAK ULAKB‹M taraf›ndan sunulan Türkiye’nin bilim haritas› çal›flmas›nda 1981-2006 y›llar› ara-s›ndaki bilimsel performans de¤erlendirilmifl, çeflitli alt bilim dallar›nda üniversitelerin yay›n say› ve s›ralamas› yap›lm›flt›r. Bu çal›flmada klinik t›p bilimleri alan›nda ‹stanbul Üniversite-si %11.3’lük oranla 2. s›rada yer alm›flt›r (Demirel ve ark., 2007). ‹stanbul Üniversitesi yay›n say›s›nda 2005-2010 y›llar› aras›nda %30 art›fl olmufltur (Yüksekö¤retim Kurulu, 2010). Bu bilimsel ivmenin son y›llarda artmas› ‹stanbul Üniversite-si’ni 2. s›radan birincili¤e yükseltmifltir (URAP, 2012). Ayn› dönemde ö¤retim üyesi bafl›na düflen makale say›s› 0.52-0.6 aras›ndad›r. Buna karfl›l›k ‹TF’de ayn› dönemde makale say›-lar›nda art›fl %50, ö¤retim üyesi bafl›na düflen makale say›s› 0.6-1’dir. ‹stanbul Üniversitesi’nin 1. s›rada yer almas›nda ‹TF’nin katk›s› %30.6 olarak dikkate de¤erdir. TTT
fiekil 3.Dahili (a), Cerrrahi (b) ve Temel T›p Bilimlerinde (c) ö¤retim
üyesi bafl›na düflen y›ll›k makale say›s›
(a)
(b)
‹stanbul T›p Fakültesi yay›n say›s›n›n son otuz bir y›lda sü-rekli artarak devam etti¤i tespit edilmifl ancak bu durumun ö¤-retim üyesi say›s›ndaki art›fl ile iliflkili olmad›¤› saptanm›flt›r. Yay›n say›s› 1980’de 23, 1999’da 142 iken, 2010 y›l›nda 443 ol-mufltur. Ö¤retim üyesi say›s› ise 1999 y›l›nda 439 iken, 2010 y›l›nda 473 olarak saptanm›flt›r. On iki y›l öncesi ile karfl›laflt›-r›ld›¤›nda, 2010’da ö¤retim üyesi bafl›na yaklafl›k 3 kat 0.32'ye karfl›l›k 0.94 daha fazla özgün makale yay›nlanm›flt›r. Özgün makale say›s›n›n 2000 y›l›ndan itibaren art›fl göstermesi do-çentlik kriterlerinin de¤iflmesine ba¤lanabilir (Yüksekö¤retim Kurulu, 2010). Bu tarihten önce doçentlik s›nav baflvurusu için herhangi bir yaz›l› yay›n ölçütü yokken, 2000 y›l›nda yürürlü-¤e konan SCI-Expanded, SSCI veya Art and Humanities Citati-on Index (AHCI) kapsam›ndaki dergilerde yay›nlanm›fl, en az birinde aday›n birinci isim, en az üç adet özgün araflt›rma ma-kalesi yay›nlam›fl olma kriterlerinin özgün makale say›s›nda ar-t›fla neden oldu¤u düflünülebilir (TTTfiekil 1).
‹stanbul T›p Fakültesi Dahili Bilimlerde 1980 y›l›nda 8 olan yay›n say›s›, 1999’da 64, 2010 y›l›nda 245’e ulaflm›flt›r. Ayn› flekilde Cerrahi Bilimlerde ve Temel Bilimlerde s›ras›y-la 1980’de 6 ve 7 os›ras›y-lan yay›n say›s›, 1999’da 34 ve 22, 2010’da da 131 ve 67 olarak saptanm›flt›r. Tüm bilim dallar›nda oldu-¤u gibi Dahili, Cerrahi ve Temel T›p Bilimlerinde bilimsel araflt›rma say›lar›n›n artarak devam etti¤i görülmektedir. Bu-rada dikkat çekici bir durum Temel T›p Bilimleri yay›n say›-s›n›n daha düflük oldu¤udur.
