Alp HH ve ark.
Konuralp Týp Dergisi 2011;3(2):5-8. 5
ARAªTIRMA
Hamit Hakan Alp Gülnihal Emrem Ýsmail Can Ebru ªener Hilal Balta Ebru Orsal, Betül Özgeriº Nezahat Kurt Betül Gündoðdu Burak Erdemci Arif Kürºad Ayan Zekeriya Aktürk
Atatürk Üniversitesi Týp ve Diº Hekimliði Fakülteleri Bilimsel Çalýºma Grubu
Ýletiºim Adresi:
Zekeriya Aktürk
Atatürk Üniversitesi Týp Fakültesi, Aile Hekimliði AD. 25240 Erzurum Tel: 0442 2317228
Faks: 0442 2367908
eposta:[email protected]
Konuralp Týp Dergisi e-ISSN1309–3878
[email protected] [email protected] www.konuralptipdergi.duzce.edu.tr
ICPC Kodlama Kursunun Çeºitli Saðlýk Personellerindeki Baºarýsý
ÖZET
1987 yýlýnda WONCA tarafýndan ICPC (International Classification of Primary Care) kodlama sistemi geliºtirilmiºtir. Bu kodlamanýn ülkemizde de kullanýmýna baºlanmasý planlanmaktadýr. Bu çalýºmamýzda tabip ve yardýmcý saðlýk personeline verilen ICPC eðitiminin katýlýmcýlarýn performansýna nasýl etki ettiðini, meslek gruplarý arasýnda baºarýnýn deðiºip deðiºmediðini kurs öncesinde ve sonrasýnda elde edilen ön ve son test puanlara göre deðerlendirmeyi amaçladýk. 20 Aðustos – 3 Eylül 2008 tarihleri Birinci Basamaðýn Uluslararasý Kodlamasý (ICPC) kursu verildi. Kursa Türkiye’nin 81 ilinden uzman tabip, tabip, ebe, hemºire, saðlýk memuru ve saðlýk teknikeri olmak üzere toplam 263 saðlýk personeli alýndý. Eðiticiler tarafýndan hazýrlanan sýnav tüm katýlýmcýlara eðitimlerden önce ve sonra uygulandý.
Araºtýrmaya 263 kiºi katýldý. Katýlýmcýlarýn 160’ý (%60,8) erkek, 103’ü (%39,2) kadýndý. Katýlýmcýlarýn 87’si (%35,5) tabip, 74’ü (%30,2) saðlýk memuru, 28’i (%11,4) hemºire, 24’ü ebe (%9,8), 22’si (%9,0) saðlýk teknikeri, 10’u (%4,1) uzman tabip idi. Meslek gruplarýna göre ön test puanlarýnýn farklýlýk gösterdiði saptandý (F=7,130; p<0,0001). Meslek gruplarýna göre son test-ön test puan farklarý arasýnda istatistiksel olarak anlamlý bir fark saptandý (F=3,682; p=0,018). Kadýnlar ve erkekler arasýnda ön test puanlarý, son test puanlarý ve (son test-ön test) puanlarý arasýnda fark saptanmadý (p>0,05). Bireylerin (son test-ön test) puanlarý arasýnda istatistiksel olarak anlamlý bir fark saptandý (Wilcoxon Z=14,026; p<0,0001).
Saðlýk sektöründe uluslararasý ortak bir dilin oluºmasý için ICPC eðitimi verilmeli ve birinci basamakta bu kodlama uygulanmalýdýr. Bu eðitim, meslek gruplarýna bakýlmaksýzýn tüm saðlýk çalýºanlarýnda baºarýlý olabilir. Klinik uygulamada kodlama iºlemini eðitim almýº herhangi bir saðlýk çalýºaný yapabilir.
Anahtar kelimeler: Birinci basamak, aile hekimliði, taný kodlamasý, ICPC
Success of ICPC Training in Persons from Different Health Occupations
ABSTRACT
International Classification of Primary Care (ICPC) was developed by WONCA in 1987. Implementation of this coding system in Turkey is planned for the near future. In this study we aimed to evaluate the effect of an ICPC course given to health personnel and whether any difference existed between occupations by comparing knowledge scores obtained from pre and posttests.
An ICPC course was applied between August 20 and September 3, 2008.
Medical doctors, nurses, Midwives, health officers and health technicians from all 81 cities in Turkey were enrolled to the training. A written exam prepared by the trainers was applied to all trainees before and after the course.
