“10. Gezegen”’in Bafl›na
Gelenler
Asl›nda 2003 y›l›nda gözlenip de 2005 y›l›nda fark›na var›lan, ve k›sa bir süre için de olsa “10. gezegen” olarak ün yapan Kuiper Kufla¤› Cismi 2003 UB313, Uluslararas› Astronomi Birli¤i’nin (IAU) karar›yla “s›n›f düflerken” yeni resmi ad›yla da bir bak›ma “s›n›f atlad›”. 5 Ocak 2005 tarihinde keflfi aç›klanan 2003 UB313’in ak›lda tutulamayacak kadar kar›fl›k olan geçici ismi, medya taraf›ndan hemen ünlü bir televizyon dizisinin kahraman› savaflç› prenses Xena’ya (bizde Zeyna) çevrilmifl, daha sonra keflfedilen küçük uydusuna da Zeyna’n›n dizideki genç k›z yoldafl› Gabriele ad› yak›flt›r›lm›flt›. 2003 UB313’ün yaklafl›k 2400 km çap›yla 9. gezegen Plüton’dan biraz büyük oldu¤unun anlafl›lmas›yla baz› gökbilimcilerce 10. gezegen olarak tan›mlanmas› istenmiflti. Ancak, A¤ustos ay› içinde toplanan Uluslararas› Astronomi Birli¤i, tart›flmal› bir toplant›n›n ard›ndan, Günefl Sistemi’nin buz ve kayadan oluflan küçük gökcisimleriyle dolu Kuiper Kufla¤›’na ait bir gökcismi olan Plüton’u da “cüce gezegen” s›n›f›na indirgeyince Zeyna da gezegenler kulübüne kat›lma flans›n› yitirdi. Yine de teselli Uluslararas› Astronomi Birli¤i’nin bir sonraki toplant›s›nda geldi ve Zeyna, prenseslikten tanr›çal›¤a yükseldi.
Geleneksel olarak Günefl Sistemi’ndeki gezegen ve kayda de¤er öteki gökcisimlerine Yunan mitolojisinden isimler veren IAU, Zeyna’ya da resmi ad› olarak fesat tanr›ças› Eris’in ad›n› takt›. Küçük uydusuna da Eris’in k›z› ve kanunsuzlu¤un temsilcisi bir fleytan olan Dysnomia’n›n ad› verildi.
Eris, asl›nda Anadolu’nun antik tarihiyle dolayl› olsa da ilgili bir isim. Mitolojide,
kahraman savaflç› Aflil’in anne ve babas› olan Peleus ve Thetis’in dü¤ününe tüm tannr›lar davet edilirken, Eris ça¤›r›lm›yor. Buna içerleyen Eris de yak›fl›kl› Truva prensi Paris’in be¤enisi için yar›flan tanr›çalar› birbirine düflürerek Truva savafl›n›n ç›kmas›na yol aç›yor.
NASA Bas›n Bülteni, 14 Eylül, 2006
14 Ekim 2006 B‹L‹MveTEKN‹K B ‹ L ‹ M V E T E K N L O J ‹ H A B E R L E R ‹