‹stanbul T›p Fakültesi adresli 1980 ile 2010 tarihleri aras›n-da Dahili T›p Bilimlerinde Nöroloji Anabilim Dal›, Cerrahi T›p Bilimlerinde Genel Cerrahi Anabilim Dal› ve Temel T›p Bilimlerinde Biyokimya Anabilim Dal›’n›n en fazla yay›n say›-s›na ulaflt›¤› belirlendi. Nöroloji Anabilim Dal› yay›nlar›nda ilk
3 s›rada Epilepsi, Parkinson ve Multiple Skleroz konular› yer al›rken ayn› dönemde ISI taraf›ndan haz›rlanan at›f indeksleri-ne giren makalelerde ilk 3 s›rada Alzheimer, ‹nme ve Parkinson konular›n›n yer ald›¤› ve konu benzerli¤inin %40 oldu¤u sap-tand› (TTTTablo 4) (Thompson Reuters, 2012). Cerrahi T›p Bi-limlerinin Genel Cerrahi Anabilim Dal› yay›nlar›nda ilk 3 s›ra-da Kolesistektomi, Travma ve Tromboz konular›n›n yer ald›¤›, dünya at›f indekslerine giren makalelerde ise meme kanseri, kolorektal kanser ve travma konular›n›n bulundu¤u ve konu benzerli¤inin %70 oldu¤u görüldü (TTTTablo 5). Temel T›p Bilimlerinin Biyokimya Anabilim Dal›’nda ise lipit peroksi-dasyonu, sitokinler, ATPaz aktivasyonu ile ilgili konular›n yer ald›¤›, dünya at›f indekslerine giren makalelerde ise hücre içi sinyalizasyon, gen ekspresyonu ve tümör supresor genler ile il-gili konular›n ilk s›ralarda oldu¤u, konu da¤›l›m›n›n ise benzer olmad›¤› görüldü (TTTTablo 6).
‹stanbul T›p Fakültesi’nde ö¤retim üyesi bafl›na düflen ya-y›n say›s› 1999’da 0.32, 2004 y›l›nda 0.56, 2010 y›l›nda da 0.93 olarak hesapland›. ‹stanbul T›p Fakültesi’nin 2009 y›l›n-da ö¤retim üyesi bafl›na düflen yay›n say›s› ise 1.01 olarak be-lirlendi. Bu durum üniversitenin akademik misyonlar›ndan biri olan bilgi üretme fonksiyonunun y›llar içinde art›¤›n› ve Türkiye ortalamas›n›n üzerine ç›kt›¤›n› göstermektedir. ‹s-tanbul T›p Fakültesi bilimsel yay›n say›lar›ndaki art›fl›n ne-denleri aras›na ‹stanbul Üniversitesi Bilimsel Araflt›rma Proje fonunun daha fazla say›da projelere destek vermesi, iletiflimin güçlenmesi ve bilgiye kolay ulafl›m imkan›n›n getirdi¤i dina-mizmin itici güç olmas› s›ralanabilir.
Dünyada 1981 ile 2007 y›llar› aras›nda 18.504.110 yay›n için 262.236.982 at›f olup etki de¤eri 14.17 olarak hesaplan-maktad›r. Ayn› tarihler aras›nda Türkiye genelinde ise
TTTTablo 4.‹lk s›ralarda yer alan Dahili T›p Bilimlerinin Dünya ve ‹TF adresli makalelerinin konu da¤›l›m› (Thompson Reuters, 2012).