263 participants attended to the course [160 (60.8%) males, 103 (39.2%) females]. Of the participants 87 (35.5%) were medical doctors, 74 (30.2%) health officers, 28 1.4%) nurses, 24 (9.8%) midwifes, 22 (9.0%) health technicians, and 10 (4.1%) specialists. Pre test scores were significantly different between occupations (F=7.130; p<0.0001). There was also a significant difference between occupations with regard to pre and post test scores differences (F=3.682; p=0.018). Pretest, posttest and (pretest – posttest) scores between males and females was not statistically significant (p>0.05).
(posttest – pretest) scores of the participants on the other hand were significantly different (Wilcoxon Z=14.026; p<0.0001). In order to achieve a common terminology in the international health sector, ICPC trainings are necessary and this coding should be applied in primary care. Trainings in ICPC coding can be successful in all medical occupations. Coding in clinical practice can be done by any of the trained health professionals.
Key words: Primary care, family medicine, diagnostic coding, ICPC
Alp HH ve ark.
Konuralp Týp Dergisi 2011;3(2):5-8. 6
GÝRݪ
Günümüzde teknoloji ve iletiºim hýzla ilerlemektedir. Bunun sonucu olarak tüm dünyada bilimsel sýnýrlarýn kalkmasý, saðlýk hizmetleri sunumunda ülkelerin standart bir enformasyon sistemi geliºtirmesi ve uygun merkezlere bilgi akýºýnýn saðlanmasý zorunlu hale gelmektedir.
Standart enformasyon sisteminin ülkeler arasý bilgi akýºýnda kullanýlabilmesi için çözüm yollarý ve ortak bir iletiºim dili aranmaktadýr.
Bu amaçla Dünya Saðlýk Örgütü (WHO) 1975’de kullanýºlý, anlaºýlýr, hastalýklarýn sistemli ve anlamlý bir ºekilde düzenlenmesi ve enformasyon elde edebilmek için uluslar arasý bir kodlama sistemi ICD (Hastalýklarýn Uluslararasý Sýnýflandýrýlmasý:
International Classification of Diseases) geliºtirmiºtir ve halen üzerinde çalýºýlmaktadýr (1).
Bazý dönemlerde bu uluslararasý kodlama sistemi yapý ve içeriðinde önemli deðiºikliklere gidilmiºtir (2,3). 1987 yýlýnda WONCA tarafýndan (World Organization of Family Doctors) ICPC (The International Classification of Primary Care) kodlama sistemi geliºtirilmiºtir (4–6). Uluslararasý kodlama sisteminin yalnýzca hekim tarafýndan deðil hekime yardýmcý olan saðlýk personeli (ebe, hemºire, saðlýk teknisyeni, saðlýk memuru vb.) tarafýndan da kullanýlmasý bilgi oluºturulmasýnýn ve akýºýnýn kalitesi açýsýndan önemlidir (7).
Uluslararasý kodlama sisteminin iyi anlaºýlmasý ve uygulanabilmesi için geliºmiº ülkelerde toplantýlar, seminerler ve kurslar düzenlenmektedir (8–10).
2008 yýlýnda Ankara’da düzenlenen kursa farklý ºehirlerde yaºayan ve farklý eðitim düzeylerinde bulunan doktorlar ile yardýmcý saðlýk personelinden oluºan (doktor, hemºire, ebe, saðlýk memuru vb) 263 kiºi katýlmýºtýr. Bu kurs belirli bir periyotta tekrarlanmýºtýr. Kurs öncesinde ve sonunda katýlýmcýlara puanlar verilmiºtir.
Biz bu çalýºmamýzda tabip ve yardýmcý saðlýk personeline verilen ICPC eðitiminin katýlýmcýlarýn sýnav performansýna nasýl etki ettiðini, meslek gruplarý arasýnda baºarýnýn deðiºip deðiºmediðini kurs öncesinde ve sonrasýnda elde edilen ön ve son test puanlarýna göre deðerlendirmek istedik.
YÖNTEM
Ortam: 20 Aðustos – 3 Eylül 2008 tarihleri arasýnda Ankara’da 3’er günlük kurslar halinde Birinci Basamaðýn Uluslararasý Kodlamasý (ICPC) kursu verildi. Kursu 4 eðitici iki paralel salonda uyguladý (her salonda iki eðitici).
