HAFTALIK EKONOMİ VE FİNANS BÜLTENİ İKTİSADİ ARAŞTIRMALAR BÖLÜMÜ

(1)

Haftaya Bakış

HAFTALIK EKONOMİ VE FİNANS BÜLTENİ

01 Ekim 2012 / 39

İKTİSADİ ARAŞTIRMALAR BÖLÜMÜ

ABD Dayanıklı Tüketim Malla- rı Siparişleri

Üreticilerin önümüzdeki döneme ilişkin aldıkları siparişleri yansı- tan veri, buzdolabı ve otomobil gibi tüketicilere yönelik kalemle- rin yanı sıra makineler gibi üreti- me yönelik yatırım harcamalarını da kapsıyor.

Verinin düşük olması, alt kalem- lere de bağlı olarak yatırım ve tüketim malı talebinde daralma- ya işaret ederken takip eden dö- nemde tüketimin azalacağı yö- nünde beklentileri kuvvetlendiri- yor. Aynı zamanda üretim ve istihdam üzerinde de baskı yara- tıyor. Verinin yüksek olması ise yatırım, tüketim ve istihdamda artış beklentilerini kuvvetlendi-

Geçtiğimiz haftanın son günü TÜİK Ağustos ayı dış ticaret rakamlarını açıkladı. Buna göre Ağustos ayında ihracat bir önceki yılın aynı ayına göre %14,5 artarak $12,87 milyara yaklaşır- ken, ithalat %4,8 gerileyerek $18,74 milyar oldu. Böylelikle aylık dış ticaret açığı %30,5 geriledi ve piyasa beklentilerinin oldukça altında kalarak $5,86 milyar değerini aldı. Ana ihraç pazar- larında yaşanan talep daralmasına karşın ihracat rakamında yaşanan artışın temel nedeni olarak kıymetli taşlar ve metaller kalemindeki hızlı yükseliş öne çıktı. Bu kalemde yılbaşından bu yana İran’a yüksek montanlı ihracat yapılırken Ağustos ayında da Birleşik Arap Emirlikleri’ne yönelik altın ihracatı zıplama yaptı. BAE’ye 2012 Ağustos ayında gerçekleştirilen toplam ihracat 2011’in aynı ayına göre %754 artarak $2,2 milyara çıkarken, bu rakamın $1,9 milyarının altın ihracatı olduğu görülüyor. Öte yandan, ithalat rakamında kaydedilen düşüşün, ekonomik aktivitede yaşanan gerilemeden kaynaklandığı görülüyor. Nitekim geniş ekonomik grup- ların sınıflamasına göre dış ticaret rakamları incelendiğinde, Ağustos ayında sermaye malı ithalatının bir önceki yılın aynı ayına göre %16, üretimde kullanılan aramalı ithalatının %1,9 gerilediği gözleniyor. İç ve dış talebi dengelemek adına iç talebi kısma yönünde alınan önlem- ler paralelinde tüketim malı ithalatı da Ağustos ayında %8,9 düştü.

Euro Alanı’nın kamu borcu ve ekonomik durgunluk açısından en sorunlu ülkelerinden olan İspanya 2013 yılı için harcamalarda ciddi kesintiler öngören bütçesini açıkladı. Açıklanan ön- lemlere göre bakanlık bütçelerinin %8,9 daraltılması ve hâlihazırda iki yıldır yükseltilmeyen kamu personeli ücretlerinin 2013 yılı için de sabit tutulması öngörülüyor. Bunun yanı sıra KDV oranlarında gidilecek %15’lik artışla gelirlerin de yükseltilmesi planlanıyor. Öte yandan merkezi hükümetten yardım talep edeceği yönünde haberler gelen özerk bölgelerin de bütçe- lerinde kısıntıya gitmeleri bekleniyor. Cuma günü açıklanan İspanyol bankacılık sistemi stres testi sonuçlarına göre sektörün €59,3 milyar ek sermayeye ihtiyacı var. Daha önce İspanyol hükümetinin bankacılık sistemine kaynak sağlamak için AB ülkeleriyle €100 milyarlık anlaş- maya varmıştı. Ancak, son gelen haberler, ülkenin bu miktarın €40 milyarının kullanacağı yönünde.

Daha önce %1,7 olarak açıklanan ABD ekonomisinin II. çeyrek büyüme rakamı %1,3’e revize edildi. Piyasa beklentilerinin ve bir önceki ilan edilen rakamın oldukça altında kalan büyüme rakamının bu denli düşük açıklanmasında özellikle tüketim harcamaları ile inşaat yatırımları- nın beklendiği kadar yüksek olmaması belirleyici oldu.