Nöroloji-‹TF Nöroloji-Dünya Radyoloji-‹TF Radyoloji-Dünya Kardiyoloji-‹TF Kardiyoloji-Dünya
Epilepsi Alzheimer Kolorektal kanser Radyofrekans tümor ablasyon Pacemaker Hipertrofik kardiyomiyopati Parkinson ‹nme Lenfoma Radyoimmunoterapi ‹skemi Dilate kardiyomiyopati Multipl skleroz Parkinson Pankreas tümörleri Radyoelektrik stimulasyon Pulmoner ht Kalp yetersizli¤i Serebral palsi Epilepsi Osteomiyelitte sintigrafi Multipl myelom PTCA ‹skemi Spinal kord hasar› Kafa travmas› Timus sintigrafisi ‹nce i¤ne aspirasyon biyopsisi Kapak hastal›klar› Tan›da mr› Amiyotrofik lateral skleroz Motor nöron hastal›klar› Piyelonefrit Karaci¤er maligniteleri Spor Aritmi Alzheimer Multipl skleroz Hepatik hemanjiom Enteroklizis QT dispersiyon Koroner hastal›k
risk faktörleri Lityumun beyin Diyabetik nöropati Tiroid sintigrafisi Kistik Fibroz EKG ICD üzerine etkisi
Hipogliseminin kan fiizofreni Hidatik kist Akci¤er maligniteleri Ventrikuler disfonksiyon Beta blokaj beyin bariyerine etkisi
Akut hipertansiyonda Huntington hast. Enteroklizis Pankreas endokrin tm. Metabolik sendrom Perkütan koroner giriflim kan beyin bariyeri
120.562 yay›n için at›f say›s› 548.547 olarak rapor edilmifltir. Bu da 4.55 etki de¤erine eflde¤erdir (Ak›ll› ve ark., 2009). ‹s-tanbul T›p Fakültesi’nin 31 y›l içinde at›f say›s› 28.750, etki de¤eri de 6.08’dir. Her ne kadar Türkiye ortalamas›n›n üze-rinde bir de¤er olsa da, 14.12 olan dünya ortalamas›n›n alt›n-dad›r. Bu durum niteli¤i yüksek olmayan yay›nlar›n yap›ld›¤›-na iflaret etmektedir. Bilindi¤i üzere akademik yükseltmelerin yaklaflt›¤› doçentlik döneminde bilimsel üretkenlik artmakta-d›r. Ekim 2010’dan itibaren yürürlü¤e giren yeni doçentlik kriterlerinde; ikisinde aday›n birinci isim olmas›yla, en az befl adet özgün uluslararas› araflt›rma makalesi yay›nlam›fl olmas› gerekmektedir. Bu uygulama ile eski kriterlerle üst düzey bi-limsel yay›n üretmeyi arka plana iterek, mümkün olan en k›sa zamanda, fazla say›da, niteliksel olarak yeterli düzeyde
olma-yan bilimsel yay›nlar üretmekten ziyade, niteli¤in ön planda oldu¤u özgün araflt›rmalar›n ortaya ç›kmas› beklenmektedir.
‹stanbul T›p Fakültesi’nde 1999 y›l›ndan itibaren doçent say›s›nda ortaya ç›kan oransal azalman›n bilimsel çal›flmalara olumsuz etkisi olaca¤› düflünülse de bu durum gerçekleflme-mifltir. Son on iki y›lda doçent/profesör oran› 1/3’ten 1/8’e azalsa da özgün makale say›s› 142’den 443’e yükselmifltir. Bu durum bilimsel araflt›rmalar için yaln›zca akademik yükseltme-lerdeki gereklili¤in itici gücü olmad›¤›, ‹TF ö¤retim üyeleri için atama kriterlerinin yan›nda bilimselli¤in de ön planda ol-du¤unu düflündürmektedir.
Bilgi üretimi ve kalitesinin artmas› için nitelikli akademik kadroya, kayna¤a ve motivasyona ihtiyaç vard›r. ‹stanbul T›p
TTTTablo 5.‹lk s›ralarda yer alan Cerrahi T›p Bilimlerinin Dünya ve ‹TF adresli makalelerin konu da¤›l›m› (Thompson Reuters, 2012).