Katýlýmcýlar: Kursa Türkiye’nin 81 ilinden uzman tabip, tabip, ebe, hemºire, saðlýk memuru ve saðlýk teknikeri olmak üzere toplam 263 saðlýk personeli alýndý. Eðitime katýlanlarýn illerinde ICPC eðiticisi olarak görev almalarý hedeflendiðinden katýlýmcýlarýn seçimi her ilden en ez 3 katýlýmcý olacak ºekilde gönüllülük esasýna göre yapýldý.
Uygulama: Eðiticiler tarafýndan 20 soruluk bir sýnav hazýrlandý. Sýnav tüm katýlýmcýlara eðitimlerden önce ve sonra uygulandý. Sýnav 15 adet çoktan seçmeli ve 5 adet de boºluk doldurma tarzýnda sorudan oluºuyordu. Sýnav için 30 dakika
süre verildi. Katýlýmcýlarýn yardým almadan sorularý çözmelerine özen gösterildi. Sýnavlarýn puanlamasý eðiticiler tarafýndan ortak olarak yapýldý.
Çýktýlar: Araºtýrmanýn ana çýktýsýný katýlýmcýlarýn ön test ve son test puanlarý oluºturdu.
Örneklem hesabý: Örneklem hesabý için meslek gruplarý arasýndaki ön test-son test puan farký (ANOVA) esas alýndý. Alfa yanýlma payý %5, grup içi standart sapma 15, gruplar arasý (6 grup) standart sapma 4,5, farklarýn önemlilik derecesi 0,30 alýndýðýnda her grupta 25 birey olmasý (toplam 150 katýlýmcý) %80’lik bir güç oluºturmaktadýr.
Ýstatistik analiz: Baðýmlý örneklemlerde t testi, baðýmsýz örneklemlerde t testi, Wilcoxon ve tek yönlü ANOVA kullanýldý. Çoklu hipotez hatalarýna karºý p deðerleri Bonferroni düzeltmesine göre verildi (Toplam 6 karºýlaºtýrma).
BULGULAR
Araºtýrmaya 263 kiºi katýlmýº olup, 160’ý (%60,8) erkek, 103’ü (%39,2) kadýndý. Katýlýmcýlarýn 87’si (%35,5) tabip, 74’ü (%30,2) saðlýk memuru, 28’i (%11,4) hemºire, 24’ü ebe (%9,8), 22’si (%9,0) saðlýk teknikeri, 10’u (%4,1) uzman tabip idi.
Meslek gruplarýna göre ön test puanlarý arasýnda fark olup olmadýðýna ANOVA testi ile bakýldý. Ön test puanýndan en yüksek puaný tabiplerin (40,6 puan), en düºük puaný ise saðlýk memurlarýnýn (26,4 puan) aldýðý görüldü (Grafik 1).
Grafik 1. Meslek gruplarýna göre puan daðýlýmlarý
Meslek gruplarýna göre ön test puanlarýnýn farklýlýk gösterdiði saptandý (F=7,130; p<0,0001). Farkýn hangi gruplar arasýnda olduðunu anlamak için Bonferroni Post Hoc analizi yapýldý. Farkýn “tabip”
ile “ebe” ve “tabip” ile “saðlýk memuru” arasýnda olduðu bulundu. Meslek gruplarýna göre son test puanlarý arasýnda istatistiksel olarak anlamlý bir fark bulunamadý (F=1,64; p>0,05) (Tablo 1).
Meslek gruplarýna göre son test-ön test puan farklarý arasýnda istatistiksel olarak anlamlý bir fark saptandý (F=3,682; p=0,018). Farkýn hangi gruplar arasýnda olduðunu anlamak için Bonferroni Post Hoc analizi yapýldý. Farkýn “tabip” ile “ebe” ve
“tabip” ile “saðlýk memuru” arasýnda olduðu bulundu. Kadýnlar ve erkekler arasýnda ön test puanlarý, son test puanlarý ve (son test-ön test) puanlarý arasýnda fark saptanmadý (p>0,05).
Bireylerin (son test-ön test) puanlarý arasýnda istatistiksel olarak anlamlý bir fark saptandý (Wilcoxon Z = 14,026; p<0,0001).
Alp HH ve ark.
Konuralp Týp Dergisi 2011;3(2):5-8. 7
Tablo 1. Meslek gruplarýna göre puan daðýlýmlarý.