Cuma günü ABD Ağustos ayı tüketim harcamaları ve kişisel gelir verisi açıklandı. Buna göre, aylık bazda kişisel gelirler %0,1 artarken, harcamalardaki artış %0,5 oldu. Harcamalarda kaydedilen artışın gelirleri aşmasının başlıca nedeni olarak petrol fiyatlarında kaydedilen yükseliş öne çıkıyor. Kişisel gelirlerdeki artış hızının düşük olması, tüketim harcamalarının geleceğine ilişkin soru işaretleri yaratmaya devam ediyor.

Geçtiğimiz hafta ABD tarafından gelen belki de en karamsar veri Ağustos ayı dayanıklı tüke- tim malı siparişleri oldu. Sivil uçak siparişlerindeki keskin düşüşle birlikte ulaşım araçları siparişleri %34,9 gerilerken, bunun dayanıklı tüketim malı siparişlerine sert biçimde yansıdığı ve siparişlerin Ağustos ayında bir önceki aya göre %13,2 düştüğü görülüyor. Ulaşım araçları hariç tutulduğunda dayanıklı tüketim malı siparişlerindeki gerileme ise %1,6 olarak açıklan- dı.

KAPANIŞ VERİLERİ (28 Eylül)

Neden Önemli

İktisadi Araştırmalar Bölümü İzlem Erdem - Müdür [email protected] om.tr Figen Yılmaz - Müd. Yrd.

[email protected] om.tr Özgür Demirtaş - Uzman [email protected] om.tr Hatic e Erkiletlioğlu - Uzman hatic [email protected] om.tr İlker Ş ahin - Uzm. Yrd.

[email protected] om.tr Ahmet Aşarkaya - Uzm. Yrd.

[email protected] om.tr

(2)

01 Ekim 2012

Geçtiğimiz hafta yurtdışı piyasalardaki gelişmeler ve yurtiçinden gelen zam haberleri İMKB’nin yönünü belirleyen faktörler oldu.

İMKB haftanın ilk işlem gününe alkollü içeceklere, benzine ve motorlu taşıtlara gelen zamların etkisiyle negatif tarafta başladı.

Salı günü olumlu geçen hazine ihaleleri ve yurtdışı piyasalardaki yukarı yönlü seyre paralel olarak yükselişe geçen İMKB, hafta ortasında İspanya’ya yönelik endişelerin yurtdışı piyasaları olumsuz etkilemesi sonucu yeniden yönünü aşağı çevirdi. Haftanın son günlerinde doğalgaza zam beklentisinden olumsuz etkilenen İMKB, İspanya’ya yönelik endişeleri fiyatlayan yurtdışı piyasalara paralel olarak geriledi. Bu gelişmeler sonucunda İMKB-100 endeksi, haftayı %2,2 düşüşle 66.397 puandan kapattı.

Hisse Senedi Piyasaları

Geçtiğimiz haftanın ilk iki işlem gününde Hazine tarafından 3 ihale gerçekleştirildi. Bu ihalelere beklenenden yüksek talep gelir- ken, Hazine’nin borçlanma maliyetlerinin bir miktar yükseldiği gözlendi. Ancak talebin güçlü olması nedeniyle bu gelişme piyasalar tarafından olumsuz algılanmadı. QE3 sonrası ABD 10 yıllık tahvillerinin faizlerinin önce yükselmesi, sonrasında ise yeniden gerilemesi Türkiye’de de benzer bir hareketin gözlenmesine neden oldu. Kısa vadeli kıymetler sakin bir haftayı geride bırakırken, uzun vadeli kıymetlerin faizleri bir miktar geriledi.

Bu gelişmeler sonucunda 24 Eylül 2014 itfa tarihli yeni gösterge tahvilin bileşik faizi Salı günü ihalede oluşan faiz oranına göre değişmeyerek Cuma gününü %7,56’dan kapattı.

Tahvil-Bono Piyasaları

0,84%

%0,00

%1,00

%2,00

%3,00

%4,00

%5,00

Eki.11 Kas.11 Ara.11 Oca.12 Şub.12 Mar.12 Nis.12 May.12 Haz.12 Tem.12 Ağu.12 Eyl.12 Eki.12

Beklenen Reel Faiz (%)

ENDEKS 21.Eyl 28.Eyl Değişim

İMKB-100 67.891 66.397 -%2,20

İMKB-30 83.281 81.363 -%2,30

Sınai 58.632 57.331 -%2,22

Hizmetler 44.874 43.612 -%2,81

Mali 96.622 94.890 -%1,79

Kaynak: İMKB

66.000 66.500 67.000 67.500 68.000 68.500 69.000

0 500 1.000 1.500 2.000 2.500 3.000

21.Eyl 24.Eyl 25.Eyl 26.Eyl 27.Eyl 28.Eyl

İşlem Ha cm i İMKB-100 Endeksi

Hacim (milyon TL) İMKB-100

Değişim

Vade 21.Eyl 28.Eyl (Puan)

10.04.2013 7,01 7,20 0,19

15.05.2013 6,89 7,14 0,25

05.03.2014 7,43 7,62 0,19

21.05.2014 1,00 0,70 -0,30

24.09.2014 7,56* 7,56 0,00

15.01.2020 8,35 8,20 -0,15

İMKB DİBS Fiyat Endeksi 136,24 136,02 -0,22 Kaynak: İMKB * İhalede oluşan faiz oranıdır.

