güzel mahalleler teşkil edilmesi için, hiç fazla mas- rafa ihtiyaç yoktu, her daim olduğu gibi, bir az vukuf ve hüsnü niyet kâfi idi. işte bu vukufsuzluk ve hususile lâkaydi yüzünden, birkaç yüz bin nufus- luk bu yeni mahalleler, kurunu vustal bir şekilde kurulmuş olduğundan hava güneş ve temizlik arayan halk mütemadiyen bulamadığı bu evsafı aramakla, yeni arsalara inşaat yapmaktadır. Mahallelerin bu fena tarh ve taksimatına, yapılan binaların hemen kâffesinin gayrı sıhhî olması ilâve edilince her gün bilâ lüzum yeni inşaat yapılmasının esbabı da teza- hür eder. Çünkü istanbul belediyesi yeni inşaata izin verdiği zaman, vazifesi yalnız ruhsatiye rusumu almaktan ibaret zannedip asıl vazifesinin binaların sıhhî olmasını temin edecek şekilde olmasını tetkik etmek olduğunun henüz farkında bile değildir.
İşte şehrin bu sebeple! den dolayi, büyümesile hem malsahipleri, kiymetsiz sokakla-da gayri sihhî evler yapmakla mütezar. ır, ve hemde belediye, şehrin nüfusu
binaenaleyh va.ıdatı a tmadığı halde tevessü eden şehir sokakları ve saireden dolayı artan masrafından mutazarrır olmaktadır.
Sarfiyattan tasarruf suretile hatta bazen büsbü- tün masrafsız olarak yapılması kolay olan bazı iş- leri balâda muhtasaran tadad ettik. Bu ufak tefek fakat ilk bakışda göze çarpan işlerin bile yapılma- dığını görünce, belediyenin elinde büyük para olsa kim bilir Taksimdeki Cümhuriyet meydanı gibi ne büyük mantıksızlık şah eserleri yapılacağını düşü- nerek, belediyenin arzu ettiği büyük parası olma- masını bir hayır alâmeti gibi telekki etmelidir.
11/1/931 Mimar M. V e d a t
S m t I £>cyl 2
V A L D E MEKTEBI
îstanbulun gittikçe artan ehemmiyetli tahsil ihtiyaç- ları hükümeti son iki senedenberi muhtelif semtlerde bir çok mektep binaları inşasına mecburetti. Bunlar Maarif Vekâletince kabul edilen bir avan proje tipi mucibince tatbik olunuyordu. Bununla beraber itiraf
Valdemektebi Aksaray. Önden görünüş : Mimar Sırrı Arif
etmeli ki yeni makteplerimiz mimarî birer şaheser değil, ancak bugünün şiddetli ihtiyaçlarına cevap verebilecek birer mevcudiyet. Halbuki mektep bi- naları diğer medeni memleketlerin mimarî sahasında çok etüt edilmiş mühim bir mevzudur.
Valdemektebi antre detayları kat pilânlari
Bizde de bu uğurda sarfolunan yüz binlerce liraya daha kıymetli ve sanatkârane bir şekil vermek için büyük bir himmet lâzım değildir. Yalnız yapılan her binanın şehrin ve memleketin umumî sanat ve medeniyet sergisinde bir eser, bir unsur olduğunu unutmayarak projeye ehemmiyet vermek lâzımdır.
Aksaraydaki valde mektebi için yapının müteahhidi (imar Yurdu) projenin arsa vaziyetine ve son mek- tep inşaatı teknikine göre tâdili için bir çok teşeb- büslerde bulundu. Fakat kendisine plânı ve istika- meti değiştirmemek şartile yalnız cephe üzerinde tadilât müsaadesi verildi. Bu müsaade dahilinde imar Yurdu projeyi andetay^ etüt ederek tatbik etti. Valde mektebi modern bir yapıdır, fakat bu modern ecnebi mecmualardan taklit edilmiş
ve anlaşılmamış, hazmedilmemiş bir tarz de- ğildir. Her şekil, her motif bize göre düşünülmüş, yerinde kullanılmıştır. Yapının dişarıdan görünüşü içerisini vazıhan ifade eder. Bu binanın bir mektep olduğunu, sınıfların, merdivenlerin ve diğer odaların nerede olduğunu bir bakışta anlarız. Binanın örtüsü memleketimizin iklimine ve inşaat imkânlarına en uygun olan çatı şeklindedir. Sınıf pencereleri yan duvarın üst nısfını boydan boya işgal ettiğinden içeriye gölgesiz bir ışığın girmesi temin edilmiştir.
Bu mektepte, bizde ilk defa olarak (endirekt) ten- vir usulü tatbik edilmiş; pencereler tavana muttasıl yapılarak kuvvetli ışığa maruz beyaz tavanların inikâsile sınıfın her noktası mütecanisen aydınlatılmıştır.
Sınıfın havasını teneffüs esnasında tecdit etmek için pencerelerin üstünde, aşağıda bulunan bir manivelâ ile hepsi birden açılan vasisdaslar yapılmıştır.
Üstüste bulunan sınıfların gürültüleri birbirine geç-
ı
Valdemeklebi Aksaray cephe tafsilât,: Mimar S,rn Arif
Valdenrçektebi methal tafsilâtı
Sınıflar Vald
memek için de betonarme tavanın altında hava bıra- kılarak ikinci bir tavan yapılmıştır.
Merdivenlerin basamakları bütün çocuk mektep- lerinde olması lâzımgeldiği veçhile 14 santim yüksek- liğindedir. Merdivenin küpeşteleri de toz tutmasın diye betondan yapılmış yalnız el hizasından bir
demir boru geçirilmiştir.
Binanın antresi, bir çocuk mektebi yapıldığı düşü- nülerek basit ve hafif, kapının saçanı da ancak iki metre on santim yüksekliğinde yapılmıştır. Kapının
nektebi Arka cephe
iki yanında ve saçağın koltuğunda methali, göz kamaştırmadan tenvir eden iki ışık tertibatı yerleş- tirilmiştir. Binanın cephesinde büyük bir saat yeri görürüz. Bu yapılacak ayara göre ders saatlerini
otomatik zil tesisatile mektep içinde çalmak üzere yapılmış ise de evkaf idaresince saat makinesi he- nüz ısmarlanmamıştır. Milli günlerde bir çok masraf yaparak mektebi donatmak ihtiyacına karşılık olmak üzere binanın cephesinde, bir düğme çevirmek su- retile yanacak elektrikli ışık tertibatı yapılmıştır.