N
Ortalama ön test puaný
Ortalama son test puaný
Ort. son test – ön test puaný
Tabip 87 40,61±17,3 90,29±12,5 49,67±17,4
Saðlýk memuru 74 26,44±14,4 86,08±14,7 59,64±17,2
Hemºire 28 31,54±12,6 86,19±9,4 54,64±14,0
Ebe 24 29,72±15,9 91,81±8,8 62,08±17,4
Saðlýk teknikeri 22 29,84±12,8 85,61±11,6 55,75±13,0
Uzman tabip 10 34,66±21,4 87,67±10,9 53,00±25,2
Toplam 245 33,02±16,6 88,11±12,9 55,15±17,4
TARTIªMA
Bu çalýºmamýzda ICPC eðitiminin etkinliðini inceledik. Araºtýrmamýz saðlýk sektöründe görevli meslek gruplarý arasýnda ICPC eðitimi ön test bilgi puanlarý arasýnda anlamlý bir fark olduðunu, ancak kurs sonrasýnda puanlar arasýndaki farkýn ortadan kalktýðýný göstermektedir. ICPC kodlamasý, hasta takibi, hasta kayýt ve arºivlerinin tutulmasý ve bunlara eriºim, kaynak yönetimi gibi idareye yönelik kullanýmýnýn yaný sýra hastalýklarla ilgili istatistiksel çalýºmalar ve uluslararasý niteliði sayesinde ülkeler arasýnda saðlýkla ilgili karºýlaºtýrmalar yapma olanaðý da vermektedir.
Buradan da anlaºýlacaðý üzere ICPC'nin önemli bir fonksiyonu da hastalýklara uluslararasý ortak bir dil kazandýrmaktýr. Bu amaçla çeºitli ülkelerde belirli periyotlarda ICPC eðitimi, kurs ve seminerleri verilmektedir.
Kurs öncesinde katýlýmcýlarýn konuyla ilgili bilgilerinin hayli düºük olduðu dikkati çekmekteydi. Ön test puanýndan en yüksek puaný tabiplerin, en düºük puaný ise saðlýk memurlarýnýn aldýðý görüldü. Tabiplerin aldýðý mesleki eðitim gereði hasta ve hastalýðýn teºhis ve tedavi sürecinde temel bir bilgi birikimine sahiptir. Bu açýdan hekimlerin ICPC konusunda herhangi bir eðitim verilmeden önce de temel bir bilgiye sahip olduðu düºünülmektedir. Ön test puanlarý açýsýndan incelendiðinde tabipler ile ebe ve saðlýk memuru arasýnda farkýn olduðu bulundu. Bu durumun gerekçesi olarak yardýmcý saðlýk personelinin bu konudaki mesleki bilgisinin yetersiz olduðu düºünülebilir. Norveçli hekimlerinde katýldýðý uluslararasý bir projenin sonucu olarak ICPC’nin basit, kullanýmýnýn kolay olduðu ve bu sebeple birinci basamak saðlýk kuruluºlarýnda çalýºan tüm saðlýk personelinin bilmesi gerektiðini bildirmektedir (11).
ICPC eðitimi sonrasý meslek gruplarýna göre son test puanlarý arasýnda istatistiksel olarak anlamlý bir fark bulunamadý. Bu bulgu ICPC eðitimin amacýna ulaºtýðýný göstermektedir. Yani tüm saðlýk
personeline bu konuda temel bir eðitim verilebilir ve eðitimden sonra meslek çeºidine bakýlmaksýzýn saðlýk çalýºanlarý ICPC kodlamasý konusunda yetkin hale gelebilirler. Bu bilgi saðlýk kurumlarýnda kodlamayý kimlerin yapacaðý tartýºmasýna da ýºýk tutabilir. Meslek gruplarý arasýnda kodlama konusunda bir yardýmlaºma, iº bölümü ve dayanýºma olabileceði anlaºýlmaktadýr.
ICPC eðitimi öncesinde ve sonrasýnda alýnan puanlar arasýndaki fark deðerlendirildiðinde ise ebe ve saðlýk memuru olarak çalýºan personelde eðitim faydalý olmuº ve anlamlý bir puan farký oluºmuºtur.