TAHVİL-BONO BİLEŞİK FAİZLERİ (%)

(3)

15,73 5

15 25 35 45 55

Eyl.11 Eki.11 Kas.11 Ara.11 Oca.12 Şub.12 Mar.12 Nis.12 May.12 Haz.12 Tem.12 Ağu.12 Eyl.12

75 77 79 81 83 85 87 89

1,15 1,20 1,25 1,30 1,35 1,40 1,45 1,50 1,55

€ / $ $ / ¥

01 Ekim 2012

Döviz Piyasaları

Geçen haftanın ilk yarısında küresel ekonominin yavaşladığına dair işaretlerin güçlenmesi ve Euro Alanı’nda İspanya kaynaklı endişeler nedeniyle yatırımcıların risk alma eğilimi azaldı. Çin Merkez Bankası’nın ekonomiyi desteklemek amacıyla bazı tedbir- ler alabileceğine yönelik beklentiler de bu eğilimi destekledi. Söz konusu gelişmeler paralelinde gelişmekte olan ülke eurotahvillerine ait risk primleri yükseldi. İzleyen günlerde ise, İspanya’dan yeni tasarruf planına ilişkin gelen açıklamalar paralelinde piya- salarda olumlu bir hava hakim oldu. Yurtiçinde yapılan zamların enflasyon üzerinde baskı yaratacağına ilişkin endişeleri ortaya çıkarmasıyla Türkiye diğer ülkelerden negatif yönde ayrıştı.

Gelişmekte olan ülke eurotahvillerine ait risk primi geçen hafta 2 baz puanlık yükselişle 285 seviyesinde, Türkiye eurotahvillerine ait risk primi 13 baz puan artarak 235 seviyesinde gerçekleşti.

Eurotahvil Piyasaları

€ / $ $ / ¥

VIX Endeksi

Geçen hafta küresel ekonomik görünümdeki belirsizliğin risk iştahı üzerinde baskı yaratmasıyla Dolar diğer para birimleri karşı- sında genel olarak değer kazandı. İspanya’nın tasarruf planının Perşembe günü Euro’ya bir miktar destek vermesine karşılık takip eden günde İspanya’nın kredi notunun indirilebileceğine yönelik haberler ve İspanya başta olmak üzere Bölge ekonomilerine ilişkin süren belirsizlerin etkisiyle Dolar, Euro karşısında yeniden değer kazandı. €/$ paritesi haftalık bazda %0,9 düşüşle Cuma günü 1,2858 seviyesine geriledi.

TL, haftalık bazda Dolar ve Euro karşısında değer kazandı. Döviz sepeti 2,0466 düzeyine geriledi.

EUROTAHVİL HAFTALIK DEĞİŞİM

Değişim 21.Eyl 28.Eyl (Puan) EMBI+

Ende ks 685,73 688,41 2,68

Spre ad 283 285 2

Türkiye

Ende ks 456,61 456,74 0,13

Spre ad 222 235 13

Kaynak: JP Morgan DÖVİZ KURLARI

21.Eyl 28.Eyl Değişim

Dolar (¹) 1,7866 1,7847 -%0,11

Euro (¹) 2,3213 2,3085 -%0,55

Sepet (²) 2,0540 2,0466 -%0,36

€/$ Paritesi (³) 1,2979 1,2858 -%0,93

$/Yen Paritesi (³) 78,14 77,90 -%0,31 (¹) 15:30'da açıklanan TCMB döviz alış kurudur.

(²) 0,5$ + 0,5€

(³) Uluslararası piyasa kapanış verileridir.

