GGY471 YAPILI ÇEVRE İLKELERİ

GGY471

YAPILI ÇEVRE İLKELERİ

Doç. Dr. Arzuhan Burcu GÜNTEKİN

Ankara Üniversitesi UBF Gayrimenkul Geliştirme ve Yönetimi Bölümü

KARMA İŞLEVLİ YAPILARIN TASARIM KRİTERLERİ

 Karma işlevli yapılar aynı mekanın farklı işlevlerce kullanılması sayesinde başarılı yoğun yapılaşmalar oluşturabilir. Bu sayede güvenliğin artmasına yardımcı olur.

 Büyük ölçekli binaların karma işlevli yapı şeklinde tasarlanmaları desteklenmelidir.

 Bu geliştirmelerin tasarımında geliştirmenin çevresiyle, suyla,

kamusal ve açık alanlarla ilişkileri irdelenmelidir. Karma işlevli

yapıların ağırlıklı olarak konut veya istihdam sağlayıcı geliştirmeler

olmasına çalışılmalıdır (Akgün 2010).

KARMA YAPILAR VE EKOLOJİK TASARIM

 Kentsel kamusal mekanlar yapı bütünlüğü açısından ekolojik

ilkelerin belirlenip tasarımın yönlendirilmesiyle anlam kazanırken,

karma yapıların niteliklerine göre kimliksel ayrımı ve farklılıkları

ortaya çıkarmaktadır. Kent içerisinde küçük ölçekte kent modelinin

tek çatı altında sunuluyor olmasıyla, belirleyici imaj öğelerinin bu

yapı öğelerini kuşatması kaçınılmaz olmaktadır (Şahin ve Hocaoğlu

2015).

KARMA YAPILAR VE EKOLOJİK TASARIM

 Karma yapıların, insan hareketlerine duyarlı, kentle temas ettiği alanlarda iki boyutlu yüzeylerle değil yarattığı mekanlar yoluyla ilişki kuran özelliğine sahip olması gerektiği düşünülmektedir.

 İnsanların çevreleri ile karşılıklı ilişkileri konusunda, insanların-

insan gruplarının farklı ve çok yönlü koşullar (ekonomik, sosyo-

kültürel, tarihsel-toplumsal, yaşam süreci, kişilik ve grup özellikleri

vb.) altında olmasıyla farklı özellikler gösteren, hem koşul-zemin,

hem de algılama ve davranışların bir sonucu olarak açıklanabilen

mekana bağlı gereksinmelerin araştırılması önemli bir yer

tutmaktadır (Şahin ve Hocaoğlu 2015).

KARMA YAPILAR VE EKOLOJİK TASARIM

 İnsanların kendi mekansal-fiziksel çevrelerine ve bunun yanında da

kendi sosyal ve kültürel çevrelerine ilişkiler içinde açıklanabilen

gereksinmeler, algılama ve davranış kuramları içinde ve kent, kent

parçası, kent bölgesi gibi farklı ölçeklerde incelenebilmektedir.

KARMA YAPILAR VE EKOLOJİK TASARIM

 Yaşanılan ve hareket edilen mekanlar, mimari yapılanış ve sistemlerle biçimlendirilmektedir. Bu anlamda mimari mekanlar, güncel deneyimlerin olduğu yerler olarak, sadece görsel deneyimlerin oluştuğu yerlerden fazlası anlamına gelmektedir.

 Mimari mekanlar, fiziksel elemanlar olmasının yanında birer

anlamsal ve sosyolojik işleve de sahiptirler.

KARMA YAPILAR VE EKOLOJİK TASARIM

 Mekan, basit bir fiziksel formdan daha karmaşık bir yapıya sahiptir.

Bunun iki nedeni vardır; mekan nesneden çok bir boşluktur, bu yüzden onun bedensel doğası belli değildir ve nesneler gibi ele alınmazlar. İkinci neden ise mekanların birbirleriyle olan bağlarıdır.

 İlişkili mekanlar, sadece bir bütün olarak görünmez, aynı zamanda

insanların mekanın bütününü yaşayabilmeleri için mekanın birinden

diğerine olan hareketi fark etmeleri gerekmektedir.

KARMA YAPILAR VE EKOLOJİK TASARIM

 Fiziksel mekan, işlevsel ve sosyal anlamda bir etkiye neden olmaktadır. Mekanlar arasındaki ilişkilerin düzenlenmesi, insan- mekan, insan-insan ilişkilerinin düzenini etkilemektedir.

 Fiziksel mekan, yapay bir çevre oluşturarak, algısal engeller kurar ve

insanların çevreyle birincil ilişkileri algı yoluyla oluşur. Bir anlamda,

mekanlar birer toplumun parçası haline gelir (Şahin ve Hocaoğlu

2015).