Hem ebe hem de saðlýk memurlarýnýn hasta ile birebir temaslarýnýn olmasý nedeniyle bu konuya ilgilerini artýrmýº ve ICPC eðitiminin gerekliliðine inanmýº olabilirler. Kadýnlar ve erkekler arasýnda ön test puanlarý, son test puanlarý ve (son test-ön test) puanlarý arasýnda fark saptanmadý. Bu bulguya dayanarak ICPC eðitiminin saðlýk personeli arasýnda cinsiyet farkýnýn önemli olmadýðý söylenebilir. Bireylerin (son test-ön test) puanlarý arasýnda da bir fark saptandý. Bireylerin aldýðý eðitimin faydasýný görerek kendini geliºtirdiði görülmektedir. Diðer bir ifadeyle ICPC eðitimi kiºisel bilgi birikimini artýrmýºtýr. 1996’da 14 Avrupa ülkesinden, 220 psikiyatrist ve psikoloðun katýldýðý kapsamlý bir eðitim programý yapýlmýºtýr.
Bu eðitim programý içinde ICD-10’un verimli kullanýlmasý sonucunda [Consultation-Liaison (C- L)] psikiyatrik vakalarýnda %76 gibi yüksek oranda doðruluk ile taný ve teºhis konulduðu görülmüºtür (12). Benzer bir durumun ICPC için de geçerli olacaðýný düºünüyoruz.
Sonuç olarak, saðlýk sektöründe uluslararasý ortak bir dilin oluºmasý ve bilgi akýºýnýn saðlanmasý ve ayrýca tüm saðlýk personelinin bilgi birikimi ve tecrübesini artýrdýðý düºünülürse ICPC eðitimi verilmelidir ve bu eðitim, meslek gruplarýna bakýlmaksýzýn tüm saðlýk çalýºanlarýnda baºarýlý olabilir. Klinik uygulamada kodlama iºlemini eðitim almýº herhangi bir saðlýk çalýºaný yapabilir.
Alp HH ve ark.
Konuralp Týp Dergisi 2011;3(2):5-8. 8
KAYNAKLAR
1. Freyberger HJ, Schulte-Markwort E, Dilling H. [Reference tables of WHO Chapter V (F) of the 10th revision of the International Classification of Diseases (ICD-10): ICD-10 vs. ICD-9]. Fortschr Neurol Psychiatr 1993;61(4):128-143.
2. Okkes I, Jamoulle M, Lamberts H, Bentzen N. ICPC-2-E: the electronic version of ICPC-2. Differences from the printed version and the consequences. Fam Pract 2000;17(2):101-107.
3. Okkes IM, Becker HW, Bernstein RM, Lamberts H. The March 2002 update of the electronic version of ICPC-2. A step forward to the use of ICD-10 as a nomenclature and a terminology for ICPC-2. Fam Pract 2002;19(5):543-546.
4. Okkes IM, Veldhuis M, Lamberts H. Severity of episodes of care assessed by family physicians and patients: the DUSOI/WONCA as an extension of the International Classification of Primary Care (ICPC).
Fam Pract 2002;19(4):350-356.
5. Brage S, Bentsen BG, Bjerkedal T, Nygard JF, Tellnes G. ICPC as a standard classification in Norway. Fam Pract 1996;13(4):391-396.
6. Bentsen BG. International classification of primary care. Scand J Prim Health Care 1986(1);4:43-50.
7. Yamamoto M. Primary health care and health education in Japan. Soc Sci Med 1983;17(19):1419-1431.
8. The ICD-10-AM Fourth Edition education program. http://nis-
web.fhs.usyd.edu.au/ncch_new/downloads/coding_matters/Vol10No4.pdf [elektronik eriºim] 2004.
9. 2010 ICD-9-CM Coordination and Maintenance Committee Meeting.
http://www.cms.gov/ICD9ProviderDiagnosticCodes/03_meetings.asp#TopOfPage [elektronik eriºim] 2010.
10. ICD-10 Medical Coding: Preparation and Instruction for Implementation.
http://www.gatlineducation.com/ICD10medicalcoding.htm [elektronik eriºim] 2010.
11. Bentsen BG, Hjortdahl P. [Why do people contact physicians? The development of the core classification of primary health care]. Tidsskr Nor Laegeforen 1991;111(23):2867-2870.
12. Malt UF, Huyse FJ, Herzog T, Lobo A, Rijssenbeek AJMM. The ECLW collaborative study. 3. Training and reliability of ICD-10 psychiatric diagnoses in the general hospital setting - An investigation of 220 consultants from 14 European countries. Journal of Psychosomatic Research 1996;41(5):451-463.