Genel Cerrahi- Genel Cerrahi– Patoloji- Patoloji- Anestezi ve Anestezi ve
‹TF Dünya ‹TF Dünya Reanimasyon-‹TF Reanimasyon–Dünya
Laparoskopi-kolesistektomi Meme Ca SSS tuberkulom Alzheimer Kolinerjik ajanlar Post-op a¤r› yönetimi Travma Kolorektal Ca Alzheimer Ateroskleroz Peridural morfin Monitarization Tromboz Travma Sinoviyal sarkomlar Oksijen radikalleri Preanestezik gece açl›¤› Flumazenil ‹ntraabdominal sepsis Tromboemboli Glioblastom Viral hepatit N2O anestezi Situation awareness Meme Ca Herni Myeloproliferatif hastal›klar Serebral lateralizasyon Çocuk kardiyak cerrahi Opiyad ba¤›ml›l›¤› Splenik cerrahi Tiroid ca Over kanserleri fiizofreni Sodyum nitroprussid etki Pulmonary arter
kateterizasyon Herni Laparoskopi-kolesistektomi Meme kanseri Huntington Ventilatörle iliflkili pnömoni Herbal t›p Vasküler rekonstrüksiyon Vasküler rekonstrüksiyon Testis kanserleri Meme tümörleri Çocukta tramadol kullan›m› Larengeal maske Hidatik kist Obezite cerrahisi Renal transplantasyon Depresyon Santral venöz kateter Farmakokinetik
hasta poziyonu
Tiroid Ca Tromboz Uterin sarkomlar ve ALS Sevofluran desfluran Asit-baz dengesi endometriyum kanseri etkileflimi
TTTTablo 6.‹lk s›ralarda yer alan Temel T›p Bilimlerinin Dünya ve ‹TF adresli makalelerin konu da¤›l›m› (Thompson Reuters, 2012).
Biyokimya-‹TF Biyokimya-Dünya Fizyoloji-‹TF Fizyoloji-Dünya Mikrobiyoloji-‹TF Mikrobiyoloji-Dünya
Lipid peroksidasyonu Hücre içi sinyal Elektroensefalogram Membran kanallar› S. pneumoniae + H. influenzae Bakteremi-fungemi Sitokin Gen ekspresyonu P3000 dalgalar› Kas fizyolojisi VRE Kistik fibroz ATP-az aktivasyonu Tümör supresor genler Delta ve theta dalgalar› Nöron E. coli + Klebsiella Coryneform bakteriler Oksidativ stres Prostaglandinler Beyin gamma bant sistemi Elektrofizyoloji Meningokokal menenjit Yara mikrobiyolojisi DNA metilasyonu Serbest radikaller Davran›fl hareketleri Membran reseptörleri Anti-fungal ajanlar Trichomonas vaginalis
Carnosine Sitoskeleton Korteks potansiyalleri Kardiyak Ecinococcus granulosus Hemolitik üremik sendrom Glutathione Dna metilasyon Epilepsi Diyet-obezite Chlamidia trochamatis ETEC
Prostat ca Glikolipit metabolizmas› Mide somatostatin hücreleri Sinaptik aral›k Sexually transmitted disease Çocukluk ça¤› gastroenteriti Oxygenase-radiation Mezolimbik sistem Oksidativ stres Görme Mycoplasma pneumoniae + Parapnömonik ampiyem
Chlamidia pneumoniae
Fakültesi’nin akademik kadrosu yeterli ve birikimlidir. Ancak; gelecek nesil insan gücü potansiyeline yat›r›m› ihmal etmeme-lidir. Az olan ülke kaynaklar›n› verimli kullanmak, BAP d›fl›nda TÜB‹TAK, TÜBA Üstün Baflar›l› Genç Bilim ‹nsanlar›n› Ödüllendirme Program› (TÜBA-GEB‹P), Devlet Planlama Teflkilat›, Avrupa Birli¤i kaynaklar›ndan da destek almak yay›n potansiyelini art›racak ad›mlar aras›nda olacakt›r. Üniversiteler aras› ö¤retim üyeleri hareketlili¤inin gelifltirilmesi, ortak dokto-ra, doktora sonras› e¤itim programlar›n›n ve araflt›rmalar›n oluflturulmas›n›n bilgi üretimine katk›s› olaca¤› düflünülebilir (Teziç ve ark., 2007). Bunlar›n d›fl›nda süreklili¤in devam etme-si için ödüllendirme mekanizmalar›n›n olmas› önem tafl›makta-d›r. Ayn› zamanda ‹TF’nin bilgi üretiminin akademik yap›lan-ma ile klinik ve temel bilimler aras›nda iflbirli¤ini güçlendirerek yay›n say›s›nda art›fl›n yan›nda kalite unsuruna yer vermesi önem kazanmaktad›r.