(4)

Emtia Piyasaları

01 Ekim 2012

Petrol Altın

Bu Haftanın Gündemi

112,04

85 90 95 100 105 110 115 120 125 130 135

$/varil

1.770,69

1.300 1.400 1.500 1.600 1.700 1.800 1.900

$/ons

Bir önceki hafta küresel ekonomiye ilişkin endişeler ve Suudi Arabistan’ın fiyatların yükselmesini önlemeye yetecek miktarda arz sağlayacağı yönündeki haberlerin etkisiyle düşen petrol fiyatları, geçen haftaya da zayıf bir başlangıç yaptı. Petrolde hafta başındaki gerilemelerde olumsuz makroekonomik veriler öne çıktı. Hafta boyunca Orta Doğu kaynaklı gerilimlerin ya- rattığı endişeler petrol fiyatlarındaki düşüşü sınırlarken, küresel ekonomideki yavaşlamadan dolayı petrol talebindeki daralma fiyatlar üzerinde baskı oluşmasına neden oldu. Ancak kuzey denizindeki petrol üretim sahalarında bakım ve tamir çalışma- larının beklenenden uzun sürmesi, özellikle brent türü petrolde haftalık bazda fiyat artışı yaşanmasına sebep oldu. Bu gelişme- lerle brent türü petrolün fiyatı haftalık bazda %0,13 artışla

$/varil 112,04’ten kapandı.

Önceki haftalarda ciddi bir yükseliş trendi yakalayan altın fiyatları, doların güçlü seyrinin ve petrol fiyatlarındaki zayıflı- ğın da etkisiyle geçen haftaya kâr satışları paralelinde gerileyerek başladı. Perşembe günü Euro Alanı’ndaki zayıf görünü- me odaklanılması, güvenli liman talebi doğmasına neden oldu ve altın fiyatları hızlı bir şekilde yükseldi. Çin’in piyasalara geniş miktarda likidite sağlayacağı haberlerinin yayılması da altın fiyatlarını destekledi. Bu yükselişle hafta başındaki ka- yıplarını kısmen geri alan altın fiyatları, haftayı %0,1 düşüşle

$/ons 1.770,69 seviyesinden kapattı.

1 Ekim ABD Eylül Ayı ISM İmalat Sanayi Endeksi (Piyasa Beklentisi: 49,7) Euro Alanı Eylül Ayı Markit PMI Endeksi (Piyasa Beklentisi: 46,0)

2 Ekim Euro Alanı Ağustos Ayı Üretici Fiyat Endeksi (Piyasa Beklentisi Aylık: %0,6)

3 Ekim TÜİK Eylül Ayı Enflasyon Verileri (Tahminimiz TÜFE Aylık: %0,6, ÜFE Yıllık: %0,5) Hazine İç Borç Ödemesi (TL1.089 Milyon)

ABD Eylül Ayı ISM İmalat Dışı Sektörler (Hizmetler) Endeksi (Piyasa Beklentisi: 53,5) ABD Eylül Ayı ADP Özel İstihdam Verisi (Piyasa Beklentisi: 140 bin kişi)

Euro Alanı Ağustos Ayı Perakende Satışlar (Piyasa Beklentisi Aylık: %0,0)

4 Ekim ABD Merkez Bankası (FED) 13 Eylül 2012 Tarihli Açık Piyasa Komite (FOMC) Toplantısı Tutanakları ABD Ağustos Ayı Fabrika Siparişleri Verisi (Piyasa Beklentisi: Aylık %6 Azalış)

Avrupa Merkez Bankası (ECB) Yönetim Kurulu Toplantısı ve Basın Açıklaması (Piyasa Beklentisi: Faizler Değiş- meyecek)

5 Ekim ABD Eylül Ayı Tarım Dışı İstihdam Verisi (Piyasa Beklentisi: 113 Bin Kişilik Artış) ABD Eylül Ayı İşsizlik Verisi (Piyasa Beklentisi: %8,1)

(5)

1 Ekim 2012

Uyarı Notu:

Bu rapor Bankamız uzmanları tarafından güvenilir olduğuna inanılan kamuya açık kaynaklardan elde edilen bilgiler kullanılmak suretiyle, sadece bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hiçbir şekilde finansal enstrümanların alım veya satımı konusunda tavsiye veya finansal danışmanlık hizmeti sağlanması olarak yorumlanmamalıdır. Bu raporda yer verilen görüş ve değerlendir- meler, hiçbir şekilde Türkiye İş Bankası A.Ş.’nin kurumsal yaklaşımını yansıtmamakta olup, raporu kaleme alan uzmanların kişi- sel görüş ve değerlendirmeleridir. Türkiye İş Bankası A.Ş. bu raporda yer alan bilgi, görüş ve değerlendirmelerin doğru, değiş- mez ve eksiksiz olması konusunda herhangi bir şekilde garanti vermemektedir. Türkiye İş Bankası A.Ş. bu raporda yer alan bilgi- lerde herhangi bir bildirimde bulunmaksızın değişiklik yapma hakkına sahiptir. Bu rapor ve içindeki bilgilerin kullanılması nede-