KARMA YAPILAR VE EKOLOJİK TASARIM

 Algılama, algılayıcı ve algılanan arasında bir denge kurulduğu

zaman var olur. Bu denge, mekanın özellikleri ve bu özelliklerin

oluşturduğu ilişkilerin özne tarafından algılanması ve yansıtılması

şeklinde sağlanır. Çevresel imajlar, gözlemci ve çevresi arasında iki

taraflı bir sürecin sonucudur. Çevre, ayırt ediciliği ortaya koyar,

gözlemci de gördüklerini seçer, organize eder ve anlamlı hale getirir.

KARMA YAPILAR VE EKOLOJİK TASARIM

 Binalar, mekan içindeki sınırların ve yüzeylerin farklılaşmasıyla çevrede imaj oluşturmaya elverişli hale gelirler [12]. Bu anlamda çevresel imajların ölçülebilir üç bileşeni; kimlik, yapı ve anlam olmak üzere birbirini tamamlamaktadır.

 Ekolojik tasarım anlayışıyla kurgulanan karma yapılar, sistemin

getirdiği fiziksel mekan anlayışını sosyal mekana dönüştürmesiyle

anlam kazanmaktadır.

KARMA YAPILAR VE EKOLOJİK TASARIM

 Son zamanlarda Türkiye’de ve yurt dışında sayılara gittikçe artan

yapı grupları, çevreye duyarlı, yeşil ağırlıklı yeni yaşam alanları

oluşturmaktadır. Kentle bütünleşen mimari mekan örgütlenmesi,

kentlilerin katılımı ile geliştirilebilir ve geliştirilmesi gereken

alanlardır.

KARMA YAPILAR VE EKOLOJİK TASARIM

 Ekolojik tasarım kapsamında, mimari karma yapı uygulamaları teknolojik unsurların ön plana çıkması, yeşilin dinlendirici etkisiyle doğa bilincini kullanıcılarına vermektedir. İnsanların konut, ofis ve alışveriş gereksinimlerini alternatif imkanlarla sağlayan karma oluşumlar, ekolojik mimari yaklaşımları ile yaşam standardının yükselmesine ve çevre dostu yapılaşma fikrini desteklemektedir.

Küçük kent modeli yaklaşımıyla ele alınan tasarımlar, kentsel

kamusal mekan kaliteleriyle nitelikli mekan kurgusunu işlevsel,

sosyal mekanlara dönüştürmektedir (Şahin ve Hocaoğlu 2015).

Akgün, T. D. 2010. Karma İşlevli Yapıların Kentsel ve Mimari Tasarım Arakesitinde Kamu Yararı Gözetilerek İrdelenmesi:

Zincirlikuyu-levent Aksı Örneği, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü.

Anderson, J., 2011. Mimari Tasarım, Literatür Yayıncılık, ISBN:

9789750405976, İstanbul.

Ataöv, A. ve Tekeli, İ., 2017. Sürdürülebilir Toplum ve Yapılı Çevre, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, ISBN: 9786053994893, İstanbul.

Ching, F.D.K., 2012. Mimarlık, Biçim, Mekan ve Düzen, Yapı Endüstri Merkezi Yayınları, ISBN: 9789758599202, İstanbul.

Çelebi, G., Gültekin, A.B., Bedir, M., Tereci, A. ve Harputlugil, G., 2008. Yapı Çevre İlişkileri, TMMOB Mimarlar Odası Ankara Şubesi SMGM Koruma Programı Eğitimi Ders Notları, Çizgi Basım Yayın Ltd.Şti., ISBN / ISSN: 978-9944-89-645-0, İstanbul.

Kaynakça

Ersoy, M.2007. Kentsel Planlama Kuramları, İmge Yayınevi, ODTÜ Ankara

Forester, J. 1989 Palning in the force of power, University of California Press, Berkeley

Forester, J. 2001. Planing in the Face of Conflict, Le Gates, R.T. and Stout, F. Magazine.

Freiedman, J. 1987. Planing in the Public Domain, From Knowledge to Action Princeton University, New Jersey.

Gültekin, A.B. ve Yavaşbatmaz, S., 2013. Sustainable Tall Building Design, LAP Lambert Academic Publishing, ISBN: 978-3-659-36665- 9, Saarbrücken – Germany.

 Habraken N. J. 1998. The Structure of the Ordinary Form and Control in the Built Environment.

Kaynakça

Knox P., Ozolins P. 2007 The Built Environment, Urban Design Reader.

Müller, W., 2012. Mimarlık Atlası I-II, Yapı Endüstri Merkezi Yayınları, ISBN: 9789944757683, İstanbul.

Neufert, E., 2016. Yapı Tasarımı, Beta Yayınları, Ankara.

Yüceer, N.S., 2015. Yapıda Çevre ve Enerji, Nobel Akademik Yayıncılık, ISBN: 9786053201151, Ankara.

Şahin, F. ve Hocaoğlu, P. 2015. Karma Yapı Tasarımları ve Sürdürülebilir Mimarlık, 2nd International Sustainable Buildings Symposium, Ankara.

Kaynakça