Ayr›ca bilgi üretimi ve araflt›rmalar›n sürdürülebilirli¤ini sa¤lamak amac›yla üniversite çap›nda bir araflt›rma stratejisi oluflturulabilir. Araflt›rmalar›n koordine edilmesi, disiplinler aras› projelerde ve kaynaklar›n kullan›m›nda tutarl›¤›n sa¤la-mas› için fakültede merkezi bir birim kurulabilir. Bunun d›fl›n-da üniversite tabanl› temel bilimsel araflt›rmaya ayr›lm›fl kamu kaynaklar›ndaki art›fl desteklenip, finansman ulusal düzeyde re-kabet yöntemiyle sa¤lanabilir (Selçuk ve ark., 2011). Araflt›rma-lar›n uygunlu¤unu ve disiplinler aras› olma niteli¤ini sa¤lamak üzere, araflt›rma performans›n› içeren ve farkl› üniversite bi-rimleri aras›nda ve kurum d›fl› oluflumlar ile etkileflimi irdele-yen kalite güvence programlar› yürütülebilir. Ayn› zamanda bi-rim/alt birim veya program baz›nda d›fl de¤erlendirme yapabi-lecek kurulufllar›n oluflumu teflvik edilip çal›flmalar›n› yürüte-bilmeleri sa¤lanabilir. Bu kapsamda oluflturulacak kurulufllar›n önemli ifllevleri olaca¤› göz önünde bulundurularak, yap›land›-r›lmalar› teflvik edilebilir. Üniversite-sanayi iflbirliklerinde pa-tent hakk› ve gelir da¤›l›m›n›n akademisyenlerin bu tip proje-lerden patent geliri elde edecekleri flekilde düzenlenmesi düflü-nülebilir. Verimlili¤i art›rmak amac› ile akademik terfilerde, araflt›rmac›lar›n elde ettikleri patentlerin terfi kriterleri aras›n-da yer almas› sa¤lanabilir. Bunlar›n d›fl›naras›n-da üniversitelerdeki kadrolu araflt›rmac›lar›n birkaç sene sanayide çal›flmas›n› müm-kün k›lacak ücretsiz izin sistemi teflvik edilebilir. Üniversite ile sanayi aras›ndaki ortak projeleri teflvik etmek için üniversiteler-de mevcut döner sermaye düzeninin üniversiteler-de¤ifltirilerek kontratl› araflt›rma yap›lmas›na olanak verecek yasal ve mali düzenleme-ler yap›labilir. Ek olarak akademik personelin üretkenli¤ini yükseltmek için, baflar›lar›n›n terfi ya da maddi ödüller arac›l›-¤›yla tan›nmas› gibi teflvikler düflünülebilir (TÜS‹AD, 2012).
Sonuç
‹stanbul T›p Fakültesi adresli yay›nlara ait 31 y›ll›k izle-nim sonucunda art›fl dikkati çekmektedir. Yüksek özgün
ma-kale say›s› ile ‹stanbul T›p Fakültesi, ‹stanbul Üniversitesi’nin t›p alan›nda akademik baflar›s›n› yükseltmektedir. Ayn› za-manda ‹stanbul T›p Fakültesi bilimsel üretkenlik ve ivmeyle ‹stanbul Üniversitesi’ni dünyada bilimsel arenada önemli ko-numa getirmifltir. Ancak üretilen bilginin niceliksel ve nitelik-sel art›fl› için yeni stratejiler gelifltirilmelidir.
‹zin
Araflt›rmada elde edilen bibliyometrik bulgular fakültenin bilimsel üretkenli¤inin de¤erlendirilmesinde kullan›labilir.
Teflekkür
Verilerin toplamas›nda büyük katk›lar› olan Say›n Seda ‹p-likçi’ye, Duygu Okan’a ve Tülay Ceylan’a çok teflekkür ederiz.
Kaynaklar
Academic Ranking of World Universities (ARWU) - Shanghai Jiao Tong University. (2012). 4 fiubat 2012 tarihinde <http://www.shanghairank-ing.com/ARWU2011.html> adresinden eriflildi.
Ak›ll›, E., Büyükç›nar, Ö., Latif, V., Yetgin, S., Gürses, E. A., Saraç, C., Demirel, ‹. H. (2009). Türkiye bilimsel yay›n göstergeleri (II) 1981-2007: Türkiye, ülkeler ve gruplar. Ankara: TÜB‹TAK-ULAKB‹M Yay›nlar›. Demirel, ‹. H., Saraç, C., Ak›ll›, E., Büyükç›nar, Ö., Yetgin, S., Gürses, E. A.
(2007). Türkiye bilimsel yay›n göstergeleri (I) 1981-2006. Ankara: TÜB‹TAK-ULAKB‹M Yay›nlar›.
Namal, F. A. (2012). ‹stanbul T›p Fakültesi k›sa tarihçesi. 5 fiubat 2012 tarihinde <http://www.itf.istanbul.edu.tr> adresinden eriflildi.
Selçuk, E., Bilhan, M., Devlet, N., Köni, H., Pamir, Ü., Özülker, U. ve ark. (2011). Türkiye’nin Stratejik Vizyonu 2023. 10 Mart 2012 tarihinde <http://www.tsv2023.org/pdf/tsv2023_rapor1.pdf> adresinden eriflildi. Teziç, E., Tekeli, ‹., Yar›ma¤an, Ü., Ertep›nar, A., Sevük, S., fienatalar, B. ve
ark. (2007). Türkiye’nin Yüksekö¤retim Stratejisi. Ankara: Yüksekö¤retim Kurulu.
Thompson Reuters, ISI Web of Knowledge. (2012) 13 Mart 2012 tarihinde <http://apps.webofknowledge.com/WOS_GeneralSearch_input.do?pro duct=WOS&search_mode=GeneralSearch&SID=V2aB3@KfjGp2gDH AgFE&preferencesSaved=&highlighted_tab=WOS> adresinden eriflildi. TÜS‹AD (2012). Yüksekö¤retim reformunda öncelikler hakk›nda TÜS‹AD görüfl ve önerileri. 10 Mart 2012 tarihinde <http://www.tusiad.org/__rsc/ shared/ file/TUSIADGorus-YOK-Reformu2012.pdf> adresinden eriflildi. Yüksekö¤retim Kurulu. (2010). 2010 y›l› yay›n istatistikleri. 5 fiubat 2012
tarihin-de <http://www.yok.gov.tr/content/view/320/118/> adresintarihin-den eriflildi. ÖSYM (2011). Ö¤renci Seçme ve Yerlefltirme Sistemi (ÖSYS), 2011
Yüksekö¤retim Programlar› ve Kontenjanlar› K›lavuzu. 5 fiubat 2012 tari-hinde< http://www.osym.gov.tr/dosya/1-57871/h/genel-bilgiler.pdf> adresinden eriflildi.
TÜB‹TAK ULAKB‹M. (2012). Bilimsel yay›n say›s› bak›m›ndan Türkiye’nin Dünya s›ralamas›ndaki yeri. 4 fiubat 2012 tarihinde <http://www.tubitak. gov.tr/tubitak_content_files/BTYPD/istatistikler/BTY70.pdf> adresin-den eriflildi.
TÜB‹TAK ULAKB‹M. (2012). Türkiye kaynakl› bilimsel yay›n say›s›. 4 fiubat 2012 arihinde <http://www.tubitak.gov.tr/tubitak_content_files/BTYPD/ istatistikler/BTY60.pdf> adresinden eriflildi.
URAP- University Ranking by Academic Performance. (2012). T›p alan›nda üniversitelerin s›ralamas›. 29 Mart 2012 tarihinde <http://tr.urapcenter.org/ 2011_2/2011_7_t11.php> adresinden eriflildi.
